https://linod.it.idolcodesource.in/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Khushimistry 2026-06-09T03:44:25Z User contributions MediaWiki 1.38.2 https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AA%B0%E0%AA%AE%E0%AB%8D/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%96%E0%AB%8B%E0%AA%B3%E0%AB%87&diff=111492 2026-05-31T08:35:05Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|માને ખોળે | સુન્દરમ્}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/9/96/MANALI_MAA_NE_KHODE.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> માને ખોળે • સુન્દરમ્ • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> <br /> {{Poem2Open}}<br /> નદીને કિનારે ઊંચી ભેખડો પર આવેલા એક ગામના છેવાડાના ફળિયામાંથી ત્રણ જણ નીકળ્યાં. બે પુરુષો અને એક સ્ત્રી. પુરુષો સહેજ આગળ ચાલતા હતા.<br /> <br /> ‘આવજે, શબૂ!’ ‘આવજે, બૂન!’ ‘જાળવીને જજે!’ ‘શરીર જાળવજે, બા!’ ફળિયાની સ્ત્રીઓએ વિદાય આપતાં કહ્યું.<br /> <br /> શબૂ પોતાનો વર અને સસરો તેડવા આવ્યા હતા તેમની સાથે સાસરે જતી હતી. પિયરની વિદાય લેતાં તેના પગલાં જાણે ઊપડતા ન હતા. પિયરિયા, ફળિયાના માણસો, સહિયરો વગેરેની વિદાય લેતા તે જરા પાછળ પડી ગઈ. તેનો વર અને સસરો રસ્તાના વાક પાછળ અદૃશ્ય થયા. તેમની સાથે થઈ જવાને તે જરા ઉતાવળે ચાલી.<br /> <br /> તેની એક સહિયર તેની સાથે વાક લગી ચાલી અને ત્યાં આગળ થોભી જઈને ‘આવજે, આવજે!’ કહેતી હાથ ઊંચો કરી તેની પાછળ જોતી ઊભી રહી. થોડીવારે તેના મોંમાંથી એક ચીસ નીકળી ગઈ:<br /> <br /> ‘માડી રે!’<br /> <br /> ફળિયાના માણસો ચોંક્યા:<br /> <br /> ‘શું થયું? શું થયું?’<br /> <br /> ‘બિલાડી આડી ઊતરી શબૂને.’<br /> <br /> શબૂને પાછી બોલાવાય કે ઘડી થોભી જવાનું કહેવાય તેમ હતું નહિ. ‘અંબા મા સારું કરશે!’ એમ બોલતાં સૌ પોતપોતાને કામે લાગ્યાં.<br /> <br /> શબૂ ઝડપથી ચાલવા લાગી. ગામની પરવાડેથી જ રસ્તો કોતરમાં ઊતરી પડતો હતો. કોતરમાં નીચે બાપદીકરો ઊભા હતા. તેઓ ચૂંગી પીતા હતા. તેના ધુમાડા તેમના મોંમાંથી નીકળતા દેખાતા હતા. તેમને જોઈને શબૂ ધીરી પડી.<br /> <br /> બપોર થયા હતા. કોતરની ટોચેથી નદીનાં પાણી ઝગારા મારતા દેખાતાં હતા. નદીમાં ઝાર ઊતરવા લાગ્યો હતો. પાણી ઊતરી જવાથી ખુલ્લો થયેલો કિનારાનો કાદવ આરસી માફક તગતગતો હતો. કોક એકાદ માણસની પગલી એમાં તડ પાડતી ચાલી જતી હતી. શબૂએ આંખ ઉપર હથેળી ઢાળી. સૂરજનાં અજવાળામાં ઝંખાતી તેની આંખ સામી પારના ગામની લીલીઘેરી સીમ જોવા લાગી.<br /> <br /> સાસરું! તેને સહેજ કમકમાં આવ્યાં. તેણે આંખ મટમટાવી. નીચે સસરા ઊભા છે એમ ભાન થતાં ફૂલવંતી ચૂંદડીનો ઘૂંઘટો મોં પર ખેંચ્યો. તેની નજર પોતાના પગની આસપાસ રમવા લાગી. રસ્તાની પાસે જ વાડ ચાલુ હતી. વાડમાં કંથાર, બોરડી, અનૂરીનાં જંગલી કાંટાળા જાળાં હતાં. કંથાર પર કાળાં રતૂમડાં કંથારાં ઝલતા હતાં. અનૂરી પર અનૂરાં હજી કાચા હતાં. એ તો ઘેર પાકશે એમ વિચારી અનૂરું તોડવા એણે હાથ લંબાવ્યો. ત્યાં નીચેથી એના વરનો અવાજ આવ્યો:<br /> <br /> ‘લે હેંડ હવે!’<br /> <br /> તે ચોંકી. કંથારનો કાંટો તેને કોણી આગળ વાગ્યો. તેણે ધીરેથી હાથ બહાર ખેંચી લીધો.<br /> <br /> તે થોડુંક ચાલી અને વાડ પર ચણોઠીઓની લૂમો મરકમરક હસતી તેની નજરે આવી.<br /> <br /> ‘છો બરાડા નાખે. ચણોઠીઓ લીધા વિના તો નહિ જ જાઉં.’ કહી તેણે વાડના જાળામાં હાથ નાખ્યો. ચણોઠીઓ છીપમાં મોતી ગોઠવ્યાં હોય તેમ તેમના કુદરતી પડામાં ગોઠવાયેલી હતી. બે-એક પડા તોડીને તેણે લૂગડાને છેડે બાંધ્યા. ફરીથી નીચેથી બૂમ આવી.<br /> <br /> ‘એ આવું છું સ્તો રાડ્યો શેની નાખો છો?’ તેણે સામે જવાબ આપ્યો. અને ઝડપથી પગ ઉપાડ્યા. પગમાં પહેરેલી જોડીઓ ધૂળ ઉડાડવા લાગી. પગમાંનાં નક્કર કલ્લાં સહેજ ખણખણ્યાં. નવાનકોર ઘેરદાર ચણિયાનો તથા કોરી ચૂંદડીનો સડસડ અવાજ થવા લાગ્યો. ચૂંદડીનો છેડો ઠીક કરવા તેણે હાથ ઊંચો કર્યો. હાથ પરનાં બલૈયા કાચની બંગડી સાથે રણક્યાં. કાપડાની બાંયનું મોઢિયું સૂરજના તેજમાં ઝગી ઊઠ્યું. તેની મેંશ આંજેલી આંખ આમતેમ જોવા લાગી. તે થંભી ગઈ.<br /> <br /> રસ્તામાં એક પોદળો પડ્યો હતો. કેવો મઝાનો! ધાનની ઢગલી જેવો. ‘કોઈની એકલવાયી ભેંસે કર્યો હશે નહિ તો મારી શોક્યો એને બોટ્યા વગર રહે કે?’ તે મનમાં બોલી: પોદળો ઘેર મૂકી આવવાનું તેને મન થયું. આ રસ્તે કેટલા પોદળા તેણે ભેગા કર્યા હતા! આજેય તે પોદળાને બોટ્યા વગર રહી ન શકી. પગની જોડી વતી તેણે પોદળાને એક બાજુથી ચબદયો અને ઉપર ધૂળ વાળી. તેને ખાતરી હતી કે એનો બોટેલો પોદળો કોઈ લે નહિ. થોડે ગયા પછી તેને થયું કે મેં ફોગટનો પોદળો બોટ્યો. કોકનેય કામ આવત.<br /> <br /> ફરી નીચેથી બૂમ આવી. તેણે પગમાં ઝડપ આણી અને કોતરમાં ઊતરતા રસ્તા પર, ધૂળ ઉડાડતી તે ઊતરી પડી. તેના ઊતરવાથી ઊડેલી ધૂળ કોતરના મથાળે પહોંચી અને ‘શબૂ ગઈ’ એમ કહેતી હોય તેમ હવામાં ઊડી રહી.<br /> <br /> કોતરમાં ઊતર્યા પછી રસ્તો સપાટ ભોંય પર ચાલતો હતો. નદીનો ભેજ રસ્તાની ધૂળને દાબેલી રાખતો હતો. બાપ દીકરો માથેનાં ફાળિયાંના છેડા સહેજ આગળ ખેંચી છતરી જેવું બનાવી આગળ આગળ ચાલતા હતા. શબૂની જોડીઓ ટપુશટપુશ અવાજ કરતી હતી. શબૂએ આસપાસ નજર નાખી. બેય બાજુ કોતરની ઊંચીઊંચી ભેખડો પર ક્યાંક એકાદ બકરું ચરતું હતું. વચ્ચેવચ્ચે ભેખડમાં બીજું કોતર આવતું અને લીલા ઘાસમાં એકાદ પગદંડી વાંકીચૂકી થતી દૂરદૂર અલોપ થઈ જતી. આ પગદંડીઓ પર, આ ભેખડો પર, કેટલા વરસ પોતે ઢોર ચાર્યાં હતાં! એકાદ ઝાડને છાંયે બેસી જાળાંમાંથી વીણેલાં બોર કેવાં ખાધાં હતાં! સાસરે જવાનું ન હોય તો કેવું સારું! ઘાઘરી અને કાપડી પહેરી આખો દહાડો ફર્યા કરીએ!<br /> <br /> શબૂને એકદમ પોતાનાં નવાં કપડાંનો અને ચાંદીના વજનદાર ઘરેણાંનો ભાર લાગી આવ્યો.<br /> <br /> ‘જરા ધીરા હેંડો ક…’ તેણે ટહુકો કર્યો. બાપ દીકરો કંઈ સાંભળ્યું ન હોય તેમ આગળ આગળ ચાલ્યે જ ગયા.<br /> <br /> બે એક ખેતરવા જેટલાં કોતર વટાવ્યા પછી નદીનું ભાઠું શરૂ થયું. એકદમ રેતી આવી. તેના પગની ગતિ ઓછી થઈ ગઈ. તેણે માથેથી ઘૂમટો ઊંચે કર્યો. નદી તરફથી આવતો ઠંડો પવન તેના મોં પરના પરસેવાને સૂકવવા લાગ્યો. તેના મોં પર પ્રસન્નતા આવી. તેનું મોં મલક્યું. અને તેના નાક પરના કાંટાનાં છયે નંગમાં સૂરજ પોતાનાં પ્રતિબિંબ જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> તેણે આસપાસ નજર ફેરવી. કોતરમાંથી નીકળ્યા પછી બેય બાજુ નજર પહોંચે ત્યાં લગી રેતી જ રેતી હતી. રેતીમાં ઢોરના અને માણસનાં પગલાએ સરખા આકારનાં બની જઈ નાનાંનાનાં ખાબડાં પાડી એક નાનકડી મોજાની દુનિયા ઊભી કરી હતી. આ રેતી! અજવાળી રાતે અહીં ઝાલણિયું દાવ રમવા બધાં આવતાં. અને કેટલું દોડતાં! કેટલું દોડતાં!<br /> <br /> તેની આંખમાં પાણી આવી ગયા. બળ્યું આજે આ બધું કેમ યાદ આવે છે? તેનો જીવ મૂંઝાવા લાગ્યો. સાસરે જવાનું ગમતું નથી એટલે? કેટલે વરસે પોતે સાસરે જાય છે!<br /> <br /> રેતીમાં તેના પગ ઢીલા પડવા લાગ્યા. પગની ગરેડીઓ જાણે વછૂટી જવા લાગી. આવું તો પહેલાં કદી નહોતું થતું. વેંતવેંતની રેતીમાં પણ પોતે સહિયરો સાથે ઘોડી જેમ કૂદતી હતી. તેણે પગમાંથી જોડીઓ કાઢી લીધી, તેમને પોટલીમાં ખોસી દીધી અને પોટલી માથે મૂકી.<br /> <br /> રેતી તપી હતી. પગ સહેજ બળતા હતા, પણ એથીય વધારે એનું મન બળવા લાગ્યું. આ પેલું પાણી રહ્યું. હમણાં પગને ટાઢક વળશે પણ આ ભૂંડા હૈડાને?<br /> <br /> રેતીને કચડતી તે આગળ ચાલી.<br /> <br /> આ પેલુ પાણી! આ પેલુ પાણી! તેનું મન ઝંખી રહ્યું. પાણી આટલું ઢૂકડુ દેખાય છે તોય કેમ હજી આવતું નથી? આ નાના હતા ત્યારે તો હડી મૂકતા ને ઠેઠ પાણીમાં પહોંચી જતા.<br /> <br /> બાપ દીકરો પાણીની છબમાં જઈને ઊભા રહ્યા અને એના તરફ જોવા લાગ્યા. એ બેય જણ કાદવમાં ચાલતા હતા ત્યારે પેલા ગારો ગૂંદતા કુંભારની પેઠે તેમના શરીર કેવા આંચકા લેતા હતા!<br /> <br /> ખુલ્લે ઘૂંઘટે ચાલી આવતી શબૂએ મોં પર ઘૂંઘટો ખેંચ્યો. આંખોની દુનિયા જાણે કે ઘડીક બંધ થઈ ગઈ. કાદવનો કાળો ઉજાસ, પાણીના ઝગારા, બધું ઘડીક વસાઈ ગયું હાશ! તેના પગને ટાઢુંટાઢું લાગ્યું. પગ નીચેની જમીન જરા અસ્થિર બનતી લાગી. કાદવ શરૂ થયો હતો.<br /> <br /> શબૂએ આંખ ઉઘાડી. રખે ક્યાંક લપસી જવાય તો! આઠ-દસ આંગળના ચીકણા કાદવની નીચેની નક્કર ભોંયનો આશરો શોધી આગળ ચાલવાનું હતું. હા, નાની હતી ત્યારે ગામનાં છોકરાં ભેગી પોતેય લપસતી હતી. અરે ઝાર ઊતરી ગયો હોય અને કિનારા પરનો કાદવ અકબંધ પડ્યો હોય ત્યારે તેમાં કોણ પહેલી પગલી પાડે એની કેવી ચડસાચડસી છોકરાંઓમાં થતી! અને આજેય આ જેણે પહેલી પગલી પાડી હશે તેને કેવી મઝા પડી હશે! આ પોતે તો!… અને આ બાપ દીકરાએ તો કાદવને ગૂંદીને બગાડી નાખ્યો! તેને કશોક તિરસ્કાર વછૂટ્યો. મારો કાદવ બગાડી નાખ્યો! એ ઘરનાં લોક જ એવાં છે, કાયટિયા!<br /> <br /> ‘અને મૂવા! મહીસાગરનાં પાણીય માથે મૂક્યા વગર પાણીમાં પેઠા!’<br /> <br /> બાપ દીકરો ઢીંચણ લગીનાં પાણી ડખોળતા નદીમાં અર્ધેક જેટલે પહોંચી ગયા હતા.<br /> <br /> શબૂ પાણીની પાસે આવીને ઊભી રહી. વાંકી વળીને ખોબામાં પાણી લઈ તેણે માથે મૂક્યું. ‘મહીસાગર મા! સારું કરજે, મારી માડી!’ બોલી તેણે પાણીમાં ડગલું દીધું.<br /> <br /> ખળળળ! ખળળળ! પાણી તેના પગમાં રમતાં રમતાં વહેવા લાગ્યાં. શો ટાઢો સ્પર્શ! કેવી ગલીપચી! મહીસાગર મા! મરું તો તારા જ ખોળામાં. એક દહાડો તારા ખોળામાં આમ ચાલી આવીશ, ચાલી આવીશ. તારે ઘેર મને લઈ જજે! અરે બળ્યું, આજે આવા વિચાર કેમ આવ્યા કરે છે! તેનું હૃદય ઘડીક ધબકી ઊઠ્યું.<br /> <br /> ડોળાયેલાં પાણીમાં તેનો આછો પડછાયો પડતો હતો. તેણે વાળેલો કાછડો, મોઢિયાવાળું કાપડું, ઓઢેલી ચૂંદડી, અને તેની શ્યામ રેશમ જેવી તગતગતી કાયા, એ બધું નદી સ્પષ્ટ જોઈ શકતી ન હતી તેથી જાણે દિલગીર થઈને વહી જતી હતી. હા, પાણી નીતરેલા હોય ત્યારે તેમાં પોતે સહિયરો સાથે કેવાં મોઢાં જોયાં હતાં!<br /> <br /> એને બાળપણની સહિયરો યાદ આવવા લાગી. તેના હૃદયમાં એક ઉમળકો આવ્યો. એક સહિયરને પોતાના સાસરાના ફળિયામાં જ પરણાવી છે. અને હવે તો તેને છૈયો પણ છે! તેને થઈ આવ્યું, ક્યારે જઈને તેને રમાડુ? અને તે સાથે જ તેને પોતાના ઉદરમાં કશુંક સ્ફુરતું લાગ્યું. થોડાક વિકસેલા પેટ ઉપર હાથ મૂકી તે ઘડીભર પાણીમાં થંભી ગઈ.<br /> <br /> ક્યાંકથી બાળકના રડવાનો અવાજ તેને સંભળાયો. તેણે કાન માંડ્યા. આજુબાજુ વેરાન વેરાન હતું. નદીના પાંચ ગાઉના સપાટ ભાઠામાં, ઝાડ, પાન, ઘર, ખોરડું કશાનું નામનિશાન ન હતું. છતાંય બાળકનું રડવું સંભળાયે જ ગયું.<br /> <br /> ‘શું હશે? સારું કરજે અંબા મા!’ બોલી તે આગળ ચાલી.<br /> <br /> પાણી ઊંડાં થવા લાગ્યાં. પાણીની તાણ વધવા લાગી. તે ચણિયાને ઊંચો કરવા લાગી અને પગને વધારે દાબીને મૂકવા લાગી. નીચે કશુંક આવ્યું અને તેનો પગ જરાક લપસ્યો. ઓ પડી! ઓ ખેંચાઈ! અને મૂવા પેલા તો સામે કાંઠે જઈને ઊભા છે. એમને ઘેર જવા કરતાં આ મહીસાગરમાં તણાઈ જવું શું ખોટું છે? અને હમણાં જ ઘોડો ચડી આવે તો કેવું! તેનું હૃદય ઝંખી રહ્યું.<br /> <br /> પણ તેના હૃદય કરતાં તેના પગમાં વધારે આવડત હતી. પાણીના જીવ પેઠે તે દૃઢ બનીને ચાલવા લાગ્યા. એકાએક તેને ગળે સોસ બાઝવા લાગ્યો. મહીસાગરનું એક ટીપું તેનાથી મોંમાં મૂકી દેવાયું અને તે તરત તેણે થૂથૂ કરી થૂંકી નાખ્યું. ખારુંખારું ઊસ! પણ પાણી! ઓ રામ! ભાઠામાં તરસ! એ તો જીવલેણ બની જતી. આટલી પાણીથી ભરીભાદરી નદી પણ કામમાં ન આવે. અને ફરતા પાંચ ગાઉમાં મીઠા પાણીનું ટીપુંયે ન મળે. ભાઠામાં તરસનાં માર્યાં પણ કેટલાંય મરી જાય છે, પણ હવે તો પરબ મંડાય છે. એટલેસ્તો કોઈએ પાણી સાથે લેવા ના દીધું. હીડીને જવાનું છે, માટે ભાર શું કરવા કરવો? બાકી માએ તો બતક ભરીને તૈયાર પણ રાખી હતી. બધા જ કહેવા મંડેલાં કે આ ઘડીવારમાં તો પહોંચી જવાશે. હશે.<br /> <br /> તે કાંઠે આવીને ઊભી રહી. અને તેની નજર પાછળ ફરી.<br /> <br /> નદીનો પટ, પેલી બાજુનો કાદવ, તે પછીની રેતી, તે પછી કોતર, ગામની ભાગોળ, ફળિયું, ઘર. જાણે એક ડગલામાં જ પોતાનો દેશ મૂકીને પરદેશમાં પહોંચી ગઈ હોય એમ તેને લાગ્યું. તેને ગળે ડૂમો ભરાવા લાગ્યો.<br /> <br /> આ તો પરભોમ છે! ‘મારું પિયર તો ત્યાં રહ્યું!’ નદીમાં હતી ત્યાં લગી એને ધીર હતી કે પોતે પોતાના જ પિયરમાં છે, પિયરની શીળી છાંયમાં છે. પણ કાંઠે આવીને ઊભા પછી તરત જ જાણે પરાયાના હાથમાં પડી છે એમ તેને થઈ આવ્યું. આ કાંઠો અજાણ્યો છે, કાદવ અજાણ્યો છે, રેતી અજાણી છે. અને પેલાં બાપ દીકરો! એ તો જમ જેવા લાગે છે!<br /> <br /> તેના પગમાંથી ચાલવાનું જોર જતું રહ્યું. કેટલે વરસે પોતે આ કાંઠે ડગલું દીધું હતું?<br /> <br /> નાની હતી ત્યારે પરણ્યા પછી પહેલી વાર વળાવી હતી તે જ. તે વેળા તેને ગાડામાં ઘાલીને લઈ ગયા હતા. હા, આ રેતીમાં રમવાનું બહુયે મન થયું હતું પણ નીચે ઊતરવા દે તેવું કોઈ ન હતું. જાણે ગયા જનમની વાત જેવું બધું લાગે છે!<br /> <br /> પોતાના બાપા જીવતા હોત તો ક્યાંય બીજે ઠેકાણે ઠામ પાડી દેત. પણ રાંડીરાંડ મા બિચારી, અરે બિચારી! વરસો લગી તે કોણ રાખે? એ તો બાપે જ આજ લગી વટ રાખીને દુખિયારી દીકરીને સાસરાના ત્રાસમાંથી બચાવી લીધી હતી.<br /> <br /> બાકી સસરો તે કેવો! સાવ રાખસ જેવો! માણસને મારી નાખતાં એને વાર ન લાગે! કહે છે કે એમનો મોટો છોકરો મરી ગયો ત્યાર પછી તેની વહુને–કોણ જાણે બળ્યું લોકોય કેવી વાતો લાવે છે? મને તો તે ઘડી કશી ગતાગમેય ન હતી. –હાં, તે વહુને એમના જ હમેલ રહેલા ને પછી કંઈ ન નીવડ્યું તે ગતે કરી દીધેલી. અને વાત ઉડાડી કે નદીમાં તણાઈ ગઈ મેર, હશે. પણ એ રાખસ તેનું મારે શું? એવાથી બીઉં તો હું મારા બાપની છોડી નહિ! પણ જ્યાં ખીલો જ ઢીલો ત્યાં હું તે જોર કેટલું કરું? એ અમારા પરણેત… એ વાત ન કરી એટલી સારી. <br /> <br /> સુખી થજો બાપા કે તમે મને આટલાં વરસ બચાવી રાખી અને એમ તો આટલામાં ક્યાંક બીજે મને ઠામ પાડી દીધી હોત. પણ બાપા તો બિચારા ધાડમાં ખપી ગયા. એ ધાડમાં જવાના હતા તે પહેલાં પેલા ભિયા તેને તેડવા આવ્યા હતા. અને ત્યારે બાપાએ કેવું સંભળાવી દીધું હતું! બાપ આગળ તો કશું બનતું નથી ને મારી દીકરી પર શૂરવીર બનવું છે? ચાલો, જોર હોય તો મારી જોડે ધાડમાં. બતાવો બહાદુરી! મારી બીજી દીકરીય તમને આપું.’ પણ બાપડો બાપડિયો! સાવ બાપડિયો! ‘મને તો બાપાએ તેડવા મોકલ્યો છે!’ કહી તે નીચે મોંએ બેઠેલા જાણે હજીય અંગૂઠો ધાવવાની ટેવ ન હોય! અને પોતાના બાપે તેને કેવા ધુતકારી કાઢેલા. ‘બાપાએ તેડવા મોકલ્યા છે! ત્યારે તમે જાતે તો તમારી ઘરવાળીને તેડવા નથી આવ્યા ને? જાઓ, જાઓ, ઢોરાં ચારી ખાઓ. મારી દીકરી નહિ આવે તમારા જેવાને ત્યાં. શી ખબર કે તમે આવા…’ અને તે બિચારો કેવો થથરતો હતો! બાપાએ ધાડમાં જવાનું તેમને કહ્યું પણ ખરું પણ એ ભિયા જાય તો પછી ભિયા શેના? એમાંય વળી બાપને પૂછવું તો પડે ને?<br /> <br /> તે રાતે બાપા ધાડમાં ગયા. અને ભિયા રાત રહી પડ્યા…<br /> <br /> કેટલાં વરસ પછીની રાત… પોતેય બધું ભાન ભૂલી ગઈ. અરે ભૂંડી! એવો બાપડિયો, તોય એ આદમી! અને પોતે અસ્ત્રી તે અસ્ત્રી! ઓ ગોઝારી રાત! બીજે દહાડે ખબર પડી કે રાતે બાપા મૂવા અને આ ભિયાએ પોતે ક્યારે જતા રહ્યા તેની ખબરેય ન પડવા દીધી. અરે ભલા, ઘડીક વાડામાંય બોલાવી મને વાત કરી હોત તો! પણ તો તો પછી તમે મને ક્યારનાય લઈ ગયા ના હોત?<br /> <br /> અને વાઘ જેવા બાપા ગયા એટલે તો બીજાનું જોર વધે જ ને? દીકરીને કોણ વારસ કરે? અરે પોતાને માટે કેવી-કેવી વાતો અદેખા લોકોએ ઉડાડવા માંડી! અને બિચારી માય શું કરે! દીકરી જેવી દીકરી! અને તેય પાછી ભારે છેડે! આવતા-જતા જોડે સાસરે કહેણ મોકલાવ્યું કે તમારી વહુને તેડી જાવ, અમે વળાવીશું. અને જાણે ઈડરિયો ગઢ જીતવા આવ્યા હોય તેમ બાપ દીકરો આવ્યા. પણ અરે એમનાં મોઢાં! અને એ ભિયા!… મારું બીજું કશું કરવાનું માને ના સૂઝ્યું…? અને એ તો હું ઠરીને બેસી રહી. મેંકુ એમનામાં ક્યારેય કશો જીવ આવશે અને સારું થશે પણ એ તો દર વરસે પણ એવા જ બાપની બાંય ઝાલીને ફરનારા રહ્યા. નહિ તો આટલાં વરસ હું બેસી રહેત શું કામ? શું મને બીજા નહોતા મળતા? અને આમેય મેં મહીનાં પાણી પીધાં છે. માડી મહીસાગર…!<br /> <br /> તેના પેટમાં વળી બાળક સ્ફુર્યું! અંબામાનું નામ લેતી તે આગળ ચાલી. થોડે દૂર કોરી રેતીમાં બેય બાપ દીકરો ઊભા હતા. તેમનાં મોંમાંથી ધુમાડા નીકળતા દેખાતા હતા. અરે, બાપ દીકરાના ધુમાડામાંય કેટલો બધો ફેર!<br /> <br /> તેને આવતી દેખી તેઓ ચાલવા લાગ્યા. તે ઘડીભર થંભી ગઈ. તેની આંખે તમ્મર આવ્યાં. તેણે આંખો ઉઘાડી. દૂર દૂર ઝાંઝવાં દેખાતાં હતાં અને એ ઝાંઝવાંમાં બાપ દીકરો મળી જતા હતા! તેણે બૂમ પાડવા પ્રયત્ન કર્યો. ‘મારે પાણી પીવું છે!’ પણ ગળામાંથી અવાજ ન નીકળ્યો.<br /> <br /> તે પગનું બધું જોર ભેગું કરી ચાલવા લાગી.<br /> <br /> બાપદીકરો સહેજ પાછી નજર કરતા આગળ ચાલ્યે જ જતા હતા.<br /> <br /> તેની નજર વળી પાછી ફરી. જાણે તેને કોઈ પાછળથી ખેંચી ન રહ્યું હોય! ‘દીકરી, પાછી આવ.’ ‘બેટા, પાછી આવ.’ એ પિયરનાં ઝાડવાં, નદીનાં કોતર, નદીની રેતી, અરે! નદીનાં પાણી પણ આઘાં ને આઘાં થતાં જતાં હતાં. ડગલે ડગલે જાણે તેના પગમાંથી જોર હરાતું હતું.<br /> <br /> અને પેલા બે જણા તો જાણે સડસડ હીંડ્યા જ જાય છે.<br /> <br /> ‘ઊભા રહો કે… મારે પાણી પીવું છે.’ તેણે બૂમ પાડી, સામી દિશાથી આવતો પવન તેની બૂમને પિયરની દિશામાં જ લઈ ગયો.<br /> <br /> ગળામાં તેને સોસ પડવો શરૂ થયો. તેણે પગમાં જોડીઓ પહેરી લીધી. જોડીઓમાં રેતી ભરાઈ જવા લાગી. તે ઘડીક થોભી. સૂરજના ઝળહળતા તાપમાં તેની આંખો ઘડીક મીંચાઈ ગઈ. તેણે આંખો ઉઘાડીને જોયું તો ચારે કોર ઝાંઝવાં જ ઝાંઝવાં દેખાય છે. નદી પણ ઝાંઝવાં ભેગી ભળી ગઈ છે. આસપાસ નજર જાય ત્યાં લગી ઝાડપાન, જનજનાવર કશું જ દેખાતું નથી. ઊનો પવન સૂસૂ કરતો રેતીની વાછંટો મારતો વાય છે. આમ એક કોર દૂર સાસરિયાની કાળી ઘેરી સીમ દેખાય છે, આણી કોર પિયરની કાળી ઘેરી સીમ દેખાય છે.<br /> <br /> જાણે પોતે રણની વચ્ચે ઊભી છે! એકલીઅટૂલી! હા, પેલા બે જણ છે. પણ એ તો હીંડ્યા જ જાય છે. પાછું ભાળીને જોતાય નથી. આ ઉજ્જડ વેરાનમાં એનો જીવ જાય તોય કોણ પૂછનારું છે?<br /> <br /> ‘તારો જ એકલીનો જીવ?’ એને સવાલ કરતું હોય તેમ ઉદરમાં બાળક સ્ફુર્યું. કોઈ બાળકના રડવાનો અવાજ સંભળાયો. અરે, આ રણમાં બાળક ક્યાંથી? કેવી ધખના! પોતાની ગોઠણનો છૈયો તેને યાદ આવ્યો. જાણે એ જ ના રડતો હોય! પોતે જઈને એને રમાડશે. અને બેચાર મહિના પછી પોતાનેય છૈયો, હા છૈયો સ્તો! બેય ભેગા મળી રમશે. તેના હૃદયમાં એક ઉમળકો આવ્યો. તેની છાતીમાં પાનો ચડ્યો. તેણે કોમળ હાથે પોતાનાં ભરાવા લાગેલાં બેય સ્તન દાબ્યાં. ધબક! ધબક! ભૂંડું કાળજુંય કેવુંક છે! તેની આંખમાં હરખનાં બે આંસુ આવ્યાં. તેને લૂછ્યા વગર જ તે ચાલી.<br /> <br /> બાપદીકરો એકાએક ઊભા રહેલા દેખાયા. તેને ધ્રાસકો પડ્યો. બેય જણા ઊભા ઊભા બીડીના ધુમાડા કાઢતા હતા. અચાનક તેને પોતાની પાછળ કોઈક આવતું લાગ્યું. તેણે નજર ફેરવી. જાણે બાપનાં જ પગલાં હતાં! અરે રામ! આ શું? પણ કોઈ દેખાતું ન હતું. તે ચાલવા લાગી. વળી પાછાં પગલાં સંભળાય છે! તેનું હૃદય ભયથી કંપવા લાગ્યું.<br /> <br /> બાપદીકરા પાસે આવીને તે ઊભી રહી. એનો વર તેના તરફ ઘડીક જોઈ રહ્યો. સસરો પૂંઠ કરીને ઊભો હતો. વર કંઈક બોલવા જતો હતો પણ તે બોલી ન શક્યો અને તે બોલી:<br /> <br /> ‘પાણી પીવું છે. મારે ગળે કાચકી બાઝે છે.’<br /> <br /> ‘આટલામાં પરબ તો ક્યાંથી હોય?’ તેનો વર ગણગણ્યો.<br /> <br /> અને તરત એક બાળકનું રડવું સંભળાયું. તેના સસરાએ ખૂંખારો ખાધો: ‘હા, છે પરબ. ચાલો!’<br /> <br /> શબૂને પોતાના વરના મોં પર એક રીતની મૂંઝવણ દેખાઈ. તેને તે ન સમજાયું. અને સસરા ચાલવા લાગ્યા તેની પાછળ વરે ચાલવા માંડ્યું. અને તે પણ ચાલવા લાગી.<br /> <br /> તેઓ થોડુંક ચાલ્યાં. તેને લાગ્યું કે તેઓ બધાં અવાજથી ઊલટી દિશામાં જઈ રહ્યાં છે. છોકરાનું રડવું આઘું ને આઘું જતું જાય છે.<br /> <br /> ‘આમ ક્યાં જઈએ છીએ? આમ ક્યાં જઈએ છીએ? પરબ તો આણી કોર છે!’ તે બોલી.<br /> <br /> ‘પરબ તો આણી કોર છે, વહુ! એ તો તમને સંભળાય છે એવું.’ સસરાએ જે દિશામાં જતાં હતાં તે મોર હાથ કરી કહ્યું.<br /> <br /> અને તેઓ ચાલ્યે ગયાં. બાળકનું રડવું તમરાના એક આછા અવાજ જેવું બની ગયું.<br /> <br /> પાણી! પાણી! પાણી! તેને ગળે ડૂમો ભરાવા લાગ્યો. ‘મારાથી હવે નહીં હીંડાય. મને પાણી લાવી આપો.’ કહી તે બેસી પડી.<br /> <br /> તેની આગળ ચાલતા બાપદીકરો અટક્યા. બાપે ચારે કોર એક નજર નાખી. બધેય સૂનકાર હતો. એકલો પવન રેતીની વાછંટો ઉડાડતો વાતો હતો.<br /> <br /> ‘નહીં હીંડાય?’ તેના સસરાનો અવાજ આવ્યો, ‘અલ્યા, શું જોઈ રહ્યો છે?’ તે દીકરાને ઉશ્કેરતો લાગ્યો.<br /> <br /> તેનો વર તેની પાસે આવ્યો. તે માથે હાથ દઈને ઘૂંઘટો ઢાળીને બેઠી હતી. વરનો પડછાયો પોતાના પર પડતો તેણે જોયો. તે ઘૂંઘટો ઊંચકી વર સામે જોવા ગઈ ત્યાં વર તેના પર તૂટી પડ્યો અને બેય હાથે તેની ગળચી પકડી લીધી.<br /> <br /> તે ચોંટી. બેફામ બની ઢળી પડી, પણ તરત જ તેણે વરને પેઢામાં લાત મારી. વર દૂર જઈને પડ્યો. તે ધીરે ધીરે ઊભો થતો હતો ત્યાં સસરાની ખુન્નસભરેલી આંખો તેને પોતાના માથા પર ઝઝૂમતી દેખાઈ.<br /> <br /> સસરાના ગાંઠાળાં આંગળાંવાળા વરુના પંજા જેવા હાથ તેના ઘોઘરાની આસપાસ ભિડાયા અને દાંત કચકચાવી તેનું ગળું ભીંસતાં તે બોલ્યો:<br /> <br /> ‘નહીં હીંડાય? નહીં હીંડાય? આટલાં વરસ નથી હીંડી તે હવે કેમ કરી હીંડવાની છે? ચરી ખાવું છે, ચરી. તું મારા ઘરમાં ન હોય! છિનાળ! એ તો હવે અહીં જ… અલ્યા એ હીજડા! શું જોઈ રહ્યો છે? પકડ, પકડ એના પગ!’<br /> <br /> તેના ગળા પર ભીંસ વધતી જતી હતી. તેના પગ પછાડા મારવા લાગ્યા. તેનો વર તે પકડવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યો. તેના ગળામાં સોસ વધવા લાગ્યો. મહીસાગરનાં પાણીમાં પોતે ડૂબકી મારતી હોય તેવું તેને ઘડીક લાગ્યું. તેની આંખો ખેંચાવા લાગી. તે ઘડીક એકદમ ખૂલી ગઈ. તેના મોં પર સસરાનું વરુ જેવું મુછાળું મોં ઝઝૂમી રહ્યું હતું. તેમાંથી બીડીની ગંધ આવતી હતી. તે મોંની પાછળ જે થોડું આકાશ દેખાતું હતું તેમાં તેને દેખાયું કે એના બાપ જાણે હવામાં આમતેમ આંટા મારી રહ્યા છે – પોતાના બચ્ચાને પીંખી નાખતું જોતો કોઈ ગીધ ઊડતો હોય તેમ.<br /> <br /> ‘બાપા!’ તેના ગળામાંથી છેલ્લો અવાજ નીકળ્યો. અને પછી જાણે કોઈ પેટીમાં પોતે પુરાતી હોય તેવા ભાવ અનુભવતાં અનુભવતાં દૂર દૂરથી બાળકના રડવાનો અવાજ સાંભળતાં સાંભળતાં તેની આંખો મીંચાઈ ગઈ.<br /> <br /> સસરો તેના ગળા પર છેલ્લી જોરાવર ભીંસ દઈને ઊભો થયો. દીકરાને લાગ્યું કે પોતે પકડેલા પગ હવે જરાયે જોર નથી કરતા, એટલે તે પગ મૂકીને ઊભો થયો. શબૂની આંખો અને જીભ બહાર નીકળી આવ્યાં હતાં.<br /> <br /> ‘બાંધી દે એનું મોઢું.’<br /> <br /> છોકરો એમનો એમ ઊભા રહ્યો.<br /> <br /> ‘મરે તું, રાંડવા!’ કહી બાપ ઊભો થયો. અને એક અનુભવીની દૃઢતાથી – સ્વસ્થતાથી તેણે દીકરાની વહુના મોં પર તેની ચૂંદડી વીંટી દીધી.<br /> <br /> થોડી વાર પછી રેતીમાં સ્ત્રીના શરીરને ઠાવું પાડી બંને જણ, જે દિશામાંથી બાળકનું રડવું સંભળાતું હતું તે દિશા તરફ ચાલવા લાગ્યા.<br /> <br /> પરબે પહોંચી તેમણે પાણી પીધું. બાપે પરબવાળીને પૂછ્યું: ‘કેમ, છૈયું આટલું બધું રોવે છે?’<br /> <br /> ‘એને કોગળિયું થાય, આજ સવારનું રડે છે, રૂપા હૉણ.’ અને પછીથી બોલી, ‘કેમ, વહુને તેડી આવ્યા કે નહીં?’<br /> <br /> રૂપા હૉણ ચુંગી ભરતાં બોલ્યા: ‘ના મોકલી! બૂન!’<br /> <br /> ‘એ તો મૂઆં એવાં જ છે! કેટલાં વરસથી ઘાલી રાખી છે. એમને માતા ભરખે!’<br /> <br /> ‘હશે, બૂન! એવું ના કહીએ.’ કહી રૂપા હૉણ ઊઠ્યા અને જતાં જતાં પરબવાળીના હાથમાં એક રૂપિયો મૂક્યો.<br /> <br /> ‘લે, છૈયાને ખાવાનું આપજે.’<br /> <br /> આ ડોસા પાસેથી ગાડાના પૈડા જેવો આખો રૂપિયો મળવાથી પરબવાળી બાઈ ઘણું અચરજ પામી અને કંઈક મૂંઝાતી આંખે તેમની પાછળ તાકી રહી.<br /> <br /> થોડે દૂર ગયા પછી મોંમાંથી ધુમાડાનો મોટો ગોટો કાઢતાં બાપે દીકરાને કહ્યું: ‘મેઘા, તેં ભાળ્યું’તું ને?’<br /> <br /> ‘શું, બાપા?’ થથરતે કાળજે છોકરો બોલ્યો.<br /> <br /> ‘એના પેટમાં હમેલ હતા તે?’<br /> <br /> ‘હા, બાપા! પણ…’ છોકરો બોલ્યો. તે કંઈક વિશેષ બોલવા ઇચ્છતો હતો પણ કોક અદૃશ્ય બીકનો માર્યો તે કશું બોલી ન શક્યો. અને બાપની પાછળ પગ ઢસડતો અર્ધો મુડદા જેવો તે ચાલવા લાગ્યો.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%B8%E0%AB%81%E0%AA%A8%E0%AB%8D%E0%AA%A6%E0%AA%B0%E0%AA%AE%E0%AB%8D/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%96%E0%AB%8B%E0%AA%B3%E0%AB%87&diff=111487 2026-05-30T17:33:59Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|માને ખોળે | સુન્દરમ્}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/9/96/MANALI_MAA_NE_KHODE.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> માને ખોળે • સુન્દરમ્ • ઑડિયો પઠન: મનાલી જોશી<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> <br /> {{Poem2Open}}<br /> નદીને કિનારે ઊંચી ભેખડો પર આવેલા એક ગામના છેવાડાના ફળિયામાંથી ત્રણ જણ નીકળ્યાં. બે પુરુષો અને એક સ્ત્રી. પુરુષો સહેજ આગળ ચાલતા હતા.<br /> <br /> ‘આવજે, શબૂ!’ ‘આવજે, બૂન!’ ‘જાળવીને જજે!’ ‘શરીર જાળવજે, બા!’ ફળિયાની સ્ત્રીઓએ વિદાય આપતાં કહ્યું.<br /> <br /> શબૂ પોતાનો વર અને સસરો તેડવા આવ્યા હતા તેમની સાથે સાસરે જતી હતી. પિયરની વિદાય લેતાં તેના પગલાં જાણે ઊપડતા ન હતા. પિયરિયા, ફળિયાના માણસો, સહિયરો વગેરેની વિદાય લેતા તે જરા પાછળ પડી ગઈ. તેનો વર અને સસરો રસ્તાના વાક પાછળ અદૃશ્ય થયા. તેમની સાથે થઈ જવાને તે જરા ઉતાવળે ચાલી.<br /> <br /> તેની એક સહિયર તેની સાથે વાક લગી ચાલી અને ત્યાં આગળ થોભી જઈને ‘આવજે, આવજે!’ કહેતી હાથ ઊંચો કરી તેની પાછળ જોતી ઊભી રહી. થોડીવારે તેના મોંમાંથી એક ચીસ નીકળી ગઈ:<br /> <br /> ‘માડી રે!’<br /> <br /> ફળિયાના માણસો ચોંક્યા:<br /> <br /> ‘શું થયું? શું થયું?’<br /> <br /> ‘બિલાડી આડી ઊતરી શબૂને.’<br /> <br /> શબૂને પાછી બોલાવાય કે ઘડી થોભી જવાનું કહેવાય તેમ હતું નહિ. ‘અંબા મા સારું કરશે!’ એમ બોલતાં સૌ પોતપોતાને કામે લાગ્યાં.<br /> <br /> શબૂ ઝડપથી ચાલવા લાગી. ગામની પરવાડેથી જ રસ્તો કોતરમાં ઊતરી પડતો હતો. કોતરમાં નીચે બાપદીકરો ઊભા હતા. તેઓ ચૂંગી પીતા હતા. તેના ધુમાડા તેમના મોંમાંથી નીકળતા દેખાતા હતા. તેમને જોઈને શબૂ ધીરી પડી.<br /> <br /> બપોર થયા હતા. કોતરની ટોચેથી નદીનાં પાણી ઝગારા મારતા દેખાતાં હતા. નદીમાં ઝાર ઊતરવા લાગ્યો હતો. પાણી ઊતરી જવાથી ખુલ્લો થયેલો કિનારાનો કાદવ આરસી માફક તગતગતો હતો. કોક એકાદ માણસની પગલી એમાં તડ પાડતી ચાલી જતી હતી. શબૂએ આંખ ઉપર હથેળી ઢાળી. સૂરજનાં અજવાળામાં ઝંખાતી તેની આંખ સામી પારના ગામની લીલીઘેરી સીમ જોવા લાગી.<br /> <br /> સાસરું! તેને સહેજ કમકમાં આવ્યાં. તેણે આંખ મટમટાવી. નીચે સસરા ઊભા છે એમ ભાન થતાં ફૂલવંતી ચૂંદડીનો ઘૂંઘટો મોં પર ખેંચ્યો. તેની નજર પોતાના પગની આસપાસ રમવા લાગી. રસ્તાની પાસે જ વાડ ચાલુ હતી. વાડમાં કંથાર, બોરડી, અનૂરીનાં જંગલી કાંટાળા જાળાં હતાં. કંથાર પર કાળાં રતૂમડાં કંથારાં ઝલતા હતાં. અનૂરી પર અનૂરાં હજી કાચા હતાં. એ તો ઘેર પાકશે એમ વિચારી અનૂરું તોડવા એણે હાથ લંબાવ્યો. ત્યાં નીચેથી એના વરનો અવાજ આવ્યો:<br /> <br /> ‘લે હેંડ હવે!’<br /> <br /> તે ચોંકી. કંથારનો કાંટો તેને કોણી આગળ વાગ્યો. તેણે ધીરેથી હાથ બહાર ખેંચી લીધો.<br /> <br /> તે થોડુંક ચાલી અને વાડ પર ચણોઠીઓની લૂમો મરકમરક હસતી તેની નજરે આવી.<br /> <br /> ‘છો બરાડા નાખે. ચણોઠીઓ લીધા વિના તો નહિ જ જાઉં.’ કહી તેણે વાડના જાળામાં હાથ નાખ્યો. ચણોઠીઓ છીપમાં મોતી ગોઠવ્યાં હોય તેમ તેમના કુદરતી પડામાં ગોઠવાયેલી હતી. બે-એક પડા તોડીને તેણે લૂગડાને છેડે બાંધ્યા. ફરીથી નીચેથી બૂમ આવી.<br /> <br /> ‘એ આવું છું સ્તો રાડ્યો શેની નાખો છો?’ તેણે સામે જવાબ આપ્યો. અને ઝડપથી પગ ઉપાડ્યા. પગમાં પહેરેલી જોડીઓ ધૂળ ઉડાડવા લાગી. પગમાંનાં નક્કર કલ્લાં સહેજ ખણખણ્યાં. નવાનકોર ઘેરદાર ચણિયાનો તથા કોરી ચૂંદડીનો સડસડ અવાજ થવા લાગ્યો. ચૂંદડીનો છેડો ઠીક કરવા તેણે હાથ ઊંચો કર્યો. હાથ પરનાં બલૈયા કાચની બંગડી સાથે રણક્યાં. કાપડાની બાંયનું મોઢિયું સૂરજના તેજમાં ઝગી ઊઠ્યું. તેની મેંશ આંજેલી આંખ આમતેમ જોવા લાગી. તે થંભી ગઈ.<br /> <br /> રસ્તામાં એક પોદળો પડ્યો હતો. કેવો મઝાનો! ધાનની ઢગલી જેવો. ‘કોઈની એકલવાયી ભેંસે કર્યો હશે નહિ તો મારી શોક્યો એને બોટ્યા વગર રહે કે?’ તે મનમાં બોલી: પોદળો ઘેર મૂકી આવવાનું તેને મન થયું. આ રસ્તે કેટલા પોદળા તેણે ભેગા કર્યા હતા! આજેય તે પોદળાને બોટ્યા વગર રહી ન શકી. પગની જોડી વતી તેણે પોદળાને એક બાજુથી ચબદયો અને ઉપર ધૂળ વાળી. તેને ખાતરી હતી કે એનો બોટેલો પોદળો કોઈ લે નહિ. થોડે ગયા પછી તેને થયું કે મેં ફોગટનો પોદળો બોટ્યો. કોકનેય કામ આવત.<br /> <br /> ફરી નીચેથી બૂમ આવી. તેણે પગમાં ઝડપ આણી અને કોતરમાં ઊતરતા રસ્તા પર, ધૂળ ઉડાડતી તે ઊતરી પડી. તેના ઊતરવાથી ઊડેલી ધૂળ કોતરના મથાળે પહોંચી અને ‘શબૂ ગઈ’ એમ કહેતી હોય તેમ હવામાં ઊડી રહી.<br /> <br /> કોતરમાં ઊતર્યા પછી રસ્તો સપાટ ભોંય પર ચાલતો હતો. નદીનો ભેજ રસ્તાની ધૂળને દાબેલી રાખતો હતો. બાપ દીકરો માથેનાં ફાળિયાંના છેડા સહેજ આગળ ખેંચી છતરી જેવું બનાવી આગળ આગળ ચાલતા હતા. શબૂની જોડીઓ ટપુશટપુશ અવાજ કરતી હતી. શબૂએ આસપાસ નજર નાખી. બેય બાજુ કોતરની ઊંચીઊંચી ભેખડો પર ક્યાંક એકાદ બકરું ચરતું હતું. વચ્ચેવચ્ચે ભેખડમાં બીજું કોતર આવતું અને લીલા ઘાસમાં એકાદ પગદંડી વાંકીચૂકી થતી દૂરદૂર અલોપ થઈ જતી. આ પગદંડીઓ પર, આ ભેખડો પર, કેટલા વરસ પોતે ઢોર ચાર્યાં હતાં! એકાદ ઝાડને છાંયે બેસી જાળાંમાંથી વીણેલાં બોર કેવાં ખાધાં હતાં! સાસરે જવાનું ન હોય તો કેવું સારું! ઘાઘરી અને કાપડી પહેરી આખો દહાડો ફર્યા કરીએ!<br /> <br /> શબૂને એકદમ પોતાનાં નવાં કપડાંનો અને ચાંદીના વજનદાર ઘરેણાંનો ભાર લાગી આવ્યો.<br /> <br /> ‘જરા ધીરા હેંડો ક…’ તેણે ટહુકો કર્યો. બાપ દીકરો કંઈ સાંભળ્યું ન હોય તેમ આગળ આગળ ચાલ્યે જ ગયા.<br /> <br /> બે એક ખેતરવા જેટલાં કોતર વટાવ્યા પછી નદીનું ભાઠું શરૂ થયું. એકદમ રેતી આવી. તેના પગની ગતિ ઓછી થઈ ગઈ. તેણે માથેથી ઘૂમટો ઊંચે કર્યો. નદી તરફથી આવતો ઠંડો પવન તેના મોં પરના પરસેવાને સૂકવવા લાગ્યો. તેના મોં પર પ્રસન્નતા આવી. તેનું મોં મલક્યું. અને તેના નાક પરના કાંટાનાં છયે નંગમાં સૂરજ પોતાનાં પ્રતિબિંબ જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> તેણે આસપાસ નજર ફેરવી. કોતરમાંથી નીકળ્યા પછી બેય બાજુ નજર પહોંચે ત્યાં લગી રેતી જ રેતી હતી. રેતીમાં ઢોરના અને માણસનાં પગલાએ સરખા આકારનાં બની જઈ નાનાંનાનાં ખાબડાં પાડી એક નાનકડી મોજાની દુનિયા ઊભી કરી હતી. આ રેતી! અજવાળી રાતે અહીં ઝાલણિયું દાવ રમવા બધાં આવતાં. અને કેટલું દોડતાં! કેટલું દોડતાં!<br /> <br /> તેની આંખમાં પાણી આવી ગયા. બળ્યું આજે આ બધું કેમ યાદ આવે છે? તેનો જીવ મૂંઝાવા લાગ્યો. સાસરે જવાનું ગમતું નથી એટલે? કેટલે વરસે પોતે સાસરે જાય છે!<br /> <br /> રેતીમાં તેના પગ ઢીલા પડવા લાગ્યા. પગની ગરેડીઓ જાણે વછૂટી જવા લાગી. આવું તો પહેલાં કદી નહોતું થતું. વેંતવેંતની રેતીમાં પણ પોતે સહિયરો સાથે ઘોડી જેમ કૂદતી હતી. તેણે પગમાંથી જોડીઓ કાઢી લીધી, તેમને પોટલીમાં ખોસી દીધી અને પોટલી માથે મૂકી.<br /> <br /> રેતી તપી હતી. પગ સહેજ બળતા હતા, પણ એથીય વધારે એનું મન બળવા લાગ્યું. આ પેલું પાણી રહ્યું. હમણાં પગને ટાઢક વળશે પણ આ ભૂંડા હૈડાને?<br /> <br /> રેતીને કચડતી તે આગળ ચાલી.<br /> <br /> આ પેલુ પાણી! આ પેલુ પાણી! તેનું મન ઝંખી રહ્યું. પાણી આટલું ઢૂકડુ દેખાય છે તોય કેમ હજી આવતું નથી? આ નાના હતા ત્યારે તો હડી મૂકતા ને ઠેઠ પાણીમાં પહોંચી જતા.<br /> <br /> બાપ દીકરો પાણીની છબમાં જઈને ઊભા રહ્યા અને એના તરફ જોવા લાગ્યા. એ બેય જણ કાદવમાં ચાલતા હતા ત્યારે પેલા ગારો ગૂંદતા કુંભારની પેઠે તેમના શરીર કેવા આંચકા લેતા હતા!<br /> <br /> ખુલ્લે ઘૂંઘટે ચાલી આવતી શબૂએ મોં પર ઘૂંઘટો ખેંચ્યો. આંખોની દુનિયા જાણે કે ઘડીક બંધ થઈ ગઈ. કાદવનો કાળો ઉજાસ, પાણીના ઝગારા, બધું ઘડીક વસાઈ ગયું હાશ! તેના પગને ટાઢુંટાઢું લાગ્યું. પગ નીચેની જમીન જરા અસ્થિર બનતી લાગી. કાદવ શરૂ થયો હતો.<br /> <br /> શબૂએ આંખ ઉઘાડી. રખે ક્યાંક લપસી જવાય તો! આઠ-દસ આંગળના ચીકણા કાદવની નીચેની નક્કર ભોંયનો આશરો શોધી આગળ ચાલવાનું હતું. હા, નાની હતી ત્યારે ગામનાં છોકરાં ભેગી પોતેય લપસતી હતી. અરે ઝાર ઊતરી ગયો હોય અને કિનારા પરનો કાદવ અકબંધ પડ્યો હોય ત્યારે તેમાં કોણ પહેલી પગલી પાડે એની કેવી ચડસાચડસી છોકરાંઓમાં થતી! અને આજેય આ જેણે પહેલી પગલી પાડી હશે તેને કેવી મઝા પડી હશે! આ પોતે તો!… અને આ બાપ દીકરાએ તો કાદવને ગૂંદીને બગાડી નાખ્યો! તેને કશોક તિરસ્કાર વછૂટ્યો. મારો કાદવ બગાડી નાખ્યો! એ ઘરનાં લોક જ એવાં છે, કાયટિયા!<br /> <br /> ‘અને મૂવા! મહીસાગરનાં પાણીય માથે મૂક્યા વગર પાણીમાં પેઠા!’<br /> <br /> બાપદીકરો ઢીંચણ લગીનાં પાણી ડખોળતા નદીમાં અર્ધેક જેટલે પહોંચી ગયા હતા.<br /> <br /> શબૂ પાણીની પાસે આવીને ઊભી રહી. વાંકી વળીને ખોબામાં પાણી લઈ તેણે માથે મૂક્યું. ‘મહીસાગર મા! સારું કરજે, મારી માડી!’ બોલી તેણે પાણીમાં ડગલું દીધું.<br /> <br /> ખળળળ! ખળળળ! પાણી તેના પગમાં રમતાં રમતાં વહેવા લાગ્યાં. શો ટાઢો સ્પર્શ! કેવી ગલીપચી! મહીસાગર મા! મરું તો તારા જ ખોળામાં. એક દહાડો તારા ખોળામાં આમ ચાલી આવીશ, ચાલી આવીશ. તારે ઘેર મને લઈ જજે! અરે બળ્યું, આજે આવા વિચાર કેમ આવ્યા કરે છે! તેનું હૃદય ઘડીક ધબકી ઊઠ્યું.<br /> <br /> ડહોળાયેલાં પાણીમાં તેનો આછો પડછાયો પડતો હતો. તેણે વાળેલો કાછડો, મોઢિયાવાળું કાપડું, ઓઢેલી ચૂંદડી, અને તેની શ્યામ રેશમ જેવી તગતગતી કાયા, એ બધું નદી સ્પષ્ટ જોઈ શકતી ન હતી તેથી જાણે દિલગીર થઈને વહી જતી હતી. હા, પાણી નીતરેલાં હોય ત્યારે તેમાં પોતે સહિયરો સાથે કેવાં મોઢાં જોયાં હતાં!<br /> <br /> એને બાળપણની સહિયરો યાદ આવવા લાગી. તેના હૃદયમાં એક ઉમળકો આવ્યો. એક સહિયરને પોતાના સાસરાના ફળિયામાં જ પરણાવી છે. અને હવે તો તેને છૈયો પણ છે! તેને થઈ આવ્યું – ક્યારે જઈને તેને રમાડું? અને તે સાથે જ તેને પોતાના ઉદરમાં કશુંક સ્ફુરતું લાગ્યું. થોડાક વિકસેલા પેટ ઉપર હાથ મૂકી તે ઘડીભર પાણીમાં થંભી ગઈ.<br /> <br /> ક્યાંકથી બાળકના રડવાનો અવાજ તેને સંભળાયો. તેણે કાન માંડ્યા. આજુબાજુ વેરાન વેરાન હતું, નદીના પાંચ ગાઉના સપાટ ભાઠામાં, ઝાડ, પાન, ઘર, ખોરડું કશાનું નામનિશાન ન હતું. છતાંય બાળકનું રડવું સંભળાયે જ ગયું.<br /> <br /> ‘શું હશે? સારું કરજે અંબા મા!’ બોલી તે આગળ ચાલી.<br /> <br /> પાણી ઊંડાં થવા લાગ્યાં. પાણીની તાણ વધવા લાગી. તે ચણિયાને ઊંચો કરવા લાગી અને પગને વધારે દાબીને મૂકવા લાગી. નીચે કશુંક આવ્યું અને તેનો પગ જરાક લપસ્યો. ઓ પડી! ઓ ખેંચાઈ! અને મૂઆ પેલા તો સામે કાંઠે જઈને ઊભા છે! એમને ઘેર જવા કરતાં આ મહીસાગરમાં તણાઈ જવું શું ખોટું છે? અને હમણાં જ ઘોડો ચડી આવે તો કેવું! તેનું હૃદય ઝંખી રહ્યું.<br /> <br /> પણ તેના હૃદય કરતાં તેના પગમાં વધારે આવડત હતી. પાણીના જીવ પેઠે તે દૃઢ બનીને ચાલવા લાગ્યા. એકાએક તેને ગળે સોસ બાઝવા લાગ્યો. મહીસાગરનું એક ટીપું તેનાથી મોંમાં મૂકી દેવાયું અને તે તરત તેણે થૂથૂ કરી થૂંકી નાખ્યું. ખારું ખારું ઊસ! પણ પાણી! ઓ રામ! ભાઠામાં તરસ! એ તો જીવલેણ બની જતી. આટલી પાણીથી ભરીભાદરી નદી પણ કામમાં ન આવે. ફરતા પાંચ ગાઉમાં મીઠા પાણીનું ટીપુંયે ન મળે. ભાઠામાં તરસનાં માર્યાં પણ કેટલાંય મરી જાય છે, પણ હવે તો પરબ મંડાય છે. એટલે સ્તો કોઈએ પાણી સાથે લેવા ના દીધું. હીંડીને જવાનું છે, માટે ભાર શું કરવા કરવો? બાકી માએ તો બતક ભરીને તૈયાર પણ રાખી હતી. બધાં જ કહેવા મંડેલાં કે આ ઘડી વારમાં તો પહોંચી જવાશે. હશે.<br /> <br /> તે કાંઠે આવીને ઊભી રહી. અને તેની નજર પાછળ ફરી.<br /> <br /> નદીનો પટ, પેલી બાજુનો કાદવ, તે પછીની રેતી, તે પછી કોતર, ગામની ભાગોળ, ફળિયું, ઘર. જાણે એક ડગલામાં જ પોતાનો દેહ મૂકીને પરદેશમાં પહોંચી ગઈ હોય એમ તેને લાગ્યું. તેને ગળે ડૂમો ભરાવા લાગ્યો.<br /> <br /> આ તો પરભોમ છે! ‘મારું પિયર તો ત્યાં રહ્યું!’ નદીમાં હતી ત્યાં લગી એને ધીર હતી કે પોતે પોતાના જ પિયરમાં છે, પિયરની શીળી છાંયમાં છે. પણ કાંઠે આવીને ઊભા પછી તરત જ જાણે પરાયાના હાથમાં પડી છે એમ તેને થઈ આવ્યું. આ કાંઠો અજાણ્યો છે, કાદવ અજાણ્યો છે, રેતી અજાણી છે. અને પેલા બાપદીકરો! એ તો જમ જેવા લાગે છે!<br /> <br /> તેના પગમાંથી ચાલવાનું જોર જતું રહ્યું. કેટલે વરસે પોતે આ કાંઠે ડગલું દીધું હતું?<br /> <br /> નાની હતી ત્યારે પરણ્યા પછી પહેલી વાર વળાવી હતી તે જ. તે વેળા તેને ગાડામાં ઘાલીને લઈ ગયા હતા. હા, આ રેતીમાં રમવાનું બહુયે મન થયું હતું પણ નીચે ઊતરવા દે તેવું કોઈ ન હતું. જાણે ગયા જનમની વાત જેવું બધું લાગે છે!<br /> <br /> પોતાના બાપા જીવતા હોત તો ક્યાંક બીજે ઠેકાણે ઠામ પાડી દેત. પણ રાંડીરાંડ મા બિચારી, અરે બિચારી! વરસો લગી તે કોણ રાખે? એ તો બાપે જ આજ લગી વટ રાખીને દુખિયારી દીકરીને સાસરાના ત્રાસમાંથી બચાવી લીધી હતી.<br /> <br /> બાકી સસરો તો કેવો! સાવ રાખસ જેવો! માણસને મારી નાખતાં એને વાર ન લાગે! કહે છે કે એમનો મોટો છોકરો મરી ગયો ત્યાર પછી તેની વહુને–કોણ જાણે બળ્યું લોકોય કેવી વાતો લાવે છે? મને તો તે ઘડી કશી ગતાગમેય ન હતી–હાં તે વહુને એમના જ હમેલ રહેલા ને પછી કંઈ ન નીવડ્યું તે ગતે કરી દીધેલી. અને વાત ઉડાડી કે નદીમાં તણાઈ ગઈ. મેર, હશે. એ રાખસ તેનું મારે શું? શું? એવાથી બીઉં તો હું મારા બાપની છોડી નહીં! પણ જ્યાં ખીલો જ ઢીલો ત્યાં હું તે જોર કેટલું કરું? એ અમારા પરણેત… હશે જવા દો એ વાત.<br /> <br /> સુખી થજો બાપા કે તમે મને આટલાં વરસ બચાવી રાખી. અને એમ તો આટલામાં ક્યાંક બીજે મને ઠામ પાડી દીધી હોત. પણ બાપા તો બિચારા ધાડમાં ખપી ગયા. એ ધાડમાં જવાના હતા તે પહેલાં પેલા ભિયા તેને તેડવા આવ્યા હતા. અને ત્યારે બાપાએ કેવું સંભળાવી દીધું હતું! ‘બાપ આગળ તો કશું બનતું નથી ને મારી દીકરી પર શૂરવીર બનવું છે? ચાલો, જોર હોય તો મારી જોડે ધાડમાં. બતાવો બહાદુરી! મારી બીજી દીકરીય તમને આપું.’ પણ બાપડો બાપડિયો! સાવ બાપડિયો! ‘મને તો બાપાએ તેડવા મોકલ્યો છે!’ કહી તે નીચે મોંએ બેઠેલા. જાણે હજીયે અંગૂઠો ધાવવાની ટેવ ન હોય! અને પોતાના બાપે તેને કેવા ધુતકારી કાઢેલા. ‘બાપાએ તેડવા મોકલ્યા છે! ત્યારે તમે જાતે તો તમારી ઘરવાળીને તેડવા નથી આવ્યા ને? જાવ, જાવ, ઢોરાં ચારી ખાઓ. મારી દીકરી નહીં આવે તમારા જેવાને ત્યાં. શી ખબર કે તમે આવા…’ અને તે બિચારો કેવો થથરતો હતો! બાપાએ ધાડમાં જવાનું તેમને કહ્યું પણ ખરું, પણ એ ભિયા જાય તો પછી ભિયા શેના? એમાંય વળી બાપને પૂછવું તો પડે ને?<br /> <br /> તે રાતે બાપા ધાડમાં ગયા. અને ભિયા રાત રહી પડ્યા…<br /> <br /> કેટલાં વરસ પછીની રાત… પોતેય બધું ભાન ભૂલી ગઈ. અરે ભૂંડી! એવો બાપડિયો, તોય એ આદમી! અને પોતે અસ્ત્રી તે અસ્ત્રી! ઓ ગોઝારી રાત! બીજે દહાડે ખબર પડી કે રાતે બાપા મૂઆ અને એ ભિયાએ પોતે ક્યારે જતા રહ્યા તેની ખબરેય ન પડવા દીધી. અરે ભલા, ઘડીક વાડામાંય બોલાવી મને વાત કરી હોત તો! પણ તો તો પછી મને ક્યારનાય લઈ ગયા ના હોત?<br /> <br /> અને વાઘ જેવા બાપા ગયા એટલે તો બીજાનું જોર વધે જ ને? દીકરીને કોણ વારસ કરે? અને પોતાને માટે કેવી કેવી વાતો અદેખા લોકોએ ઉડાડવા માંડી! અને બિચારી માય શું કરે! દીકરી જેવી દીકરી! અને તેય પાછી ભારે છેડે! આવતા-જતા જોડે સાસરે કહેણ મોકલાવ્યું કે તમારી વહુને તેડી જાવ, અમે વળાવીશું. અને જાણે ઇડરિયો ગઢ જીતવા આવ્યા હોય તેમ બાપદીકરો આવ્યા. પણ અરે એમનાં મોઢાં! અને એ ભિયા!… મારું બીજું કશું કરવાનું માને ના સૂઝ્યું…? અને એ તો હું ઠરીને બેસી રહી. મેંકુ એમનામાં ક્યારેય કશો જીવ આવશે અને સારું થશે. પણ એ તો દર વરસે પણ એવા જ બાપની બાંય ઝાલીને ફરનારા રહ્યા. નહીં તો આટલાં વરસ હું બેસી રહેત શું કામ? શું મને બીજા નહોતા મળતા? અને આમેય મેં મહીનાં પાણી પીધાં છે. માડી મહીસાગર…!<br /> <br /> તેના પેટમાં વળી બાળક સ્ફુર્યું! અંબામાનું નામ લેતી તે આગળ ચાલી. થોડે દૂર કોરી રેતીમાં બેય બાપદીકરો ઊભા હતા. તેમનાં મોંમાંથી ધુમાડા નીકળતા દેખાતા હતા. અરે, બાપદીકરાના ધુમાડામાંય કેટલો બધો ફેર!<br /> <br /> તેને આવતી દેખી તેઓ ચાલવા લાગ્યા. તે ઘડીભર થંભી ગઈ. તેની આંખે તમ્મર આવ્યાં. તેણે આંખો ઉઘાડી. દૂર દૂર ઝાંઝવાં દેખાતાં હતાં. અને એ ઝાંઝવાંમાં બાપદીકરો મળી જતા હતા! તેણે બૂમ પાડવા પ્રયત્ન કર્યો. ‘મારે પાણી પીવું છે!’ પણ ગળામાંથી અવાજ ન નીકળ્યો.<br /> <br /> તે પગનું બધું જોર ભેગું કરી ચાલવા લાગી.<br /> <br /> બાપદીકરો સહેજ પાછી નજર કરતા આગળ ચાલ્યે જ જતા હતા.<br /> <br /> તેની નજર વળી પાછી ફરી. જાણે તેને કોઈ પાછળથી ખેંચી ન રહ્યું હોય! ‘દીકરી, પાછી આવ.’ ‘બેટા, પાછી આવ.’ એ પિયરનાં ઝાડવાં, નદીનાં કોતર, નદીની રેતી, અરે! નદીનાં પાણી પણ આઘાં ને આઘાં થતાં જતાં હતાં. ડગલે ડગલે જાણે તેના પગમાંથી જોર હરાતું હતું.<br /> <br /> અને પેલા બે જણા તો જાણે સડસડ હીંડ્યા જ જાય છે.<br /> <br /> ‘ઊભા રહો કે… મારે પાણી પીવું છે.’ તેણે બૂમ પાડી, સામી દિશાથી આવતો પવન તેની બૂમને પિયરની દિશામાં જ લઈ ગયો.<br /> <br /> ગળામાં તેને સોસ પડવો શરૂ થયો. તેણે પગમાં જોડીઓ પહેરી લીધી. જોડીઓમાં રેતી ભરાઈ જવા લાગી. તે ઘડીક થોભી. સૂરજના ઝળહળતા તાપમાં તેની આંખો ઘડીક મીંચાઈ ગઈ. તેણે આંખો ઉઘાડીને જોયું તો ચારે કોર ઝાંઝવાં જ ઝાંઝવાં દેખાય છે. નદી પણ ઝાંઝવાં ભેગી ભળી ગઈ છે. આસપાસ નજર જાય ત્યાં લગી ઝાડપાન, જનજનાવર કશું જ દેખાતું નથી. ઊનો પવન સૂસૂ કરતો રેતીની વાછંટો મારતો વાય છે. આમ એક કોર દૂર સાસરિયાની કાળી ઘેરી સીમ દેખાય છે, આણી કોર પિયરની કાળી ઘેરી સીમ દેખાય છે.<br /> <br /> જાણે પોતે રણની વચ્ચે ઊભી છે! એકલીઅટૂલી! હા, પેલા બે જણ છે. પણ એ તો હીંડ્યા જ જાય છે. પાછું ભાળીને જોતાય નથી. આ ઉજ્જડ વેરાનમાં એનો જીવ જાય તોય કોણ પૂછનારું છે?<br /> <br /> ‘તારો જ એકલીનો જીવ?’ એને સવાલ કરતું હોય તેમ ઉદરમાં બાળક સ્ફુર્યું. કોઈ બાળકના રડવાનો અવાજ સંભળાયો. અરે, આ રણમાં બાળક ક્યાંથી? કેવી ધખના! પોતાની ગોઠણનો છૈયો તેને યાદ આવ્યો. જાણે એ જ ના રડતો હોય! પોતે જઈને એને રમાડશે. અને બેચાર મહિના પછી પોતાનેય છૈયો, હા છૈયો સ્તો! બેય ભેગા મળી રમશે. તેના હૃદયમાં એક ઉમળકો આવ્યો. તેની છાતીમાં પાનો ચડ્યો. તેણે કોમળ હાથે પોતાનાં ભરાવા લાગેલાં બેય સ્તન દાબ્યાં. ધબક! ધબક! ભૂંડું કાળજુંય કેવુંક છે! તેની આંખમાં હરખનાં બે આંસુ આવ્યાં. તેને લૂછ્યા વગર જ તે ચાલી.<br /> <br /> બાપદીકરો એકાએક ઊભા રહેલા દેખાયા. તેને ધ્રાસકો પડ્યો. બેય જણા ઊભા ઊભા બીડીના ધુમાડા કાઢતા હતા. અચાનક તેને પોતાની પાછળ કોઈક આવતું લાગ્યું. તેણે નજર ફેરવી. જાણે બાપનાં જ પગલાં હતાં! અરે રામ! આ શું? પણ કોઈ દેખાતું ન હતું. તે ચાલવા લાગી. વળી પાછાં પગલાં સંભળાય છે! તેનું હૃદય ભયથી કંપવા લાગ્યું.<br /> <br /> બાપદીકરા પાસે આવીને તે ઊભી રહી. એનો વર તેના તરફ ઘડીક જોઈ રહ્યો. સસરો પૂંઠ કરીને ઊભો હતો. વર કંઈક બોલવા જતો હતો પણ તે બોલી ન શક્યો અને તે બોલી:<br /> <br /> ‘પાણી પીવું છે. મારે ગળે કાચકી બાઝે છે.’<br /> <br /> ‘આટલામાં પરબ તો ક્યાંથી હોય?’ તેનો વર ગણગણ્યો.<br /> <br /> અને તરત એક બાળકનું રડવું સંભળાયું. તેના સસરાએ ખૂંખારો ખાધો: ‘હા, છે પરબ. ચાલો!’<br /> <br /> શબૂને પોતાના વરના મોં પર એક રીતની મૂંઝવણ દેખાઈ. તેને તે ન સમજાયું. અને સસરા ચાલવા લાગ્યા તેની પાછળ વરે ચાલવા માંડ્યું. અને તે પણ ચાલવા લાગી.<br /> <br /> તેઓ થોડુંક ચાલ્યાં. તેને લાગ્યું કે તેઓ બધાં અવાજથી ઊલટી દિશામાં જઈ રહ્યાં છે. છોકરાનું રડવું આઘું ને આઘું જતું જાય છે.<br /> <br /> ‘આમ ક્યાં જઈએ છીએ? આમ ક્યાં જઈએ છીએ? પરબ તો આણી કોર છે!’ તે બોલી.<br /> <br /> ‘પરબ તો આણી કોર છે, વહુ! એ તો તમને સંભળાય છે એવું.’ સસરાએ જે દિશામાં જતાં હતાં તે મોર હાથ કરી કહ્યું.<br /> <br /> અને તેઓ ચાલ્યે ગયાં. બાળકનું રડવું તમરાના એક આછા અવાજ જેવું બની ગયું.<br /> <br /> પાણી! પાણી! પાણી! તેને ગળે ડૂમો ભરાવા લાગ્યો. ‘મારાથી હવે નહીં હીંડાય. મને પાણી લાવી આપો.’ કહી તે બેસી પડી.<br /> <br /> તેની આગળ ચાલતા બાપદીકરો અટક્યા. બાપે ચારે કોર એક નજર નાખી. બધેય સૂનકાર હતો. એકલો પવન રેતીની વાછંટો ઉડાડતો વાતો હતો.<br /> <br /> ‘નહીં હીંડાય?’ તેના સસરાનો અવાજ આવ્યો, ‘અલ્યા, શું જોઈ રહ્યો છે?’ તે દીકરાને ઉશ્કેરતો લાગ્યો.<br /> <br /> તેનો વર તેની પાસે આવ્યો. તે માથે હાથ દઈને ઘૂંઘટો ઢાળીને બેઠી હતી. વરનો પડછાયો પોતાના પર પડતો તેણે જોયો. તે ઘૂંઘટો ઊંચકી વર સામે જોવા ગઈ ત્યાં વર તેના પર તૂટી પડ્યો અને બેય હાથે તેની ગળચી પકડી લીધી.<br /> <br /> તે ચોંટી. બેફામ બની ઢળી પડી, પણ તરત જ તેણે વરને પેઢામાં લાત મારી. વર દૂર જઈને પડ્યો. તે ધીરે ધીરે ઊભો થતો હતો ત્યાં સસરાની ખુન્નસભરેલી આંખો તેને પોતાના માથા પર ઝઝૂમતી દેખાઈ.<br /> <br /> સસરાના ગાંઠાળાં આંગળાંવાળા વરુના પંજા જેવા હાથ તેના ઘોઘરાની આસપાસ ભિડાયા અને દાંત કચકચાવી તેનું ગળું ભીંસતાં તે બોલ્યો:<br /> <br /> ‘નહીં હીંડાય? નહીં હીંડાય? આટલાં વરસ નથી હીંડી તે હવે કેમ કરી હીંડવાની છે? ચરી ખાવું છે, ચરી. તું મારા ઘરમાં ન હોય! છિનાળ! એ તો હવે અહીં જ… અલ્યા એ હીજડા! શું જોઈ રહ્યો છે? પકડ, પકડ એના પગ!’<br /> <br /> તેના ગળા પર ભીંસ વધતી જતી હતી. તેના પગ પછાડા મારવા લાગ્યા. તેનો વર તે પકડવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યો. તેના ગળામાં સોસ વધવા લાગ્યો. મહીસાગરનાં પાણીમાં પોતે ડૂબકી મારતી હોય તેવું તેને ઘડીક લાગ્યું. તેની આંખો ખેંચાવા લાગી. તે ઘડીક એકદમ ખૂલી ગઈ. તેના મોં પર સસરાનું વરુ જેવું મુછાળું મોં ઝઝૂમી રહ્યું હતું. તેમાંથી બીડીની ગંધ આવતી હતી. તે મોંની પાછળ જે થોડું આકાશ દેખાતું હતું તેમાં તેને દેખાયું કે એના બાપ જાણે હવામાં આમતેમ આંટા મારી રહ્યા છે – પોતાના બચ્ચાને પીંખી નાખતું જોતો કોઈ ગીધ ઊડતો હોય તેમ.<br /> <br /> ‘બાપા!’ તેના ગળામાંથી છેલ્લો અવાજ નીકળ્યો. અને પછી જાણે કોઈ પેટીમાં પોતે પુરાતી હોય તેવા ભાવ અનુભવતાં અનુભવતાં દૂર દૂરથી બાળકના રડવાનો અવાજ સાંભળતાં સાંભળતાં તેની આંખો મીંચાઈ ગઈ.<br /> <br /> સસરો તેના ગળા પર છેલ્લી જોરાવર ભીંસ દઈને ઊભો થયો. દીકરાને લાગ્યું કે પોતે પકડેલા પગ હવે જરાયે જોર નથી કરતા, એટલે તે પગ મૂકીને ઊભો થયો. શબૂની આંખો અને જીભ બહાર નીકળી આવ્યાં હતાં.<br /> <br /> ‘બાંધી દે એનું મોઢું.’<br /> <br /> છોકરો એમનો એમ ઊભા રહ્યો.<br /> <br /> ‘મરે તું, રાંડવા!’ કહી બાપ ઊભો થયો. અને એક અનુભવીની દૃઢતાથી – સ્વસ્થતાથી તેણે દીકરાની વહુના મોં પર તેની ચૂંદડી વીંટી દીધી.<br /> <br /> થોડી વાર પછી રેતીમાં સ્ત્રીના શરીરને ઠાવું પાડી બંને જણ, જે દિશામાંથી બાળકનું રડવું સંભળાતું હતું તે દિશા તરફ ચાલવા લાગ્યા.<br /> <br /> પરબે પહોંચી તેમણે પાણી પીધું. બાપે પરબવાળીને પૂછ્યું: ‘કેમ, છૈયું આટલું બધું રોવે છે?’<br /> <br /> ‘એને કોગળિયું થાય, આજ સવારનું રડે છે, રૂપા હૉણ.’ અને પછીથી બોલી, ‘કેમ, વહુને તેડી આવ્યા કે નહીં?’<br /> <br /> રૂપા હૉણ ચુંગી ભરતાં બોલ્યા: ‘ના મોકલી! બૂન!’<br /> <br /> ‘એ તો મૂઆં એવાં જ છે! કેટલાં વરસથી ઘાલી રાખી છે. એમને માતા ભરખે!’<br /> <br /> ‘હશે, બૂન! એવું ના કહીએ.’ કહી રૂપા હૉણ ઊઠ્યા અને જતાં જતાં પરબવાળીના હાથમાં એક રૂપિયો મૂક્યો.<br /> <br /> ‘લે, છૈયાને ખાવાનું આપજે.’<br /> <br /> આ ડોસા પાસેથી ગાડાના પૈડા જેવો આખો રૂપિયો મળવાથી પરબવાળી બાઈ ઘણું અચરજ પામી અને કંઈક મૂંઝાતી આંખે તેમની પાછળ તાકી રહી.<br /> <br /> થોડે દૂર ગયા પછી મોંમાંથી ધુમાડાનો મોટો ગોટો કાઢતાં બાપે દીકરાને કહ્યું: ‘મેઘા, તેં ભાળ્યું’તું ને?’<br /> <br /> ‘શું, બાપા?’ થથરતે કાળજે છોકરો બોલ્યો.<br /> <br /> ‘એના પેટમાં હમેલ હતા તે?’<br /> <br /> ‘હા, બાપા! પણ…’ છોકરો બોલ્યો. તે કંઈક વિશેષ બોલવા ઇચ્છતો હતો પણ કોક અદૃશ્ય બીકનો માર્યો તે કશું બોલી ન શક્યો. અને બાપની પાછળ પગ ઢસડતો અર્ધો મુડદા જેવો તે ચાલવા લાગ્યો.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111486 2026-05-30T16:50:27Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]{{done}}<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]] {{on hold}}<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]{{working}}<br /> <br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]] {{working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{done}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]] {{done}}<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111484 2026-05-30T15:20:05Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]{{done}}<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]] {{on hold}}<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]{{working}}<br /> <br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{done}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]] {{done}}<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111483 2026-05-30T12:14:55Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]{{done}}<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]] {{on hold}}<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{done}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]] {{done}}<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%B2%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A8%E0%AA%BF%E0%AA%B2/%E0%AA%97%E0%AB%8B%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%A3%E0%AB%80&diff=111482 2026-05-30T12:13:55Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|મલયાનિલ}}<br /> <br /> [[File:Malayanil 34.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> <br /> {{Heading|ગોવાલણી | મલયાનિલ}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/a/aa/1-Govalani-Malayanil.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> ગોવાલણી • મલયાનિલ • ઑડિયો પઠન: બ્રિજેશ પંચાલ<br /> &lt;br&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{Poem2Open}} તે ઘણી જ જુવાન હતી. કોઈને પંદર વર્ષની ઉંમરે અધર પર ગુલાબ ફરકે છે. કોઈક તો સત્તર-અઢાર વર્ષે આંખમાં ચમક ચમકાવે છે. એને સોળમી શરદે કંઠમાં કોયલ ટહુકતી હતી. નિર્દોષતાએ હવે રજા લેવા માંડી હતી. નાનપણ હવે ખૂબસૂરતીને જગ્યા આપતું હતું. ઊઘડતી કળી હવે તસતસતી હતી.<br /> <br /> નહોતી કેળવાયેલી તોયે જબરી ચંચળ હતી. નહોતી શહેરની તોયે શિષ્ટ લાગતી હતી. નહોતી ઉચ્ચ વર્ણની તોયે ગોરી હતી. આંખે આવીને ભ્રમર બેઠા હતા. કીકીમાં તીરની ધાર હતી. ગાલમાં ગુલાબ છવરાયાં હતાં.<br /> <br /> માથા ઉપર પિત્તળની ઝળકતી તામડી મૂકી ભાગોળેથી ગામમાં પેસે ત્યારે જાણે લક્ષ્મી પ્રવેશી. ‘દૂધ લેવું સે, દૂ…ધો’નો ટહુકો શેરીએ શેરીએ સંભળાય અને દાતણ કરતું સૌ કોઈ એની સામું જુએ. પુરુષોને શુભ શુકન થતાં. સ્ત્રીઓને ઈર્ષ્યા આવતી.<br /> <br /> એ ગુજરાતની ગોવાલણી હતી. સવારના પહોરમાં પોતાને ગામડેથી નીકળતી. તાજાં દોહેલાં દૂધ ભરી અમારા ગામમાં આવતી. સૌ કોઈને એનું દૂધ લેવાનું મન થાય. એનું ‘દૂધ લેવું સે, દૂ…ધો.’ સાંભળતાં શેરીની સ્ત્રીઓ ઝટ પથારીમાંથી ઊભી થાય.<br /> <br /> એ હંમેશાં રાતો સાલ્લો – જાડો પણ સ્વચ્છ, નવો ને નવો સાચવી પહેરતી. એને પીળી પટ્ટીની કોર હતી અને કાળો પાલવ હતો. હાથમાં દાંતનાં રૂપાની ચીપવાળાં ભારે ‘બલ્લેઆં’ પહેરતી. પગે જાડાં કલ્લાં ઘાલતી. નાકમાં નથની અને કાનમાં નખલી. આંગળીએ રૂપાનાં વેઢ. ગળામાં ટૂંપીઓ અને કીડીઆસર. આ એનાં આભૂષણો હતાં. માથે જરા ઘૂમટો તાણતી તેથી એના વાળા કેવા હશે તેની કોઈને ખબર ન હતી. એ ઓળતી હશે, સેંથીમાં કંકુ પૂરતી હશે, એ કલ્પના જ એની ખૂબસૂરતીમાં ઉમેરો કરી આપતી હતી.<br /> <br /> હું એના આવવાને વખતે જ ઓટલા પર દાતણ કરવા બેસતો. સામેથી દેખાય ત્યારે નફટ થઈ એકીટશે એની સામે જોતો. એ બિચારી શરમાય, નજર નીચી ઢાળી દે, પણ બીજી નવેલીઓની માફર એની ચાલ નહોતી બદલાતી; ધ્રુજારો નહોતો છૂટતો. હાથ વાંકાચૂંકા નહોતા ઊછળતા. શાંત અને ગંભીર થઈ હંમેશનો ‘દૂધ લેવું સે, દૂ…ધો’નો રણકાર કર્યા કરતી.<br /> <br /> મારી પત્નીને હું રોજ કહું કે ‘આ ગોવાલણી પાસેથી તું દૂધ કેમ નથી લેતી? હંમેશાં ‘બૂન! દૂધ લેવું સે?’ કહી એનું મોં દુઃખી જાય છે અને તને તેની જરા પણ દરકાર નથી.’<br /> <br /> કોણ જાણે શાથી, પણ જ્યારથી એને જોઈ હતી ત્યારથી મને દિલમાં કંઈક અજબ લાગણી થઈ આવી હતી. પરાણે પણ હું મારે ઘેર એનું દૂધ લેવડાવું. એને થોડીવાર મારે આંગણે બેસાડું અને લાગ આણી મારી સામે જોવડાવું. આવી કોમલાંગના છતાં ભરવાડણ કેમ જન્મી! એના કોમળ જણાતા બદન ઉપર આવું જાડું વસ્ત્ર કેમ રહી શકતું હશે! ઈશ્વર પણ જોયા વગર જ જન્મ આપે છે ને?<br /> <br /> તે દિવસે જ મને થયું કે હું ભરવાડ જન્મ્યો હોત તો ઠીક થાત! મને તળાવના કાંઠા પર ઊભા રહી વાંસળી વગાડતાં આવડતી હોત તો સારું થાત. ડચકારતો ડચકારતો ગામને સીમાડે ઢોરની વચ્ચે ડાંગ પર શરીર ટેકવી, માથે મોટું ફાળિયું બાંધી ગીત લલકારતો હોત તો ઘણું ગમત. એ ગામડાનું પણ કાનુડાનું જીવન હતું. ગાંડો બનાવનાર ગોવાલણી પણ રાધાની જાતવાળી!<br /> <br /> વારંવાર એનું સૌંદર્ય જોવાથી મારા મન પર એની માઠી અસર થઈ. એની ગંભીર પણ કારી આંખ પર મારું દિલ લલચાયું. એની પાછળ હું શેરીમાં ભટકું ને એ પછી ક્યાં જાય છે તે જોઉં એમ હૃદય ગોઠવણ કરવા લાગ્યું.<br /> <br /> એક દિવસ તો આઠ વાગ્યાનો ડંકો થયો તેવો જ હું ઊઠ્યો અને આડુંઅવળું જવાનું છોડી દઈ ગામને દરવાજે જઈ ઊભો રહ્યો. દૂધ વેચીને ઘેર જવા એ હમણાં જ આવશે ત્યારે અજાણ્યો થઈ એની પાછળ પાછળ જઈશ. લાગ આવશે કે તરત જ એને પૂછીશ કે તું કોણ છે? તારી આ આંખોમાં શું છે? તારી ગોવાલણીની જાતમાં આવી બેભાન કરે તેવી પરીઓ છે?<br /> <br /> સવાલ ગોઠવતો હું દરવાજે જઈ ઊભો રહ્યો. એટલામાં બંને હાથમાં પૈસા ગણતી, ખાલી પડેલી દૂધની તામડીઓને માથે અધ્ધર રાખી સીધી ડોકે પણ નીચી નજરે ચાલતી ચાલતી એ દરવાજાની બહાર નીકળી. હું પાછળ પાછળ જવા લાગ્યો.<br /> <br /> ગાડાનો ચીલો પડ્યો હતો. ઊંચી ચઢાણવાળી જમીનમાંથી રસ્તો કાઢેલો હોવાથી આજુબાજુ માટીની ભીંતો જેવું થઈ ગયું હતું અને ઉપર કેર તથા ચણોઠીનાં ઝાડ અને વેલા ઊગ્યાં હતાં. ચીલાની વચમાંની ધૂળ ઉરાડતી એ ઉતાવળે પગલે ચાલી જતી હતી. સામે સૂર્ય હોવાથી એક હાથ ઊંચો ધર્યો હતો અને બીજે હાથે તામડી પકડી હતી. એકાદ વખત ઓચિંતું પાછું જોવાથી મને એણે જોયો હતો, અને હું તેની જ પાછળ તો નથી ચાલતો એમ વહેમાઈ હતી. એટલે એ ઘડીમાં ધીમે પગલે ચાલે તો ઘડીક ઉતાવળે પગલે; અને તે જ પ્રમાણે હું પણ મારી ચાલ બદલતો હતો. મને ખબર નહિ કે એ ઠગારી પોતાનો વહેમ ખરો છે કે ખોટો તે જાણવા માંગે છે. અલબત્ત, હું એની પવિત્રતાને કે એના ચારિત્ર્યને દૂષિત કરવા નહોતો માંગતો. એના રૂપથી હું અંજાઈ ગયો હતો. મનથી હું ભ્રષ્ટ થઈ ચૂક્યો હતો, છતાં હજી કાંઈક મગજશક્તિ ચાલતી હતી અને છેક બેશુદ્ધ બની ગમે તેવું વર્તન ચલાવું એટલે દરજ્જે પાગલ નહોતો બન્યો.<br /> <br /> આ પ્રમાણે અમે અરધોએક માઈલ ચાલ્યાં હોઈશું ત્યાં એ અટકી ગઈ. ત્યાં વડના ઝાડની ઘટા હતી, અને તળે વટેમાર્ગુને બેસવાને માટે છાપરી બાંધી હતી. ઉપર કોયલ ટહુકે; નીચે વાછડાં, બકરાં, ગાય, ભેંસ આમતેમ ફરે. સ્થાન રમણીય હતું.<br /> <br /> છાપરીની બહાર એણે તામડીઓ ઉતારી અને રસ્તાની બાજુ પરની હરિયાળી ઉપર એ ‘હાશ, રામ!’ કહી ઊભા પગે ગોવાલણીઓ બેસે તેમ – બેઠી.<br /> <br /> મારી સ્થિતિ કફોડી થઈ. હું ચાલ્યો જાઉં કે ઊભો રહું? વાત કરવાનો વિચાર આવતાં જ દિલ ધડકવા લાગ્યું. મોં પર લોહી તરી આવ્યું. હિંમત કરી આટલે સુધી હું આવ્યો હતો, પણ આ ગોરી ગોવાલણીએ તાકાત લઈ લીધી હતી.<br /> <br /> વિચાર કરી મેં એ જ રસ્તે ચાલવા માંડ્યું. એને વટાવીને બે પગલાં ગયો ત્યાં, ‘સંદનભઈ, ઈમ ચ્યોં જાઓ સો!’ એણે પૂછ્યું. મારે ત્યાં હરરોજ આવતી હોવાથી મને સારી રીતે ઓળખતી હતી. પણ આમ એકાએક મારી સાથે બોલવાનું શરૂ કરશે એનો ખ્યાલ ન હતો. શું ત્યારે હું એની જ પાછળ આવતો હતો તે એ સમજી ગઈ હશે? મારા સંબંધે એ કેવો વિચાર રાખતી હશે? આમ કંઈ કંઈ વિચારો મને આવવા લાગ્યા. છતાં એના પ્રશ્નનો જવાબ તો આપવો જ જોઈએ. શો આપવો? હું તો ગભરાટમાં જ બોલી ઊઠ્યો : ‘તારું ગામ જોવા.’ બોલ્યા પછી વિચાર આવ્યો કે આ હું શું બોલ્યો! એના ગામને જોવાનું મારે શું પ્રયોજન! અને હવે જરૂર મારા મનની નબળાઈ એ જાણી ગઈ હશે. કદાચ એની ઇચ્છા વિરુદ્ધ હશે અને કોઈને કહેશે કે ‘સંદનભઈ, મારું ગામ જોવા આવ્યા હતા’ તો? પણ એટલામાં એણે પૂછ્યું : ‘તે ઈમાં શું જોવું સે? કોંય તમારા ગામ જેવું નહિ. લ્યો ઓંમ આવો. જરા મારું દૂધ તો પીઓ. બાખડી ભેંસનું સે. તમને હવાદ રહી જશે.’<br /> <br /> મારી ગૂંચવણનો અંત આવ્યો. આવા મારા ચલણથી એને કાંઈ અણગમતું નહોતું થયું, ઉલટી એ જ ચાહીને મને બોલાવે છે, એટલે હલકો પડી જઈશ એવું કાંઈ નહોતું. જો ગુલાબ જ બુલબુલને બોલાવે તો બુલબુલનો શો વાંક? જો નાગ જ મોરલી પાસે આવીને બેસે તો વાદીનો શો વાંક? હવે જે થાય તે જોવા દે અને મારી મુરાદનો જે ઘાટ ઘડાઈ આવે તે ઘડાવા દે.<br /> <br /> ‘ના રે, એમ તારું દૂધ પીવાય? ઘેર કાલે આપી જજે.’ પીવાનું તો ઘણુંયે મન હતું, પણ એમ પહેલે બોલે પીં જઉં ત્યારે તો અણઘડ જ લાગું ને?<br /> <br /> ‘હવે ઘેર તો લેતા લેશો, પણ ઓંય તો પીઓ. ત્યોં કોંય વડનો રૂપાળો સાંયડો હશે?’ પંશી આવાં ગોંણાં ગાતાં હશે? અને કોંય મારે હાથે દૂધ મળશે? ત્યોં તો મારાં બૂન જાણસે તો એક લેશે ને બે મેલશે.’<br /> <br /> કોઈ એને કહે કે એ અભણ છે, તો એનો અર્થ એટલો જ કે એને અક્ષરજ્ઞાન નથી. કોઈ એને કહે કે બોલતાં નથી આવડતું, તો એનો અર્થ એ જ કે શહેરની ચાપચીપવાળી એની બોલી નથી. કુદરતની વચમાં એ ઊછરતી હતી, કુદરતનો સ્વાદ એ પિછાની શકતી હતી અને પોતાના ગ્રામ્ય પણ મધુર અવાજે એનું ભાન મને કરાવી શકતી હતી. તેમાં આવા સમયે – આવા એકાંતમાં સરળ હૃદયે મનની બધીયે લાગણીઓ અસર થાય તેમ જણાવી શકતી હતી. હું તો પલકે પલકે બેડી બંધાવતો હતો.<br /> <br /> ‘વારુ; તારું દૂધ તો પીઉં, પણ પૈસા લે તો.’<br /> <br /> ‘કોંય ગોંડા થ્યા? ઈમ પૈસા લેવાય! મારા હમ ના પીઓ તો.’ કહી હું પાસે ઊભેલો તે જરા અધૂકડી થઈ મારી આગળ દૂધનું પ્યાલું ધર્યું. મેં વિચાર્યું વધારે ખેંચપકડ રહેવા દે. ડોળ કરીશ અને માન માગીશ તેટલામાં કમળ બિડાઈ જશે. મેં એના હાથમાંથી પ્યાલું – દૂધ માપવાનું – લીધું અને દૂધ પી ગયો. અંદર સાકર નહોતી, ગરમ કરેલું નહિ તોપણ મને સ્વાદિષ્ટ લાગ્યું. કુદરતી રીતે સ્વાદિષ્ટ જ હોય છે. જેઓ તાજું દોહેલું પીએ છે તેઓ એની મીઠાશ સારી રીતે જાણે છે, અને આ તો તેમાં વળી ખૂબસૂરત સ્ત્રીના હાથનું, એના આગ્રહનું – અને તે એક બેશુદ્ધને પીવા મળેલું!<br /> <br /> ‘ગોવાલણી! તું શી ન્યાત?’ દૂધ પીતેપીતે વાત શરૂ કરી.<br /> <br /> ‘લ્યો, તમે તો વટલાયા!’<br /> <br /> ‘ના ના, હું એટલા વાસ્તે નથી પૂછતો; જાણવા જ માટે પૂછું છું. કહે તો ખરી, તું શી ન્યાત?’<br /> <br /> ‘ચ્યમ વળી? અમે ઢોરાં ચારનારાં રબારી લોક.’<br /> <br /> ‘તે તું પરણેલી છે કે કુંવારી?’ મારી ગાંડછા હવે વધ્યે જતી હતી.<br /> <br /> જરા શરમાઈ એણે ધીમે સાદે ‘પયણેલી’ કહ્યું.<br /> <br /> ‘કોની સાથે?’<br /> <br /> ‘બળ્યાં સંદનભઈ, ક્યોંય નોમ દેવાતું હશે? અમ જેવા કોક રબારી હાથે.’<br /> <br /> ‘તું પ્રેમ શું એ સમજે છે?’ હું તો મારું ભાન ભૂલી ગયો હતો. શું પૂછાય અને શું ન પૂછાય તેનો શુદ્ધ જ નહિ. એ કાંઈ સમજી નહિ કે મેં શું પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘તું હેત શું એ જાણે છે? તને તારો વર ચહાય છે?’<br /> <br /> ‘સંદનભાઈ, ગોંડા તો નથી થ્યા?’<br /> <br /> ‘ના, બસ; મને કહે જ. હું તારી જ પાછળ આટલે સુધી આવ્યો છું. શેરીમાં વાત કરવાની બીક લાગતી હતી. બોલ, હવે તું મારી સાથે વાતો ન કરે તો તને મારા સમ’ કહી હું એની સામે બેસી ગયો. વચ્ચે દૂધની તામડીઓ હતી.<br /> <br /> એકદમ ‘હા…ય! મારી હુંલ્લી ભૂલી! 'હાય હાય!’ સાંભળી હું ચમક્યો. એ ઊભી થઈ. ‘સંદનભઈ, આટલી મારી વટલોઈ જોતા બેહશો? મારી કુશકીની હુંલ્લી ચ્યોંક મેલી આવી સું. હમણાં ઊભે પગે આવું સું.’<br /> <br /> ‘શા માટે નહિ?’ એ આખો દિવસ તાપમાં બેસવાનું કહી જાય તોયે હું તૈયાર હતો, તો થોડી વારમાં શું?<br /> <br /> ‘હા હા, જા જઈ આવ. આ છાપરીમાં બેઠો છું.’ રસ્તામાં બેઠેલો મને કોઈ દેખે તો કહેશે કેમ બેઠો હશે? તામડીઓ લઈ હું છાપરીમાં બેઠો. અંદર કોઈએ ઘાસ નાખી બિછાનું કર્યું હતું. ઉપર સાંઠાનું છાપરું છાઈ બાવળની ડાળોથી થાંભલીઓ બનાવી હતી. પાછળથી ભીંતમાં બારી હતી. ભીંતને અઢેલી લાંબા પગ કરી હું બેઠો. વાહ રે ગોરી ગોવાલણી તારી ગામડાની ભાષામાં મધુરતા! બસ આજે એને જવા જ ન દઉં. વાતોમાં એને પણ એનું ઘર ભૂલાવી દઉં. જોઈએ, મને એ ગાયો ચરાવતાં શીખવાડે છે? એણે ઝીણી સાડી, તસતસતી ચોળી અને રેશમી ચણિયો પહેર્યાં હોત તો એ કેવી લાગત? અંબોડે ગુલાબ ખોસ્યું હોત, ગળામાં મોતીની એક સેર હોત, અને આ જ મદમાતી ચાલે એ ચાલી જતી હોત તો કોને ભુલાવામાં ન નાખત? – કલ્પનાઓ જોડીજોડી એના રૂપને હું વધારે મોહક બનાવતો હતો અને એ જ કલ્પનાના ચિત્ર સાથે વધારે ને વધારે મોહમાં પડતો હતો. એની તામડીઓ ઉપર કાંઈક નામ લખ્યું હતું તે મેં જોવા માંડ્યું અસ્પષ્ટ અક્ષરે ‘દલી’ એટલું વંચાતું હતું. એ ઉપરથી મેં માન્યું કે ‘દલી’ એનું નામ હશે. સ્ત્રીનું નામ કેમ? કદાચ મહીઅરેથી સાસરે જતી વખતે એને આ તામડીઓ એનાં માબાપે આપી હશે. કેવી સ્વચ્છ અંદરથી અને બહારથી એણે રાખી છે! દૂધને શોભા મળે અને સારું જણાય એમાં નવાઈ? તામડીને લીધે પણ દૂધ ગમે. માથે મૂકવાની ઈંઢોણી એ સાથે કેમ ન લઈ ગઈ? જ્યારે અધ્ધર તામડી માથે રાખી એ ગામમાં આવે છે ત્યારે શો એનો અવાજ! પરોઢમાં જેમ પ્રભાતિયું મીઠું લાગે તેમ એનો રણકાર મીઠો લાગે છે. એથી અરધી જાગતી અવસ્થામાં સવારનું શુભ શુકનનું સ્વપ્નું આવે અને આખો દિવસ આનંદમાં જાય. આખા ગામને એ આશીર્વાદરૂપ દેવી હતી.<br /> <br /> આમ વિચાર કરતો વીસેક મિનિટ બેઠો હોઈશ એટલામાં એ આવી અને ‘બેઠા સો?’ એટલું પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘કેમ, ટોપલી જડી?’<br /> <br /> ‘ના રે બઈ! ચાર પોંચ ઘેર પૂશી આવી, પણ ચ્યોંય પત્તો નહિ. કુણ જાણે કુનેય ઘેર મેલી આવી હઈશ. અત્તારના પોરમાં તે ચેટલે ભટકું!’ કહી જાણે નિરાશ થઈ હોય તેમ બેઠી.<br /> <br /> – ‘દલી!’<br /> <br /> ‘દલી’ કહેતાંની સાથે એ જરા ચમકી; ‘ગોંમમાં મને લોક દૂધવાળી કહે સે.’<br /> <br /> ‘જો, આ તારી તામડી ઉપર લખ્યું છે. તે તારે પીઅરથી આ તને મળી’તી, ખરું ને? તારાં લગ્ન વખતે.’<br /> <br /> હું તો એનામાં તન્મય થયેલો હતો તેથી જુદાં જુદાં અનુમાન મેં કરી રાખ્યાં હોય તેમાં નવાઈ નહિ.<br /> <br /> ‘તારો વર બીજી વારનો છે?’ ગળામાં શોકપગલું જોઈ મેં પૂછ્યું. મારી નજર એના ધોળા બદન ઉપર પડતાં એણે સામું જોયું અને સાલ્લો સંકોરી ઉપર ખેંચ્યો.<br /> <br /> ‘તું ને તારો વર આખો દિવસ શું કરો છો?’<br /> <br /> ‘બળ્યો મનખો!’ કહી આડું જોઈ એ હસી. દાંતની કળીઓને સોડીઓમાં સંતાડી હસી.<br /> <br /> ‘ના, ના, કહે તો ખરી; સવારથી સાંજ સુધી તમે શું શું કામ કરો છો એ કહી જા.’<br /> <br /> ‘તે શું કરતાં હઈશું? ઢોરોનું કોંમ. હવારમાં વહેલાં ઊઠીએ. દાતણપોંણી કરી વાસડાંને ધવડાવીએ. એ ગાયો દોવે ને હું બાખડી દોઉં. દૂધ કાઢી ચારબાર નાશી અમે એ નીહરીએ. એ દરવાજે પેલે હાથે જાય; હું તમારી ભણી વળું. દૂધ આલી, હું ઓંય આવીને એ આવે ત્યોં લગણ બેહું.’<br /> <br /> ઓચિંતી મને ફાળ પડી. કદાચ એનો રબારી આવતો હોય અને મને સાથે બેઠેલો જોઈ ફરી વળે તો? આબરૂ જાય, હલકો પડી જાઉં અને માર પડે તે જુદો. વિચાર આવતાં મોં ઉપર ચિંતા ને ભય છવાઈ ગયાં અને ચાલ્યા જવા ટોપી હાથમાં લીધી.<br /> <br /> ‘તમે લગારે બીશો નહિ. આજ તો હું એકલી આવી સું. એ તો આજ ઘી વેચવા ગયા સે.’ મને નિરાંત થઈ અને વાતચીત ચાલુ કરી.<br /> <br /> ‘તારો વર વાંસળીમાં એવું શું વગાડે છે તે તમે બધાં ત્યાં ઊભાં રહો છો? હું તળાવ ઉપર ઊભો રહી વાંસળી વગાડું તો મને આવડે ખરી?’<br /> <br /> ‘હોવે, ચ્યમ ન આવડે? તે તમને અમ જેવું થાવું ચ્યમ ગમે સે?’<br /> <br /> ‘તારે લીધે જ, દલી. તું ખાય તે હું ખાઉં, તારો જાડો રોટલો પચાવું, તારી ગાયોને ચરાવવા જાઉં, એમ મનમાં થઈ ગયું છે. તારું ગામ હજી કેટલું છેટું?’<br /> <br /> ‘ચાર પોંચ શેતરવા, પેલી સાપરીઓ દેખાય ઈ. તમે મારે ઘેર રહો ખરા? અમે તો હાલ્લાની ગોદડી ઉપર હુઈ રહીએ. ખાટલો ઉઘાડામાં ઢાળીએ. પાંહે ઢોર બોંધ્યાં હોય, તે આખી રાત ગોં ગોં બરાડે. તમ જેવાને ત્યોં નો ફાવે.’<br /> <br /> ‘મને તો એ બહુ જ ગમે છે. તેમાં તારા જેવું કોઈક મારી સાથે હોય તો મારે ઘેર જવાનું નામ જ ન લઉં.’<br /> <br /> વાતચીત ઉપરથી હું એમ જ માનતો હતો કે મારી ઉપર એ કુરબાન છે, એના દિલને હું ચોરી શકું છું અને ધીમે-ધીમે એ પોતાની લાગણી કહેવા માંડશે. ફૂલ ઊઘડે તેમ મારું હૃદય આશામાં ઊઘડતું હતું. ઝરણ વહે તેમ મારી કલ્પના વધતી હતી. કેતકી ડોલે તેમ જીવ ઘૂમરાઈ આનામાં ડોલતો હતો. તણખલું હાથમાં લઈ જમીન ઉપર લીસોટા કરતી, વાંકું વાળી કમાન બનાવતી, ભાંગીને કટકા કરતી, આમ તે રમત કર્યે જતી હતી અને ગભરાટ, ભય કે શરમ રાખ્યા વગર મારી સાથે મિત્રની માફક પરિચિત થઈ વાતો કર્યે જતી હતી.<br /> <br /> ઘડીભર અમે બંનેએ શાંતિ પકડી. ને એટલામાં તો વીજળી ચમકે અને બાળકના દિલમાં ફટકો પડે, અઘોર ઘંટ આવે અને માલતી ફફડે, આનંદ વેરાતો હોય અને શોક પ્રવેશે, તેમ એકાએક છાપરીની ઉઘાડી બારીમાંથી મારી પત્નીએ ડોકું કર્યું અને મારી સામે એકીટશે કોપાયમાન ચહેરે જોવા માંડ્યું.<br /> <br /> જોતાં જ શરીર થરથર કંપવા માંડ્યું. એની આંખમાં ગુસ્સાથી પાણી ભરાઈ આવ્યું હતું. શું બોલું અને શું ન બોલું એની ગૂંચવણમાં એ પડી હતી. કેટલુંયે કહી નાખું તેનો ઊભરો એને ચઢ્યો હતો અને છતાં એક શબ્દ એ બોલી નહિ. મારી સામે માત્ર જોઈ જ રહી. મેં નીચી નજર નાખી દીધી. દલી – ધુતારી દલી – સાલ્લામાં મોં રાખી હસતી હતી.<br /> <br /> ચિત્રકારને અહીં ત્રણ ચિત્ર ચીતરવાનાં હતાં : એક કાલિકા, બીજી જાદુગરણી અને ત્રીજો બેવકૂફ.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/ભૂમિકા|ભૂમિકા]]<br /> |next=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111454 2026-05-29T17:45:54Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]{{working}}<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]] {{done}}<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{done}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%B0%E0%AA%9C%E0%AA%AA%E0%AB%82%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%A3%E0%AB%80&diff=111453 2026-05-29T17:45:10Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|રજપૂતાણી | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/5/50/Rajputani-Dumketu.mp3<br /> }}<br /> રજપૂતાણી • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{Poem2Open}}<br /> ચોમાસામાં જ્યારે બે કાંઠામાં ચાલી જતી હોય ત્યારે રૂપેણ નદી બહુ ભયંકર બની જાય છે. જે ઝપાટામાં આવે તે ઘૂમરી ખાતા ધરામાં પડીને ઘડી બેઘડીમાં અદૃશ્ય થઈ જાય છે. એક વખત ચોમાસું હતું. રૂપેણ બેય કાંઠામાં આવી હતી. ખેતર છલક્યાં હતાં, નદીનાળાં તૂટ્યાં હતાં, અને બારે મેઘ ખાંગા થઈને આજ ને આજ આકાશ-પૃથ્વી એક કરવાનું જોશ બતાવી રહ્યા હતા તે વખતે એક ગરાસિયો પોતાની ઘોડી પર સવાર થઈને ત્યાંથી નીકળ્યો.<br /> <br /> પોતાની ઘોડી તેણે રૂપેણમાં નાખી. ઘોડી બહુ પાણીદાર ને જાતવંત હતી. પણ પાણીનો વેગ ઘણો જ હતો અને થોડીવારમાં સવાર તથા ઘોડી, પાણીમાં ગોથાં લેતાં, ઘૂમરી ખાતાં, ધરામાં જઈને પડ્યાં.<br /> <br /> ગરાસિયાની બધી મહેનત નકામી ગઈ અને થોડીવારમાં જ એ સાહસ ને શૌર્ય અચેતન થઈ ગયાં.<br /> <br /> રૂપેણમાં થઈને જતો એ માર્ગ આડે દિવસે બહુ રળિયામણો, ને સુંદર વનરાજીથી ભરપૂર છે. તેમ જ ગાડાં વિસામો લે એવી એક વડલાની ઘટા પણ ત્યાં જામી ગઈ છે. એ સુંદર વડલા નીચે કઈંક મુસાફરોએ આરામ લીધો હશે; અને કઈંક થાકેલાં પશુઓ આનંદ પામ્યાં હશે. રૂપેણ નદી, આવો સુંદર વડલો, રૂપાળી ચોખ્ખી જમીન, નાનું પણ સારું ને રળિયામણું, ભયંકર ન લાગે તેવું વન, એ બધાંને લીધે પોચામાં પોચો વાણિયો પણ ત્યાં આરામ કરવા લલચાય એવી એ જગ્યા બની રહી છે.<br /> <br /> પણ આ ગરાસિયાના મૃત્યુ પછી એ સુંદર માર્ગ ઉજ્જડ પડતો ગયો. ઘણી મુશ્કેલીઓ વેઠીને પણ લોકો લાંબો માર્ગ લેવા લાગ્યા અને એ સુંદર માર્ગ ઉજ્જડ થવા લાગ્યો. <br /> <br /> ચારે તરફનાં ગામડાંમાં વાત ચાલતી હતી કે એ માર્ગે થઈને કોઈ મુસાફર સહીસલામત જઈ શકતો નથી. એટલે રળિયામણો માર્ગ છોડીને લોકો વેરાન માર્ગે જવા લાગ્યા અને છોડી દીધેલો માર્ગ ધીમે ધીમે ભયંકર બનવા લાગ્યો.<br /> <br /> એક વખત ખરે બપોરે ધૂમ તડકામાં એક ચારણ પાસેના ગામડામાં થઈને આ રસ્તે આવવા નીકળ્યો. ગામ સોંસરવો નીકળ્યો ને માર્ગ પૂછવા લાગ્યો ત્યારે કેટલાકે વગર માગી સલાહ આપી કે &quot;ભાઈ, એ રસ્તે જવા જેવું નથી, એ રસ્તે જનારનું માથું ધડ ઉપર રહેતું નથી.&quot;<br /> <br /> &quot;કેમ, એવું શું છે?&quot;<br /> <br /> &quot;પાંચ વરસ પહેલાંની વાત છે, પણ એક ગરાસિયો અવગતે ગયો છે ત્યારથી એ રસ્તો ઉજ્જડ બન્યો છે. ગરાસિયો ચોમાસામાં નદી ઊતરતાં તણાયો ને આશાભર્યો ગયો. એને જાવું હતું નદી ઊતરીને સામે પાર, પોતાના સાસરાના ગામમાં ઠકરાણાંને તેડવા, પણ અધવચાળે રહી ગયો. ત્યારપછી એ માર્ગે જનાર કોઈ બચ્યો નથી.’<br /> <br /> &quot;જોઈ લેશું.&quot; કહીને ચારણે તો ઘોડી મારી મૂકી. ગામડાના લોકો મૃત્યુના મુખમાં દોડતા મૂર્ખ ઉપર હસીને છૂટા પડી ગયા. ચારણે એ પંથ લીધો.<br /> <br /> બપોર જરાક નમતા હતા. પશુપંખી તડકાથી ત્રાસીને ઘડીવાર આરામ લેવા છાયા તરફ વળી ગયાં હતાં. આખી સીમમાં એક જાતની નિ:શબ્દતા વ્યાપી ગઈ હતી તે વખતે પેલો ચારણ, રૂપાનો રસ વહેતો હોય તેવો રૂપેણનો ધોળો સુંદર પટ નિહાળીને લાખ લાખ ઊર્મિઓથી ઘેલો ઘેલો થઈ ગયો: એ…ય…ને આ તરફ વડલો ઝૂકી રહ્યો છે: બીજી તરફ ખાખરાનાં વન ઊભાં છે. ઘાટી છાયામાં પારેવાં, તેતર ને મોરલા કેવી કેવી ગોઠડી માંડી રહ્યાં છે : ચારણ તો આ સ્થળ અને આવી રૂપાળી રચના જોઈને, &quot;ભલે રૂપેણ!&quot; &quot;ભલે રૂપેણ!&quot; બોલતો આગળ વધવા લાગ્યો. વડલાની છેક પાસે પહોંચ્યો ત્યારે ત્યાં એણે જે રચના જોઈ, એ જોઈને તો આડો આંક વળી ગયો.<br /> <br /> વડલાની નીચે, કોઈ પચીસ પચાસ દેવાંશી રજપૂતોની સભા ભરાઈ હતી. રૂડી જાજમ ઉપર, બરાબર એક હાથ દળની ગાદીઓ પથરાઈ ગઈ હતી. ધોળા બાસ્તા જેવા ઓછાડ પથરાયા હતા. ને વચ્ચોવચ રેશમી ગાલીચા ઉપર એક જુવાન રજપૂત બેસીને ડાયરામાં વાત કરી રહ્યો હતો. વડલાની પાસે કચ્છી અને કાઠિયાવાડી જાતવંત ઘોડા ઊભા રહી ગયા હતા. ડાયરામાં રૂપેરી હુક્કો ફરી રહ્યો હતો. એક તરફ કસુંબો ઘૂંટાઈ રહ્યો હતો, બીજી તરફ મીઠાઈના થાળ ભર્યા હતા. બાર ગામનો ગરાસિયો ઘડીભર મુસાફરીમાં આરામ લેવા ઊતર્યો હોય તેવો સમૃદ્ધિ ભરેલો, પણ જુનવટ ને શૌર્યની રેખાએ રેખા સાચવતો. આ દેખાવ જોઈને ચારણ પણ ઘોડી ઉપરથી ઊતરી પડ્યો ને ડાયરા તરફ ચાલ્યો.<br /> <br /> એને આવતો નિહાળીને જુવાન રજપૂત જરા મલક્યો. તેણે ડાયરા તરફ અર્થવાહી દૃષ્ટિએ જોયું, ને ચારણને આવકાર દેનારા પચીસ-પચાસ સાદ એકસાથે થઈ રહ્યા: &quot;આવો, આવો, બાપ! આવો. ટાણાસર છો. ક્યાંથી આવો છો?&quot;<br /> <br /> ચારણ બેઠો, પણ આખી સભામાં કોઈના મોં પર માનુષ તેજ લાગ્યું નહીં. તે જવાબ દેતાં ખંચાયો; પણ વડલાની નીચે હણહણાટ કરતાં જાતવંત ઘોડાં જોઈને તે ઠંડે પેટે સામે બેઠો. ડાયરામાં ફરતો રૂપેરી હુક્કો આવ્યો તેની બે ચાર ફૂંક લીધી, ખાસી આડી હથેલી ભરીને કસુંબો પણ લીધો. સ્વપ્નસૃષ્ટિમાં ચડ્યો હોય તેમ ચારણ જાતજાતની વાતો કરવા લાગ્યો.<br /> <br /> &quot;દેવીપુતર છો કે?&quot; પેલા જુવાન રજપૂતે અચાનક વચ્ચે પૂછ્યું: &quot;એક સવાલનો જવાબ દેજે.&quot;<br /> <br /> ચારણ તેની સામે જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> &quot;એવું છે કે ઈશ્વરે આટલા આટલા દિ’ ને આટલી આટલી ઋતુ ઘડી છે પણ એક રતની મીઠાશ બીજી રતમાં મળે નહીં, પણ બધી રતમાં સારામાં સારી ને મીઠામાં મીઠી રત કઈ?&quot;<br /> <br /> ચારણ જાણે વાત કળી ગયો હોય તેમ ગોઠણભેર થઈ ગયો.<br /> <br /> ‘દરબાર! રતુ બધી સારી, પણ દીનાનાથે જોબનવંતાં નર-નારી માટે શિયાળો ઘડીને હાથ ધોઈ નાખ્યા છે. શિયાળો, બાપ! કાંઈ શિયાળો થાવો છે? એ….ને રૂડાં ભાતભાતનાં પકવાન ખવાય, મીઠા તાપે દેહ તપી તપીને રસ રસ થઈ જાય, અને પોંખ ને ઓળા, ને જાદરિયા ને મીઠાં ગોરસ અને ગોરી નાર, ને બાપ! શિયાળો ઈ શિયાળો. શિયાળો કંઈ થાવો છે! શંકર-પાર્વતીનો જોગ છોડાવવા દીનાનાથે શિયાળો ઘડ્યો છે.&quot;<br /> <br /> રજપૂત ચમકતી આંખે ચારણ તરફ જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> &quot;પણ માણસમાત્રને જીવન દેનાર વરખા ઋતુ કંઈ થાય?&quot; તેણે ફરી ચારણને પૂછ્યું. ચારણે માથું ધુણાવ્યું,&quot;ના બાપ, ના. જ્યાં ત્યાં ડહોળાં પાણી હાલે ને કાદવ થાય, ને વીજળી ચમકે. ઢોર ખેંચાય, માણસ તણાય…&quot;<br /> <br /> રજપૂત વધારે ટટ્ટાર થયો. તેની ચમકતી આંખમાં ઊંડી વેદના ને નિરાશા દેખાવા લાગ્યાં. ચારણ જોયું ન જોયું કરીને આગળ વધ્યો:<br /> <br /> &quot;એવી ચોમાસાની રત તો બાપ કણબી માટે હોય. એમાં કાંઈ પિયુ ને કામની મલકાતે મોંએ રસની વાતો માંડે? બાપ, રતમાં રત શિયાળો, તે પછી લ્યો તો ઉનાળો, ને ચોમાસું તો કાંઈ રત કહેવાય? ઈ તો, ક-રત! ક-રત!&quot;<br /> <br /> &quot;ભારે કરી ચારણ! બહુ કરી! દેવીપુત્તર ખરો!&quot; કહીને રજપૂત બેઠો થયો. તે ઊઠીને ચારણની પાસે આવ્યો ને તેનો હાથ ઝાલીને તેને ઊભો કર્યો.<br /> <br /> &quot;દેવીપુત્તર! હું ગરાસિયો છું,’ રજપૂત બોલવા લાગ્યો. ચારણે વિહવળતાથી આસપાસ જોયું. ત્યાં ડાયરો ગેબ થયેલો લાગ્યો. ઘોડાનો હણહણાટ એકદમ બંધ પડતો લાગ્યો. માત્ર પોતે ને ગરાસિયો બે જ જણા વડ નીચે ઊભા હતા!<br /> <br /> &quot;અને ભડકતો નહીં હોં–&quot;<br /> <br /> ચારણ હસ્યો: &quot;હું ભડકું? બોલ, બોલ રજપૂત! તારે કહેવું હોય ઈ કહી દે.&quot;<br /> <br /> જુવાન રજપૂતના મોં ઉપર આશાનાં કિરણ ફૂટતાં લાગ્યાં. તેણે વધારે પ્રેમથી ચારણનો હાથ દાબ્યો:<br /> <br /> &quot;પાંચ વરસ ઉપર ભરચોમાસે રજપૂતાણીને મળવા હું નીકળ્યો. રૂપેણ બેય કાંઠામાં આવી હતી, અને પેલો ઘૂનો–&quot; તેણે વેદનાથી હાથ ઊંચો કરીને ઘૂના તરફ અત્યંત દુઃખભરી દૃષ્ટિ કરી.<br /> <br /> &quot;ધૂનામાં હું ડૂબ્યો અને રજપૂતાણીને મળવાની આશા અંતરમાં રહી ગઈ!&quot;<br /> <br /> નિરાશાના ડુંગર દાબવા યત્ન કરતો હોય તેમ રજપૂત ઘડીભર શાંત થઈ ગયો.<br /> <br /> &quot;અને દેવીપુત્તર! બે માણસના વિજોગ જેવી વસમી વાત કઈ છે?&quot;<br /> <br /> &quot;હા બાપ, હા. તું તારે તારી વાત પૂરી કરી જા.&quot;<br /> <br /> &quot;સાત સાત જનમારાનાં ચક્કર મારા ઉપર તોળાઈ રહ્યાં છે. તું મારું એક કામ કરે તો આ અવગતિયો દેહ ગતે જાય. તને ખબર છે, કે દેહ વિનાની એકલી વાસના આગના ભડકાની પેઠે ન બળી શકે તેવા આત્માને પણ ભરખી જાય છે?&quot;<br /> <br /> &quot;હા.&quot;<br /> <br /> &quot;ત્યારે તું રૂપેણ ઊતરીને આથમણી કોર હાલ્યો જા. પાંચ ગાઉ ઉપર દાંતાસર ગામ છે. ત્યાં નરી કંકુમાંથી ઘડી હોય એવી મારી રજપૂતાણી રહે છે. જો રજપૂતાણી મને એક વખત આવીને દર્શન દઈ જાય તો મારો જીવ હેઠે બેસે. તારા વિના આ કામ બીજું કોણ કરશે?&quot; આજીજીભર્યો રજપૂતનો દુઃખી સ્વર બંધ થયો કે તરત જ ચારણે જવાબ વાળ્યો: &quot;રજપૂત! મારો કોલ છે કે જો સાચો દેવીપુત્તર હોઉં તો રજપૂતાણીને એક વખત આંહીં લાવું. પણ તું જો અણિશુદ્ધ ગરાશ્યો હો તો વેણ દે કે આ રાજમારગ જેવા મુસાફરીના મારગ ઉપર પછી કોઈ દી ઊભા ન રહેવું.&quot;<br /> <br /> &quot;કોલ છે, જા, કોલ છે, કે પછી આ મારગ છોડી દેવો; અને ચારણ! હું ચોમાસામાં મર્યો છું એટલે મને ચોમાસું ખારું લાગે છે, મુસાફરને કંઈ રત સારી એમ જ હું પૂછું છું. હેબતથી કે ભેથી માણસ બીજે-ત્રીજે દિવસે મરી જાય છે. મુસાફરો આ રીતે મરે છે. એમાં મારો વાંક નથી, ચારણ!&quot;<br /> <br /> &quot;બહુ સારું, બાપ! ત્યારે આજથી આઠમે દિવસે રજપૂતાણી અહીં આવશે.&quot;<br /> <br /> &quot;ચારણે ડોકું ધુણાવ્યું ને ઘોડાની રેનને પકડવા પાછળ નજર કરી. તેણે ફરીવાર જોયું ત્યારે માત્ર વડલાનાં પાન ખખડતાં હતાં, તીવ્ર વેદના ભોગવવા તે એકલો જ ઊભો રહીને પાન ખખડાવી રહ્યો હતો.&quot;<br /> <br /> રજપૂતે કહેલો માર્ગ પકડીને ચારણ દાંતાસર આવ્યો. ચારણ તો જુદ્ધરમણે ચડેલા રજપૂતનો આનંદ છે: અને રાજદરબારે, જ્યારે મોંઘો રાણીવાસ સૌના ઉપર કંઈ ને કંઈ આળપંપાળ ચડાવી જા, ત્યારે એકલો રાજકવિ જ એમાં નિર્દોષ મનાય છે. ચારણ રજપૂતના સસરાને ત્યાં ઊતર્યો અને રજપૂતાણીને એકલો મળ્યો.<br /> <br /> &quot;ગરાસણી! જોજે, બાપ! પાછું ડગલું ભરતી! એક કામ સાટુ સંભારી છે.&quot;<br /> <br /> કાઠિયાણી બોલવે જરાક જાડી લાગે છે, પણ ગરાસણી તો એના શરીર જેવી બોલવે મીઠી હોય છે. સોનરેખ દાંત દેખાતા હોય, અને ઘાટીલાં નાનાં ઠોળિયાં કાનમાં લટકતાં હોય, એવી ગરાસણી જ્યારે બોલે છે ત્યારે જાણે બોલમાં મીઠપનો પાર નથી એમ લાગે. ગરાસણીએ જવાબ વાળ્યો :&quot;બોલો, મારા જેવું શું કામ પડ્યું?&quot;<br /> <br /> &quot;બાપ! જીવતાં નેહ તો માનવી માતર રાખે છે, પણ આ તો મર્યા પછીના નેહની વાત છે.&quot;<br /> <br /> ગરાસણી ચમકી. ચારણ બોલે તે સાંભળવા વધારે આતુર બની.<br /> <br /> &quot;દરબાર ગામતરે ગયા કેટલાં વરસ થયાં?&quot;<br /> <br /> &quot;પાંચ વરસ.&quot;<br /> <br /> &quot;ભલે બાપ! સાચું બોલજે; તી પછી તને દરબાર સપનેય ચડેલ ખરા કે?&quot;<br /> <br /> &quot;ના, ક્યારેય નહીં. જાણે ગયા પછી પ્રીતિ ભૂલી જ ગયા છે.&quot;<br /> <br /> &quot;ના, બાપ ના. સાચો અણિશુદ્ધ ગરાશ્યો કાંઈ સતીને ભૂલે? શંકર-પારવતીના જોગમાં કાંઈ મણા હોય? ભૂલ્યો નથી, હજી ગરાશ્યો તને ભૂલ્યો નથી. અને સાંભળજે બાપ, ભડકતી નહીં હોં! સાચી ગરાસણી છો કે?&quot;<br /> <br /> રજપૂતાણી ટટ્ટાર થઈ : ચારણ ધ્રૂજે એટલી દૃઢતાથી બોલી: &quot;આજ પરીક્ષા કરવી છે?… શું ગરાશ્યાએ ભૂત થઈને મારી ખબર કઢાવી છે ના?&quot;<br /> <br /> ચારણ હેબતાઈ ગયો: &quot;રજપૂતાણી! ગજબ કરી, તને ખબર ક્યાંથી?&quot;<br /> <br /> &quot;ખબર ક્યાંથી? રણસંગ્રામમાં મરે નહીં એ રજપૂત માત્ર ભૂત. અને એવા ભૂતને વાસનાસહિત જડમૂળથી ઉખેડી નાખવા માટે જ, હું ગરાસણી છતાં સતી નથી થઈ. બોલ ચારણ, હવે કાંઈ કહેવું છે?&quot;<br /> <br /> &quot;ગરાશ્યો તને મળવા આવતાં રૂપેણમાં ડૂબ્યો છે, એ નેહ કાંઈ જેવોતેવો કહેવાય?&quot;<br /> <br /> &quot;ના, ના, નેહ જેવોતેવો કહેવાય?&quot; ગરાસણી કરડાકીથી બોલી, &quot;અને એટલે જ રૂપાળો સોને મઢ્યો હોય એવો રાજમારગ ગરાશ્યો ઉજ્જડ કરી રહ્યો છે. સાચું કે?&quot;<br /> <br /> &quot;સાચું! બાપ! સાચું. પણ મરેલ હારે કાંઈ વેર હોય? ભૂતની હારે કાંઈ ભડ થવાય? ઈ તો એવાની વાસના હોય એને કટકું બટકું નાખો, એટલે જાય ભાગ્યાં. લે સાંભળ, બાપ, ગરાશ્યાની વાસના છે તને જોવાની. મને બે દિ’ પહેલાં વડ હેઠળ મળ્યો’તો. ધોળે દીએ કેસરી સિંહ જેવો કચેરી ભરીને બેઠો’તો અને જુઓ તો દેવાંશી રજપૂતોનો ડાયરો જામી ગયેલો. જાણે મરતલોકમાં ફરીવાર અવતર્યા હોય! મારી પાસેથી વેણ લીધું કે ગરાસણીને એકવાર દેખાડ. મેં બાપ! વેણ આપ્યું છે અને તારે વેણ પાળ્યે છૂટકો છે. અને પછી ગરાશ્યો ઈ મારગે કોઈ દિ’ દેખા નહીં દીએ એવું વેણ લીધું છે.&quot;<br /> <br /> &quot;વેણ પાળીશ, એક વાર નહીં, હજાર વાર. પણ હું તો ગરાસણી છું. એણે વટેમાર્ગુને માર્યા છે ને માર્યા પછી જાણે કાળો કેર વર્તાવ્યો છે. રૂપેણનો ઘેઘૂર વડલો ઊજ્જડ કરી મૂક્યો છે, અને સોનાની રેખ જેવો રાજમારગ કાળોધબ કરી દીધો છે. એવો ગરાશ્યો મારો ધણી હોય તો ધણીનેય સોંસરવો વાઢી નાખું. આવીશ. મળવા આવીશ, પણ ચારણ! એને કહી આવજે કે રજપૂતાણી આવે છે ને ખાંડાની ધારે ફરી લગન કરવાના એને કોડ જાગ્યા છે!&quot;<br /> <br /> &quot;રજપૂતાણી! બાપ! આ તો અવગતિયો દેહ. એની હારે કાંઈ ખાંડાની ધારે ધિંગાણાં થાશે? ઈ તે મનખાદેહ છે કે કબજ રિયે? ઊડી જાશે, જાણે વંટોળિયો હાલ્યો ગયો.&quot;… કેતકીના સોટાની જેમ રજપૂતાણી સીધી ટટ્ટાર થઈ ગઈ. એની પાતળી દેહલતા નાગણની જેમ, જાણે ફૂંફાડા દેતી ઊભી થઈ ગઈ; મરદના પણ હાડેહાડ ધ્રૂજે એટલી કડકાઈથી તે ચારણ સામે જોઈ રહી: &quot;દેવીપુત્તર છો? રજપૂતાણી હારે વાત કરવી છે કે વાણિયણ હારે?&quot;<br /> <br /> અને ઝડપ દેતીકને એક ફલંગે તેણે ખીંટી ઉપરથી કાળી નાગણ જેવી તલવાર લીધી. એને નાગી કરીને મ્યાન ફેંકી દીધું: &quot;ચાલો! દેવીપુત્તર! મોઢા આગળ થાઓ. આજ એ મારગને નરભે કરી મૂકવો છે.&quot;<br /> <br /> બોલ્યાચાલ્યા વિના ચારણ આગળ ચાલ્યો અને પાછળ મહિષાસુરને હણવા ચડેલી જાણે રણચંડી હોય તેવી રજપૂતાણી ચાલી.<br /> <br /> બપોરના બાર વાગ્યાની તક સાધીને જ રજપૂતાણી અને ચારણ વડલા હેઠે આવી પહોંચ્યાં. વડલાનાં પાન એવી ભયંકરતાથી ખખડી રહ્યાં હતાં કે કાચુંપોચું હૃદય તો ત્યાં જ ગેબ થઈ જાય. આખી સીમમાં બીજું કોઈ દેખાતું નહોતું; વડલા નીચે કોઈ પણ મુસાફર નહોતો; અને આવી ભયાનક એકલતામાં ચારણ અને રજપૂતાણી બે જ જણાં ઊભાં રહ્યાં.<br /> <br /> &quot;ક્યાં છે રજપૂત?&quot; રજપૂતાણી બોલી, અને એના અવાજથી જાણે ધ્રૂજતો હોય તેમ વડલો વધારે ખખડ્યો : ‘આંહીં કોઈ નથી!&quot;<br /> <br /> &quot;હવે ઘડી બે ઘડીમાં તમને આવ્યા દેખાડું.&quot;<br /> <br /> થોડીવાર સુધી બન્નેના મૌનથી જગ્યા વધારે ભયંકર થતી લાગી.<br /> <br /> અચાનક એક ઘોડેસવાર દેખાયો. રજપૂત જાણે પોતાની પાણીપંથી ઘોડી લઈને જાણે ચાલ્યો આવે છે. નજર તો રૂપેણની સામે ને સામે મંડાઈ રહી છે.<br /> <br /> ચારણે વિહ્વળતાથી રજપૂતાણી સામે જોયું. રજપૂતાણીના ચહેરા પર ભયનું નામનિશાન ન હતું. તેણે પોતાની તલવાર વધારે જોશથી પકડી, અને ચારણને પડકાર્યો: &quot;જોજે, મરદ થાજે હોં!&quot; થોડીવારમાં ઘોડેસવાર છેક પાસે આવ્યો. અઠ્ઠાવીસ-ઓગણત્રીસ વર્ષનો ભરજુવાનીમાં આવેલો રૂપાળો રજપૂત દેખાયો.<br /> <br /> &quot;બસ, એ જ. આવવા દે.&quot;<br /> <br /> &quot;જોજે હોં; જોગમાયા! ઘા ન કરતી.&quot;<br /> <br /> રજપૂત તદ્દન નજીક આવ્યો. તેનું રૂપાળું મોં દેખાયું. તે રજપૂતાણીની સામે જોઈ રહ્યો. રજપૂતાણી તેની સામે જોઈ રહી.<br /> <br /> &quot;ઓળખાણ પડે છે કે?&quot;<br /> <br /> &quot;હા, હા,&quot; રજપૂતાણીએ જવાબ વાળ્યો :‘ઓળખાણ કેમ ન પડે? જેણે બાયડીને મળવા નિર્દોષ વટેમાર્ગુ માર્યા, રાજમારગ અભડાવ્યો, ને ભિખારીની પેઠે ચારણને જાચ્યો અને…&quot;<br /> <br /> &quot;હં હં બાપ!&quot; ચારણે રજપૂતાણીને વારી. રજપૂત ખસિયાણો પડી ગયો. તેના હાથમાંથી ઘોડાની રેન સરી જતી લાગી. તેણે અત્યંત દુઃખભરી દૃષ્ટિથી રજપૂતાણી સામે જોયું: &quot;રજપૂતાણી!&quot;<br /> <br /> &quot;મારા ગામનાં મારાં આશ્રિત માણસોને માર્યાં એનું શું?&quot;<br /> <br /> &quot;મેં? મેં નથી માર્યાં રજપૂતાણી!&quot;<br /> <br /> &quot;ખરો અણિશુદ્ધ ગરાશ્યો હો તો તૈયાર થઈ જા.&quot; ગરાસિયાનો દેખાવ એકદમ ફરી ગયો. ચારણ ધ્રૂજતો હોય તેમ લાગ્યું. પણ જેમ ભયંકર વીજળી ખરે તેમ ગરાસણીના હાથની તલવાર ચમકી ને જનોઈવઢ કાપી નાખવો હોય એવા જોશથી તેણે ગરાસિયા પર ઘા કર્યો.<br /> <br /> &quot;માર્યા બાપ! ભારે કરી ને!&quot; કહીને ચારણ વચ્ચે કૂદ્યો. પણ ગરાસિયો ત્યાં હતો નહીં, અને રજપૂતાણી, તલવારનો જોશભર્યો ઘા ખાલી જવાથી, ગોઠણભર નીચે નમી ગઈ હતી. તલવારના ઘાથી ઊડેલી થોડીક ધૂળ જ માત્ર દેખાણી.<br /> <br /> &quot;ભારે થઈ, બાપ!&quot;<br /> <br /> &quot;વાંધો નહીં, દેવીપુત્તર! તેં તારું વેણ પાળ્યું છે!&quot; હવામાં ખાલી શબ્દો જ સંભળાયા!<br /> <br /> રજપૂતાણીએ ઝડપથી પાછળ જોયું. ગરાસિયો નદી તરફ ઘોડો હાંકીને જતો દેખાયો. તે તેની પાછળ ઉઘાડી તલવારે દોડી અને એને વારતો ચારણ પાછળ પડ્યો.<br /> <br /> રૂપેણનાં ચોખ્ખાં પાણી ચાલ્યાં જતાં હતાં. ગરાસિયો ઘોડોસહિત તેને કાંઠે પહોંચ્યો. રજપૂતાણી પાછળ ચાલી.<br /> <br /> &quot;ગરાશ્યો હો તો ઊભો રે’!&quot; રજપૂતાણીએ હાકલ મારી. એ સાંભળી ગરાસિયો સ્થિર થઈ ગયો.<br /> <br /> રજપૂતાણી છેક તેની પાસે પહોંચી. ફરી ત્યાં કોઈ મળે નહીં....પણ પાણીમાં રજપૂતાણીનું વસ્ત્ર ખેંચાતું લાગ્યું. રજપૂતાણીનો ઘાઘરો પલળ્યો હતો અને તેમાંથી પાણીની ધાર ચાલી રહી હતી. રજપૂતાણીએ નીચે જોયું. ત્યાં જાણે પાણીમાં અત્યંત વેદનાભર્યું રજપૂતનું મોં, બે તરસ્યા હાથનો ખોબો વાળીને આ પડતું પાણી ભારે વિહ્વળતાથી પી રહ્યું છે! ઘટૂક…ઘટૂક…ઘટૂક...ઘૂંટડા લે છે.<br /> <br /> રજપૂતાણી જોઈ રહી. રજપૂતે તેની સામે જોયું. પણ આહ! કેટલી વેદના! કેવું દુઃખ! કેવી નિરાશા! કેટલી તૃષ્ણા કે ન પૂછો વાત. રજપૂતાણીથી અત્યંત માયાભર્યા અવાજે બોલાઈ ગયું: &quot;રજપૂત, આ શું?&quot;<br /> <br /> &quot;બસ, હવે તૃપ્તિ – અતિતૃપ્તિ થઈ ગઈ. હવે તલવાર ચલાવી લે, રજપૂતાણી! એ બીજા મૃત્યુની કંઈ વળી ઓર મજા આવશે.&quot;<br /> <br /> રજપૂતાણીના હાથમાંથી તલવાર ઢીલી પડી ગઈ. તેણે નીચે નમીને રજપૂતનો હાથ પકડી લીધો.<br /> <br /> રજપૂતે તે એક વખત છોડાવ્યો. રજપૂતાણીએ એને ફરી પકડ્યો: &quot;તું ક્યાં ડૂબ્યો છે? હવે તું ક્યાં જાય છે?&quot;<br /> <br /> રજપૂતે રૂપેણમાં લાંબે નજર કરી. એક ઠેકાણે પાણી ઊંડું હતું ત્યાં તેની દૃષ્ટિ સ્થિર થઈ ગઈ.<br /> <br /> &quot;હવે તને નહીં જાવા દઉં!&quot; રજપૂતાણીએ તલવારને નદીના પાણીમાં દૂર ફેંકી દીધી ને રજપૂતનો બીજો હાથ પણ પકડ્યો.<br /> <br /> પણ રજપૂતાણીના હાથમાં માત્ર પાણીના પરપોટા રહ્યા. રજપૂતનું મોં નદીના તરંગ પર થોડે દૂર દેખાયું. રજપૂતાણી આગળ વધી. હાથની નિશાનીથી રજપૂતાણીને આગળ વધવા ઉત્તેજતો રજપૂત વળી વધારે દૂર દેખાયો. રજપૂતાણી આગળ વધી, પણ રજપૂત હજી દૂર દેખાયો.<br /> <br /> ચારણે કાંઠા પરથી બૂમ પાડી: &quot;ગરાસણી! પાછાં વળો! હવે પાણી ઊંડું છે. એ તો ઊડી ગયો. બાપ! પાછાં વળો!&quot;<br /> <br /> મોં મલકાવીને રજપૂતાણી મીઠાશથી બોલી: &quot;જા, જા, દેવીપુત્તર! હવે તું સુખેથી ઘેર જા. મારે તો આ દુઃખી ગરાશ્યાનું ઘર ફરીને વસાવવું છે!&quot;<br /> <br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111432 2026-05-29T14:59:33Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]{{working}}<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]] {{working}}<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{done}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111431 2026-05-29T14:50:39Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{done}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%9C%E0%AB%80%E0%AA%B5&diff=111430 2026-05-29T12:15:12Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|જીવ | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> ભગો ચમાર હેઠવાસ સુધી આવતાં આવતાં ભાંગી પડયો. પોતાના દેહ પર વીંટેલા ફાટલ તુટલ ધાબળાને વધુ ભીંસથી લપેટ્યો તોય એની થરથરાટી બંધ ન થઈ. ઝૂંપડાની માલીપા પગ મૂકતાં જ ઢગલો થઈ ગયો. પોતાની આસપાસ જ અજવાળું પાથરતાં ટમટમિયાના ઝાંખા તેજમાં એણે ડોશીની નિસ્તેજ આંખો સાથે પોતાની કંપતી આંખો મેળવી. ડોશી ખેરોગથી કણસતા જુવાન દીકરાની તૂટમૂટ ખાટલીનો પાયો પકડીને બેઠી હતી. એની નિસ્તેજ આંખોમાં ચમકતા પ્રશ્નને પામી ગયો હોય એમ એ બોલ્યો,<br /> <br /> ‘હજી જીવ સ.’<br /> <br /> સાંભળતાં જ છોકરાએ કણસાટ બંધ કરીને પીળા ડોળા ડોસા તરફ ફેરવ્યા. છોકરાને આગળપાછળની કોઈ વાતની ખબર નહોતી. એ તો બધી વાત પોતાની જ થાય છે એમ સમજતો. થોડા દિવસથી એ પોતાના પંડને જમરાજ સામે પડેલો જોતો હતો. જમરાજ ક્યારે હાથ લંબાવે ને ક્યારે જીવ લઈને ચાલતા થાય એ નક્કી નહોતું. ડોશી – ડોસાએ પણ આશા મૂકી દીધી હતી. તોય, એકનો એક દીકરો, જુવાનજોધ, સાજોનરવો હોય તો ઘરે વહુ આંટા મારતી હોય; તે બેય કંઈક ને કંઈક ઓસડ ઉપાય ને બાધાઆખડી કરવાથી થાકતાં નહીં. પણ આ તો રાજરોગ, એક વાર વળગે કે જીવ લઈને જ જાય. જેમ એવી માન્યતા, તેમ આવીય માન્યતા કે બચાવવાવાળો હજાર હાથવાળો છે; એની કિરપાએ જમરાજના હાથમાં ગયેલો જીવ પણ છોડાવી શકાય. એ આશામાં ને આશામાં ડોસા-ડોશી ગમે તે ઉપાય ચીંધે કે જીવ પર આવીને કરવા તૈયાર થઈ જતાં.<br /> <br /> જુઓ ને, આગલી રાતે વાસના ફળિયામાં બેઠેલા ગરૂડાએ કંઈક મંતર ભણીને ભગાને રાખની ચપટી આપેલી, ને કહેલું, આ અટાણે સોકરાના કપાળે લગાડવાની, ને હાંભળ, નારણ ઊગે તંઈથી બેય માણહે નિરજળા અપ્પા કરવાના. ખોટું કામ તો હું, ખોટો વિશાર પણ નંઈ કરવાનો. સોવીસ કલાક કાઢી નાખો, ને બીજે દિ’એ નારણ ઊગે ઈની હારોહાર તારો ગગો બેઠો નૉં થાય તો મને ફટ કે’જે.<br /> <br /> છોકરા માટે ચોવીશ ક્લાક તો શું, ચોવીશ દિવસ અન્નપાણી વગર બેસી રહેવાની ભગાની તૈયારી. રાખની ચપટી છોકરાના કપાળે લગાવતાં એ ડોશી સામે મરકીને બોલ્યો હતો, ‘સોવીહ ક્લાકમાં આને બેઠો થ્યે'લો ભાળું.’ સાંભળીને ડોશીના ચહેરા પર રાજીપો છલકાઈ પડયો હતો; ને છોકરાના ફિક્કા ડોળામાં ઝબકાર થયો હતો. નિર્જળા ઉપવાસની વાત કરી એમાં તો ડોશીની શ્રદ્ધા અનેકગણી વધી ગઈ હતી. બેય માણસ આવતા દિવસની તૈયારી કરતા હોય તેમ આમતેમ આંટા મારવા માંડયાં હતાં. આવતીકાલની આશા અત્યારે એમના પગમાં ઊતરી હતી.<br /> <br /> એ વખતે હેઠવાસનાં છેડેથી સાદ સંભળાયો, ‘ભગા!’<br /> <br /> ભગો ઉતાવળે પગે બહાર આવ્યો. જેસુભા ઘોડી ઉપર બેઠેલો. ભગો નજીક આવ્યો ને એ બોલ્યો, ‘અટાણે આંટો માર. ને મરી ગિયો હોય તો ઢહડતો આવ્ય. મને થ્યું, વાડીયે જાતાં જાતાં તને કે’તો જાવ. જી બાપુનેય હવે ચિંતા થવા માંડી છ. આ તો પેટ સોળીને શૂળ ઊભું કર્યું એમ કે’તા’તા.’<br /> <br /> ભગાના દેહમાં ઘડીક પહેલાં દોડતો હતો તે ઉત્સાહ શમી ગયો. એણે ઠાવકાઈથી ઉત્તર વાળ્યો, ‘હાંજકના તો હું જ્યાવ્યો’તો, માબાપ! તંયે તો જીવ અતો. ને ધાર્યા કરતાં કાઠો સ, ઈમ નંઈ મરે.’<br /> <br /> ‘તો તારે કા'ક કરવું જોહે.’ જેસુભાએ હુકમની ભાષા વાપરી.‘પરમ દિ'માંડવો સે. ઈ પે’લાં તો આંગણામાંથી બા’રો કાઢવો જોહે. કાંઈ કૂતરાં ધરવવાં રોડ ઉપર તો નંઈ ફેંકાય!’<br /> <br /> ‘ઈમાં હું ઉં કરું, માબાપ?’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહિ. એની મૂંઝવણ એકસામટી વધી પડી.<br /> <br /> ‘હવે જોહું કાલ, ત્યાં હુધીમાં તો ઘીના ઠામમાં ઘી પડી રે’હે. કહીને જેસુભાએ એક એડી મારી ને જતાં જતાં હળવાશથી કહ્યું, ‘અટાણે આંટો તો માર.’<br /> <br /> આવતી કાલનો સૂરજ ઊગે તે પહેલાં કોઈ કામ માથે ન રહેવું જોઈએ. સૂરજ ઊગે ને છોકરાની ખાટલી સામે પલાંઠી મારીને બેસી જાવું છે. તે બીજા દિવસ સુધી ઊભા થાવું નથી. આમ છોકરો પથારીમાં બેઠો થાય, ને આમ પોતે પલાંઠી છોડીને ઊભો થાય એમ કરવું છે, એવા એવા વિચારે ભગો એ વખતે જી બાપુની બંગલી તરફ ઊપડયો હતો.<br /> <br /> જઈને જોયું તો, પાડો જેમ પડયો હતો તેમ જ પડયો હતો આડો. ડોળા સ્થિર હતા, જાગતા સૂતેલા દર્દી જેવા. પણ ક્યારેક ક્યારેક કાન હલાવતો હતો. પેટની ધમણ ધીમે ધીમે એકધારી ચાલતી હતી. ક્યારેક એકાદ પગ ઊંચો કરીને પછાડતો હતો. પણ જીવાતના બણબણાટને દૂર કરવા પૂંછડું ફંગોળવાની તાકાત ન હતી. પૂંછડું તો બે દિવસથી કાઢતા રહેલા મળમાં ખરડાઈને નિર્જીવ થઈ પડયું હતું. આખા શરીરની રુવાંટી બેઠી થઈ ગઈ હતી, ભીષ્મ પિતામહની બાણશય્યા જેમ. પણ, તોય જાણકાર જોઈને કહેતા કે ઘડીબઘડીમાં જીવ જાય એવું લાગતું નથી.<br /> <br /> અત્યારે ભગાએય પાડાને જોઈને નિસાસો નાંખ્યો. એને પણ થયું કે હમણાં જીવ જાય એવાં કોઈ લખણ દેખાતાં નથી. એને પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એની ઉપાધિ નહોતી. એને તો એનો દીકરો બેઠો થાય એની ચિંતા હતી. આવતીકાલ સવારથી નિર્જળા ઉપવાસનું વ્રત લઈને સાંજ સુધી પલાંઠી મારીને બેસી જવાનું નક્કી કરેલું એની ચિંતા હતી. પરંતું પરમ દિવસે જી બાપુને આંગણે અવસર. ભઈલુભાઈનો માંડવો. તે પહેલાં આ પાડો આંગણામાંથી દૂર થવો જોઈએ.<br /> <br /> પાડા સામું જોઈને ભગો એમ ને એમ બેસી રહ્યો. આજ રાતમાં કે આવતીકાલ સુધીમાં પાડાનો જીવ નહિ જાય તો શું થાશે?<br /> <br /> ભગાએ બેઠા બેઠા ચારે કોર નજર ફેરવી. આડે દિવસે દસપંદર ઢોરની લાઈન ઊભી હોય ત્યાં – ગમાણ અત્યારે ખાલીખમ હતી. બધાં ઢોરને વાડીએ લઈ જવાયાં હતાં. ડેલી વટાવીને આંગણામાં આવો તો વીઘાએકનું આંગણું અત્યારે વાળીઝૂડીને સાફ કરવામાં આવ્યું હતું. એક ઓસરીએ આવેલા ચારે ઓરડાના બારસાખ ભરતચીતરથી શોભતાં હતાં. ડેલીમાં પુરુષો ને ઓરડામાં સ્ત્રીઓની વાતચીતમાં ઉમંગ છલકાતો હતો. એક આ પાડો બે દિવસથી જેમનો તેમ પડયો હતો, તે હવે, અત્યારે જી બાપુને ગળાનું હાડકું થઈ પડયો હતો.<br /> <br /> એમાં જીવા કોળીનીય ભૂલ નહોતી. આઠદસ વાહાનું પાડરું કાનમાં ફળફળતું તેલ રેડો કે બે પાંચ કલાકમાં ઠરી જાય. જીવાની માન્યતા કાંઈ ખોટી નહોતી. આજ સુધીમાં એણે આવા હજારો પાડાને પતી જાતા જોયેલા. એ હિસાબે જ આગલી રાતે પાડાના કાનમાં તેલ રેડેલું. એમ કે સવાર સુધીમાં પતી જાશે. પણ પાડો લોંઠકો નીકળ્યો. બાપુની ભેંશ ખાધેલ પીધેલ. હાડે જબરી. તે પાડો જન્મ્યો ત્યારે જ મહિના-માસનો હોય એવો જબરો હતો. જીવાને એમ કે રહેવા તો દેવો નથી; ભલે આઠદસ દિ’ ખાઈપીને ઠેકડા મારે. તે છુટ્ટા મોંએ દૂધ – છાશ પીવા દીધાં. પાડો થઈ ગયો અઠવાડિયામાં છ આઠ મહિનાનો હોય એવો. તે હાથણી જેવી ભેંસો ને ઘોડા જેવી ગાયોને એનાં વાછરું સમેત વાડીએ લઈ ગયા ત્યારે પાડાને અહીં જ રહેવા દીધેલો. મા વગરનો થઈ ગયો કે તરત બરાડવા માંડેલો. એમાં રાત પડ્યે જીવલાએ બે જણની મદદ લઈને ફળફળતાં તેલનું છાલિયું પાડાના કાનમાં ઊંધું વાળેલું. એવા ખ્યાલે કે સવાર પડતાં પતી જાશે. ભગલાને કહેશું, ઢહડી જાશે.<br /> <br /> પણ પાડો બીજી ભાત નીકળ્યો. તેલ રેડયા ભેગો મંડ્યો મોટે મોટેથી લાંબા લાંબા બરાડા પાડવા, ને ઠેકડા મારવા. હમણાં સાંકળ તોડી નાંખશે એવા અમાળછેડા લેવા. પછી માથાં પછાડવાં. પછી ઘણી વારે ઠેરાવીને સાંકળ તોડી નાખવી હોય એમ તંગ ઊભો રહ્યો. હવે એના બરાડા બંધ થઈ ગયા ને મોં ફાટી રહ્યું. મોંમાં ફીણના ફોહા વળ્યા. એકધારું બળ કરીને તંગ ઊભેલો તે ડોળા ફાટી ગયા. એમ ને એમ ઘણી વાર ઊભો રહ્યો. પછી ધબ્બ કરતો પડયો. ડેલીમાં બેઠાં બેઠાં જીવો ને જેસુભા ને બીજા બે-ત્રણ જણ બીડીઓ પીતાં પીતાં ને ગામગપાટા મારતાં મારતાં વચમાં વચમાં પાડા સામી નજર કરી લેતા હતા. પાડો પડ્યો પડ્યો પગ પછાડવા માંડ્યો, માથું પછાડવા માંડ્યો, ને છેરી ગયો. હવે અવાજ કરતો નહોતો. પણ પેટની ધમણ જોરજોરથી હાલતી હતી. જીવાએ અભિપ્રાય આપેલો કે, વાડીએ જાતાં જાતાં ભગલાને કહેતો જાઉં, સવારે ઢહડી જાય.<br /> <br /> ગઈ રાતે જેસુભા કહીને ગયો ત્યારે ભગાને આનંદ આનંદ થઈ ગયો હતો. એક તો શિયાળે ઢોર ઓછું મરે, તે ક્યારેક તો આખો શિયાળો સવાદિયા કોરા રહે. એમાં પોતાના ઈજારામાં ઢોર મરે તો ચામડું તો રહે, પણ સારા માંસની સૂકવણી પણ મન ચાહે એમ કરી શકાય. એ તો ઠીક, જી બાપુ જેવા મોટા માણસને ત્યાંથી મૂએલું ઢહડી આવીએ એટલે દાણોપાણીય સારાં મળે, ને વખતે ભઈલુભાના લગન છે તે માથેબંધણુંય આલે! સારા માલિકના ફાયદાય કેવા સારા! જી બાપુની આથ છે એટલે આમેય કેટલા ફાયદા થાય છે! વાડીપડાના કામમાં કે ભગાને પાલી દાણા વધુ આપજો. જી બાપુની પાછળ પાછળ ગામના બીજા ઘણાની આથ ભગવાનભાઈને. તે ચમારનાં બે ઘરમાં ભગાનું ખોરડું બહું મોટું કહેવાય. એના ભાઈ ખોડાને આથ ઓછી ને વસ્તાર ઝાઝો. કામ ઓછું મળે, તે દિવાળીએ દાણા પણ ઓછા ભેગા થાય. ખોડો સદાય ભગાનો ઓશિયાળો હોય એમ દિવસો કાપે. જ્યારે ભગો તો ખાધેપીધે સુખી. હેઠવાસમાંથી બજારે નીકળે ત્યારે કાછડીય સારા લૂગડાની હોય, ને માથેબંધણુંય કંઈ ફાટલતૂટલ ના હોય. એનું ઉઘાડું ડિલ એના સુખની સાખ પૂરે.<br /> <br /> પણ, આ બે વરસની માલીપા છોકરાએ ભગાને ઠેકાણે કરી નાંખ્યો. છોકરો દહાડે દિવસે લેવાતો ચાલ્યો, ને રોજરોજ પીળા બાળખાનો ઢગલો કરવા માંડ્યો. ભગો ભાંગી પડ્યો. ઓસડ માટે આંટા મારે એ સિવાય કોઈ કામમાં જીવ માને નહીં. રાતદિવસ છોકરા સામું જોઈને નિસાસા નાંખે, તે વરસદહાડામાં તો પોતે ગલઢોખખ થઈ ગયો. જીવતરનો સવાદ રહ્યો નહીં. પહેલાં જેવો ઠાઠમાઠ રહ્યો નહીં. જોઈતું કારવતું કામ કરે ને પછી લમણે હાથ દઈને બેસી રહે. ડોશીનેય જીવતર અકારું થઈ પડયું. એવી ને એવી સ્થિતિમાં ભગાએ ઘણા ઘરાક ખોડાને આપી દીધેલાં. જો કે, ઘરાક પર હક પોતાના રાખેલા, એટલે ઘરાક પહેલાં આવે એની પાસે, પછી ભગાને જાવું હોય તો જાય, નહીંતર ખોડાને મોકલે. ગઈ રાતે જેસુભા કહી ગયો કે, સવારે બાપુના ફળિયેથી પાડરું ઢહડી આવજે, ત્યારે એને આનંદ એ વાતનો હતો કે કામ કરતાં બદલો સારો મળશે.<br /> <br /> સવાર પડી, ને ઉતાવળે પગલે જીબાપુની બંગલીએ પહોંચ્યો, ને જોયું તો, પાડાનો શ્વાસ તો ચાલે છે! ભગો પાડાના ફાટ્યા ડોળાને ખુલ્લા મોંને તાકતો ઉભડક બેસી રહ્યો. એ વખતે જ જેસુભાએ ડેલીમાં પગ મૂક્યો. કંઈક અકળ ભાવથી ભગાએ જેસુભા તરફ નજર માંડી.<br /> <br /> ‘કાં, કેમ લાગેસ?’ પાડા સામું જોતા જેસુભા બોલ્યો.<br /> <br /> 'હજુ જીવ સ, માબાપ. આમ તો ઘણો ટેમ ખેંશી ગ્યો કે’વાય!’ ભગાના અવાજમાં ઢીલાશ દેખાતી હતી.<br /> <br /> પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એનું જેસુભાને મહત્ત્વ નહોતું. આવતીકાલ સુધીમાં પાડો આંહી ન રહેવો જોઈએ એ જ વાત અગત્યની હતી. પરમ દિવસે મંડપમુહૂર્ત. આજનો દિવસ ને કાલનો દિવસ બાકી. પાડો નીકળ્યો જબરો. જેમ આમ એક રાત કાઢી નાંખી, એમ બીજી બે કાઢી નાંખે, તો તો ભારે થાય એ મૂંઝવણમાં જેસુભા બોલ્યો, ‘ગમે તેમ, કાલ સુધીમાં તારે એનો નિકાલ લાવવો જોહે.’<br /> <br /> હવે ભગાની આંખોમાં મૂંઝારો ડોકાયો. એ કટકે કટકે બોલ્યો, ‘પણ અમીં તો મેલું ઢહડી જાઈં, માબાપ. કાંઈ જીવતે જીવ તો નો લઈ જાઈ ન, બાપા!’<br /> <br /> ‘તો શું, માંડવા વખતે આને આંઈ ને આંઈ થોડો પડ્યો રહેવા દેવાશે?’ જેસુભા અકળાયો.<br /> <br /> ‘પણ અમીં જીવતા જીવને તો નૉ ઉપાડીઈ ન, માબાપ!’ ભગા પાસે બીજો જવાબ નહોતો.<br /> <br /> ‘તમે નૉ ઉપાડો તંયે કોણ ઉપાડે, શિવશંકર ગોર?… જેનું કામ જે કરે…’ જેસુભાના અવાજમાં કરડાકી ભળી.<br /> <br /> ‘અમારું કામ મૂએલું લઈ જાવાનું, માબાપ.’ ભગો પોતાની રીતે બરાબર હતો. જેસુભા એ સમજતો હતો. પણ અત્યારે આ અધમૂવા જીવનું કેમ કરવું એ એને મન મોટો મૂંઝારો હતો. હવે બીજા કોઈને કહીએ એ પણ સારું નહીં. ને કહીએ તો શું કહીએ? હવે પાડાને ઉપાડીને અડખે-પડખેના ફળિયામાં તો મુકાય નહીં! એય સારું ન લાગે. જે કરવાનું થશે તે ભગાએ જ કરવાનું રહેશે. હજી બે દિવસ છે. ઠાકર મહારાજ સારાં વાનાં કરશે, એવા વિચારે જેસુભાએ મન વાળ્યું.<br /> <br /> ‘ઠીક અટાણે તો જા તું તારે. સાંજકના આંટો મારજે. ઈ પે’લાં પતી જાહે તો બોલાવવા મોકલીશ.’ જેસુભાએ કહ્યું. ભગો બેય ગોઠણે હાથ ટેકવીને ઊભો થયો. આવ્યો ત્યારે એના પગમાં જોર હતું તે જતી વખતે ન રહ્યું. ઢીલાં પગલે એ હેઠવાસ તરફ ચાલ્યો. છોકરો માંદગીમાં પટકાણો ત્યારથી એને વાતવાતમાં અમંગળ કલ્પનાઓ ચમકી જતી. અત્યારે એમાં ઉમેરો થતો લાગ્યો. અત્યાર સુધીમાં કંઈ કેટલાંયે ઢોર ભલીભાતે ઢહડી આવ્યો હતો. ક્યારેય આવી મૂંઝવણ ઊભી થઈ નહોતી. આખી જિંદગી જીબાપુના કોઈ કામની ના પાડી નથી. બાપુએય એને જેમ છે તેમ સાચવ્યો છે; ના કેમ પડાય! એમાંય આવા અવસરે! પણ, જીવતાં જીવને ઉપાડવાથી તો પાપ લાગે. દેવની આડી. એવું કરીએ તો નખ્ખોદ નીકળી જાય. સહુ સહુના ધરમ. ધરમ પ્રમાણે ચાલવું જોઈએ. એવા એવા વિચારે ભગો આખો દિવસ છોકરાની ખાટલી પાસે બેસી રહ્યો. ઓલો જીવ જાય એમ થાય છે ને આ જીવ બચે એમ થાય છે, અને એની કલ્પનાઓ વારંવાર અમંગળ દેશમાં ઊડાઊડ કરે છે. સાંજ પડી તોય જીબાપુની ડેલી સુધી જઈ આવવાની અડપ ન થઈ. સાંજ પડી તોય કોઈ બોલાવવા આવ્યું નહિ. એટલે એને એ વાત ખોતરતી રહી કે પાડો હજી જીવતો હશે.!<br /> <br /> 'આખો દિ’બેશી હું ર્ યા સ? જરાક બા'રા તો નીંકરો!’ ડોશીએ ટપાર્યો ને એ બહાર નીકળ્યો. વાસના ફળિયામાં પાંચસાચ ગલઢેરા વચમાં બેઠો બેઠો ગરુડો ચલમ ખેંચતો હતો ત્યાં આવીને બેઠો. મંડળીમાં ભગાના વસમા દિ’ની વાત નીકળી. એકના એક જુવાન દીકરામાં ભગાનો જીવ વળગ્યો રહે છે એ વિપતની વાત થઈ. ગરુડાએ મંતર ભણીને રાખની ચપટી આપી, ને આવતી કાલે નિર્જળા ઉપવાસ રાખવાનું કહ્યું. સવારથી બેસી જાવું છે એવા વિચારે જેસુભાએ ન કહ્યું હોત તોય ભગો આંટો મારવાનો જ હતો.<br /> <br /> એ રાતે જઈને પાડાને જોઈ આવ્યો. પાડો જેમનો તેમ પડ્યો હતો.<br /> <br /> બીજા દિવસની સવારે ડોસો – ડોશી નાહ્યાં. ડોશીએ મઢમાં દીવો કર્યો. ભગાએ દીકરાને ખભેથી પકડીને બેઠો કર્યો. પીળા ડોળા સિવાય છોકરાના કોઈ અંગમાં ચેતન નહોતું. ભગાએ છોકરાને હાથજોડ્ય કરાવી. ‘કાલ હવારે તો મારો હાવજ બેઠો થાહ, હોં!’ કહેતાં કહેતાં નિર્જળા વ્રતવાળી આંખોમાં જળનાં પડળ રચાણાં. અત્યારે એની કલ્પના મંગળ પ્રદેશના સીમાડા ઓળંગી રહી. દીકરાને સુવરાવીને એ દેવનું નામ લેતો લેતો ખાટલી સામે પલાંઠી લગાવીને બેસી ગયો.<br /> <br /> બેસતા શિયાળાના દિવસો. ટૂંકા ને મીઠી હૂંફાળા. દીકરા સામું જોઈને ડોસા – ડોશીને અન્નનો દાણો મોંમાં મૂકવાની ઇચ્છા થતી નહીં; એમાં કાલ સવારે સૂરજ નારાયણ ઊગે ત્યારે એનો મોભી બેઠો થયેલો જોવાની શ્રધ્યા ભળી. એક દિવસ તો શું, એક મહિનો પાણી વિના બેસી રહેવાની તૈયારી. ડોશી ઉપવાસ છતાં ટહેલ ટપર કરતી હતી. આવે વખતે પુરુષ કરતાં સ્ત્રીઓનું મનોબળ જબરું હોય છે, પણ ડોસાનું મન બેઠાં બેઠાંય આઘુંપાછું થયા કરતું હતું. દીકરો નજર સામે હતો. પણ પાડો વારંવાર મનમાં ઊપસી આવતો હતો. પાડાનું શું કરવું? એ આજનો દિવસ કાઢી નાખે તો સવારે દિ’ ઊગે એ પહેલાં ઢહડી આવીશ, પછી જીવતો હોય કે મરેલો. અને આજ દિ’ આખામાં મરી જાશે તો તો ગમે ત્યારે કોઈક બોલાવવા આવશે જ. જેમ જેમ દિવસ ચડતો ગયો તેમ તેમ ભગાને એની ચિંતા પણ વધતી ચાલી. બપોર થયા, સૂરજનારાયણ શિયાળાની ભૂખરી દિશામાં ડૂબી ગયા. ભગાના ચહેરા પર દિવસ સુખરૂપ પસાર થયાની ચમક આવી. દેવ સહાય છે. ગરુડાએ કીધું તેમ ચોવીસ ક્લાક નીકળી જાય તો તો જિંદગીના દિવસો ફરી જાય! દિવસ હેમખેમ નીકળી ગયો, એમ રાત નીકળી જાય તો તો ઈશ્વરનો પાડ. ડોશીએ ટમટમિયું સળગાવ્યું. છોકરો સૂનમૂન પડ્યો પડ્યો ડોળા ફેરવ્યા કરતો હતો.<br /> <br /> હેઠવાસની બહાર કોઈએ બૂમ પાડી, ‘ભગા!’ ને ભગો ઊઠીને બહાર આવ્યો.<br /> <br /> એક જુવાન કહીને ચાલતો થયો, ‘જેસુભા બોલાવે, જીબાપુની ડેલીએ.’<br /> <br /> ભગાને સારાં શુકન થયાં લાગ્યાં, બોલાવવા મોકલ્યો છે તો પાડો મરી ગયો હશે! ખોડાને લઈ જાવ ને લઈ આવીએ. એકલાથી તો ઉપડે એવો નથી. મરેલું લઈ આવવું એ તો આપણો ધરમ. જેસુભા કહેતા’તા એમ જ થયું, ઘીમાં ઘી પડી ગયું. મારો અપ્પા અખંડ રહેશે અને જીબાપુનું કામ ટેમસર પતી જશે. એવા એવા વિચારમાં એ ભૂલી ગયો કે આજ એણે આખો દિવસ જળનું ટીપુંય લીધું નથી. એના દેહમાં આશાના સંચારે લોહી ફરવા લાગ્યું. ડોશીને કહીને, ફાટલતૂટલ ધાબળો ખબે નાંખતો’ક ને એ ગામ ભણી ઉપડ્યો.<br /> <br /> ડેલીએ પહોંચ્યો. જેસુભા ડેલી બહાર ઓટલે બેઠો હતો. અંદરથી મહેમાનોનો બોલાશ સંભળાતો હતો. જેસુભા ભગાને કતરાતી નજરે જોઈ રહ્યો. એની શિકલ જોઈને જ ભગાને ધ્રાસકો પડ્યો, સારાં વાનાં નથી લાગતાં!<br /> <br /> ‘કેમ એલા! આંખ્યું ઓડે ગઈ છે?’ જેસુભાએ દાંત વચ્ચેથી એક એક શબ્દ કાઢ્યો.<br /> <br /> ‘કિમ, માબાપ!’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહીં.’<br /> <br /> ‘તને કાલ કીધું નો’તું કે કાલ હુધીમાં પાડો આંયા રહેવો નૉ જોઈ?’<br /> <br /> ‘કીધું’તું ને, માબાપ.’ ભગો ધ્રૂજી ગયો. પળવારમાં એના હોઠ સૂકાઈ ગયા. ગળે ખખરી બાજી.<br /> <br /> ‘તો કેમ નૉ ઉપાડી ગ્યો?’<br /> <br /> ‘જીવ અતો નીં કિમ ઉપાડી જાવ, માબાપ?’<br /> <br /> જેસુભાનો અવાજ સ્હેજ મોટો થયો, ‘જીવ તો અટાણેય છે. તે શું આમ ને આમ માંડવા વચમાં પડ્યો રહેવા દેવાશે? હેં?’<br /> <br /> ભગાએ ડોકું હલાવ્યું. જેસુભાએ હુકમ છોડ્યો, ‘અટાણે ને અટાણે આંઈથી ઉપાડી જા. જીબાપુ તો કહીને ગયા છે કે ઈ નૉ લઈ જાય તો ઈના ભાઈને કહો.’<br /> <br /> ભગાનો જીવ તાળવે ચોંટી ગયો. મગજમાં ચક્કર ઘુમી ગયું : હું ના પાડું, ને ખોડાને કહે તો મારે શો વાંધો હોય? આમેય હું સામે ચાલીને ખોડાને કામ આપું છું ને! પણ અટાણે ના પાડું, ને બાપુને એમ થાય કે મેં ખરે ટાણે ના પાડી, ને બાપુ ક્રોધે ભરાઈને મારા નામ માથે ચોકડી મારી દે તો તો ભારે થાય. જીબાપુને લીધે તો મારા બીજા ઘરાક છે એ બધું બંધ થઈ જાય. એટલું જ નહિ, બાપુ રાજાના ભાયાત. આ ગામમાં જ નહિ, અડખેપડખેનાં ગામોમાં બાપુની આણ વર્તે. પછી તો આંહીંય નૉ રહેવાય, ને અડખેપડખેનાં ગામમાંય નૉ રહેવાય. ઈશ્વર કરે ને કાલ દીકરો સાજોનરવો થાય તો બાપનું ગામ મૂકીને ક્યાં ભટકવું?<br /> <br /> થોડીવાર મૂંગો મૂંગો જેસુભા સામું જોઈ રહીને ભગો કટકે કટકે બોલ્યો, ‘ઉપાડી તો હું જ જાશ, માબાપ. પણ મારા સોકરાને અહખ સ, તિ…’<br /> <br /> જેસુભા વચ્ચે બોલ્યો, ‘તે એને અટાણે મુંબી લઈ જાવો છે?’<br /> <br /> ‘નંઈ નંઈ માબાપ. કાંય લઈ જાવો નથ. આજ મારે ઈના હારું અપ્પા સ તિ દિ’ ઉગતા પે'લાં લઈ જાવ તો હાલે?<br /> <br /> હવે જેસુભાનો પિત્તો ઉછળ્યો. એ ઊભો થઈ ગયો.<br /> <br /> ‘એટલે તારું કહેવું એમ છે કે માંડવામૂરત પહેલાં આંગણામાંથી મડદું નીકળે એમ? કાલો થા મા, કાલો. અટાણે ને અટાણે ઢહડી જા.’ કહીને જેસુભાએ પગ ઉપાડ્યા.<br /> <br /> ભગો એની પાછળ પાછળ ચાલતા બોલ્યો, ‘લઈ જાશ, લઈ જાશ માબાપ, અટાણે જ વેંત કરું સવ. મારા એકલાથી તો ઉપડે ઈમ નથ. ખોડાને કવ. ઈસમાલનો એકો લઈ આવીઈં. અટાણે જ લઈ જાઈં સઈં, માબાપ.’<br /> <br /> ભગો બોલતો રહ્યો. જેસુભા શેરીનું નાકું વળી ગયો. ભગાનું ચેતન હરાઈ ગયું. ટાઢો પવન એની સાથે છેડતી માંડી રહ્યો. એણે ફાટલતૂટલ ધાબળો ખભેથી લઈને શરીર પર લપેટ્યો. પણ થરથરાટી વધતી ચાલી. અત્યારે એને ભાન થયું કે નિર્જળા ઉપવાસથી શરીર ચેતનવિહોણું થઈ પડ્યું છે. છતાં અત્યારે જ આ કામ કરવું પડે તેમ છે. પગ ઉપાડ્યા વગર છૂટકો નથી. વિચારતાં વિચારતાં ચાલતો હતો, ને વચમાં વચમાં ઊભો રહી જાતો હતો એનું એને ભાન નહોતું. હેઠવાસ આવ્યો ત્યારે તો એના પગ ભાંગી ગયા. ઢગલો થઈને બેસી પડ્યો, ને એટલું જ બોલી શક્યો કે, ‘હજુ જીવ સ.’<br /> <br /> ‘ઈમાં આપડે હું કરીં ઈ!’ ડોશીને આગળપાછળ વાતની ખબર નહોતી. એને તો એટલી જ ખબર હતી કે બાપુનો પાડો મરી જાવાનો છે અને એને લઈ આવવાનો છે. એ માટે ભગો બે દિવસથી ધક્કા ખાય છે.<br /> <br /> ‘આપડે જ કાં’ક કરવું જોહે.’ ભગો મૂંઝવણભર્યું બોલ્યો.<br /> <br /> ‘મેલું ઢહડી આવીં ઈ આપડું કામ. બીજું આપડને હું અડે?<br /> <br /> ઈંમ નથ, ઈમ નથ આ વાત. ભારે મૂંઝારો સ. કાલ્ય હવારે બાપુને આંગણે માંડવામૂરત સ. પે’લા પાડાને ન્યાંથી આઘો કરવાનો સ.’<br /> <br /> ‘હા. તિ કો’ખોડભાયને, જઈને બાપુની વાડીઈં મેલીયાવે. આપડે આજ કોય અધરમનું કામ નીં કરવાનું. હમજ્યાં?’ ડોશીને પોતાના નિર્જળા ઉપવાસ હેમખેમ પાર ઊતરે, છોકરાનો રોગ મટે, એમાં જ રસ હતો. એ માટે અત્યારે એ એવું કોઈ કામ કરવા તૈયાર નહોતી કે જે કામમાં અધર્મ હોય, પાપ હોય, એની આસ્થા ડગી જાય એવી અવઢવ હોય.<br /> <br /> ‘ખોડાને બરકવા જ આવ્યો સવ. આમેય અટાણે ખોટો વિશારય નીં કરવાની વાત અતી, ઈમાં ખોટું કામ કરવાનો વખત આવ્યો તિમાં મારા દેયમાં દેવ નથ રિયા. પણ જાતાં જાતાં થયું કે આણે કાંય ગળા હેઠે ઉતાર્યું કે નંઈ ઈ જોતો જાવ.’ ભગો સાવ ઢીલું ઢીલું બોલ્યો.<br /> <br /> છોકરાએ બપોરેય કાંઈ ખાધું નહોતું. ડોશીએ ધાન રાંધેલું. ને એ વખતે બકરીનાં આંચળ ખેંચીને ચાંગળું દૂધ દોહેલું. દૂધમાં ધાન ચોળીને સૂતેલા છોકરાના મોંએ લગાડેલું. પણ એક ઘૂંટડો ભરીને છોકરો ડોકું ફેરવી ગયેલો. માથું ધૂણાવવાની શક્તિ નહોતી; જરાક માથું હલાવીને, હવે ગળે નહિ ઊતરે એવો ઇશારો કર્યો હતો. બેય માણસે માનેલું કે, મન આજનો દિ' જેમ કરવું હોય એમ કરે. આવતીકાલથી જેમ જેમ રોગ મટતો જાશે તેમ તેમ ખોરાક લેતો થાવાનો જ છે ને!<br /> <br /> તે પછીય ડોશીએ એક બે વાર છાલિયું બતાવેલું. પણ છોકરાએ આંખથી જ ના પાડેલી. સાંજ પડતાં તો પાણીનો ઘૂંટડો ભરવાનીય શક્તિ રહી નહોતી. જાણે કે, માટી ઠરતી જતી હોય એવી આશંકાથી ભગો ખાટલી પાસે બેઠો બેઠો વારેઘડીએ હાથ લંબાવીને છોકરાના શરીરનો તપારો માપ્યા કરતો હતો. એના વ્રતમાં પોતે અડગ છે એ શ્રદ્ધા એને બળ પૂરું પાડતી હતી.<br /> <br /> ‘મન તાર, મારો વાલોય મન આજનો દિ’ અપ્પા કરી લે, કિમ?’ કહીને ભગાએ વહાલથી દીકરાના કપાળે હાથ મૂક્યો. છોકરાએ નિષ્પ્રાણ આંખોને એ ઝાઝી વાર સહન કરી શક્યો નહીં. ‘હવણે આવું સવ, હો.’ કહીને ડોશી તરફ ફર્યો ને મનોમન બોલતો હોય એમ બોલ્યો, ‘ટાઢો પડી ગયો સ. રેઢો નીં મેલતીં. ઉં ગ્યા ભેળો આવું સવ.’<br /> <br /> ડોશીને થયું, કહી દઉં કે, નથી જાવું અધરમના કામે. મન જે થાવું ઈ થાય. પણ એ કાંઈ બોલી શકી નહીં.<br /> <br /> ભગો બહાર નીકળ્યો ત્યારે હેઠવાસનાં બીજાં ઝૂંપડાં ટાઢ અને અંધારું ઓઢીને લપાયેલાં પડ્યાં હતાં. અજવાળી આઠમનો ચંદ્ર એમાં પ્રવેશી શકે તેમ નહોતો. ખોડાનું ઝૂંપડું પડખે જ હતું. ભગાએ એને સાદ પાડ્યો. ખોડો બહાર આવ્યો. ભગાએ હુકમની ભાષામાં વાત કરી; ‘જીબાપુના ફળિયે અધમૂવું પાડરું પડ્યું સ. ઈને કાં બાપુની વાડીઈ, કાં આંયાં થોરના ઢૂવે મેલી દેવું સ, હાલ્ય.’<br /> <br /> ખોડાએ ચોખ્ખી ના ભણી દીધી, ‘જીવતા જીવને ખભે લઈને મારે પાપના ભારા નથ બાંધવા. મન અમી ભૂખી મરીઈં. જીવતા જીવને ઊપાડવું આપડો ધરમ નંઈ. ઉં તો કવ તમીંય આવું અધરમનું કામ નો કરો તો હારું.’<br /> <br /> ભગાએ ઘણું સમજાવ્યો; પણ ખોડો એકનો બે ન થયો. નથી આવવું કહીને ઝૂંપડામાં ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> વળી ભગાના પગ ભાગી ગયા. હવે? જેસુભાને કહ્યું છે કે કંઈક કરવું તો જોઈશે. શું કરવું? વિચારતાં વિચારતાં એ ગામના નાકે આવ્યો. ઈસ્માઈલની ખડકી પાસે ઊભા રહીને સાદ પાડ્યો. અંદરથી એની બૈરીએ જવાબ આપ્યો, ‘ઈ તો ભાડે ગ્યા સ. હવારે આવવાના…’<br /> <br /> પગમાં એક તીર વાગે, બીજું તીર વાગે, ત્રીજું વાગે, ને જીવ ફંગોળાઈને પડે એમ ભગો રસ્તા વચ્ચે બેસી પડ્યો. શિયાળાની રાત. માણસ વહેલું જંપી જાય. ગામને છેવાડે તો માણસની ટહેલટપર પણ નહોતી. એક બાપુની બંગલી તરફ અજવાળાનું વાદળું ઊતર્યું હોય એમ લાગતું હતું. બાકી આખા ગામ ઉપર માંદું અજવાળુ પાથરતો આઠમનો ચંદ્રમાં પ્રકાશ કરતાં અંધારાના ઓછાયા પાથરતો હતો. એટલે બેઠે બેઠેય ભગાનો જીવ જીબાપુની બંગલીને જોઈ રહ્યો. અત્યારે મનમાં અધમૂવો દીકરો ને નજર સામે અધમૂવો પાડો એકસાથે એના શ્વાસ સાથે શ્વાસ લેતા હોય એમ અનુભવી રહ્યો.<br /> <br /> જલ્દી જલ્દી પાડાને ઠેકાણે પાડીને ઝૂંપડે પહોંચું; એ સિવાય બીજો રસ્તો નથી એવા વિચારે એ ઊઠ્યો. આજ પહેલાંવહેલાં એને ગામના ઉબડખબડ રસ્તા પર ચાલતાં લથડિયાં આવી જતાં લાગ્યાં.<br /> <br /> જીબાપુની બંગલી દેખાણી ને બંગલીમાં કિસનલાઇટનું ઝમઝોકાર અજવાળું દેખાયું. ડેલીએ પહોંચ્યો તો ડેલીમાંય કિસનલાઇટ. ઉપર બંગલીમાં ઠીઠીયારા સંભળાય; ને ડેલીમાં, આંગણામાં, ઓસરી ને ઓરડામાં માણસોનો બોલાશ સંભળાય. સહુ પોતપોતાની મસ્તીમાં હોય તેમ હરતાં-ફરતાં ને વાતો કરતાં હતાં. મંગળગીતો ગાઈને બૈરાંઓ વીખરાઈ હતી. સહુનાં ગળ્યાં મોંમાં આનંદ ઓગળતો હતો. એક ભગાનું ગળું સૂકાઈ ગયું હતું. કોઈને કાંઈ કહ્યા વિના મૂંગો મૂંગો એ ફળિયામાં આવ્યો. ડેલીને અડીને ફળિયાના એક ખૂણામાં પાડો પડ્યો હતો, જેમનો તેમ. હા, જીવા જેવાએ એને આઘો કરીને ગુણિયા પર નાખ્યો હતો અને પાડા આસપાસના કચરાને સાફ કર્યો હતો. ભગો પાડા પાસે વાંકો વળ્યો ત્યારે એને એનો દીકરો યાદ આવી ગયો. બેયમાં જીવ હતોય, ને નહોતોય.<br /> <br /> ત્યાં ડેલીમાંથી જીવો આવ્યો. કામ તો નક્કી છે એમ જાણતો હોય તેમ એ કાંઈ બોલ્યો નહિ. ભગાએ એની સામું જોઈને કહ્યું, ‘હારું રાંઢવું જોહે, માબાપ.’<br /> <br /> તરત જીવાએ રાંઢવું લાવી આપ્યું.<br /> <br /> ‘આ ગુણિયું હેઠ મન રયું. જીવતે જીવ ઢહડીઈંને ઈને પીડા થાય, માબાપ!’<br /> <br /> ‘મન, લઈ જા તું તારે’, કહીને જીવો ડેલીમાં ચાલી ગયો.<br /> <br /> ભગાએ ગુણિયા સમેત પાડાના પાછલા પગ કચકચાવીને બાંધ્યા. એને એની આંખે અંધારાં આવી ગયાં. અત્યારે એને પાડાની જગ્યાએ એનો દીકરો દેખાતો હતો. પાડાને બાંધતી વખતે દીકરાની નનામી બાંધતો હોય એવી અમંગળ કલ્પના ઝબકી ગઈ. પાડાને વાડીએ મૂકીને કે હેઠવાસની થોરની વાડ સુધી લઈ જઈને તરત દીકરા પાસે પહોંચી જવાની તાલાવેલીએ એનામાં બળ પૂર્યું. એણે જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો.<br /> <br /> જીબાપુની ડેલી વટાવી પછી અજવાળું નહોતું. આઠમનો ચંદ્ર ઢળી ગયો હતો. ગામના નાના રસ્તા પડછાયામાં ડૂબી ગયા હતા. તોય કોઈ સામે મળે ને પોતાના આ કરતૂત વિશે કંઈ વાત થાય તો! – એ બીકે એ પાદર તરફ વળ્યો. ગામ નાનું. પાંચ ઘર મૂકો ને પાદર આવે. પાદર વટાવીને હેઠવાસ કોર નીકળી જઈશ એવા વિચારે એણે શેરી વટાવી. પણ એટલી વારમાં હાંફી ગયો. ગમે તેટલું બળ કરે તોય પાડાને ખેંચી શકતો નહોતો. હાથમાંથી રાંઢવું હેઠું મૂકીને એ પાડા પાસે બેસી પડ્યો, જાણે એના દીકરાની ખાટલી પાસે બેસી પડ્યો હોય એવો ભાવ અનુભવી રહ્યો. બાજુમાં એક કૂતરું આ જોઈને આઘું ગયું ને ભસ્યું. એને લીધે બીજાં કૂતરાં પણ ભસી ઊઠ્યા. ને પછી લાંબે રાગે રડવા લાગ્યાં.<br /> <br /> શેરીને નાકે ધૂળિયાં ઘર. છૂટાછવાયાં ઝાડવાં. પાડા પાસે બેઠેલો ભગો. રડતાં કૂતરાંને એ બધું જોતો ઢળતો ચંદ્રમા, આ બધું જોઈને ભગો કંપી ઊઠ્યો. કૂતરાં રોવે એ તો અપશુકન. બધાએ ના પાડી’તી, અધરમનું કામ કરવાની. એને દીકરાનો દેખાવ, ને ગરુડાનો મંત્ર, ને ડોશીની સલાહ, ને ખોડાની ખીજ, ને પોતાની નિરાધારી એવાં એવાં ઊભરી પડ્યાં કે સૂકાયેલી આંખોમાં પાણી તબકી ગયાં. એનાથી ડૂસકું મૂકાઈ ગયું. થોડીવાર થઈ એટલે કૂતરાઓએ વધુ દેકારો મચાવ્યો, જાણે પોતાનો દીકરો મરી ગયો ને આખો હેઠવાસ એકઠો થઈને રોકકળ મચાવે છે એવું દૃશ્ય માનસપટ પર ઊડ્યું!<br /> <br /> દીકરો યાદ આવતાં એ ઊઠ્યો. વળી જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો. પણ હવે એનું શરીર કામ આપતું નહોતું. હાથપગ પાણી પાણી થતા ચાલ્યા, ને આંખોમાંથીય પાણી નીકળી પડ્યા. બીજી બાજુ, દીકરાનો શ્વાસ એનાં રૂવેં રૂંવે ફરકી રહ્યો. ઘડીભર તો થયું કે આને આમ ને આમ મૂકીને હેઠવાસ કોર દોટ મૂકું. પણ કૂતરાં ઝાઝાં ભેગાં થઈ ગયાં હતાં. તરત આને ફાડી ખાય, ને ગમે ત્યાં ઘસડી જાય. અને સવારે જેસુભાને ખબર પડે તો મને ત્યારે ને ત્યારે ગામ મૂકાવે. એનો જીવ દીકરાને વળગ્યો હતો, ને એને પાડો વળગ્યો હતો. આખા દિવસનો નિર્જળા ઉપવાસ. આખા દિવસની કહેવાય નહિ ને સહેવાય નહિ એવી મૂંઝવણ, તે ભગો જીવ વગરનો થઈ પડ્યો.<br /> <br /> અડધી રાત સુધી ચંદ્રમાનું અજવાળું હોય ત્યાં સુધીમાં આને ઠેકાણે પાડી દઉં તો સારું. નહિતર અંધારે આ કૂતરાં શું કરે તે કહેવાય નહિ! – એવા વિચારે ઊઠ્યો. યાદ આવતાં ગયાં એ દેવ દેવીઓનાં નામ લેતો, પોતે કરી રહ્યો છે એ પાપ છે ને પાપ નથી એવી અવઢવ સાથે, પાડાને થોરના ઢૂવે જીવતો પહોંચાડે ને ઝૂંપડામાં દીકરાને જીવતો જુએ તો આમાં પાપ નથી જ નથી એવા વિચારે પાડાને ઝનૂનપૂર્વક ઢહડવા માંડ્યો. મનના મનસૂબા પ્રમાણે શરીર કામ કરતું નહોતું. એમાં ગામના રસ્તા કરતાં પાદરમાંથી નીકળતો રસ્તો વધુ ઉબડખાબડ હતો. ને પાડો વારેઘડીએ કોઈ ઢેખાડા સાથે ભરાઈ પડતો હતો. એમ થાય ત્યારે એ હાંફવા માંડતાં હતાં. ગમે તેટલું બળ કરે છે તોય અંતર કપાતું નથી એ જોઈને ભાંગી પડતો હતો. કૂતરાં તો ત્યાં ઊભાં ઊભાં જ રડતાં હતાં, પણ એને લાગતું હતું કે વધુ નજીક આવી રહ્યાં છે.<br /> <br /> કૂતરાનાં રુદન સાથે એની અકળામણ વધતી ચાલી. એને પોતાના દીકરાનો જીવ જતો લાગ્યો. પાડાને ખભે ઉપાડીને દોટ મૂકું – એવા ઝનૂનથી એણે પાડાને ઢસડ્યો; ને પાડો એક પાણામાં ફસાઈ ગયો. ભગો અડબડિયું ખાઈ ગયો. ઊભો થયો ત્યારે આંખે અંધારાં ફરી વળ્યાં. જોયું તો, ચંદ્ર આથમવાની અણી પર હતો. આ દૃશ્ય જોઈને કૂતરાં નજીક આવીને વધુ જોરથી ભસવા માંડ્યાં. આ દશા ભગાને ગાંડો બનાવી મૂકે એવી હતી. આથમતાં અજવાસમાં એણે જોયું કે હેઠવાસ દેખાય છે, એનો દીકરો છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યો છે. ડોશી વારેઘડીએ ઝૂંપડામાંથી બહાર ડોકાઈ રહી છે, પાડાને પથ્થરમાંથી ખેસવવા એ પાડા પર વાંકો વળ્યો. પાડાની ડોક બાથમાં લીધી. ઉંચકવા મથ્યો. પાડો હલ્યો નહીં. એક બે વાર એમ કર્યું ને હાંફ ચડી. આંખો ફાટી રહી. મોંએ ફીણ આવી ગયાં. ચંદ્ર આથમ્યો. અંધારું. કૂતરાએ દેકારો મચાવ્યો. ભગાએ ભાન ગુમાવ્યું. કૂતરાના રુદનમાં એને હેઠવાસ તરફથી આવતી પ્રાણપોક સંભળાયાનો ભાસ થયો. જીવ પર આવીને એણે પાડાને ઉંચકવા બળ કર્યું. એની કમરમાં સબાકો થયો. આંખો ધબ્બ થઈ. એક ક્ષણ અંધારામાં તાકી રહી. બીજી ક્ષણે એ પાડા પર ધબ્બ દઈને ફસડાઈ પડ્યો. પાડો ચારે પગે ઊભો થયો લાગ્યો. પાડા પર સવાર થઈને જમરાજ એના ઝૂંપડા તરફ જતા દેખાયા. એના મોંમાંથી ફીણ નીકળી પડ્યાં. મરેલા પાડાના મોં પર બાઝેલા ફીણ સાથે ભગાના મોંમાંથી નીકળતાં ફીણ મળી ગયાં.<br /> <br /> વહેલી પરોઢે જેસુભા વાડીએથી ઘેર જવા આ રસ્તેથી નીકળ્યો ત્યારે આછા ઉજાસમાં એણે રસ્તા વચ્ચે કંઈક પડેલું દીઠું. ઘોડી ઊભી રાખી. નીરખીને જોયું.<br /> <br /> અને ઘોડીને એડી મારી.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%9C%E0%AB%80%E0%AA%B5&diff=111428 2026-05-29T07:47:37Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|જીવ | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> ભગો ચમાર હેઠવાસ સુધી આવતાં આવતાં ભાંગી પડયો. પોતાના દેહ પર વીંટેલા ફાટલ તુટલ ધાબળાને વધુ ભીંસથી લપેટ્યો તોય એની થરથરાટી બંધ ન થઈ. ઝૂંપડાની માલીપા પગ મૂકતાં જ ઢગલો થઈ ગયો. પોતાની આસપાસ જ અજવાળું પાથરતાં ટમટમિયાના ઝાંખા તેજમાં એણે ડોશીની નિસ્તેજ આંખો સાથે પોતાની કંપતી આંખો મેળવી. ડોશી ખેરોગથી કણસતા જુવાન દીકરાની તૂટમૂટ ખાટલીનો પાયો પકડીને બેઠી હતી. એની નિસ્તેજ આંખોમાં ચમકતા પ્રશ્નને પામી ગયો હોય એમ એ બોલ્યો,<br /> <br /> ‘હજી જીવ સ.’<br /> <br /> સાંભળતાં જ છોકરાએ કણસાટ બંધ કરીને પીળા ડોળા ડોસા તરફ ફેરવ્યા. છોકરાને આગળપાછળની કોઈ વાતની ખબર નહોતી. એ તો બધી વાત પોતાની જ થાય છે એમ સમજતો. થોડા દિવસથી એ પોતાના પંડને જમરાજ સામે પડેલો જોતો હતો. જમરાજ ક્યારે હાથ લંબાવે ને ક્યારે જીવ લઈને ચાલતા થાય એ નક્કી નહોતું. ડોશી – ડોસાએ પણ આશા મૂકી દીધી હતી. તોય, એકનો એક દીકરો, જુવાનજોધ, સાજોનરવો હોય તો ઘરે વહુ આંટા મારતી હોય; તે બેય કંઈક ને કંઈક ઓસડ ઉપાય ને બાધાઆખડી કરવાથી થાકતાં નહીં. પણ આ તો રાજરોગ, એક વાર વળગે કે જીવ લઈને જ જાય. જેમ એવી માન્યતા, તેમ આવીય માન્યતા કે બચાવવાવાળો હજાર હાથવાળો છે; એની કિરપાએ જમરાજના હાથમાં ગયેલો જીવ પણ છોડાવી શકાય. એ આશામાં ને આશામાં ડોસા-ડોશી ગમે તે ઉપાય ચીંધે કે જીવ પર આવીને કરવા તૈયાર થઈ જતાં.<br /> <br /> જુઓ ને, આગલી રાતે વાસના ફળિયામાં બેઠેલા ગરૂડાએ કંઈક મંતર ભણીને ભગાને રાખની ચપટી આપેલી, ને કહેલું, આ અટાણે સોકરાના કપાળે લગાડવાની, ને હાંભળ, નારણ ઊગે તંઈથી બેય માણહે નિરજળા અપ્પા કરવાના. ખોટું કામ તો હું, ખોટો વિશાર પણ નંઈ કરવાનો. સોવીસ કલાક કાઢી નાખો, ને બીજે દિ’એ નારણ ઊગે ઈની હારોહાર તારો ગગો બેઠો નૉં થાય તો મને ફટ કે’જે.<br /> <br /> છોકરા માટે ચોવીશ ક્લાક તો શું, ચોવીશ દિવસ અન્નપાણી વગર બેસી રહેવાની ભગાની તૈયારી. રાખની ચપટી છોકરાના કપાળે લગાવતાં એ ડોશી સામે મરકીને બોલ્યો હતો, ‘સોવીહ ક્લાકમાં આને બેઠો થ્યે'લો ભાળું.’ સાંભળીને ડોશીના ચહેરા પર રાજીપો છલકાઈ પડયો હતો; ને છોકરાના ફિક્કા ડોળામાં ઝબકાર થયો હતો. નિર્જળા ઉપવાસની વાત કરી એમાં તો ડોશીની શ્રદ્ધા અનેકગણી વધી ગઈ હતી. બેય માણસ આવતા દિવસની તૈયારી કરતા હોય તેમ આમતેમ આંટા મારવા માંડયાં હતાં. આવતીકાલની આશા અત્યારે એમના પગમાં ઊતરી હતી.<br /> <br /> એ વખતે હેઠવાસનાં છેડેથી સાદ સંભળાયો, ‘ભગા!’<br /> <br /> ભગો ઉતાવળે પગે બહાર આવ્યો. જેસુભા ઘોડી ઉપર બેઠેલો. ભગો નજીક આવ્યો ને એ બોલ્યો, ‘અટાણે આંટો માર. ને મરી ગિયો હોય તો ઢહડતો આવ્ય. મને થ્યું, વાડીયે જાતાં જાતાં તને કે’તો જાવ. જી બાપુનેય હવે ચિંતા થવા માંડી છ. આ તો પેટ સોળીને શૂળ ઊભું કર્યું એમ કે’તા’તા.’<br /> <br /> ભગાના દેહમાં ઘડીક પહેલાં દોડતો હતો તે ઉત્સાહ શમી ગયો. એણે ઠાવકાઈથી ઉત્તર વાળ્યો, ‘હાંજકના તો હું જ્યાવ્યો’તો, માબાપ! તંયે તો જીવ અતો. ને ધાર્યા કરતાં કાઠો સ, ઈમ નંઈ મરે.’<br /> <br /> ‘તો તારે કા'ક કરવું જોહે.’ જેસુભાએ હુકમની ભાષા વાપરી.‘પરમ દિ'માંડવો સે. ઈ પે’લાં તો આંગણામાંથી બા’રો કાઢવો જોહે. કાંઈ કૂતરાં ધરવવાં રોડ ઉપર તો નંઈ ફેંકાય!’<br /> <br /> ‘ઈમાં હું ઉં કરું, માબાપ?’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહિ. એની મૂંઝવણ એકસામટી વધી પડી.<br /> <br /> ‘હવે જોહું કાલ, ત્યાં હુધીમાં તો ઘીના ઠામમાં ઘી પડી રે’હે. કહીને જેસુભાએ એક એડી મારી ને જતાં જતાં હળવાશથી કહ્યું, ‘અટાણે આંટો તો માર.’<br /> <br /> આવતી કાલનો સૂરજ ઊગે તે પહેલાં કોઈ કામ માથે ન રહેવું જોઈએ. સૂરજ ઊગે ને છોકરાની ખાટલી સામે પલાંઠી મારીને બેસી જાવું છે. તે બીજા દિવસ સુધી ઊભા થાવું નથી. આમ છોકરો પથારીમાં બેઠો થાય, ને આમ પોતે પલાંઠી છોડીને ઊભો થાય એમ કરવું છે, એવા એવા વિચારે ભગો એ વખતે જી બાપુની બંગલી તરફ ઊપડયો હતો.<br /> <br /> જઈને જોયું તો, પાડો જેમ પડયો હતો તેમ જ પડયો હતો આડો. ડોળા સ્થિર હતા, જાગતા સૂતેલા દર્દી જેવા. પણ ક્યારેક ક્યારેક કાન હલાવતો હતો. પેટની ધમણ ધીમે ધીમે એકધારી ચાલતી હતી. ક્યારેક એકાદ પગ ઊંચો કરીને પછાડતો હતો. પણ જીવાતના બણબણાટને દૂર કરવા પૂંછડું ફંગોળવાની તાકાત ન હતી. પૂંછડું તો બે દિવસથી કાઢતા રહેલા મળમાં ખરડાઈને નિર્જીવ થઈ પડયું હતું. આખા શરીરની રુવાંટી બેઠી થઈ ગઈ હતી, ભીષ્મ પિતામહની બાણશય્યા જેમ. પણ, તોય જાણકાર જોઈને કહેતા કે ઘડીબઘડીમાં જીવ જાય એવું લાગતું નથી.<br /> <br /> અત્યારે ભગાએય પાડાને જોઈને નિસાસો નાંખ્યો. એને પણ થયું કે હમણાં જીવ જાય એવાં કોઈ લખણ દેખાતાં નથી. એને પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એની ઉપાધિ નહોતી. એને તો એનો દીકરો બેઠો થાય એની ચિંતા હતી. આવતીકાલ સવારથી નિર્જળા ઉપવાસનું વ્રત લઈને સાંજ સુધી પલાંઠી મારીને બેસી જવાનું નક્કી કરેલું એની ચિંતા હતી. પરંતું પરમ દિવસે જી બાપુને આંગણે અવસર. ભઈલુભાઈનો માંડવો. તે પહેલાં આ પાડો આંગણામાંથી દૂર થવો જોઈએ.<br /> <br /> પાડા સામું જોઈને ભગો એમ ને એમ બેસી રહ્યો. આજ રાતમાં કે આવતીકાલ સુધીમાં પાડાનો જીવ નહિ જાય તો શું થાશે?<br /> <br /> ભગાએ બેઠા બેઠા ચારે કોર નજર ફેરવી. આડે દિવસે દસપંદર ઢોરની લાઈન ઊભી હોય ત્યાં – ગમાણ અત્યારે ખાલીખમ હતી. બધાં ઢોરને વાડીએ લઈ જવાયાં હતાં. ડેલી વટાવીને આંગણામાં આવો તો વીઘાએકનું આંગણું અત્યારે વાળીઝૂડીને સાફ કરવામાં આવ્યું હતું. એક ઓસરીએ આવેલા ચારે ઓરડાના બારસાખ ભરતચીતરથી શોભતાં હતાં. ડેલીમાં પુરુષો ને ઓરડામાં સ્ત્રીઓની વાતચીતમાં ઉમંગ છલકાતો હતો. એક આ પાડો બે દિવસથી જેમનો તેમ પડયો હતો, તે હવે, અત્યારે જી બાપુને ગળાનું હાડકું થઈ પડયો હતો.<br /> <br /> એમાં જીવા કોળીનીય ભૂલ નહોતી. આઠદસ વાહાનું પાડરું કાનમાં ફળફળતું તેલ રેડો કે બે પાંચ કલાકમાં ઠરી જાય. જીવાની માન્યતા કાંઈ ખોટી નહોતી. આજ સુધીમાં એણે આવા હજારો પાડાને પતી જાતા જોયેલા. એ હિસાબે જ આગલી રાતે પાડાના કાનમાં તેલ રેડેલું. એમ કે સવાર સુધીમાં પતી જાશે. પણ પાડો લોંઠકો નીકળ્યો. બાપુની ભેંશ ખાધેલ પીધેલ. હાડે જબરી. તે પાડો જન્મ્યો ત્યારે જ મહિના-માસનો હોય એવો જબરો હતો. જીવાને એમ કે રહેવા તો દેવો નથી; ભલે આઠદસ દિ’ ખાઈપીને ઠેકડા મારે. તે છુટ્ટા મોંએ દૂધ – છાશ પીવા દીધાં. પાડો થઈ ગયો અઠવાડિયામાં છ આઠ મહિનાનો હોય એવો. તે હાથણી જેવી ભેંસો ને ઘોડા જેવી ગાયોને એનાં વાછરું સમેત વાડીએ લઈ ગયા ત્યારે પાડાને અહીં જ રહેવા દીધેલો. મા વગરનો થઈ ગયો કે તરત બરાડવા માંડેલો. એમાં રાત પડ્યે જીવલાએ બે જણની મદદ લઈને ફળફળતાં તેલનું છાલિયું પાડાના કાનમાં ઊંધું વાળેલું. એવા ખ્યાલે કે સવાર પડતાં પતી જાશે. ભગલાને કહેશું, ઢહડી જાશે.<br /> <br /> પણ પાડો બીજી ભાત નીકળ્યો. તેલ રેડયા ભેગો મંડ્યો મોટે મોટેથી લાંબા લાંબા બરાડા પાડવા, ને ઠેકડા મારવા. હમણાં સાંકળ તોડી નાંખશે એવા અમાળછેડા લેવા. પછી માથાં પછાડવાં. પછી ઘણી વારે ઠેરાવીને સાંકળ તોડી નાખવી હોય એમ તંગ ઊભો રહ્યો. હવે એના બરાડા બંધ થઈ ગયા ને મોં ફાટી રહ્યું. મોંમાં ફીણના ફોહા વળ્યા. એકધારું બળ કરીને તંગ ઊભેલો તે ડોળા ફાટી ગયા. એમ ને એમ ઘણી વાર ઊભો રહ્યો. પછી ધબ્બ કરતો પડયો. ડેલીમાં બેઠાં બેઠાં જીવો ને જેસુભા ને બીજા બે-ત્રણ જણ બીડીઓ પીતાં પીતાં ને ગામગપાટા મારતાં મારતાં વચમાં વચમાં પાડા સામી નજર કરી લેતા હતા. પાડો પડ્યો પડ્યો પગ પછાડવા માંડ્યો, માથું પછાડવા માંડ્યો, ને છેરી ગયો. હવે અવાજ કરતો નહોતો. પણ પેટની ધમણ જોરજોરથી હાલતી હતી. જીવાએ અભિપ્રાય આપેલો કે, વાડીએ જાતાં જાતાં ભગલાને કહેતો જાઉં, સવારે ઢહડી જાય.<br /> <br /> ગઈ રાતે જેસુભા કહીને ગયો ત્યારે ભગાને આનંદ આનંદ થઈ ગયો હતો. એક તો શિયાળે ઢોર ઓછું મરે, તે ક્યારેક તો આખો શિયાળો સવાદિયા કોરા રહે. એમાં પોતાના ઈજારામાં ઢોર મરે તો ચામડું તો રહે, પણ સારા માંસની સૂકવણી પણ મન ચાહે એમ કરી શકાય. એ તો ઠીક, જી બાપુ જેવા મોટા માણસને ત્યાંથી મૂએલું ઢહડી આવીએ એટલે દાણોપાણીય સારાં મળે, ને વખતે ભઈલુભાના લગન છે તે માથેબંધણુંય આલે! સારા માલિકના ફાયદાય કેવા સારા! જી બાપુની આથ છે એટલે આમેય કેટલા ફાયદા થાય છે! વાડીપડાના કામમાં કે ભગાને પાલી દાણા વધુ આપજો. જી બાપુની પાછળ પાછળ ગામના બીજા ઘણાની આથ ભગવાનભાઈને. તે ચમારનાં બે ઘરમાં ભગાનું ખોરડું બહું મોટું કહેવાય. એના ભાઈ ખોડાને આથ ઓછી ને વસ્તાર ઝાઝો. કામ ઓછું મળે, તે દિવાળીએ દાણા પણ ઓછા ભેગા થાય. ખોડો સદાય ભગાનો ઓશિયાળો હોય એમ દિવસો કાપે. જ્યારે ભગો તો ખાધેપીધે સુખી. હેઠવાસમાંથી બજારે નીકળે ત્યારે કાછડીય સારા લૂગડાની હોય, ને માથેબંધણુંય કંઈ ફાટલતૂટલ ના હોય. એનું ઉઘાડું ડિલ એના સુખની સાખ પૂરે.<br /> <br /> પણ, આ બે વરસની માલીપા છોકરાએ ભગાને ઠેકાણે કરી નાંખ્યો. છોકરો દહાડે દિવસે લેવાતો ચાલ્યો, ને રોજરોજ પીળા બાળખાનો ઢગલો કરવા માંડ્યો. ભગો ભાંગી પડ્યો. ઓસડ માટે આંટા મારે એ સિવાય કોઈ કામમાં જીવ માને નહીં. રાતદિવસ છોકરા સામું જોઈને નિસાસા નાંખે, તે વરસદહાડામાં તો પોતે ગલઢોખખ થઈ ગયો. જીવતરનો સવાદ રહ્યો નહીં. પહેલાં જેવો ઠાઠમાઠ રહ્યો નહીં. જોઈતું કારવતું કામ કરે ને પછી લમણે હાથ દઈને બેસી રહે. ડોશીનેય જીવતર અકારું થઈ પડયું. એવી ને એવી સ્થિતિમાં ભગાએ ઘણા ઘરાક ખોડાને આપી દીધેલાં. જો કે, ઘરાક પર હક પોતાના રાખેલા, એટલે ઘરાક પહેલાં આવે એની પાસે, પછી ભગાને જાવું હોય તો જાય, નહીંતર ખોડાને મોકલે. ગઈ રાતે જેસુભા કહી ગયો કે, સવારે બાપુના ફળિયેથી પાડરું ઢહડી આવજે, ત્યારે એને આનંદ એ વાતનો હતો કે કામ કરતાં બદલો સારો મળશે.<br /> <br /> સવાર પડી, ને ઉતાવળે પગલે જીબાપુની બંગલીએ પહોંચ્યો, ને જોયું તો, પાડાનો શ્વાસ તો ચાલે છે! ભગો પાડાના ફાટ્યા ડોળાને ખુલ્લા મોંને તાકતો ઉભડક બેસી રહ્યો. એ વખતે જ જેસુભાએ ડેલીમાં પગ મૂક્યો. કંઈક અકળ ભાવથી ભગાએ જેસુભા તરફ નજર માંડી.<br /> <br /> ‘કાં, કેમ લાગેસ?’ પાડા સામું જોતા જેસુભા બોલ્યો.<br /> <br /> 'હજુ જીવ સ, માબાપ. આમ તો ઘણો ટેમ ખેંશી ગ્યો કે’વાય!’ ભગાના અવાજમાં ઢીલાશ દેખાતી હતી.<br /> <br /> પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એનું જેસુભાને મહત્ત્વ નહોતું. આવતીકાલ સુધીમાં પાડો આંહી ન રહેવો જોઈએ એ જ વાત અગત્યની હતી. પરમ દિવસે મંડપમુહૂર્ત. આજનો દિવસ ને કાલનો દિવસ બાકી. પાડો નીકળ્યો જબરો. જેમ આમ એક રાત કાઢી નાંખી, એમ બીજી બે કાઢી નાંખે, તો તો ભારે થાય એ મૂંઝવણમાં જેસુભા બોલ્યો, ‘ગમે તેમ, કાલ સુધીમાં તારે એનો નિકાલ લાવવો જોહે.’<br /> <br /> હવે ભગાની આંખોમાં મૂંઝારો ડોકાયો. એ કટકે કટકે બોલ્યો, ‘પણ અમીં તો મેલું ઢહડી જાઈં, માબાપ. કાંઈ જીવતે જીવ તો નો લઈ જાઈ ન, બાપા!’<br /> <br /> ‘તો શું, માંડવા વખતે આને આંઈ ને આંઈ થોડો પડ્યો રહેવા દેવાશે?’ જેસુભા અકળાયો.<br /> <br /> ‘પણ અમીં જીવતા જીવને તો નૉ ઉપાડીઈ ન, માબાપ!’ ભગા પાસે બીજો જવાબ નહોતો.<br /> <br /> ‘તમે નૉ ઉપાડો તંયે કોણ ઉપાડે, શિવશંકર ગોર?… જેનું કામ જે કરે…’ જેસુભાના અવાજમાં કરડાકી ભળી.<br /> <br /> ‘અમારું કામ મૂએલું લઈ જાવાનું, માબાપ.’ ભગો પોતાની રીતે બરાબર હતો. જેસુભા એ સમજતો હતો. પણ અત્યારે આ અધમૂવા જીવનું કેમ કરવું એ એને મન મોટો મૂંઝારો હતો. હવે બીજા કોઈને કહીએ એ પણ સારું નહીં. ને કહીએ તો શું કહીએ? હવે પાડાને ઉપાડીને અડખે-પડખેના ફળિયામાં તો મુકાય નહીં! એય સારું ન લાગે. જે કરવાનું થશે તે ભગાએ જ કરવાનું રહેશે. હજી બે દિવસ છે. ઠાકર મહારાજ સારાં વાનાં કરશે, એવા વિચારે જેસુભાએ મન વાળ્યું.<br /> <br /> ‘ઠીક અટાણે તો જા તું તારે. સાંજકના આંટો મારજે. ઈ પે’લાં પતી જાહે તો બોલાવવા મોકલીશ.’ જેસુભાએ કહ્યું. ભગો બેય ગોઠણે હાથ ટેકવીને ઊભો થયો. આવ્યો ત્યારે એના પગમાં જોર હતું તે જતી વખતે ન રહ્યું. ઢીલાં પગલે એ હેઠવાસ તરફ ચાલ્યો. છોકરો માંદગીમાં પટકાણો ત્યારથી એને વાતવાતમાં અમંગળ કલ્પનાઓ ચમકી જતી. અત્યારે એમાં ઉમેરો થતો લાગ્યો. અત્યાર સુધીમાં કંઈ કેટલાંયે ઢોર ભલીભાતે ઢહડી આવ્યો હતો. ક્યારેય આવી મૂંઝવણ ઊભી થઈ નહોતી. આખી જિંદગી જીબાપુના કોઈ કામની ના પાડી નથી. બાપુએય એને જેમ છે તેમ સાચવ્યો છે; ના કેમ પડાય! એમાંય આવા અવસરે! પણ, જીવતાં જીવને ઉપાડવાથી તો પાપ લાગે. દેવની આડી. એવું કરીએ તો નખ્ખોદ નીકળી જાય. સહુ સહુના ધરમ. ધરમ પ્રમાણે ચાલવું જોઈએ. એવા એવા વિચારે ભગો આખો દિવસ છોકરાની ખાટલી પાસે બેસી રહ્યો. ઓલો જીવ જાય એમ થાય છે ને આ જીવ બચે એમ થાય છે, અને એની કલ્પનાઓ વારંવાર અમંગળ દેશમાં ઊડાઊડ કરે છે. સાંજ પડી તોય જીબાપુની ડેલી સુધી જઈ આવવાની અડપ ન થઈ. સાંજ પડી તોય કોઈ બોલાવવા આવ્યું નહિ. એટલે એને એ વાત ખોતરતી રહી કે પાડો હજી જીવતો હશે.!<br /> <br /> 'આખો દિ’બેશી હું ર્ યા સ? જરાક બા'રા તો નીંકરો!’ ડોશીએ ટપાર્યો ને એ બહાર નીકળ્યો. વાસના ફળિયામાં પાંચસાચ ગલઢેરા વચમાં બેઠો બેઠો ગરુડો ચલમ ખેંચતો હતો ત્યાં આવીને બેઠો. મંડળીમાં ભગાના વસમા દિ’ની વાત નીકળી. એકના એક જુવાન દીકરામાં ભગાનો જીવ વળગ્યો રહે છે એ વિપતની વાત થઈ. ગરુડાએ મંતર ભણીને રાખની ચપટી આપી, ને આવતી કાલે નિર્જળા ઉપવાસ રાખવાનું કહ્યું. સવારથી બેસી જાવું છે એવા વિચારે જેસુભાએ ન કહ્યું હોત તોય ભગો આંટો મારવાનો જ હતો.<br /> <br /> એ રાતે જઈને પાડાને જોઈ આવ્યો. પાડો જેમનો તેમ પડ્યો હતો.<br /> <br /> બીજા દિવસની સવારે ડોસો – ડોશી નાહ્યાં. ડોશીએ મઢમાં દીવો કર્યો. ભગાએ દીકરાને ખભેથી પકડીને બેઠો કર્યો. પીળા ડોળા સિવાય છોકરાના કોઈ અંગમાં ચેતન નહોતું. ભગાએ છોકરાને હાથજોડ્ય કરાવી. ‘કાલ હવારે તો મારો હાવજ બેઠો થાહ, હોં!’ કહેતાં કહેતાં નિર્જળા વ્રતવાળી આંખોમાં જળનાં પડળ રચાણાં. અત્યારે એની કલ્પના મંગળ પ્રદેશના સીમાડા ઓળંગી રહી. દીકરાને સુવરાવીને એ દેવનું નામ લેતો લેતો ખાટલી સામે પલાંઠી લગાવીને બેસી ગયો.<br /> <br /> બેસતા શિયાળાના દિવસો. ટૂંકા ને મીઠી હૂંફાળા. દીકરા સામું જોઈને ડોસા – ડોશીને અન્નનો દાણો મોંમાં મૂકવાની ઇચ્છા થતી નહીં; એમાં કાલ સવારે સૂરજ નારાયણ ઊગે ત્યારે એનો મોભી બેઠો થયેલો જોવાની શ્રધ્યા ભળી. એક દિવસ તો શું, એક મહિનો પાણી વિના બેસી રહેવાની તૈયારી. ડોશી ઉપવાસ છતાં ટહેલ ટપર કરતી હતી. આવે વખતે પુરુષ કરતાં સ્ત્રીઓનું મનોબળ જબરું હોય છે, પણ ડોસાનું મન બેઠાં બેઠાંય આઘુંપાછું થયા કરતું હતું. દીકરો નજર સામે હતો. પણ પાડો વારંવાર મનમાં ઊપસી આવતો હતો. પાડાનું શું કરવું? એ આજનો દિવસ કાઢી નાખે તો સવારે દિ’ ઊગે એ પહેલાં ઢહડી આવીશ, પછી જીવતો હોય કે મરેલો. અને આજ દિ’ આખામાં મરી જાશે તો તો ગમે ત્યારે કોઈક બોલાવવા આવશે જ. જેમ જેમ દિવસ ચડતો ગયો તેમ તેમ ભગાને એની ચિંતા પણ વધતી ચાલી. બપોર થયા, સૂરજનારાયણ શિયાળાની ભૂખરી દિશામાં ડૂબી ગયા. ભગાના ચહેરા પર દિવસ સુખરૂપ પસાર થયાની ચમક આવી. દેવ સહાય છે. ગરુડાએ કીધું તેમ ચોવીસ ક્લાક નીકળી જાય તો તો જિંદગીના દિવસો ફરી જાય! દિવસ હેમખેમ નીકળી ગયો, એમ રાત નીકળી જાય તો તો ઈશ્વરનો પાડ. ડોશીએ ટમટમિયું સળગાવ્યું. છોકરો સૂનમૂન પડ્યો પડ્યો ડોળા ફેરવ્યા કરતો હતો.<br /> <br /> હેઠવાસની બહાર કોઈએ બૂમ પાડી, ‘ભગા!’ ને ભગો ઊઠીને બહાર આવ્યો.<br /> <br /> એક જુવાન કહીને ચાલતો થયો, ‘જેસુભા બોલાવે, જીબાપુની ડેલીએ.’<br /> <br /> ભગાને સારાં શુકન થયાં લાગ્યાં, બોલાવવા મોકલ્યો છે તો પાડો મરી ગયો હશે! ખોડાને લઈ જાવ ને લઈ આવીએ. એકલાથી તો ઉપડે એવો નથી. મરેલું લઈ આવવું એ તો આપણો ધરમ. જેસુભા કહેતા’તા એમ જ થયું, ઘીમાં ઘી પડી ગયું. મારો અપ્પા અખંડ રહેશે અને જીબાપુનું કામ ટેમસર પતી જશે. એવા એવા વિચારમાં એ ભૂલી ગયો કે આજ એણે આખો દિવસ જળનું ટીપુંય લીધું નથી. એના દેહમાં આશાના સંચારે લોહી ફરવા લાગ્યું. ડોશીને કહીને, ફાટલતૂટલ ધાબળો ખબે નાંખતો’ક ને એ ગામ ભણી ઉપડ્યો.<br /> <br /> ડેલીએ પહોંચ્યો. જેસુભા ડેલી બહાર ઓટલે બેઠો હતો. અંદરથી મહેમાનોનો બોલાશ સંભળાતો હતો. જેસુભા ભગાને કતરાતી નજરે જોઈ રહ્યો. એની શિકલ જોઈને જ ભગાને ધ્રાસકો પડ્યો, સારાં વાનાં નથી લાગતાં!<br /> <br /> ‘કેમ એલા! આંખ્યું ઓડે ગઈ છે?’ જેસુભાએ દાંત વચ્ચેથી એક એક શબ્દ કાઢ્યો.<br /> <br /> ‘કિમ, માબાપ!’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહીં.’<br /> <br /> ‘તને કાલ કીધું નો’તું કે કાલ હુધીમાં પાડો આંયા રહેવો નૉ જોઈ?’<br /> <br /> ‘કીધું’તું ને, માબાપ.’ ભગો ધ્રૂજી ગયો. પળવારમાં એના હોઠ સૂકાઈ ગયા. ગળે ખખરી બાજી.<br /> <br /> ‘તો કેમ નૉ ઉપાડી ગ્યો?’<br /> <br /> ‘જીવ અતો નીં કિમ ઉપાડી જાવ, માબાપ?’<br /> <br /> જેસુભાનો અવાજ સ્હેજ મોટો થયો, ‘જીવ તો અટાણેય છે. તે શું આમ ને આમ માંડવા વચમાં પડ્યો રહેવા દેવાશે? હેં?’<br /> <br /> ભગાએ ડોકું હલાવ્યું. જેસુભાએ હુકમ છોડ્યો, ‘અટાણે ને અટાણે આંઈથી ઉપાડી જા. જીબાપુ તો કહીને ગયા છે કે ઈ નૉ લઈ જાય તો ઈના ભાઈને કહો.’<br /> <br /> ભગાનો જીવ તાળવે ચોંટી ગયો. મગજમાં ચક્કર ઘુમી ગયું : હું ના પાડું, ને ખોડાને કહે તો મારે શો વાંધો હોય? આમેય હું સામે ચાલીને ખોડાને કામ આપું છું ને! પણ અટાણે ના પાડું, ને બાપુને એમ થાય કે મેં ખરે ટાણે ના પાડી, ને બાપુ ક્રોધે ભરાઈને મારા નામ માથે ચોકડી મારી દે તો તો ભારે થાય. જીબાપુને લીધે તો મારા બીજા ઘરાક છે એ બધું બંધ થઈ જાય. એટલું જ નહિ, બાપુ રાજાના ભાયાત. આ ગામમાં જ નહિ, અડખેપડખેનાં ગામોમાં બાપુની આણ વર્તે. પછી તો આંહીંય નૉ રહેવાય, ને અડખેપડખેનાં ગામમાંય નૉ રહેવાય. ઈશ્વર કરે ને કાલ દીકરો સાજોનરવો થાય તો બાપનું ગામ મૂકીને ક્યાં ભટકવું?<br /> <br /> થોડીવાર મૂંગો મૂંગો જેસુભા સામું જોઈ રહીને ભગો કટકે કટકે બોલ્યો, ‘ઉપાડી તો હું જ જાશ, માબાપ. પણ મારા સોકરાને અહખ સ, તિ…’<br /> <br /> જેસુભા વચ્ચે બોલ્યો, ‘તે એને અટાણે મુંબી લઈ જાવો છે?’<br /> <br /> ‘નંઈ નંઈ માબાપ. કાંય લઈ જાવો નથ. આજ મારે ઈના હારું અપ્પા સ તિ દિ’ ઉગતા પે'લાં લઈ જાવ તો હાલે?<br /> <br /> હવે જેસુભાનો પિત્તો ઉછળ્યો. એ ઊભો થઈ ગયો.<br /> <br /> ‘એટલે તારું કહેવું એમ છે કે માંડવામૂરત પહેલાં આંગણામાંથી મડદું નીકળે એમ? કાલો થા મા, કાલો. અટાણે ને અટાણે ઢહડી જા.’ કહીને જેસુભાએ પગ ઉપાડ્યા.<br /> <br /> ભગો એની પાછળ પાછળ ચાલતા બોલ્યો, ‘લઈ જાશ, લઈ જાશ માબાપ, અટાણે જ વેંત કરું સવ. મારા એકલાથી તો ઉપડે ઈમ નથ. ખોડાને કવ. ઈસમાલનો એકો લઈ આવીઈં. અટાણે જ લઈ જાઈં સઈં, માબાપ.’<br /> <br /> ભગો બોલતો રહ્યો. જેસુભા શેરીનું નાકું વળી ગયો. ભગાનું ચેતન હરાઈ ગયું. ટાઢો પવન એની સાથે છેડતી માંડી રહ્યો. એણે ફાટલતૂટલ ધાબળો ખભેથી લઈને શરીર પર લપેટ્યો. પણ થરથરાટી વધતી ચાલી. અત્યારે એને ભાન થયું કે નિર્જળા ઉપવાસથી શરીર ચેતનવિહોણું થઈ પડ્યું છે. છતાં અત્યારે જ આ કામ કરવું પડે તેમ છે. પગ ઉપાડ્યા વગર છૂટકો નથી. વિચારતાં વિચારતાં ચાલતો હતો, ને વચમાં વચમાં ઊભો રહી જાતો હતો એનું એને ભાન નહોતું. હેઠવાસ આવ્યો ત્યારે તો એના પગ ભાંગી ગયા. ઢગલો થઈને બેસી પડ્યો, ને એટલું જ બોલી શક્યો કે, ‘હજુ જીવ સ.’<br /> <br /> ‘ઈમાં આપડે હું કરીં ઈ!’ ડોશીને આગળપાછળ વાતની ખબર નહોતી. એને તો એટલી જ ખબર હતી કે બાપુનો પાડો મરી જાવાનો છે અને એને લઈ આવવાનો છે. એ માટે ભગો બે દિવસથી ધક્કા ખાય છે.<br /> <br /> ‘આપડે જ કાં’ક કરવું જોહે.’ ભગો મૂંઝવણભર્યું બોલ્યો.<br /> <br /> ‘મેલું ઢહડી આવીં ઈ આપડું કામ. બીજું આપડને હું અડે?<br /> <br /> ઈંમ નથ, ઈમ નથ આ વાત. ભારે મૂંઝારો સ. કાલ્ય હવારે બાપુને આંગણે માંડવામૂરત સ. પે’લા પાડાને ત્યાંથી આઘો કરવાનો સ.’<br /> <br /> ‘હા. તિ કો’ખોડભાયને, જઈને બાપુની વાડીઈ મેલીયાવે. આપડે આજ કોય અધરમનું કામ નીં કરવાનું. હમજ્યાં?’ ડોશીને પોતાના નિર્જળા ઉપવાસ હેમખેમ પાર ઊતરે, છોકરાનો રોગ મટે, એમાં જ રસ હતો. એ માટે અત્યારે એ એવું કોઈ કામ કરવા તૈયાર નહોતી કે જે કામમાં અધર્મ હોય, પાપ હોય, એની આસ્થા ડગી જાય એવી અવઢવ હોય.<br /> <br /> ‘ખોડાને બરકવા જ આવ્યો સવ. આમેય અટાણે ખોટો વિશાર ય નીં કરવાની વાત અતી, ઈમાં ખોટું કામ કરવાનો વખત આવ્યો તિમાં મારા દેયમાં દેવ નથ રિયા. પણ જાતાં જાતાં થયું કે આણે કાંય ગળા હેઠે ઉતાર્યું કે નંઈ ઈ જોતો જાવ.’ ભગો સાવ ઢીલું ઢીલું બોલ્યો.<br /> <br /> છોકરાએ બપોરેય કાંઈ ખાધું નહોતું. ડોશીએ ધાન રાંધેલું. ને એ વખતે બકરીનાં આંચળ ખેંચીને ચાંગળું દૂધ દોહેલું. દૂધમાં ધાન ચોળીને સૂતેલા છોકરાના મોંએ લગાડેલું. પણ એક ઘૂંટડો ભરીને છોકરો ડોકું ફેરવી ગયેલો. માથું ધુણાવવાની શક્તિ નહોતી; જરાક માથું હલાવીને, હવે ગળે નહિ ઊતરે એવો ઇશારો કર્યો હતો. બેય માણસે માનેલું કે, મન આજનો દિ જેમ કરવું હોય એમ કરે. આવતી કાલથી જેમ જેમ રોગ મટતો જાશે તેમ તેમ ખોરાક લેતો થાવાનો જ છે ને!<br /> <br /> તે પછીય ડોશીએ એક બે વાર છાલિયું બતાવેલું. પણ છોકરાએ આંખથી જ ના પાડેલી. સાંજ પડતાં તો પાણીનો ઘૂંટડો ભરવાનીય શક્તિ રહી નહોતી. જાણે કે, માટી ઠરતી જતી હોય એવી આશંકાથી ભગો ખાટલી પાસે બેઠો બેઠો વારેઘડીએ હાથ લંબાવીને છોકરાના શરીરનો તપારો માપ્યા કરતો હતો. એના વ્રતમાં પોતે અડગ છે એ શ્રદ્ધા એને બળ પૂરું પાડતી હતી.<br /> <br /> ‘મન તાર, મારો વાલોય મન આજનો દિ’ અપ્પા કરી લે, કિમ?’ કહીને ભગાએ વહાલથી દીકરાના કપાળે હાથ મૂક્યો. છોકરાએ નિષ્પ્રાણ આંખોને એ ઝાઝી વાર સહન કરી શક્યો નહીં. ‘હવણે આવું સવ, હો.’ કહીને ડોશી તરફ ફર્યો ને મનોમન બોલતો હોય એમ બોલ્યો, ‘ટાઢો પડી ગયો સ. રેઢો નીં મેલતી. ઉં ગ્યા ભેળો આવું સવ.’<br /> <br /> ડોશીને થયું, કહી દઉં કે, નથી જાવું અધરમના કામે. મન જે થાવું ઈ થાય. પણ એ કાંઈ બોલી શકી નહીં.<br /> <br /> ભગો બહાર નીકળ્યો ત્યારે હેઠવાસનાં બીજાં ઝૂંપડાં ટાઢ અને અંધારું ઓઢીને લપાયેલાં પડ્યાં હતાં. અજવાળી આઠમનો ચંદ્ર એમાં પ્રવેશી શકે તેમ નહોતો. ખોડાનું ઝૂંપડું પડખે જ હતું. ભગાએ એને સાદ પાડ્યો. ખોડો બહાર આવ્યો. ભગાએ હુકમની ભાષામાં વાત કરી; ‘જીબાપુના ફળિયે અધમૂવું પાડરું પડ્યું સ. ઈને કાં બાપુની વાડીઈ, કાં આંયાં થોરના ઢૂવે મેલી દેવું સ, હાલ્ય.’<br /> <br /> ખોડાએ ચોખ્ખી ના ભણી દીધી, ‘જીવતા જીવને ખભે લઈને મારે પાપના ભારા નથ બાંધવા. મન અમી ભૂખી મરીશું. જીવતા જીવને ઉપાડવું આપડો ધરમ નંઈ. ઉં તો કવ તમીંય આવું અધરમનું કામ નો કરો તો હારું.’<br /> <br /> ભગાએ ઘણું સમજાવ્યો; પણ ખોડો એકનો બે ન થયો. નથી આવવું કહીને ઝૂંપડામાં ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> વળી ભગાના પગ ભાગી ગયા. હવે? જેસુભાને કહ્યું છે કે કંઈક કરવું તો જોઈશે. શું કરવું? વિચારતાં વિચારતાં એ ગામના નાકે આવ્યો. ઇસ્માઇલની ખડકી પાસે ઊભા રહીને સાદ પાડ્યો. અંદરથી એની બૈરીએ જવાબ આપ્યો, ‘તો ભાડે ગ્યા સ. હવારે આવવાના…’<br /> <br /> પગમાં એક તીર વાગે, બીજું તીર વાગે, ત્રીજું વાગે, ને જીવ ફંગોળાઈને પડે એમ ભગો રસ્તા વચ્ચે બેસી પડ્યો. શિયાળાની રાત. માણસ વહેલું જંપી જાય. ગામને છેવાડે તો માણસની ટહેલટપર પણ નહોતી. એક બાપુની બંગલી તરફ અજવાળાનું વાદળું ઊતર્યું હોય એમ લાગતું હતું. બાકી આખા ગામ ઉપર માંદું અજવાળું પાથરતો આઠમનો ચંદ્રમા પ્રકાશ કરતાં અંધારાના ઓછાયા પાથરતો હતો. એટલે બેઠે બેઠેય ભગાનો જીવ જીબાપુની બંગલીને જોઈ રહ્યો. અત્યારે મનમાં અધમૂવો દીકરો ને નજર સામે અધમૂવો પાડો એકસાથે એના શ્વાસ સાથે શ્વાસ લેતા હોય એમ અનુભવી રહ્યો.<br /> <br /> જલદી જલદી પાડાને ઠેકાણે પાડીને ઝૂંપડે પહોંચું; એ સિવાય બીજો રસ્તો નથી એવા વિચારે એ ઊઠ્યો. આજ પહેલાંવહેલાં એને ગામના ઉબડખાબડ રસ્તા પર ચાલતાં લથડિયાં આવી જતાં લાગ્યાં.<br /> <br /> જીબાપુની બંગલી દેખાણી ને બંગલીમાં કિસનલાઇટનું ઝમઝોકાર અજવાળું દેખાયું. ડેલીએ પહોંચ્યો તો ડેલીમાંય કિસનલાઇટ. ઉપર બંગલીમાં ઠિઠિયારા સંભળાય; ને ડેલીમાં, આંગણામાં, ઓસરી ને ઓરડામાં માણસોનો બોલાશ સંભળાય. સહુ પોતપોતાની મસ્તીમાં હોય તેમ હરતાં-ફરતાં ને વાતો કરતાં હતાં. મંગળગીતો ગાઈને બૈરાંઓ વીખરાયાં હતાં. સહુનાં ગળ્યાં મોંમાં આનંદ ઓગળતો હતો. એક ભગાનું ગળું સુકાઈ ગયું હતું. કોઈને કાંઈ કહ્યા વિના મૂંગો મૂંગો એ ફળિયામાં આવ્યો. ડેલીને અડીને ફળિયાના એક ખૂણામાં પાડો પડ્યો હતો, જેમનો તેમ. હા, જીવા જેવાએ એને આઘો કરીને ગુણિયા પર નાખ્યો હતો અને પાડા આસપાસના કચરાને સાફ કર્યો હતો. ભગો પાડા પાસે વાંકો વળ્યો ત્યારે એને એનો દીકરો યાદ આવી ગયો. બેયમાં જીવ હતોય, ને નહોતોય.<br /> <br /> ત્યાં ડેલીમાંથી જીવો આવ્યો. કામ તો નક્કી છે એમ જાણતો હોય તેમ એ કાંઈ બોલ્યો નહિ. ભગાએ એની સામું જોઈને કહ્યું, ‘હારું રાંઢવું જોહે, માબાપ.’<br /> <br /> તરત જીવાએ રાંઢવું લાવી આપ્યું.<br /> <br /> ‘આ ગુણિયું હેઠ મન રયું. જીવતે જીવ ઢહડીઈને ઈંને પીડા થાય, માબાપ!’<br /> <br /> ‘મન, લઈ જા તું તારે’, કહીને જીવો ડેલીમાં ચાલી ગયો.<br /> <br /> ભગાએ ગુણિયા સમેત પાડાના પાછલા પગ કચકચાવીને બાંધ્યા. એને એની આંખે અંધારાં આવી ગયાં. અત્યારે એને પાડાની જગ્યાએ એનો દીકરો દેખાતો હતો. પાડાને બાંધતી વખતે દીકરાની નનામી બાંધતો હોય એવી અમંગળ કલ્પના ઝબકી ગઈ. પાડાને વાડીએ મૂકીને કે હેઠવાસની થોરની વાડ સુધી લઈ જઈને તરત દીકરા પાસે પહોંચી જવાની તાલાવેલીએ એનામાં બળ પૂર્યું. એણે જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો.<br /> <br /> જીબાપુની ડેલી વટાવી પછી અજવાળું નહોતું. આઠમનો ચંદ્ર ઢળી ગયો હતો. ગામના નાના રસ્તા પડછાયામાં ડૂબી ગયા હતા. તોય કોઈ સામે મળે ને પોતાના આ કરતૂત વિશે કંઈ વાત થાય તો! – એ બીકે એ પાદર તરફ વળ્યો. ગામ નાનું. પાંચ ઘર મૂકો ને પાદર આવે. પાદર વટાવીને હેઠવાસ કોર નીકળી જઈશ એવા વિચારે એણે શેરી વટાવી. પણ એટલી વારમાં હાંફી ગયો. ગમે તેટલું બળ કરે તોય પાડાને ખેંચી શકતો નહોતો. હાથમાંથી રાંઢવું હેઠું મૂકીને એ પાડા પાસે બેસી પડ્યો, જાણે એના દીકરાની ખાટલી પાસે બેસી પડ્યો હોય એવો ભાવ અનુભવી રહ્યો. બાજુમાં એક કૂતરું આ જોઈને આઘું ગયું ને ભસ્યું. એને લીધે બીજાં કૂતરાં પણ ભસી ઊઠ્યા. ને પછી લાંબે રાગે રડવા લાગ્યાં.<br /> <br /> શેરીને નાકે ધૂળિયાં ઘર. છૂટાછવાયાં ઝાડવાં. પાડા પાસે બેઠેલો ભગો. રડતાં કૂતરાંને એ બધું જોતો ઢળતો ચંદ્રમા, આ બધું જોઈને ભગો કંપી ઊઠ્યો. કૂતરાં રોવે એ તો અપશુકન. બધાએ ના પાડી’તી, અધરમનું કામ કરવાની. એને દીકરાનો દેખાવ, ને ગરુડાનો મંત્ર, ને ડોશીની સલાહ, ને ખોડાની ખીજ, ને પોતાની નિરાધારી એવાં એવાં ઊભરી પડ્યાં કે સુકાયેલી આંખોમાં પાણી તબકી ગયાં. એનાથી ડૂસકું મુકાઈ ગયું. થોડી વાર થઈ એટલે કૂતરાઓએ વધુ દેકારો મચાવ્યો, જાણે પોતાનો દીકરો મરી ગયો ને આખો હેઠવાસ એકઠો થઈને રોકકળ મચાવે છે એવું દૃશ્ય માનસપટ પર ઊડ્યું!<br /> <br /> દીકરો યાદ આવતાં એ ઊઠ્યો. વળી જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો. પણ હવે એનું શરીર કામ આપતું નહોતું. હાથપગ પાણી પાણી થતા ચાલ્યા, ને આંખોમાંથીય પાણી નીકળી પડ્યાં. બીજી બાજુ, દીકરાનો શ્વાસ એનાં રૂવેં રૂંવે ફરકી રહ્યો. ઘડીભર તો થયું કે આને આમ ને આમ મૂકીને હેઠવાસ કોર દોટ મૂકું. પણ કૂતરાં ઝાઝાં ભેગાં થઈ ગયાં હતાં. તરત આને ફાડી ખાય, ને ગમે ત્યાં ઘસડી જાય. અને સવારે જેસુભાને ખબર પડે તો મને ત્યારે ને ત્યારે ગામ મુકાવે. એનો જીવ દીકરાને વળગ્યો હતો, ને એને પાડો વળગ્યો હતો. આખા દિવસનો નિર્જળા ઉપવાસ. આખા દિવસની કહેવાય નહિ ને સહેવાય નહિ એવી મૂંઝવણ, તે ભગો જીવ વગરનો થઈ પડ્યો.<br /> <br /> અડધી રાત સુધી ચંદ્રમાનું અજવાળું હોય ત્યાં સુધીમાં આને ઠેકાણે પાડી દઉં તો સારું. નહિતર અંધારે આ કૂતરાં શું કરે તે કહેવાય નહિ! – એવા વિચારે ઊઠ્યો. યાદ આવતાં ગયાં એ દેવદેવીઓનાં નામ લેતો, પોતે કરી રહ્યો છે એ પાપ છે ને પાપ નથી એવી અવઢવ સાથે, પાડાને થોરના ઢૂવે જીવતો પહોંચાડે ને ઝૂંપડામાં દીકરાને જીવતો જુએ તો આમાં પાપ નથી જ નથી એવા વિચારે પાડાને ઝનૂનપૂર્વક ઢહડવા માંડ્યો. મનના મનસૂબા પ્રમાણે શરીર કામ કરતું નહોતું. એમાં ગામના રસ્તા કરતાં પાદરમાંથી નીકળતો રસ્તો વધુ ઉબડખાબડ હતો. ને પાડો વારેઘડીએ કોઈ ઢેખાડા સાથે ભરાઈ પડતો હતો. એમ થાય ત્યારે એ હાંફવા માંડતાં હતાં. ગમે તેટલું બળ કરે છે તોય અંતર કપાતું નથી એ જોઈને ભાંગી પડતો હતો. કૂતરાં તો ત્યાં ઊભાં ઊભાં જ રડતાં હતાં, પણ એને લાગતું હતું કે વધુ નજીક આવી રહ્યાં છે.<br /> <br /> કૂતરાનાં રુદન સાથે એની અકળામણ વધતી ચાલી. એને પોતાના દીકરાનો જીવ જતો લાગ્યો. પાડાને ખભે ઉપાડીને દોટ મૂકું – એવા ઝનૂનથી એણે પાડાને ઢસડ્યો; ને પાડો એક પાણામાં ફસાઈ ગયો. ભગો અડબડિયું ખાઈ ગયો. ઊભો થયો ત્યારે આંખે અંધારાં ફરી વળ્યાં. જોયું તો, ચંદ્ર આથમવાની અણી પર હતો. આ દૃશ્ય જોઈને કૂતરા નજીક આવીને વધુ જોરથી ભસવા માંડ્યાં. આ દશા ભગાને ગાંડો બનાવી મૂકે એવી હતી. આથમતાં અંજવાસમાં એણે જોયું કે હેઠવાસ દેખાય છે, એનો દીકરો છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યો છે. ડોશી વારેઘડીએ ઝૂંપડામાંથી બહાર ડોકાઈ રહી છે. પાડાને પથ્થરમાંથી ખેસવવા એ પાડા પર વાંકો વળ્યો. પાડાની ડોક બાથમાં લીધી. ઉંચકવા મથ્યો. પાડો હલ્યો નહીં. એકબે વાર એમ કર્યું ને હાંફ ચડી. આંખો ફાટી રહી. મોંએ ફીણ આવી ગયાં. ચંદ્ર આથમ્યો. અંધારું. કૂતરાએ દેકારો મચાવ્યો. ભગાએ ભાન ગુમાવ્યું. કૂતરાના રુદનમાં એને હેઠવાસ તરફથી આવતી પ્રાણપોક સંભળાયાનો ભાસ થયો. જીવ પર આવીને એણે પાડાને ઊંચકવા બળ કર્યું. એની કમરમાં સબાકો થયો. આંખો ધબ્બ થઈ. એક ક્ષણ અંધારામાં તાકી રહી. બીજી ક્ષણે એ પાડા પર ધબ્બ દઈને ફસડાઈ પડ્યો. પાડો ચારે પગે ઊભો થયો લાગ્યો. પાડા પર સવાર થઈને જમરાજ એના ઝૂંપડા તરફ જતા દેખાયા. એના મોંમાંથી ફીણ નીકળી પડ્યાં. મરેલા પાડાના મોં પર બાઝેલા ફીણ સાથે ભગાના મોંમાંથી નીકળતાં ફીણ મળી ગયાં.<br /> <br /> વહેલી પરોઢે જેસુભા વાડીએથી ઘેર જવા આ રસ્તેથી નીકળ્યો ત્યારે આછા ઉજાસમાં એણે રસ્તા વચ્ચે કંઈક પડેલું દીઠું. ઘોડી ઊભી રાખી. નીરખીને જોયું.<br /> <br /> અને ઘોડીને એડી મારી.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%9C%E0%AB%80%E0%AA%B5&diff=111427 2026-05-29T07:21:30Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|જીવ | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> ભગો ચમાર હેઠવાસ સુધી આવતાં આવતાં ભાંગી પડયો. પોતાના દેહ પર વીંટેલા ફાટલ તુટલ ધાબળાને વધુ ભીંસથી લપેટ્યો તોય એની થરથરાટી બંધ ન થઈ. ઝૂંપડાની માલીપા પગ મૂકતાં જ ઢગલો થઈ ગયો. પોતાની આસપાસ જ અજવાળું પાથરતાં ટમટમિયાના ઝાંખા તેજમાં એણે ડોશીની નિસ્તેજ આંખો સાથે પોતાની કંપતી આંખો મેળવી. ડોશી ખેરોગથી કણસતા જુવાન દીકરાની તૂટમૂટ ખાટલીનો પાયો પકડીને બેઠી હતી. એની નિસ્તેજ આંખોમાં ચમકતા પ્રશ્નને પામી ગયો હોય એમ એ બોલ્યો,<br /> <br /> ‘હજી જીવ સ.’<br /> <br /> સાંભળતાં જ છોકરાએ કણસાટ બંધ કરીને પીળા ડોળા ડોસા તરફ ફેરવ્યા. છોકરાને આગળપાછળની કોઈ વાતની ખબર નહોતી. એ તો બધી વાત પોતાની જ થાય છે એમ સમજતો. થોડા દિવસથી એ પોતાના પંડને જમરાજ સામે પડેલો જોતો હતો. જમરાજ ક્યારે હાથ લંબાવે ને ક્યારે જીવ લઈને ચાલતા થાય એ નક્કી નહોતું. ડોશી – ડોસાએ પણ આશા મૂકી દીધી હતી. તોય, એકનો એક દીકરો, જુવાનજોધ, સાજોનરવો હોય તો ઘરે વહુ આંટા મારતી હોય; તે બેય કંઈક ને કંઈક ઓસડ ઉપાય ને બાધાઆખડી કરવાથી થાકતાં નહીં. પણ આ તો રાજરોગ, એક વાર વળગે કે જીવ લઈને જ જાય. જેમ એવી માન્યતા, તેમ આવીય માન્યતા કે બચાવવાવાળો હજાર હાથવાળો છે; એની કિરપાએ જમરાજના હાથમાં ગયેલો જીવ પણ છોડાવી શકાય. એ આશામાં ને આશામાં ડોસા-ડોશી ગમે તે ઉપાય ચીંધે કે જીવ પર આવીને કરવા તૈયાર થઈ જતાં.<br /> <br /> જુઓ ને, આગલી રાતે વાસના ફળિયામાં બેઠેલા ગરૂડાએ કંઈક મંતર ભણીને ભગાને રાખની ચપટી આપેલી, ને કહેલું, આ અટાણે સોકરાના કપાળે લગાડવાની, ને હાંભળ, નારણ ઊગે તંઈથી બેય માણહે નિરજળા અપ્પા કરવાના. ખોટું કામ તો હું, ખોટો વિશાર પણ નંઈ કરવાનો. સોવીસ કલાક કાઢી નાખો, ને બીજે દિ’એ નારણ ઊગે ઈની હારોહાર તારો ગગો બેઠો નૉં થાય તો મને ફટ કે’જે.<br /> <br /> છોકરા માટે ચોવીશ ક્લાક તો શું, ચોવીશ દિવસ અન્નપાણી વગર બેસી રહેવાની ભગાની તૈયારી. રાખની ચપટી છોકરાના કપાળે લગાવતાં એ ડોશી સામે મરકીને બોલ્યો હતો, ‘સોવીહ ક્લાકમાં આને બેઠો થ્યે'લો ભાળું.’ સાંભળીને ડોશીના ચહેરા પર રાજીપો છલકાઈ પડયો હતો; ને છોકરાના ફિક્કા ડોળામાં ઝબકાર થયો હતો. નિર્જળા ઉપવાસની વાત કરી એમાં તો ડોશીની શ્રદ્ધા અનેકગણી વધી ગઈ હતી. બેય માણસ આવતા દિવસની તૈયારી કરતા હોય તેમ આમતેમ આંટા મારવા માંડયાં હતાં. આવતીકાલની આશા અત્યારે એમના પગમાં ઊતરી હતી.<br /> <br /> એ વખતે હેઠવાસનાં છેડેથી સાદ સંભળાયો, ‘ભગા!’<br /> <br /> ભગો ઉતાવળે પગે બહાર આવ્યો. જેસુભા ઘોડી ઉપર બેઠેલો. ભગો નજીક આવ્યો ને એ બોલ્યો, ‘અટાણે આંટો માર. ને મરી ગિયો હોય તો ઢહડતો આવ્ય. મને થ્યું, વાડીયે જાતાં જાતાં તને કે’તો જાવ. જી બાપુનેય હવે ચિંતા થવા માંડી છ. આ તો પેટ સોળીને શૂળ ઊભું કર્યું એમ કે’તા’તા.’<br /> <br /> ભગાના દેહમાં ઘડીક પહેલાં દોડતો હતો તે ઉત્સાહ શમી ગયો. એણે ઠાવકાઈથી ઉત્તર વાળ્યો, ‘હાંજકના તો હું જ્યાવ્યો’તો, માબાપ! તંયે તો જીવ અતો. ને ધાર્યા કરતાં કાઠો સ, ઈમ નંઈ મરે.’<br /> <br /> ‘તો તારે કા'ક કરવું જોહે.’ જેસુભાએ હુકમની ભાષા વાપરી.‘પરમ દિ'માંડવો સે. ઈ પે’લાં તો આંગણામાંથી બા’રો કાઢવો જોહે. કાંઈ કૂતરાં ધરવવાં રોડ ઉપર તો નંઈ ફેંકાય!’<br /> <br /> ‘ઈમાં હું ઉં કરું, માબાપ?’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહિ. એની મૂંઝવણ એકસામટી વધી પડી.<br /> <br /> ‘હવે જોહું કાલ, ત્યાં હુધીમાં તો ઘીના ઠામમાં ઘી પડી રે’હે. કહીને જેસુભાએ એક એડી મારી ને જતાં જતાં હળવાશથી કહ્યું, ‘અટાણે આંટો તો માર.’<br /> <br /> આવતી કાલનો સૂરજ ઊગે તે પહેલાં કોઈ કામ માથે ન રહેવું જોઈએ. સૂરજ ઊગે ને છોકરાની ખાટલી સામે પલાંઠી મારીને બેસી જાવું છે. તે બીજા દિવસ સુધી ઊભા થાવું નથી. આમ છોકરો પથારીમાં બેઠો થાય, ને આમ પોતે પલાંઠી છોડીને ઊભો થાય એમ કરવું છે, એવા એવા વિચારે ભગો એ વખતે જી બાપુની બંગલી તરફ ઊપડયો હતો.<br /> <br /> જઈને જોયું તો, પાડો જેમ પડયો હતો તેમ જ પડયો હતો આડો. ડોળા સ્થિર હતા, જાગતા સૂતેલા દર્દી જેવા. પણ ક્યારેક ક્યારેક કાન હલાવતો હતો. પેટની ધમણ ધીમે ધીમે એકધારી ચાલતી હતી. ક્યારેક એકાદ પગ ઊંચો કરીને પછાડતો હતો. પણ જીવાતના બણબણાટને દૂર કરવા પૂંછડું ફંગોળવાની તાકાત ન હતી. પૂંછડું તો બે દિવસથી કાઢતા રહેલા મળમાં ખરડાઈને નિર્જીવ થઈ પડયું હતું. આખા શરીરની રુવાંટી બેઠી થઈ ગઈ હતી, ભીષ્મ પિતામહની બાણશય્યા જેમ. પણ, તોય જાણકાર જોઈને કહેતા કે ઘડીબઘડીમાં જીવ જાય એવું લાગતું નથી.<br /> <br /> અત્યારે ભગાએય પાડાને જોઈને નિસાસો નાંખ્યો. એને પણ થયું કે હમણાં જીવ જાય એવાં કોઈ લખણ દેખાતાં નથી. એને પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એની ઉપાધિ નહોતી. એને તો એનો દીકરો બેઠો થાય એની ચિંતા હતી. આવતીકાલ સવારથી નિર્જળા ઉપવાસનું વ્રત લઈને સાંજ સુધી પલાંઠી મારીને બેસી જવાનું નક્કી કરેલું એની ચિંતા હતી. પરંતું પરમ દિવસે જી બાપુને આંગણે અવસર. ભઈલુભાઈનો માંડવો. તે પહેલાં આ પાડો આંગણામાંથી દૂર થવો જોઈએ.<br /> <br /> પાડા સામું જોઈને ભગો એમ ને એમ બેસી રહ્યો. આજ રાતમાં કે આવતીકાલ સુધીમાં પાડાનો જીવ નહિ જાય તો શું થાશે?<br /> <br /> ભગાએ બેઠા બેઠા ચારે કોર નજર ફેરવી. આડે દિવસે દસપંદર ઢોરની લાઈન ઊભી હોય ત્યાં – ગમાણ અત્યારે ખાલીખમ હતી. બધાં ઢોરને વાડીએ લઈ જવાયાં હતાં. ડેલી વટાવીને આંગણામાં આવો તો વીઘાએકનું આંગણું અત્યારે વાળીઝૂડીને સાફ કરવામાં આવ્યું હતું. એક ઓસરીએ આવેલા ચારે ઓરડાના બારસાખ ભરતચીતરથી શોભતાં હતાં. ડેલીમાં પુરુષો ને ઓરડામાં સ્ત્રીઓની વાતચીતમાં ઉમંગ છલકાતો હતો. એક આ પાડો બે દિવસથી જેમનો તેમ પડયો હતો, તે હવે, અત્યારે જી બાપુને ગળાનું હાડકું થઈ પડયો હતો.<br /> <br /> એમાં જીવા કોળીનીય ભૂલ નહોતી. આઠદસ વાહાનું પાડરું કાનમાં ફળફળતું તેલ રેડો કે બે પાંચ કલાકમાં ઠરી જાય. જીવાની માન્યતા કાંઈ ખોટી નહોતી. આજ સુધીમાં એણે આવા હજારો પાડાને પતી જાતા જોયેલા. એ હિસાબે જ આગલી રાતે પાડાના કાનમાં તેલ રેડેલું. એમ કે સવાર સુધીમાં પતી જાશે. પણ પાડો લોંઠકો નીકળ્યો. બાપુની ભેંશ ખાધેલ પીધેલ. હાડે જબરી. તે પાડો જન્મ્યો ત્યારે જ મહિના-માસનો હોય એવો જબરો હતો. જીવાને એમ કે રહેવા તો દેવો નથી; ભલે આઠદસ દિ’ ખાઈપીને ઠેકડા મારે. તે છુટ્ટા મોંએ દૂધ – છાશ પીવા દીધાં. પાડો થઈ ગયો અઠવાડિયામાં છ આઠ મહિનાનો હોય એવો. તે હાથણી જેવી ભેંસો ને ઘોડા જેવી ગાયોને એનાં વાછરું સમેત વાડીએ લઈ ગયા ત્યારે પાડાને અહીં જ રહેવા દીધેલો. મા વગરનો થઈ ગયો કે તરત બરાડવા માંડેલો. એમાં રાત પડ્યે જીવલાએ બે જણની મદદ લઈને ફળફળતાં તેલનું છાલિયું પાડાના કાનમાં ઊંધું વાળેલું. એવા ખ્યાલે કે સવાર પડતાં પતી જાશે. ભગલાને કહેશું, ઢહડી જાશે.<br /> <br /> પણ પાડો બીજી ભાત નીકળ્યો. તેલ રેડયા ભેગો મંડ્યો મોટે મોટેથી લાંબા લાંબા બરાડા પાડવા, ને ઠેકડા મારવા. હમણાં સાંકળ તોડી નાંખશે એવા અમાળછેડા લેવા. પછી માથાં પછાડવાં. પછી ઘણી વારે ઠેરાવીને સાંકળ તોડી નાખવી હોય એમ તંગ ઊભો રહ્યો. હવે એના બરાડા બંધ થઈ ગયા ને મોં ફાટી રહ્યું. મોંમાં ફીણના ફોહા વળ્યા. એકધારું બળ કરીને તંગ ઊભેલો તે ડોળા ફાટી ગયા. એમ ને એમ ઘણી વાર ઊભો રહ્યો. પછી ધબ્બ કરતો પડયો. ડેલીમાં બેઠાં બેઠાં જીવો ને જેસુભા ને બીજા બે-ત્રણ જણ બીડીઓ પીતાં પીતાં ને ગામગપાટા મારતાં મારતાં વચમાં વચમાં પાડા સામી નજર કરી લેતા હતા. પાડો પડ્યો પડ્યો પગ પછાડવા માંડ્યો, માથું પછાડવા માંડ્યો, ને છેરી ગયો. હવે અવાજ કરતો નહોતો. પણ પેટની ધમણ જોરજોરથી હાલતી હતી. જીવાએ અભિપ્રાય આપેલો કે, વાડીએ જાતાં જાતાં ભગલાને કહેતો જાઉં, સવારે ઢહડી જાય.<br /> <br /> ગઈ રાતે જેસુભા કહીને ગયો ત્યારે ભગાને આનંદ આનંદ થઈ ગયો હતો. એક તો શિયાળે ઢોર ઓછું મરે, તે ક્યારેક તો આખો શિયાળો સવાદિયા કોરા રહે. એમાં પોતાના ઈજારામાં ઢોર મરે તો ચામડું તો રહે, પણ સારા માંસની સૂકવણી પણ મન ચાહે એમ કરી શકાય. એ તો ઠીક, જી બાપુ જેવા મોટા માણસને ત્યાંથી મૂએલું ઢહડી આવીએ એટલે દાણોપાણીય સારાં મળે, ને વખતે ભઈલુભાના લગન છે તે માથેબંધણુંય આલે! સારા માલિકના ફાયદાય કેવા સારા! જી બાપુની આથ છે એટલે આમેય કેટલા ફાયદા થાય છે! વાડીપડાના કામમાં કે ભગાને પાલી દાણા વધુ આપજો. જી બાપુની પાછળ પાછળ ગામના બીજા ઘણાની આથ ભગવાનભાઈને. તે ચમારનાં બે ઘરમાં ભગાનું ખોરડું બહું મોટું કહેવાય. એના ભાઈ ખોડાને આથ ઓછી ને વસ્તાર ઝાઝો. કામ ઓછું મળે, તે દિવાળીએ દાણા પણ ઓછા ભેગા થાય. ખોડો સદાય ભગાનો ઓશિયાળો હોય એમ દિવસો કાપે. જ્યારે ભગો તો ખાધેપીધે સુખી. હેઠવાસમાંથી બજારે નીકળે ત્યારે કાછડીય સારા લૂગડાની હોય, ને માથેબંધણુંય કંઈ ફાટલતૂટલ ના હોય. એનું ઉઘાડું ડિલ એના સુખની સાખ પૂરે.<br /> <br /> પણ, આ બે વરસની માલીપા છોકરાએ ભગાને ઠેકાણે કરી નાંખ્યો. છોકરો દહાડે દિવસે લેવાતો ચાલ્યો, ને રોજરોજ પીળા બાળખાનો ઢગલો કરવા માંડ્યો. ભગો ભાંગી પડ્યો. ઓસડ માટે આંટા મારે એ સિવાય કોઈ કામમાં જીવ માને નહીં. રાતદિવસ છોકરા સામું જોઈને નિસાસા નાંખે, તે વરસદહાડામાં તો પોતે ગલઢોખખ થઈ ગયો. જીવતરનો સવાદ રહ્યો નહીં. પહેલાં જેવો ઠાઠમાઠ રહ્યો નહીં. જોઈતું કારવતું કામ કરે ને પછી લમણે હાથ દઈને બેસી રહે. ડોશીનેય જીવતર અકારું થઈ પડયું. એવી ને એવી સ્થિતિમાં ભગાએ ઘણા ઘરાક ખોડાને આપી દીધેલાં. જો કે, ઘરાક પર હક પોતાના રાખેલા, એટલે ઘરાક પહેલાં આવે એની પાસે, પછી ભગાને જાવું હોય તો જાય, નહીંતર ખોડાને મોકલે. ગઈ રાતે જેસુભા કહી ગયો કે, સવારે બાપુના ફળિયેથી પાડરું ઢહડી આવજે, ત્યારે એને આનંદ એ વાતનો હતો કે કામ કરતાં બદલો સારો મળશે.<br /> <br /> સવાર પડી, ને ઉતાવળે પગલે જીબાપુની બંગલીએ પહોંચ્યો, ને જોયું તો, પાડાનો શ્વાસ તો ચાલે છે! ભગો પાડાના ફાટ્યા ડોળાને ખુલ્લા મોંને તાકતો ઉભડક બેસી રહ્યો. એ વખતે જ જેસુભાએ ડેલીમાં પગ મૂક્યો. કંઈક અકળ ભાવથી ભગાએ જેસુભા તરફ નજર માંડી.<br /> <br /> ‘કાં, કેમ લાગેસ?’ પાડા સામું જોતા જેસુભા બોલ્યો.<br /> <br /> 'હજુ જીવ સ, માબાપ. આમ તો ઘણો ટેમ ખેંશી ગ્યો કે’વાય!’ ભગાના અવાજમાં ઢીલાશ દેખાતી હતી.<br /> <br /> પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એનું જેસુભાને મહત્ત્વ નહોતું. આવતીકાલ સુધીમાં પાડો આંહી ન રહેવો જોઈએ એ જ વાત અગત્યની હતી. પરમ દિવસે મંડપમુહૂર્ત. આજનો દિવસ ને કાલનો દિવસ બાકી. પાડો નીકળ્યો જબરો. જેમ આમ એક રાત કાઢી નાંખી, એમ બીજી બે કાઢી નાંખે, તો તો ભારે થાય એ મૂંઝવણમાં જેસુભા બોલ્યો, ‘ગમે તેમ, કાલ સુધીમાં તારે એનો નિકાલ લાવવો જોહે.’<br /> <br /> હવે ભગાની આંખોમાં મૂંઝારો ડોકાયો. એ કટકે કટકે બોલ્યો, ‘પણ અમીં તો મેલું ઢહડી જાઈં, માબાપ. કાંઈ જીવતે જીવ તો નો લઈ જાઈ ન, બાપા!’<br /> <br /> ‘તો શું, માંડવા વખતે આને આંઈ ને આંઈ થોડો પડ્યો રહેવા દેવાશે?’ જેસુભા અકળાયો.<br /> <br /> ‘પણ અમીં જીવતા જીવને તો નૉ ઉપાડીઈ ન, માબાપ!’ ભગા પાસે બીજો જવાબ નહોતો.<br /> <br /> ‘તમે નૉ ઉપાડો તંયે કોણ ઉપાડે, શિવશંકર ગોર?… જેનું કામ જે કરે…’ જેસુભાના અવાજમાં કરડાકી ભળી.<br /> <br /> ‘અમારું કામ મૂએલું લઈ જાવાનું, માબાપ.’ ભગો પોતાની રીતે બરાબર હતો. જેસુભા એ સમજતો હતો. પણ અત્યારે આ અધમૂવા જીવનું કેમ કરવું એ એને મન મોટો મૂંઝારો હતો. હવે બીજા કોઈને કહીએ એ પણ સારું નહીં. ને કહીએ તો શું કહીએ? હવે પાડાને ઉપાડીને અડખે-પડખેના ફળિયામાં તો મુકાય નહીં! એય સારું ન લાગે. જે કરવાનું થશે તે ભગાએ જ કરવાનું રહેશે. હજી બે દિવસ છે. ઠાકર મહારાજ સારાં વાનાં કરશે, એવા વિચારે જેસુભાએ મન વાળ્યું.<br /> <br /> ‘ઠીક અટાણે તો જા તું તારે. સાંજકના આંટો મારજે. ઈ પે’લાં પતી જાહે તો બોલાવવા મોકલીશ.’ જેસુભાએ કહ્યું. ભગો બેય ગોઠણે હાથ ટેકવીને ઊભો થયો. આવ્યો ત્યારે એના પગમાં જોર હતું તે જતી વખતે ન રહ્યું. ઢીલાં પગલે એ હેઠવાસ તરફ ચાલ્યો. છોકરો માંદગીમાં પટકાણો ત્યારથી એને વાતવાતમાં અમંગળ કલ્પનાઓ ચમકી જતી. અત્યારે એમાં ઉમેરો થતો લાગ્યો. અત્યાર સુધીમાં કંઈ કેટલાંયે ઢોર ભલીભાતે ઢહડી આવ્યો હતો. ક્યારેય આવી મૂંઝવણ ઊભી થઈ નહોતી. આખી જિંદગી જીબાપુના કોઈ કામની ના પાડી નથી. બાપુએય એને જેમ છે તેમ સાચવ્યો છે; ના કેમ પડાય! એમાંય આવા અવસરે! પણ, જીવતાં જીવને ઉપાડવાથી તો પાપ લાગે. દેવની આડી. એવું કરીએ તો નખ્ખોદ નીકળી જાય. સહુ સહુના ધરમ. ધરમ પ્રમાણે ચાલવું જોઈએ. એવા એવા વિચારે ભગો આખો દિવસ છોકરાની ખાટલી પાસે બેસી રહ્યો. ઓલો જીવ જાય એમ થાય છે ને આ જીવ બચે એમ થાય છે, અને એની કલ્પનાઓ વારંવાર અમંગળ દેશમાં ઊડાઊડ કરે છે. સાંજ પડી તોય જીબાપુની ડેલી સુધી જઈ આવવાની અડપ ન થઈ. સાંજ પડી તોય કોઈ બોલાવવા આવ્યું નહિ. એટલે એને એ વાત ખોતરતી રહી કે પાડો હજી જીવતો હશે.!<br /> <br /> 'આખો દિ’બેશી હું ર્ યા સ? જરાક બા'રા તો નીંકરો!’ ડોશીએ ટપાર્યો ને એ બહાર નીકળ્યો. વાસના ફળિયામાં પાંચસાચ ગલઢેરા વચમાં બેઠો બેઠો ગરુડો ચલમ ખેંચતો હતો ત્યાં આવીને બેઠો. મંડળીમાં ભગાના વસમા દિ’ની વાત નીકળી. એકના એક જુવાન દીકરામાં ભગાનો જીવ વળગ્યો રહે છે એ વિપતની વાત થઈ. ગરુડાએ મંતર ભણીને રાખની ચપટી આપી, ને આવતી કાલે નિર્જળા ઉપવાસ રાખવાનું કહ્યું. સવારથી બેસી જાવું છે એવા વિચારે જેસુભાએ ન કહ્યું હોત તોય ભગો આંટો મારવાનો જ હતો.<br /> <br /> એ રાતે જઈને પાડાને જોઈ આવ્યો. પાડો જેમનો તેમ પડ્યો હતો.<br /> <br /> બીજા દિવસની સવારે ડોસો – ડોશી નાહ્યાં. ડોશીએ મઢમાં દીવો કર્યો. ભગાએ દીકરાને ખભેથી પકડીને બેઠો કર્યો. પીળા ડોળા સિવાય છોકરાના કોઈ અંગમાં ચેતન નહોતું. ભગાએ છોકરાને હાથજોડ્ય કરાવી. ‘કાલ હવારે તો મારો હાવજ બેઠો થાહ, હોં!’ કહેતાં કહેતાં નિર્જળા વ્રતવાળી આંખોમાં જળનાં પડળ રચાણાં. અત્યારે એની કલ્પના મંગળ પ્રદેશના સીમાડા ઓળંગી રહી. દીકરાને સુવરાવીને એ દેવનું નામ લેતો લેતો ખાટલી સામે પલાંઠી લગાવીને બેસી ગયો.<br /> <br /> બેસતા શિયાળાના દિવસો. ટૂંકા ને મીઠી હૂંફાળા. દીકરા સામું જોઈને ડોસા – ડોશીને અન્નનો દાણો મોંમાં મૂકવાની ઇચ્છા થતી નહીં, એમાં કાલ સવારે સૂરજ નારાયણ ઊગે ત્યારે એનો મોભી બેઠો થયેલો જોવાની શ્રધ્યા ભળી. એક દિવસ તો શું, એક મહિનો પાણી વિના બેસી રહેવાની તૈયારી. ડોશી ઉપવાસ છતાં ટહેલ ટપર કરતી હતી. આવે વખતે પુરુષ કરતાં સ્ત્રીઓનું મનોબળ જબરું હોય છે, પણ ડોસાનું મન બેઠાં બેઠાંય આઘુંપાછું થયા કરતું હતું. દીકરો નજર સામે હતો. પણ પાડો વારંવાર મનમાં ઊપસી આવતો હતો. પાડાનું શું કરવું? એ આજનો દિવસ કાઢી નાખે તો સવારે દિ’ ઊગે એ પહેલાં ઢહડી આવીશ. પછી જીવતો હોય કે મરેલો. અને આજ દિ’ આખામાં મરી જાશે તો તો ગમે ત્યારે કોઈક બોલાવવા આવશે જ. જેમ જેમ દિવસ ચડતો ગયો તેમ તેમ ભગાને એની ચિંતા પણ વધતી ચાલી. બપોર થયા, સૂરજનારાયણ શિયાળાની ભૂખરી દિશામાં ડૂબી ગયા. ભગાના ચહેરા પર દિવસ સુખરૂપ પસાર થયાની ચમક આવી. દેવ સહાય છે. ગરુડાએ કીધું તેમ ચોવીસ ક્લાક નીકળી જાય તો તો જિંદગીના દિવસો ફરી જાય! દિવસ હેમખેમ નીકળી ગયો, એમ રાત નીકળી જાય તો તો ઈશ્વરનો પાડ. ડોશીએ ટમટમિયું સળગાવ્યું. છોકરો સૂનમૂન પડ્યો પડ્યો ડોળા ફેરવ્યા કરતો હતો.<br /> <br /> હેઠવાસની બહાર કોઈએ બૂમ પાડી, ‘ભગા!’ ને ભગો ઊઠીને બહાર આવ્યો.<br /> <br /> એક જુવાન કહીને ચાલતો થયો, ‘જેસુભા બોલાવે, જીબાપુની ડેલીએ.’<br /> <br /> ભગાને સારાં શુકન થયાં લાગ્યાં, બોલાવવા મોકલ્યો છે તો પાડો મરી ગયો હશે! ખોડાને લઈ જાવ ને લઈ આવીએ. એકલાથી તો ઊપડે એવો નથી. મરેલું લઈ આવવું એ તો આપણો ધરમ. જેસુભા કહેતા’તા એમ જ થયું, ઘીમાં ઘી પડી ગયું. મારો અપ્પા અખંડ રહેશે અને જીબાપુનું કામ ટેમસર પતી જશે. એવા એવા વિચારમાં એ ભૂલી ગયો કે આજ એણે આખો દિવસ જળનું ટીપુંય લીધું નથી. એના દેહમાં આશાના સંચારે લોહી ફરવા લાગ્યું. ડોશીને કહીને, ફાટલતૂટલ ધાબળો ખબે નાંખતો’ક ને એ ગામ ભણી ઊપડ્યો.<br /> <br /> ડેલીએ પહોંચ્યો. જેસુભા ડેલી બહાર ઓટલે બેઠો હતો. અંદરથી મહેમાનોનો બોલાશ સંભળાતો હતો. જેસુભા ભગાને કતરાતી નજરે જોઈ રહ્યો. એની શિકલ જોઈને જ ભગાને ધ્રાસકો પડ્યો, સારાં વાનાં નથી લાગતાં!<br /> <br /> ‘કેમ એલા! આંખ્યું ઓડે ગઈ છે?’ જેસુભાએ દાંત વચ્ચેથી એક એક શબ્દ કાઢ્યો.<br /> <br /> ‘કિમ, માબાપ!’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહીં.’<br /> <br /> ‘તને કાલ કીધું નો’તું કે કાલ હુધીમાં પાડો આયા રહેવો નૉ જોઈ?’<br /> <br /> ‘કીધું’તું ને, માબાપ.’ ભગો ધ્રૂજી ગયો. પળવારમાં એના હોઠ સુકાઈ ગયા. ગળે ખખરી બાજી.<br /> <br /> ‘તો કેમ નૉ ઉપાડી ગ્યો?’<br /> <br /> ‘જીવ અતો નીં કિમ ઉપાડી જાવ, માબાપ?’<br /> <br /> જેસુભાનો અવાજ સ્ટેજ મોટો થયો, ‘જીવ તો અટાણેય છે. તે શું આમ ને આમ માંડવા વચમાં પડ્યો રહેવા દેવાશે? હેં?’<br /> <br /> ભગાએ ડોકું હલાવ્યું. જેસુભાએ હુકમ છોડ્યો, ‘અટાણે ને અટાણે આઈથી ઉપાડી જા. જીબાપુ તો કહીને ગયા છે કે ઈ નૉ લઈ જાય તો ઈના ભાઈને કહો.’<br /> <br /> ભગાનો જીવ તાળવે ચોંટી ગયો. મગજમાં ચક્કર ઘૂમી ગયું : હું ના પાડું, ને ખોડાને કહે તો મારે શો વાંધો હોય? આમેય હું સામે ચાલીને ખોડાને કામ આપું છું ને! પણ અટાણે ના પાડું, ને બાપુને એમ થાય કે મેં ખરે ટાણે ના પાડી, ને બાપુ ક્રોધે ભરાઈને મારા નામ માથે ચોકડી મારી દે તો તો ભારે થાય. જીબાપુને લીધે તો મારા બીજા ઘરાક છે એ બધું બંધ થઈ જાય. એટલું જ નહિ, બાપુ રાજાના ભાયાત. આ ગામમાં જ નહિ, અડખેપડખેનાં ગામોમાં બાપુની આણ વર્તે. પછી તો આંહીંય નૉ રહેવાય, ને અડખેપડખેનાં ગામમાંય નૉ રહેવાય. ઈશ્વર કરે ને કાલ દીકરો સાજોનરવો થાય તો બાપનું ગામ મૂકીને ક્યાં ભટકવું?<br /> <br /> થોડી વાર મૂંગો મૂંગો જેસુભા સામું જોઈ રહીને ભગો કટકે કટકે બોલ્યો, ‘ઉપાડી તો હું જ જાશ, માબાપ. પણ મારા સોકરાને અહખ સ, તિ…’<br /> <br /> જેસુભા વચ્ચે બોલ્યો, ‘તે એને અટાણે મુંબી લઈ જાવો છે?’<br /> <br /> ‘નંઈ નંઈ માબાપ. કાંય લઈ જાવો નથ. આજ મારે ઈના હારું અપ્પા સ તિ દિ’ ઊગતા પેલાં લઈ જાવ તો હાલે?<br /> <br /> હવે જેસુભાનો પિત્તો ઊછળ્યો. એ ઊભો થઈ ગયો.<br /> <br /> ‘એટલે તારું કહેવું એમ છે કે માંડવામૂરત પહેલાં આંગણામાંથી મડદું નીકળે એમ? કાલો થા મા, કાલો. અટાણે ને અટાણે ઢહડી જા.’ કહીને જેસુભાએ પગ ઉપાડ્યા.<br /> <br /> ભગો એની પાછળ પાછળ ચાલતા બોલ્યો, ‘લઈ જાશ, લઈ જાશ માબાપ, અટાણે જ વેંત કરું સવ. મારા એકલાથી તો ઊપડે ઈમ નથ. ખોડાને કવ. ઈસમાલનો એકો લઈ આવીશું. અટાણે જ લઈ જાઈં સઈં, માબાપ.’<br /> <br /> ભગો બોલતો રહ્યો. જેસુભા શેરીનું નાકું વળી ગયો. ભગાનું ચેતન હરાઈ ગયું. ટાઢો પવન એની સાથે છેડતી માંડી રહ્યો. એણે ફાટલતૂટલ ધાબળો ખભેથી લઈને શરીર પર લપેટ્યો. પણ થરથરાટી વધતી ચાલી. અત્યારે એને ભાન થયું કે નિર્જળા ઉપવાસથી શરીર ચેતનવિહોણું થઈ પડ્યું છે. છતાં અત્યારે જ આ કામ કરવું પડે તેમ છે. પગ ઉપાડ્યા વગર છૂટકો નથી. વિચારતાં વિચારતાં ચાલતો હતો, ને વચમાં વચમાં ઊભો રહી જાતો હતો એનું એને ભાન નહોતું. હેઠવાસ આવ્યો ત્યારે તો એના પગ ભાંગી ગયા. ઢગલો થઈને બેસી પડ્યો, ને એટલું જ બોલી શક્યો કે, ‘હજુ જીવ સ.’<br /> <br /> ‘ઈમાં આપડે હું કરીં ઈ!’ ડોશીને આગળપાછળ વાતની ખબર નહોતી. એને તો એટલી જ ખબર હતી કે બાપુનો પાડો મરી જાવાનો છે અને એને લઈ આવવાનો છે. એ માટે ભગો બે દિવસથી ધક્કા ખાય છે.<br /> <br /> ‘આપડે જ કાં’ક કરવું જોવે.’ ભગો મૂંઝવણભર્યું બોલ્યો.<br /> <br /> ‘મેલું ઢહડી આવીં ઈ આપડું કામ. બીજું આપડને હું અડે?<br /> <br /> ઈંમ નથ, ઈમ નથ આ વાત. ભારે મૂંઝારો સ. કાલ્ય હવારે બાપુને આંગણે માંડવામૂરત સ. પે’લા પાડાને ત્યાંથી આઘો કરવાનો સ.’<br /> <br /> ‘હા. તિ કો’ખોડભાયને, જઈને બાપુની વાડીઈ મેલીયાવે. આપડે આજ કોય અધરમનું કામ નીં કરવાનું. હમજ્યાં?’ ડોશીને પોતાના નિર્જળા ઉપવાસ હેમખેમ પાર ઊતરે, છોકરાનો રોગ મટે, એમાં જ રસ હતો. એ માટે અત્યારે એ એવું કોઈ કામ કરવા તૈયાર નહોતી કે જે કામમાં અધર્મ હોય, પાપ હોય, એની આસ્થા ડગી જાય એવી અવઢવ હોય.<br /> <br /> ‘ખોડાને બરકવા જ આવ્યો સવ. આમેય અટાણે ખોટો વિશાર ય નીં કરવાની વાત અતી, ઈમાં ખોટું કામ કરવાનો વખત આવ્યો તિમાં મારા દેયમાં દેવ નથ રિયા. પણ જાતાં જાતાં થયું કે આણે કાંય ગળા હેઠે ઉતાર્યું કે નંઈ ઈ જોતો જાવ.’ ભગો સાવ ઢીલું ઢીલું બોલ્યો.<br /> <br /> છોકરાએ બપોરેય કાંઈ ખાધું નહોતું. ડોશીએ ધાન રાંધેલું. ને એ વખતે બકરીનાં આંચળ ખેંચીને ચાંગળું દૂધ દોહેલું. દૂધમાં ધાન ચોળીને સૂતેલા છોકરાના મોંએ લગાડેલું. પણ એક ઘૂંટડો ભરીને છોકરો ડોકું ફેરવી ગયેલો. માથું ધુણાવવાની શક્તિ નહોતી; જરાક માથું હલાવીને, હવે ગળે નહિ ઊતરે એવો ઇશારો કર્યો હતો. બેય માણસે માનેલું કે, મન આજનો દિ જેમ કરવું હોય એમ કરે. આવતી કાલથી જેમ જેમ રોગ મટતો જાશે તેમ તેમ ખોરાક લેતો થાવાનો જ છે ને!<br /> <br /> તે પછીય ડોશીએ એક બે વાર છાલિયું બતાવેલું. પણ છોકરાએ આંખથી જ ના પાડેલી. સાંજ પડતાં તો પાણીનો ઘૂંટડો ભરવાનીય શક્તિ રહી નહોતી. જાણે કે, માટી ઠરતી જતી હોય એવી આશંકાથી ભગો ખાટલી પાસે બેઠો બેઠો વારેઘડીએ હાથ લંબાવીને છોકરાના શરીરનો તપારો માપ્યા કરતો હતો. એના વ્રતમાં પોતે અડગ છે એ શ્રદ્ધા એને બળ પૂરું પાડતી હતી.<br /> <br /> ‘મન તાર, મારો વાલોય મન આજનો દિ’ અપ્પા કરી લે, કિમ?’ કહીને ભગાએ વહાલથી દીકરાના કપાળે હાથ મૂક્યો. છોકરાએ નિષ્પ્રાણ આંખોને એ ઝાઝી વાર સહન કરી શક્યો નહીં. ‘હવણે આવું સવ, હો.’ કહીને ડોશી તરફ ફર્યો ને મનોમન બોલતો હોય એમ બોલ્યો, ‘ટાઢો પડી ગયો સ. રેઢો નીં મેલતી. ઉં ગ્યા ભેળો આવું સવ.’<br /> <br /> ડોશીને થયું, કહી દઉં કે, નથી જાવું અધરમના કામે. મન જે થાવું ઈ થાય. પણ એ કાંઈ બોલી શકી નહીં.<br /> <br /> ભગો બહાર નીકળ્યો ત્યારે હેઠવાસનાં બીજાં ઝૂંપડાં ટાઢ અને અંધારું ઓઢીને લપાયેલાં પડ્યાં હતાં. અજવાળી આઠમનો ચંદ્ર એમાં પ્રવેશી શકે તેમ નહોતો. ખોડાનું ઝૂંપડું પડખે જ હતું. ભગાએ એને સાદ પાડ્યો. ખોડો બહાર આવ્યો. ભગાએ હુકમની ભાષામાં વાત કરી; ‘જીબાપુના ફળિયે અધમૂવું પાડરું પડ્યું સ. ઈને કાં બાપુની વાડીઈ, કાં આંયાં થોરના ઢૂવે મેલી દેવું સ, હાલ્ય.’<br /> <br /> ખોડાએ ચોખ્ખી ના ભણી દીધી, ‘જીવતા જીવને ખભે લઈને મારે પાપના ભારા નથ બાંધવા. મન અમી ભૂખી મરીશું. જીવતા જીવને ઉપાડવું આપડો ધરમ નંઈ. ઉં તો કવ તમીંય આવું અધરમનું કામ નો કરો તો હારું.’<br /> <br /> ભગાએ ઘણું સમજાવ્યો; પણ ખોડો એકનો બે ન થયો. નથી આવવું કહીને ઝૂંપડામાં ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> વળી ભગાના પગ ભાગી ગયા. હવે? જેસુભાને કહ્યું છે કે કંઈક કરવું તો જોઈશે. શું કરવું? વિચારતાં વિચારતાં એ ગામના નાકે આવ્યો. ઇસ્માઇલની ખડકી પાસે ઊભા રહીને સાદ પાડ્યો. અંદરથી એની બૈરીએ જવાબ આપ્યો, ‘તો ભાડે ગ્યા સ. હવારે આવવાના…’<br /> <br /> પગમાં એક તીર વાગે, બીજું તીર વાગે, ત્રીજું વાગે, ને જીવ ફંગોળાઈને પડે એમ ભગો રસ્તા વચ્ચે બેસી પડ્યો. શિયાળાની રાત. માણસ વહેલું જંપી જાય. ગામને છેવાડે તો માણસની ટહેલટપર પણ નહોતી. એક બાપુની બંગલી તરફ અજવાળાનું વાદળું ઊતર્યું હોય એમ લાગતું હતું. બાકી આખા ગામ ઉપર માંદું અજવાળું પાથરતો આઠમનો ચંદ્રમા પ્રકાશ કરતાં અંધારાના ઓછાયા પાથરતો હતો. એટલે બેઠે બેઠેય ભગાનો જીવ જીબાપુની બંગલીને જોઈ રહ્યો. અત્યારે મનમાં અધમૂવો દીકરો ને નજર સામે અધમૂવો પાડો એકસાથે એના શ્વાસ સાથે શ્વાસ લેતા હોય એમ અનુભવી રહ્યો.<br /> <br /> જલદી જલદી પાડાને ઠેકાણે પાડીને ઝૂંપડે પહોંચું; એ સિવાય બીજો રસ્તો નથી એવા વિચારે એ ઊઠ્યો. આજ પહેલાંવહેલાં એને ગામના ઉબડખાબડ રસ્તા પર ચાલતાં લથડિયાં આવી જતાં લાગ્યાં.<br /> <br /> જીબાપુની બંગલી દેખાણી ને બંગલીમાં કિસનલાઇટનું ઝમઝોકાર અજવાળું દેખાયું. ડેલીએ પહોંચ્યો તો ડેલીમાંય કિસનલાઇટ. ઉપર બંગલીમાં ઠિઠિયારા સંભળાય; ને ડેલીમાં, આંગણામાં, ઓસરી ને ઓરડામાં માણસોનો બોલાશ સંભળાય. સહુ પોતપોતાની મસ્તીમાં હોય તેમ હરતાં-ફરતાં ને વાતો કરતાં હતાં. મંગળગીતો ગાઈને બૈરાંઓ વીખરાયાં હતાં. સહુનાં ગળ્યાં મોંમાં આનંદ ઓગળતો હતો. એક ભગાનું ગળું સુકાઈ ગયું હતું. કોઈને કાંઈ કહ્યા વિના મૂંગો મૂંગો એ ફળિયામાં આવ્યો. ડેલીને અડીને ફળિયાના એક ખૂણામાં પાડો પડ્યો હતો, જેમનો તેમ. હા, જીવા જેવાએ એને આઘો કરીને ગુણિયા પર નાખ્યો હતો અને પાડા આસપાસના કચરાને સાફ કર્યો હતો. ભગો પાડા પાસે વાંકો વળ્યો ત્યારે એને એનો દીકરો યાદ આવી ગયો. બેયમાં જીવ હતોય, ને નહોતોય.<br /> <br /> ત્યાં ડેલીમાંથી જીવો આવ્યો. કામ તો નક્કી છે એમ જાણતો હોય તેમ એ કાંઈ બોલ્યો નહિ. ભગાએ એની સામું જોઈને કહ્યું, ‘હારું રાંઢવું જોહે, માબાપ.’<br /> <br /> તરત જીવાએ રાંઢવું લાવી આપ્યું.<br /> <br /> ‘આ ગુણિયું હેઠ મન રયું. જીવતે જીવ ઢહડીઈને ઈંને પીડા થાય, માબાપ!’<br /> <br /> ‘મન, લઈ જા તું તારે’, કહીને જીવો ડેલીમાં ચાલી ગયો.<br /> <br /> ભગાએ ગુણિયા સમેત પાડાના પાછલા પગ કચકચાવીને બાંધ્યા. એને એની આંખે અંધારાં આવી ગયાં. અત્યારે એને પાડાની જગ્યાએ એનો દીકરો દેખાતો હતો. પાડાને બાંધતી વખતે દીકરાની નનામી બાંધતો હોય એવી અમંગળ કલ્પના ઝબકી ગઈ. પાડાને વાડીએ મૂકીને કે હેઠવાસની થોરની વાડ સુધી લઈ જઈને તરત દીકરા પાસે પહોંચી જવાની તાલાવેલીએ એનામાં બળ પૂર્યું. એણે જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો.<br /> <br /> જીબાપુની ડેલી વટાવી પછી અજવાળું નહોતું. આઠમનો ચંદ્ર ઢળી ગયો હતો. ગામના નાના રસ્તા પડછાયામાં ડૂબી ગયા હતા. તોય કોઈ સામે મળે ને પોતાના આ કરતૂત વિશે કંઈ વાત થાય તો! – એ બીકે એ પાદર તરફ વળ્યો. ગામ નાનું. પાંચ ઘર મૂકો ને પાદર આવે. પાદર વટાવીને હેઠવાસ કોર નીકળી જઈશ એવા વિચારે એણે શેરી વટાવી. પણ એટલી વારમાં હાંફી ગયો. ગમે તેટલું બળ કરે તોય પાડાને ખેંચી શકતો નહોતો. હાથમાંથી રાંઢવું હેઠું મૂકીને એ પાડા પાસે બેસી પડ્યો, જાણે એના દીકરાની ખાટલી પાસે બેસી પડ્યો હોય એવો ભાવ અનુભવી રહ્યો. બાજુમાં એક કૂતરું આ જોઈને આઘું ગયું ને ભસ્યું. એને લીધે બીજાં કૂતરાં પણ ભસી ઊઠ્યા. ને પછી લાંબે રાગે રડવા લાગ્યાં.<br /> <br /> શેરીને નાકે ધૂળિયાં ઘર. છૂટાછવાયાં ઝાડવાં. પાડા પાસે બેઠેલો ભગો. રડતાં કૂતરાંને એ બધું જોતો ઢળતો ચંદ્રમા, આ બધું જોઈને ભગો કંપી ઊઠ્યો. કૂતરાં રોવે એ તો અપશુકન. બધાએ ના પાડી’તી, અધરમનું કામ કરવાની. એને દીકરાનો દેખાવ, ને ગરુડાનો મંત્ર, ને ડોશીની સલાહ, ને ખોડાની ખીજ, ને પોતાની નિરાધારી એવાં એવાં ઊભરી પડ્યાં કે સુકાયેલી આંખોમાં પાણી તબકી ગયાં. એનાથી ડૂસકું મુકાઈ ગયું. થોડી વાર થઈ એટલે કૂતરાઓએ વધુ દેકારો મચાવ્યો, જાણે પોતાનો દીકરો મરી ગયો ને આખો હેઠવાસ એકઠો થઈને રોકકળ મચાવે છે એવું દૃશ્ય માનસપટ પર ઊડ્યું!<br /> <br /> દીકરો યાદ આવતાં એ ઊઠ્યો. વળી જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો. પણ હવે એનું શરીર કામ આપતું નહોતું. હાથપગ પાણી પાણી થતા ચાલ્યા, ને આંખોમાંથીય પાણી નીકળી પડ્યાં. બીજી બાજુ, દીકરાનો શ્વાસ એનાં રૂવેં રૂંવે ફરકી રહ્યો. ઘડીભર તો થયું કે આને આમ ને આમ મૂકીને હેઠવાસ કોર દોટ મૂકું. પણ કૂતરાં ઝાઝાં ભેગાં થઈ ગયાં હતાં. તરત આને ફાડી ખાય, ને ગમે ત્યાં ઘસડી જાય. અને સવારે જેસુભાને ખબર પડે તો મને ત્યારે ને ત્યારે ગામ મુકાવે. એનો જીવ દીકરાને વળગ્યો હતો, ને એને પાડો વળગ્યો હતો. આખા દિવસનો નિર્જળા ઉપવાસ. આખા દિવસની કહેવાય નહિ ને સહેવાય નહિ એવી મૂંઝવણ, તે ભગો જીવ વગરનો થઈ પડ્યો.<br /> <br /> અડધી રાત સુધી ચંદ્રમાનું અજવાળું હોય ત્યાં સુધીમાં આને ઠેકાણે પાડી દઉં તો સારું. નહિતર અંધારે આ કૂતરાં શું કરે તે કહેવાય નહિ! – એવા વિચારે ઊઠ્યો. યાદ આવતાં ગયાં એ દેવદેવીઓનાં નામ લેતો, પોતે કરી રહ્યો છે એ પાપ છે ને પાપ નથી એવી અવઢવ સાથે, પાડાને થોરના ઢૂવે જીવતો પહોંચાડે ને ઝૂંપડામાં દીકરાને જીવતો જુએ તો આમાં પાપ નથી જ નથી એવા વિચારે પાડાને ઝનૂનપૂર્વક ઢહડવા માંડ્યો. મનના મનસૂબા પ્રમાણે શરીર કામ કરતું નહોતું. એમાં ગામના રસ્તા કરતાં પાદરમાંથી નીકળતો રસ્તો વધુ ઉબડખાબડ હતો. ને પાડો વારેઘડીએ કોઈ ઢેખાડા સાથે ભરાઈ પડતો હતો. એમ થાય ત્યારે એ હાંફવા માંડતાં હતાં. ગમે તેટલું બળ કરે છે તોય અંતર કપાતું નથી એ જોઈને ભાંગી પડતો હતો. કૂતરાં તો ત્યાં ઊભાં ઊભાં જ રડતાં હતાં, પણ એને લાગતું હતું કે વધુ નજીક આવી રહ્યાં છે.<br /> <br /> કૂતરાનાં રુદન સાથે એની અકળામણ વધતી ચાલી. એને પોતાના દીકરાનો જીવ જતો લાગ્યો. પાડાને ખભે ઉપાડીને દોટ મૂકું – એવા ઝનૂનથી એણે પાડાને ઢસડ્યો; ને પાડો એક પાણામાં ફસાઈ ગયો. ભગો અડબડિયું ખાઈ ગયો. ઊભો થયો ત્યારે આંખે અંધારાં ફરી વળ્યાં. જોયું તો, ચંદ્ર આથમવાની અણી પર હતો. આ દૃશ્ય જોઈને કૂતરા નજીક આવીને વધુ જોરથી ભસવા માંડ્યાં. આ દશા ભગાને ગાંડો બનાવી મૂકે એવી હતી. આથમતાં અંજવાસમાં એણે જોયું કે હેઠવાસ દેખાય છે, એનો દીકરો છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યો છે. ડોશી વારેઘડીએ ઝૂંપડામાંથી બહાર ડોકાઈ રહી છે. પાડાને પથ્થરમાંથી ખેસવવા એ પાડા પર વાંકો વળ્યો. પાડાની ડોક બાથમાં લીધી. ઉંચકવા મથ્યો. પાડો હલ્યો નહીં. એકબે વાર એમ કર્યું ને હાંફ ચડી. આંખો ફાટી રહી. મોંએ ફીણ આવી ગયાં. ચંદ્ર આથમ્યો. અંધારું. કૂતરાએ દેકારો મચાવ્યો. ભગાએ ભાન ગુમાવ્યું. કૂતરાના રુદનમાં એને હેઠવાસ તરફથી આવતી પ્રાણપોક સંભળાયાનો ભાસ થયો. જીવ પર આવીને એણે પાડાને ઊંચકવા બળ કર્યું. એની કમરમાં સબાકો થયો. આંખો ધબ્બ થઈ. એક ક્ષણ અંધારામાં તાકી રહી. બીજી ક્ષણે એ પાડા પર ધબ્બ દઈને ફસડાઈ પડ્યો. પાડો ચારે પગે ઊભો થયો લાગ્યો. પાડા પર સવાર થઈને જમરાજ એના ઝૂંપડા તરફ જતા દેખાયા. એના મોંમાંથી ફીણ નીકળી પડ્યાં. મરેલા પાડાના મોં પર બાઝેલા ફીણ સાથે ભગાના મોંમાંથી નીકળતાં ફીણ મળી ગયાં.<br /> <br /> વહેલી પરોઢે જેસુભા વાડીએથી ઘેર જવા આ રસ્તેથી નીકળ્યો ત્યારે આછા ઉજાસમાં એણે રસ્તા વચ્ચે કંઈક પડેલું દીઠું. ઘોડી ઊભી રાખી. નીરખીને જોયું.<br /> <br /> અને ઘોડીને એડી મારી.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111424 2026-05-28T18:28:03Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{working}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{done}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%B5%E0%AB%87%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%B6%E0%AA%A8&diff=111423 2026-05-28T18:14:18Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|વેકેશન | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> બૉબીની ચીસ સંભળાણી ને દીદી દોડી, પાછળ હુંય. જઈને જોયું તો બધા છોકરા બૉબીને ઘેરી વળેલા. એકે બૉબીની આંગળી પકડી રાખેલી. આંગળીએ લોહી. દીદીએ બૉબીને ખોળામાં લઈ લીધો; લોહીવાળી આંગળી દાબી.<br /> <br /> ‘કોણે વગાડ્યું?… કેમ કરતાં વાગ્યું?… બહાર શું કામે નીકળ્યો?… ખરા બપોરેય સૂતા નથી… આખી શેરી માથે લ્યો છો… કોઈ કહેવાવાળું નથી.. નાનાનેય તમારી સાથે શા માટે રમાડો છો?…’ દીદી તો સામટી બૉબીને, છોકરાઓને, શેરી આખીને ધમકાવવા લાગી.<br /> <br /> ‘અમે તો, આન્ટી, ના પાડી’તી, પણ બૉબી કહે કે હવે હું નાનો નથી, હું તો રમવાનો…’<br /> <br /> ‘બોલ નથી વાગ્યો હૉ આન્ટી, આ વીકીએ સિક્સ મારી ને બૉબી કૅચ કરવા ગયો ને પડ્યો, એમાં…’<br /> <br /> છોકરાઓ જવાબ આપતા’તા. આખી શેરી ધોમ તડકાથી ભરેલી હતી. બંને તરફ બારી – બારણાંની છત નીચે છાયાના ટુકડા પડ્યા’તા. પણ એ મોટે ભાગે કૂતરાઓએ રોકી લીધા’તા. બધા છોકરાઓ તો ધોમ તડકામાં જ ઊભા’તા. બોલાચાલી થઈ ને એક – બે બારણાં ખુલ્યાં. દીદી કોઈ જવાબ સાંભળવા તૈયાર નહોતી.<br /> <br /> ‘પડ્યો એમાં કાંઈ લોહી નીકળે?… તમે ખોટા છો બધા.. ચાલ અંદર…આ વીકી જ્યારે આવે ત્યારે કાંઈક ને કાંઈક ધમાલ કર્યા કરે છે…બપોરેય નિરાંત નહીં. નહિ જોયા હોય સચીનના દીકરા…’<br /> <br /> ‘સચીનને હજી દીકરો ક્યાં છે, આન્ટી!’ બધા ક્રિકેટરોના એ ટુ ઝૅડ રેકોર્ડ્ઝ રાખનાર એક છોકરો બોલ્યો.<br /> <br /> આંગળી પકડી રાખીને દીદી બૉબીને ઘરમાં લઈ ગઈ. અગિયારની જ નહિ, ગમે તેટલાની, આખી ટીમ ઘડીભર એમ જ ઊભી રહી. બધાથી જરાક અલગ ઊભેલા વીકી પર મારી નજર પડી. સામેવાળો ક્લીનબોલ્ડ થાય ત્યારે સિધ્ધુ પગની આંટી લગાવી બેટને ટેકે ઊભો રહે એમ ઊભો’તો વીકી. હજી એના ચહેરા પર એ વંચાતું’તું કે એ કાંઈ ગુનેગાર નથી. રમતમાં તો એમ જ ચાલે. મનેય એનો વાંક લાગ્યો નહોતો.<br /> <br /> ‘વેકેશનમાં છોકરાં રમે નહિ તો શું કરે? આખો દી' ઘરમાં ગોંધાઈ રહે!’ સામેના બારણાંમાં જતાં જતાં જે માસી બોલ્યાં તે વીકીના સગાં લાગ્યાં.<br /> <br /> ‘મિષી…’દીદીએ સાદ પાડ્યો. હું અંદર દોડી. જતાં જતાં મારાથી વીકી સામું જોવાઈ ગયું. એ પણ મારી તરફ, અમારાં બારણાં તરફ, નજર ઠેરવીને ઊભો’તો. બૉબીનો સાચો ઓછો ને ખોટો વધુ ભેંકડો ચાલુ હતો.<br /> <br /> ‘કબાટમાંથી દવાનું બૉક્સ લાવ. એમાં બૅન્ડેડ હશે.’ દીદીએ મને ઑર્ડર કર્યો. મેં બૉક્સમાંથી એક બૅન્ડેડ કાઢી ત્યાં સુધીમાં દીદીએ બૉબીની આંગળીને પાણી રેડીને સાફ કરી નાખી. સ્હેજ છોલાયું હતું. પાણી અડતાં બૉબીનો અવાજ ધીમો થઈ ગયો ને દીદીએ બૅન્ડેડ લગાવી ત્યાં તો અવાજ બંધ. દીદીએ પાણીવાળો હાથ બૉબીના મોંએ ફેરવીને મોં લૂછ્યું ત્યાં તો બૉબીને કાંઈ થયું જ નથી જાણે, એમ ઊભો થઈ ગયો.<br /> <br /> બહારથી એકે એક બૉલ પર જોરદાર અપીલના અવાજો આવતા’તા.<br /> <br /> ‘હવે બહાર જતો નહીં. તું ને માસી ગેઈમ રમો.’ દીદીનો હુકમ. મારી અંદર, બહાર ડોકાવાની છટપટાતી થતી’તી. દીદીને બપોરે સૂઈ જવાની આદત. વેકેશનમાં હું દીદીને ત્યાં આવું ત્યારે આખી બપોર બૉબી સાથે રમવામાં જાય. આ વેકેશનમાં વીડિયો ગેઈમમાં મજા પડતી’તી. કલ્પનામાંય ન આવે એવાં ચિત્રો રચાતાં – ભૂસાતાં; મગજમાંય ન બેસે એવા કોયડા ઊપસતા – ઉકેલાતા.<br /> <br /> મને ને બૉબીને ટાઇમ ક્યાં પસાર થઈ જતો તેની ખબર રહેતી નહિ. અત્યારે બૉબી સરકીને ક્યારે બહાર ચાલ્યો ગયો એની મને ખબર રહી નહોતી. સાત વરસનો થઈ ગયો એટલે એ પોતાની જાતને મોટી માનવા લાગ્યો’તો પણ બાર – પંદરના છોકરાઓ સાથે કાંઈ રમાય?<br /> <br /> ‘નહિ, હું તો જવાનો. મને કાંઈ થયું નથી.’ કહેતોક ને બૉબી બારણાં બહાર દોડી ગયો. દીદીને બપોરે સૂઈ જવાની આદત. ‘તું ધ્યાન રાખતી રહેજે બારીમાંથી.’ કહીને દીદી રૂમમાં ચાલી ગઈ.<br /> <br /> બપોરના કાયમ બંધ રહેતી બારી મેં ખોલી. સીધો જ વીકી દેખાયો. બારી ખુલી કે એણે આ તરફ ટીકી ટીકીને જોવાનું કર્યું એમ મને લાગ્યું. હું બારીમાં ઊભી. શેરી, તડકો અને આખી ટીમ દેખાતી’તી. પણ મારી આંખો વીકીને જ જોઈ રહી. એ સ્લીપમાં ઊભો’તો એટલે બરોબર અમારી બારી સામે જ. દરેક બૉલ એ જ કેચ કરતો’તો. ઊંચો ઊછળીને, ડાય મારીને, એક હાથે. એમ કરે ત્યારે વિકેટકિપરે અને કેપ્ટને તાળીઓ પાડીને ‘શાબાશી’ આપવી પડે. અહીં તો બધા તાળીઓ પાડતા’તા. મને મજા પડી ગઈ. મારા ચહેરા પરની ખુશી વાંચતો હોય એમ વીકી પણ વધુ તરવરાટ દેખાડતો’તો. રનનો આંક વધે તેમ મારા મનના ભાવ વધી રહ્યા.<br /> <br /> બારણામાંથી બૉબી અંદર ડોકાયો. ‘મી! મને આ લોકો નથી રમાડતા..’ બૉબીએ ફરિયાદ કરી. બહાર ઊભેલા બેત્રણ ફિલ્ડરોએ આ તરફ જોયું. મેં બહાર નીકળીને આખી ટીમને કહ્યું. ‘ભૈ, આને બે દડા રમાડો ને!’ વીકીએ મારો બોલ ઝીલીને ઑર્ડર કર્યો, ‘હવે એક ઑવર બૉબીની.’<br /> <br /> બૉબીનો પહેલો બૉલ, સીધો ઘા, ફુલટોસ, ફટકો અને વીકીના હાથમાં સીધો કેચ આવ્યો પણ વીકીએ પકડ્યો નહિ, પાડી દીધો, પડવા દીધો, ખોટી ખોટી ડાય મારી ને હસી પડ્યો મારી સામું જોઈને. હું પણ હસી પડી. અમારી બંનેની આંખો સામસામું હસતી રહી. બીજા છોકરાઓનું ધ્યાન હશે કે નહિ એનું ધ્યાન મને નહોતું. હું અધખુલાં બારણાંમાં જ ઊભી’તી. શેરીનાં બારીબારણાં બંધ હતાં. અવરજવર નહોતી. તડકાનો સન્નાટો પથરાયેલો હતો. છોકરા રમતમાં હતા. હું અને વીકી આ બધાથી અલગ પડી ગયાં હોઈએ એવું હું અનુભવી રહી. ખરેખર, મને વીકી પ્રત્યે અજબનું આકર્ષણ થઈ રહ્યું. તડકો અંદર ન આવે એટલે બંધ રાખેલાં બારીબારણામાંથી અત્યારે દેકારો અંદર આવી રહ્યો છે એનું પણ મને ભાન ન રહ્યું.<br /> <br /> ‘મિષી! બારણું બંધ કરીને બેસ.’ રૂમમાંથી દીદીનો અવાજ, ‘કેટલો દેકારો કરે છે આ લોકો…’<br /> <br /> મારે એટલું જ જોઈતું’તું જાણે. ઓચિંતા જ મને આવું ગમવા માંડ્યું. બારીબારણું બંધ કરીને હું ઓટલે ઊભી રહી. આટલા દેકારા વચ્ચે મને મારી અંદર એકાંત લાગ્યું. આટલા તડકા વચ્ચે મને આનંદનું લખલખું આવી ગયું. મારી અંદર એકમાત્ર વીકી રમી રહ્યો. તડકાની જેમ સમય પણ અટકી જાય ને આમ ને આમ બધું ચિત્રવત્ થઈ જાય તો કેવું સારું, એવું અસ્પષ્ટપણે મારી અંદર થતું’તું. વીકી વારંવાર મારી તરફ જોતો’તો. એને પણ મારી જેમ જ થતું હશે?<br /> <br /> સામેના મકાનની બારી ખુલી. પેલાં માસીનો ચહેરો દેખાયો, ‘વિકી! ચલ, ચા પી લે, ભઈલા! પછી રમજે.’<br /> <br /> ‘હમણાં આવું’. કહેતો વીકી છલાંગ મારીને સામેના બારણાંમાં અદૃશ્ય. મને થયું, ‘હમણા આવું’ એમ એણે મને કહ્યું કે શું!<br /> <br /> હા. એમ જ. ગયો એવો જ વીકી પાછો આવ્યો. બારણાંમાંથી ઠેકડો મારતાં એ હસતી આંખોએ મને જોઈ રહ્યો. ઘણો સમય એમ જ ચાલ્યું.<br /> <br /> મિષી, કેમ બહાર ઊભી છે?’ દીદી ઊઠી. રસોડામાંથી અવાજ કર્યો.<br /> <br /> ‘અંદર જઈને મેં કહ્યું, ‘તેં જ કહ્યું’તું ને, બૉબીનું ધ્યાન રાખવાનું?’<br /> <br /> ‘એ તો અમસ્તુ. બૉલ આવે ત્યારે આપણે આડો હાથ કરી શકીએ કાંઈ?… આ તો તું ક્યારેક બારીમાંથી ડોકિયું કરતી રહે તો બૉબીને ઠીક રહે એટલે કહ્યું’તું.’<br /> <br /> હું અંદરથી ચૂપ થઈ ગઈ. દીદીને કાંઈ શંકા પડી હશે? જાગીને બાથરૂમમાં જતાં, બાથરૂમમાંથી રૂમમાંથી રસોડામાં જતાં એ મને જોઈ રહી હશે? એ વિચારે મને આછી કંપારી આવી ગઈ. જઈને ઉઘાડું બારણું બંધ કરી આવી.<br /> <br /> રિમોટ-કંટ્રોલ હાથમાં લીધું પણ ગેઈમ ચાલુ કરવાની ઇચ્છા ન થઈ. બહારથી એક એક બૉલે જોરદાર અપીલના અવાજો આવતા’તા. અમારી બંધ બારીએ બૉલ ભટકાવાનો અવાજ થયો, ધડામ. મને થયું, વીકીએ જ ફટકો માર્યો હશે!<br /> <br /> મને દોડીને બારી ખોલવાનું મન થયું. પણ દીદીએ ચા – દૂધના કપ ટેબલ પર મૂકતાં હુકમ કર્યો, ‘બૉબીને બોલાવ. નહિ જોયા હોય સચીનના દીકરા…’ દીદીને ક્રિકેટ ઉપર જ કંટાળો આવતો હોય એમ લાગ્યું. મને તો બહુ ગમતું’તું. પણ હવે દીદી મને જોવા નહિ દે; મને મનોમન એવું થતું’તું.<br /> <br /> બારણું ખોલતાં મેં ‘બૉબી!’ બૂમ મારી, પણ મારી નજર તો સીધી ક્રીઝ પર જઈ પહોંચી. વીકી ત્યાં નહોતો. વીકી સામેના ઓટલે સૂનમૂન બેઠો’તો. કેમ? શા માટે?… મારી અંદર હલચલ. હું અંદર આવી એટલે એણે બેટ મૂકી દીધું હશે?<br /> <br /> ‘ચલો, પહેલાં દૂધ પી લો.’ દીદીનો હુકમ. ‘જોઉં બૅન્ડેડ.’ દીદીએ બૉબીની આંગળી પકડી. ‘થોડો સોજો છે. મટી જશે.’ દીદીએ બૅન્ડેડને થોડી દબાવી. ‘ભલે એમ જ રહી.’<br /> <br /> એકબે બટકાં ને એકબે ઘૂંટડા ભરતોક ને બૉબી બહાર દોડી ગયો. હું દીદી સામે બેઠી બેઠી એક પછી એક ઘૂંટ લેતી રહી. મને અત્યારે દીદી મારી વૉચ રાખતી હોય એવી લાગતી’તી.<br /> <br /> ‘બારણું ખોલી નાખ. હવે તડકો નહિ આવે. પાછું વાગ્યા પર વાગશે તો ભાઈસાહેબ ભેંકડો તાણશે.’ દીદીના શબ્દો મને તડકામાં વરસાદના છાંટા જેવા લાગ્યા. ઉતાવળે જઈને મેં બારણું ખોલ્યું. પણ ઓટલે ઊભવું કેમ કરીને? દીદીને કેવું લાગશે? એને શંકા પડે કે હું વીકીને જોવા ઊભી છું, તો? એ વિચારમાં એમ જ ઊભી રહી, ત્યાં દીદીએ કહ્યું, ‘તારે કાંઈ કરવું ના હોય તો ત્યાં બેસ; ધ્યાન રાખજે.’<br /> <br /> મારી અંદર ‘દીદી!… મારી દીદી!’ એવું થઈ રહ્યું. ‘મારે અહીં ઊભા રહેવા સિવાય કાંઈ કરવું જ ક્યાં છે, મારી દીદી!’ હું રાજી રાજી થઈ ગઈ. આ વખતે દસમાની એક્ઝામ આપીને તરત આવી ગઈ એટલે લાંબો સમય થઈ ગયો. હમણાં હમણાં મારા ચહેરા પર ક્યારેક એનો કંટાળો તરી આવતો. દીદી એ પામી જતી ને મને જેમ કરું તેમ કરવા દેતી. જો કે, તોય મને દીદીને ત્યાં વેકેશન ગાળવું ગમતું. એમાં, આજ તો બહુ ગમવા માંડ્યું.<br /> <br /> હું ઓટલે આવી ઊભી કે વીકી ઊભો થયો. પેલા પાસેથી બેટ લીધું. બધા છોકરાઓ તાળી પાડી ઊઠ્યા. ‘બૉલે બૉલે સિક્સર, હો વીકી!’ એક બોલી ઊઠ્યો. વીકી હસી રહ્યો. બધા છોકરા દેકારો. સામેવાળું બારણું ખૂલ્યું. પેલા માસી એના ઓટલે આવ્યા. આમતેમ જોયું. મારી સામે એકધારું જોઈ રહ્યાં. કેમ મને જ જુએ છે? હું આમતેમ જોવા માંડી. પછી બૉબી સામું જોઈ રહી. હવે વીકી સામું જોવું જ નથી. માસી એમ જ જોઈ રહ્યાં. ઘડીકવાર ઊભીને ઓટલે જ બેસી પડ્યાં. હવે? ઘણો સમય એમ જ ચાલ્યું.<br /> <br /> તડકો શેરીમાંથી ઊંચકાઈને બીજા માળની બારીઓમાં ઘૂસવા માંડ્યો. બારણાં ખૂલવાં માંડ્યાં. ઓટલા જીવતા થયા. શેરીમાં અવરજવર શરૂ થઈ. ‘સાંજ પડવા આવી. હવે બંધ કરો આ ભવાડા..’ એક માસી પસાર થતાં બોલ્યાં, પણ કોઈએ સાંભળ્યું નહિ. મને એ માસી જરાય સારી ન લાગી. ભલેને આ લોકો રમતા જ રહે એવું મને થતું’તું. ભલે ને હવે વીકી સામું સતત ન જોવાય; ક્યારેક ક્યારેક તો નજરો મળે છે! એય કેવું ગમે છે! મને સાંજ પણ સારી લાગતી’તી.<br /> <br /> ‘મી, મને બેટિંગનું કહે ને!’ બૉબી બોલ્યો. વીકીએ સાંભળ્યું. એણે તરત બૉબીને બેટ આપ્યું ને મારી સામે ફિલ્ડીંગમાં ઊભો. મને બહુ ગમ્યું. એણે એકવાર મારી આંખોમાં આંખો મિલાવી. અમારી બંનેની આંખો હસતી’તી. હું શરમાઈ ગઈ. પેલી માસીની આંખ અમારાં પર ચોંટી રહી. હું ધ્રૂજી ઊઠી. ત્યાંથી અંદર ચાલ્યા જવાનું મન થયું પણ પગ ઊપડ્યા નહીં. થોડો સમય એમ ચાલ્યું.<br /> <br /> ત્યાં જીજાજીના સ્કૂટરની બ્રેક વાગી. એમની નજર સીધી બૉબી પર પડી. ‘ચલ, અંદર.’ હુકમ. બૉબીએ બેટ મૂકીને દોટ દીધી. જીજાજીની નજર બૉબીની આંગળી પર પડી. ‘શું થયું?… કેમ કરતા?…’ પ્રશ્નો. જીજાજીએ અંદર આવતાં આવતાં બૉબીની આંગળી જોઈ.<br /> <br /> ‘વીકીએ બૉલ વગાડ્યો.’ બૉબી ઓચિંતો રડવા લાગ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ વીકી?’<br /> <br /> ‘એણે નથી વગાડ્યો. આ ભાઈ જ પડી ગયા.’ હું બોલી ગઈ. જીજાજી મારી સામું જોઈ રહ્યા. મેં વીકીની ફેવર કરી એ એમને ગમ્યું નહિ કે શું? મેં વીકીની ફેવર કેમ કરી? મને ભાન ન રહ્યું.?<br /> <br /> જીજાજીએ બૅન્ડેડ ઉખેડવા કર્યું. ‘નંઈ, નંઈ ઉખેડવી નથી. દુઃખે છે.’ બૉબીનું રડવાનું ચાલુ.<br /> <br /> ‘હવે કાંઈ થયું નથી. જરાક છોલાયું છે. આ તો મેં અમસ્થા બૅન્ડેડ લગાવી દીધી.’ દીદીએ ખુલાસો કર્યો.<br /> <br /> ‘અચ્છા, અચ્છા, ચૂપ. ચૂપ થઈ જા. કાલે એસેલવર્લ્ડ જવાનું છે.’ કહેતાં જીજાજી બાથરૂમ તરફ. બૉબીનું રડવાનું બંધ. દીદીનું હસવાનું ચાલુ. હું કેમ હસતી નથી એવી શંકા સાથે દીદી મારી સામું જોઈ રહી. હું કેમ હસતી નથી? અંદર આવવું પડ્યું એ મને ન ગમ્યું? હવે બૉબી બહાર નહિ જઈ શકે એ ન ગમ્યું? કાલે એસેલવર્લ્ડ જવાનું એ ન ગમ્યું?<br /> <br /> સાંજ પડી ગઈ તોય બહારથી છોકરાઓનો દેકારો ધસી આવતો હતો. પણ બૉબી બહાર ન જાય તો હું કેમ જઈ શકું? અને હવે રાતની રસોઈ પણ કરવાની. આ વખતે દીદી રસોડામાં ઓછું ધ્યાન આપતી. મને બધું શીખવાનો આગ્રહ કરતી. એ મને ગમતુંય. પણ અત્યારે હું રસોડામાં ને દીદી ઓટલે જઈ બેઠી એ મને બિલકુલ ન ગમ્યું. ઢીલા હાથે હું રસોઈ કરતી રહી. મન વગર જમી. એસેલવર્લ્ડની વાતોમાં ભળવાને બદલે મૂંગી મૂંગી ફિક્કું હસતી રહી. દીદી – જીજાજી ટીવી જોતાં બેઠાં. મને અત્યારે એય મન ન થયું. બૉબીય થાક્યો હતો. અમે બંને બારી પાસેના અમારા પલંગ પર જઈ બેઠાં.<br /> <br /> ‘હવે મિષા કંટાળી લાગે છે.’ જીજાજી બોલ્યા.<br /> <br /> દીદીએ ટીવીમાંથી નજર ખેસવી નહિ. એમ જ જવાબ દીધો: ‘બસ, હવે આજકાલમાં જ પપ્પા – મમ્મી આવવાનાં ને. મીના માસીની તબિયત સારી નથી એટલે અહીંથી વડોદરે જવાનાં. સવારે જ ફોન હતો.’<br /> <br /> સવારે મને આ વાત બહુ ગમી’તી. અત્યારે મારી અંદર ચિત્કાર થઈ ઊઠ્યોઃ ‘ના. મારે નથી જવું. મારે અહીંયાં જ રહેવું છે. મને અહીં જ ગમે છે.’.... પણ, કાલે પપ્પા – મમ્મી આવે ને કહે ચાલ, તો હું ના પાડી શકીશ? શું કહીશઃ મને વીકી બહુ ગમે છે. મારે વીકી હોય ત્યાં જ રહેવું છે, એમ?<br /> <br /> બૉબીની બૅન્ડેડ લગાવેલી આંગળી મારા હાથમાં હતી.<br /> <br /> રોજ તો દીદી-જીજાજી ટીવી જોતાં હોય ત્યાં અમે સૂઈ જઈએ. અત્યારે બૉબી સૂઈ ગયો. મારી આંખ મળતી નહોતી. મને વીકીના વિચારો આવતા’તા. કાલે બપોરથી એસેલવર્લ્ડ ચાલ્યા જઈશું તો રાત સુધી નહિ આવીએ; તો વીકી? …હું બૉબીની બૅન્ડેડવાળી આંગળી જોઈ રહી.<br /> <br /> ઉપરવાળા માસીએ કહેલું કે, બૉબી – મિષા ભલેને બધાં છોકરાં સાથે ધાબા ઉપર સૂવે, પણ દીદીએ ના પાડેલી. નહિતર અત્યારેય વીકીને જોઈ શકાત. વીકી તો એની અગાસીમાં જ સૂતો હોય ને! છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! અહીં તો દીદી કહે તેમ રહેવાનું.<br /> <br /> પડખાં ફેરવવામાં મારી અકળામણ બહાર આવતી’તી. ક્યાંય સુધી એમ જ પડી રહી. ઘરની લાઇટો ઑફ થઈ. દીદીને એમ કે હું સૂઈ ગઈ છું. પણ મને ઊંઘ ક્યાંથી?…તો, તો? કાલે આખો દિવસ વીકી નજરે નહિ પડે ને?… વીકીને કહું, એય એસેલવર્લ્ડ આવે; તો? ભલે ને અમારી સાથે ન આવે, પણ એકબે ફ્રેન્ડ સાથે આવે ને અમને ત્યાં મળે. પછી તો શેરીનાં છોકરાં ગણીને સાથે સાથે રાખવામાં દીદીને વાંધો ન રહે! આ વિચારે હું રાજી થઈ ગઈ.<br /> <br /> શેરી જંપવા માંડી તો ય મને ઊંઘ આવતી નહોતી. દીદીના બેડરૂમમાંથી કાંઈ અવાજ નહોતો. હું ધીમેથી ઊભી થઈ. શેરીમાં પડતી બારી ધીમેથી ખોલી. આખી શેરીમાં ચાંદની પથરાયેલી હતી. સ્ટ્રીટલાઈટના પીળા અજવાળાનો કાંઈ હિસાબ નહોતો. વીકી અગાસીની કોર પર ઝળૂંબીને ઊભો’તો. ‘વી..કી..!' હું બોલી ઊઠત, પણ મારા રૂંવે રૂંવે એ અવાજ ફૂટી નીકળ્યો. વીકીની નજર મારા પર ચોંટી. નીચું જોયેલો એનો ચહેરો દેખાતો નહોતો. બારીની અંદર ઊભેલી મારો ચહેરો એને પણ દેખાતો નહિ હોય. પણ અમને બંનેને ચોક્કસ હતું કે અમે બંને નજરોથી એકરૂપ બની રહ્યાં છીએ! વીકીને પણ એમ જ હશે ને કે હું બારી ખોલ્યા વિના નહીં રહું! મને પણ થતું’તું જ કે, વીકી અગાસીમાં ઊભો ઊભો મને જોવા અધીરો થતો હશે! બંને દિલ કેવાં એકબીજાનાં અરમાનો જાણે છે!<br /> <br /> આમ ને આમ કેટલી વાર ઊભાં રહ્યાં બંનેને ભાન ન રહ્યું. હવે તો શેરી અને ચાંદની સિવાય અમને કોઈ જોતુંય નહોતું.<br /> <br /> ‘હવે સૂઈ જાને, ભઈલા!” સામેની અગાસીમાં અવાજ થયો.<br /> <br /> ‘મને ઊંઘ નથી આવતી. સૂઈ જઈશ હમણાં.’ વીકીનો જવાબ. ખરેખર, મને પણ ઊંઘ યાદ નથી. થાક યાદ નથી. કાંઈ યાદ નથી.<br /> <br /> દીદીના રૂમમાં અવાજ. અવાજ થયો કે હું બારી બંધ કરતાંકને પલંગમાં લાંબી થઈ ગઈ. કેવી પરતંત્રતા! છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! દીદી બહાર આવીને રસોડામાં ગઈ. દસ-પંદર મિનિટ થઈ તોય એ રસોડામાં કંઈક ખડખડ કરતી રહી. હવે બારી નહિ ખોલી શકાય. બારી નહિ ખૂલે તો વીકી લંબાવશે. ભલે સૂઈ જાય. સવારે વહેલો જાગે તાજામાજો ને તરત ક્રિકેટ શરૂ…<br /> <br /> ક્યારે સ્વપ્નાવાળી ઊંઘ શરૂ થઈ ગઈ એનું મને ભાન ન રહ્યું. આમેય આજ બપોરથી જાગૃતિ અને સ્વપ્નાં વચ્ચે ગોથાં ખાતી રહી છું ને! જેવો બપોરનો તડકો એવી મધરાતની ચાંદની! બધું એકરસ થતું આવતું’તું!<br /> <br /> ‘હવે જાગો, બેટા!’ દીદીના અવાજે મારી આંખો ખુલી. ‘આજે તો બહુ સૂઈ રહી.’ દીદીને હું સૂતી લાગતી’તી. મને થયું, હું ઊંઘી જ નથી જાણે. એમ જ, અરધી ઊંઘતી પડી રહી’તી. જાણે બપોરનો તડકો ને મધરાતની ચાંદની એકરસ થઈને મારી અંદર ઘુમરાતાં’તાં!<br /> <br /> જીજાજી ને બૉબી ચાના ટેબલ પર હતા. આખી રાત આકાશમાં સફર કરી કરીને મારું શરીર થાકી ગયું હોય એમ લાગતું’તું. પણ તોયે મને તરત એમ થયું કે આ લોકો અત્યારથી જ ક્રિકેટ રમવાનું ચાલુ કરી ઘે તો કેવું સારું? મારા મનની મુરાદ ઈશ્વર પાસે પહોંચી ગઈ હોય એમ બૉબી જેવડા છોકરાએ બારણાંમાં ડોકાઈને બૂમ પાડી, 'બૉ….બી!' મને થયું, એ રમવા બોલાવે છે. ખરેખર, એમ જ હતું. બૉબીને બદલે મને બહાર દોડી જવાનું મન થયું, પણ હું કાંઈ એમ જઈ શકું? બૉબી તો બહાર દોડી ગયો. પણ સવાર સવારમાં મારાથી દીદી સાથેના ઘરકામમાંથી કેમ છુટાય? તોયે, દીદી બાથરૂમમાં ગઈ ત્યારે હું બારીમાંથી ડોકાઈ. અરધીપરધી ટીમ એકઠી થઈ ગઈ હતી. વીકી મારી રાહ જોતો સામેના ઓટલે બેઠો’તો. અમારી આંખો મળી ને આંખોમાં આનંદ છલકાયો.<br /> <br /> મારા આખા દેહમાં કંપારી વ્યાપી વળી.<br /> <br /> પણ, આજે ગઈકાલ જેવી નિરાંત નહિ મળે. આજે અમે એસેલવર્લ્ડ ચાલ્યાં જઈશું ને વીકી એકલો પડી જશે. વીકીને કેમ કહેવું કે તુંય આવ ને! ઘરકામમાં ગૂંથાયેલું મારું મન દરેક વાતે ગૂંચવાતું જતું’તું. જીજાજી પૂજામાં બેઠા’તાં. મનેય ભગવાનને એક બે પ્રાર્થના કરવાનું મન થયું. ખરેખર, પેલી કવિતામાં આવતું’તું એવું જ થયુંઃ ખરેખર, ભગવાન અમારા જેવા નોધારાનો આધાર છે. ભગવાન જ આવા સમયે ગરૂડે ચડીને આવે છે. મારામાં વિચાર ઝબક્યોઃ વીકીને કહી ન શકું પણ ચિઠ્ઠી તો લખી શકાય ને!<br /> <br /> મારા કામમાંથી પરવારીને હું ધીમે ધીમે અમારા પલંગ પર આવી બેઠી. સીધું લખવાનું કરીશ તો દીદીનું ધ્યાન જશે. પહેલાં એક પુસ્તક ખોલીને બેઠી. વચ્ચે વચ્ચે જોઈ લેતી કે દીદી શું કરે છે? પછી, પુસ્તકમાં કાગળ રાખીને પેન હાથમાં લીધી. શું લખવું? શું સંબોધન કરું? ‘પ્રિય’ લખ્યું, ને જોઈ રહી. મારી અંદર આનંદની હેલી મચી રહી. પણ, વીકીને ન ગમે તો? આવું તો સહુ લખે. ‘પ્રિય’ છેકી નાખ્યું. ‘વ્હાલા પરિષ્વજન’ લખ્યું. આ શબ્દ મને આ વરસે જ જાણવા મળ્યો’તો, ત્યારથી ગમી ગયો’તો. પણ, વીકીને નહિ ગમે તો? એ તો કહી દે એવો છે: મારે કાંઈ લવ–ફવ નથી. રમતાં રમતાં તો સહુ હસતાં જ હોયને! હસીએ એટલે કાંઈ લવ કહેવાય? તો, મારી શી વલે થાય? ઘડીભર થયું કે નથી લખવી ચિઠ્ઠી. પણ વીકી સાંજે નજીક આવે ને વાત થાય ને વીકી કહે કે મને કહ્યું હોત તો હુંય એસેલવર્લ્ડ આવત, તો? ચિઠ્ઠી તો લખી જ નાખું. કોઈ સંબોધન નથી કરવું. એમ જ જાણ કરી દઉં. ‘અમે આજે એસેલવર્લ્ડ જવાનાં…’ આટલું જ લખ્યું. છેકેલાં સંબોધનવાળો ભાગ ફાડીને કાગળ ગાઉનના ખિસ્સામાં મૂકી દીધો. દીદી રસોડામાંથી આ તરફ જોઈ રહી છે એની મને ખબર ન રહી. મને ફાળ પડી: દીદી હમણાં કહેશે, ખિસ્સામાં શું મૂક્યું? તો? વળી, મેં ભગવાનને પ્રાર્થના કરી : મારું આટલું કામ પાર પાડજો, ભગવાન!<br /> <br /> દીદીને શંકા ન પડે એવી સ્વાભાવિકતાથી ધીમે ધીમે ઓટલા પર આવી ઊભી. બેટ ઘુમાવતો વીકી તો સામે છેડે હતો. એ જલ્દી આઉટ થાય એવો નથી. હું આ ચિઠ્ઠી કેવી રીતે આપી શકીશ? બૉબી મારી પાસે હતો, એને કહું કે આ વીકીને આપી આવ. પણ, બૉબીને આપતાં આવડે? બીજોત્રીજો જાણી જાય તો? ખુદ બૉબી જ દીદીને કહે કે ‘મીએ વીકીને કંઈક આપ્યું,’ તો? એમ નથી કરવું. વીકી ફિલ્ડીંગમાં આ બાજુ આવે તો જ આપવી છે. મારી નજરની દોર વીકીને ખેંચી રહી. એ મારી આરઝૂ પામી ગયો હોય, કે બેધ્યાન થયો હોય. પણ બૉલ્ડ થઈ ગયો. હસતો હસતો મારી પાસે ફિલ્ડીંગમાં આવી ઊભો, ગઈકાલની જેમ. મારી અંદર મોરલા ટહુકવા માંડ્યા. એને પણ એવું થતું હશે? એની આંખોમાંય એવું વંચાય છે. હમણાં, બધાનું ધ્યાન પેલો ફટકો મારે એમાં હોય ત્યાં ચિઠ્ઠી આપી દઉં એવા વિચારે મેં ગાઉનમાં હાથ નાખ્યો. ત્યાં હાથમાં છાપું લઈને જીજાજી મારી પાસે આવીને ઊભા રહ્યા. ઊભા શું ઓટલે બેસી પડ્યા; બેસી પડ્યા શું, છાપું પહોળું કરીને, દીવાલને ટેકો દઈને, આરામથી વાંચવા માંડ્યા. આજે એમને રજા. નિરાંત. હવે હમણાં એ ઊભા નહિ થાય. મેં ખિસ્સામાં પકડી રાખેલી ચિઠ્ઠી એમ જ રહી. મારી અંદર અંધારું અંધારું થઈ ગયું. કાયમ પ્રેમથી જોતી હું, જીજાજીને અત્યારે ચીડથી જોઈ રહી. આખી દુનિયા, ખુદ ભગવાન પણ અમારા પ્રેમની વિરુદ્ધ હોય એવું મને થયું. હું ઢીલીઢફ થઈ ગઈ. બૉબીની આંગળી પર લગાવેલી બૅન્ડેડ જોઈ. એમ જ હતી. મને એ બૅન્ડેડ ઊખેડી નાખવાનું મન થયું.<br /> <br /> હવે હું અહીં ઊભી રહીશ તો વીકી મારા સામું જોયા વિના નહિ રહે ને હું વીકી સામું જોયા વિના નહિ રહું. અને અમારા લવ એટ ફર્સ્ટ સાઇટની જીજાજીને જાણ થઈ જાય તો? તો…તો…<br /> <br /> જીવનની બધી નિષ્ફળતાના ભાર સાથે હું અંદર આવી. જમીને તરત, વહેલાં વહેલાં, એસેલવર્લ્ડ જવાનું હતું એટલે દીદી તો બધું ઉતાવળે ઉતાવળે પતાવતી’તી. બૉબી કરતાં દીદીમાં વધુ ઉત્સાહ દેખાતો’તો. મને એ ગમતું ન’તું. એસેલવર્લ્ડ તો નામ હતું; અમસ્થું મેળા જેવું હતું. તોય આ લોકોને કેવો આનંદ થાય છે! એમાં શું જવું?<br /> <br /> ‘મિષી! તારા જીજાજીને ને બૉબીને અંદર બોલાવ.’ દીદીનો હુકમ.<br /> <br /> હંઅ. ભગવાન સીધો છે. જીજાજીને અંદર આવે કે ગમે તેમ કરીને વીકીને જાણ કરી દઉં. બહાર આવીને મેં જીજાજીને અંદર જવા કહ્યું. જીજાજીએ બૉબીને હુકમ કર્યો, ‘ચલ, અંદર.’ બૉબી કહે, ‘આ ઑવર પૂરી કરીને.’ જીજાજી કહે, ‘એને લેતી આવ.’ બોલો, ભગવાન સીધો છે કે નહિ?<br /> <br /> પણ, જેવી હું ઓટલે ઊભી કે વીકી મોં તંગ રાખીને એનાં બારણાંમાં દોડી ગયો. હું ચાલી ગઈ’તી એનો બદલો લેતો હોય એમ મને લાગ્યું. મારી અંદર ‘ન જા.’ થઈ રહ્યું. હું ‘વી…કી…!’ એમ ચીસ પાડી ઊઠત, પણ બલ્બ ઊડી જાય એમ મારું ચેતન હરાઈ ગયું. હું વીકીના બારણાં સામું નજર ખોડીને ઊભી રહી. વીકી હોત તો હું બૉબીને મોટેથી કહીને જાણ કરી દેત કે, ‘જલ્દી ચાલ, આપણે અત્યારે એસેલવર્લ્ડ જવાનું છે.’ પણ, વીકી મારાથી રિસાયો હોય એમ ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> બે ત્રણ મિનિટ પછી બહાર આવ્યો. મને લુખ્ખી નજરે જોઈ રહ્યો. મારે હવે અંદર જવું જોઈએ. નહિતર દીદી… શું કરવું?…મેં ખિસ્સામાંથી હાથ બહાર કાઢીને, હિંમત એકઠી કરીને, ચિઠ્ઠી ઓટલા પાસે નાખી. મારી નજર કહી રહીઃ આ બાજુ ફિલ્ડીંગમાં ઊભા રહીને લઈ લેજે. ને હું અંદર ચાલી ગઈ.<br /> <br /> અંદર આવી, ને ધ્રાસકો પડ્યોઃ વીકી સમજી ગયો હશે? ચિઠ્ઠી લઈ લીધી હશે? નહિ લે તો? બીજા કોઈ છોકરાના હાથમાં આવશે તો? દીદીને જાણ થશે તો? ભવાડો થશે તો?<br /> <br /> જમ્યાં, તૈયાર થયાં, બહાર નીકળ્યાં, જીજાજી સ્કૂટર ઊતારતા’તા. મારો મૂંઝારો વધી ગયો’તો. બહાર આવતાંકને મારી નજર ઓટલા પાસે ચિઠ્ઠી નાખી હતી ત્યાં પડી. ચિઠ્ઠી ત્યાં નહોતી, ઊડીને થોડે દૂર પડી’તી. ક્રિકેટ ટીમ ચાલી ગઈ હતી. શેરી અને ચિઠ્ઠી એકલાં પડ્યાં’તાં. હું બે ડગલાં ચાલીને ચિઠ્ઠી લઈ શકું તેમ નહોતી. મારી ચકળવકળ આંખોને નહીં સમજતી દીદીએ બારણાંને લૉક કર્યું ત્યાં સુધીમાં ચિઠ્ઠીને જોતાં જોતાં મારી અંદર લોહીનું પાણી થઈ ગયું. સ્કૂટર પાછળ અમે બે બહેનોને આગળ બૉબી. હેન્ડલ પકડતાં જીજાજીએ બૉબીની દુઃખતી આંગળી દુ:ખાવી. બૉબીએ ચીસ પાડી. ‘કાંઈ થયું નથી. ચૂપ રહે. બૅન્ડેડ છે પછી…’ જીજાજીનો અવાજ.<br /> <br /> મારા મગજ ઉપર પણ કોઈએ બેન્ડેડ લગાવી દીધી હોય એમ હું એસેલવર્લ્ડ પહોંચી. બધા ગાંડા થઈને એક એક આઈટેમ માણતાં’તા. મને કશાયમાં રસ પડતો ન’તો. મારું શબ ઊંચકીને બધા ઘૂમતાં હોય એવું મને થતું’તું. ક્યારેક ક્યારેક કોઈ ટોળામાં મને વીકી દેખાઈ જતો પણ એ વીકી નીકળતો નહીં. દરેક આઈટેમમાં બૉબી સાથે મારે જ જોડાવું પડતું. પણ મારું ચેતન વગરનું શરીર શું કરે છે એનું મને ભાનસાન નહોતું. સાંજ પડી, ને લાઇટો ઝળહળવાં માંડી તોય હું ભાનમાં ન આવી. અમારું સ્કૂટર શેરીમાં આવી ઊભું ત્યારે મારામાં ચેતન આવ્યું. વીકી એક નાના છોકરા સાથે એના ઓટલે બેઠો’તો. અમને જોતાં જ એ આનંદમાં આવી ગયો લાગ્યો. પણ મારી નજર અમારા ઓટલે પડી તો પપ્પા – મમ્મી બેઠેલાં! બધાંનાં હસવાં – કારવવાં વચ્ચે હું આસપાસ જોવા માંડી. પેલી ચિઠ્ઠી ઊડતી – આથડતી વીકીના ઓટલા પાસે પહોંચી ગઈ’તી. વીકીની નજર એના પર પડી. એણે ઉપાડી. વાંચી. એકધારું મારી સામે જોઈ રહ્યો. સ્ટ્રીટ લાઇટનું પીળું અજવાળું અમારા ચહેરા ઢાંકતું’તું.<br /> <br /> આવડા મોટા બૉબીને પપ્પાએ તેડી લીધો, ને તરત પૂછ્યું, ‘આંગળીએ શું થયું?<br /> <br /> ‘કાંઈ થયું નથી. થોડું છોલાયું છે. બૅન્ડેડ તો અમસ્થી લગાવી છે.’ દીદીએ એ વાતને જરાય મહત્ત્વ આપ્યું નહીં. મને તો હવે બૅન્ડેડ સાથે કંઈક અનુસંધાન થઈ ગયું લાગતું’તું. વીકી સિવાય બીજી કોઈ વાત મારા મગજમાં આવતી નહોતી. કાલે પપ્પા–મમ્મીની રાહ જોતી’તી; અત્યારે એ આવ્યાં એ મને ગમ્યું નહીં. એ લોકો શી વાતો કરવા મંડી પડ્યાં એ હું સાંભળતી નહોતી. પપ્પા મમ્મી એકાદ દિવસ રહીને કહેશેઃ ‘ચલ.’ તો?<br /> <br /> એમાં, દીદી વાતવાતમાં બોલી, ‘મિષાય હવે તમારી જ રાહ જોતી’તી. બે દિવસથી તો સાવ ઢીલી પડી ગઈ છે.’ ને મારી અંદર ચિત્કારો થઈ ઊઠ્યા: હું કાંઈ રાહ જોતી નહોતી – હું કાંઈ ઢીલી પડી ગઈ નથી – હું કાંઈ અહીંથી જવાની નથી –’ પણ, મારું ચાલશે કાંઈ?<br /> <br /> અત્યારે જમીકરીને બધાં અહીં બેઠાં છે તો બહાર ઓટલે ન બેસાય? બૉબીય પપ્પાની ગોદમાંથી નીકળતો નથી. બહાર છોકરા એકઠા થયાનો અવાજ આવે છે પણ બૉબીનું એ તરફ લક્ષ જ નથી. સહુ વાતો કરતાંય થાકતાં નથી. રોજરોજ ટપાલ લખતાં હોય, ફોન કરતાં હોય, પછી આટલી બધી વાતો શું? પણ આખી દુનિયા અમારી વિરુદ્ધ જ છે પછી શું? એમાં, મારા અને બૉબીના પલંગ પર પપ્પાએ સૂવાનું કર્યું ને અમારે મમ્મી સાથે રૂમમાં સૂવાનું થયું ત્યારે મારા પ્રાણ ઊડી ગયા! કોઈ વાતે હું કોઈને કાંઈ કહી શકતી નહોતી. કોઈને કહું પણ શું? એમાં, કાલે બપોરની બસમાં વડોદરા જવાનું નક્કી થયું. હું શું બોલું?<br /> <br /> હું જોતી’તીઃ પપ્પાએ બારી ખુલ્લી રાખી. બારીમાંથી ચાંદની દેખાતી’તી. છોકરાઓ રમી રહ્યા’તા. મારે થાકેલી મમ્મી જોડે રૂમમાં લંબાવવું પડ્યું. છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! હું જાગતી પડી રહી કે ઊંઘતી પડી રહી; મારી અંદર – બહાર પથરાયેલી ચાંદની ને છોકરાના અવાજો સવાર સુધી ઊમટતાં રહ્યાં.<br /> <br /> સવારે બ્રશ લઈને ઓટલે જતાં તો કોઈ રોકે નહિ! જોયું તો, વીકી, આંખો હસાવતો, એના ઓટલે. હું રાજી રાજી થઈ ગઈ. શેરીમાં કોઈ કોઈ માસી દેખાતી’તી, પણ કોઈનું ધ્યાન અમારી આ પ્રણયલીલા પર નહોતું. વીકીએ ખીસામાંથી ગડી કરેલો કાગળ કાઢ્યો. હસતાં હસતાં મારી સામું જોઈને મારી તરફ ઘા કર્યો. પ્રેમપત્ર! એ જ ક્ષણે એ ઝડપી લેવા હું પગથિયું ઊતરી, કે પપ્પા છાપું લઈને ઓટલે આવ્યા. મારા પગ થંભી ગયા. હવે? શેરી વચ્ચે પડેલા પ્રેમપત્રને પપ્પા દેખે એમ કેમ લેવો? બ્રશ હલાવ્યા વગર હું એમ જ ખોડાઈ ગઈ. વીકી પણ ફાટી આંખે એમ જ બેસી રહ્યો. સામેવાળાં માસી સાવરણો લઈને બહાર નીકળ્યાં. એનાં ઓટલા પાસેની શેરી વાળવા માંડ્યાં. બધો કચરો ભેગો કર્યો એમાં અમારો પ્રેમપત્ર પણ હતો. કાયમના ક્રમ પ્રમાણે માસીએ માચીસમાંથી દીવાસળી કાઢી, સળગાવી ને કચરાની ઢગલીને ચાંપી દીધી!<br /> <br /> ‘મિષી!’ મમ્મીએ સાદ કર્યો. ‘ચલ. પછી તારાં કપડાંલત્તાં ને બધું ભેગું કરી લે.’<br /> <br /> એકવાર તો એમ થઈ ગયું કે બધાને રાડો પાડીને કહી દઉં: મારે અહીંથી ક્યાંય જવું નથી. મને મારી નાખવી હોય તો મારી નાખો! હું અહીંથી ક્યાંય જવાની નથી.<br /> <br /> પણ, એવું કરી શકું કાંઈ? ચાપાણી કરીને બધી તૈયારી કરવામાં પડી. બહાર છોકરા એકઠા થયા હતા. આજ બૉબીડોય બહાર જવાનું નામ લેતો નથી. એ તો મમ્મી – પપ્પાની આસપાસ ઊડાઊડ કર્યા કરે છે. રૂમમાં એકલાં બધું ગોઠવતાં મને વિચાર આવ્યો: હું વીકીને બધું લખીને આપતી જાઉં. તરત લખવા બેસી ગઈ : ‘મારા વ્હાલા વહાલા પરિષ્વજન! હું તમને મારું દિલ દઈ બેઠી છું. તમારા વિના હું જીવી શકીશ નહિ. શું કરવું તે મને કાંઈ સૂઝતું નથી. અમારે આજે જ જવાનું છે. તમે સાથેના એડ્રેસ પર મને કવર લખશો. લિખિતંગમાં છોકરીનું નામ લખશો. હું સમજી જઈશ. તમારું એડ્રેસ મોકલશો. દિવાળીના વેકેશનમાં તરત જ અહીં પહોંચી જજો. – સદાયની તમારી, તમારી ને તમારી જ મિષા.’ નાહીને, કપડાં બદલતાં, અરીસા સામે ઊભી ઊભી મારી સાથે નહિ, વીકી સાથે વાતો કરી રહી. મારામાં પહાડ જેવો વિશ્વાસ ખડો થયો. આખી દુનિયાનો દરિયો ઊછળી ઊછળીને મોજાં પછાડે તોયે ડગે નહિ એવો હતો એ.<br /> <br /> આજ સુધી મારું ધ્યાન નહોતું કે દીદીના દરેક રૂમમાં વૉલપીસ છે. અત્યારે વારંવાર મારી સામે ઘડિયાળ જ આવ્યા કરતી હતી. બપોરની એકની બસ. સાડા બારે તો અહીંથી નીકળી જવાનું. સહુ પોતપોતાની પ્રવૃત્તિમાં હતાં. મને બહાર જવા સિવાય કોઈ વિચાર આવતો નહોતો. ઘડિયાળ નવ ઉપર પહોંચી. બૉબી બહાર જવાનો નહીં એ નક્કી. હવે? એમ જ, આમતેમ હરતાં ફરતાં, હું બારણું ખોલીને બહાર આવી. વીકીને જોયો નહીં. હું મૂંઝાઈ. મને બહાર આવેલી નહિ જોતાં ગુસ્સે થઈને અંદર ચાલ્યો ગયો હશે? શું કરું? મારી અંદર ‘વીકી! વીકી!’ થઈ રહ્યું. વીકી દેખાયો નહીં. હવે?<br /> <br /> ‘ચલો, વહેલાં વહેલાં જમી લો, નિરાંતે.’ હજી તો અગિયારે નથી થયા ત્યાં દીદીની ઉતાવળ. તો પણ હું બારીમાંથી બહાર ડોકાઈ. વીકી એના ઓટલે બેઠો’તો. એ મારી સામું એકધારું જોઈ રહ્યો. એના ચહેરા પર હાસ્ય નહોતું. એના ચહેરા પર કાંઈ નહોતું. એ ખરેખરો મારા પર ગુસ્સે થયો લાગ્યો. જઈને મારા પ્રેમપત્રનો ઘા કરી આવું.<br /> <br /> ‘મિષી! ચલને, ભાઈ!' દીદી પાસે આવીને ઊભી રહી. અત્યારે હું જવાની, એટલે એ મને વહાલ બતાવતી હતી. પણ, નથી જોઈતું મારે એવું વહાલ. પણ દીદીને શું કહું?<br /> <br /> મારે બારીએથી ખસવું પડ્યું. ઇચ્છા વગર જેમતેમ જમવું પડ્યું. સહુ સાથે હસીખુશીથી વાતો કરવી પડી. બૉબી આજે બહાર નીકળ્યો નહિ તોય એને વહાલ કરવું પડ્યું. ઘડિયાળો દોડતી જ લાગતી’તી. વળી વળીને હું બારી પાસે જતી. એકવાર વીકી દેખાયો. બીજી વાર અદૃશ્ય. પપ્પાએ જમીને બારી પાસેના પલંગ પર લંબાવ્યું. હવે?<br /> <br /> હું લગભગ મૂર્છિત જેવી થઈ ગઈ. મારી અંદર અંધકાર વ્યાપી વળ્યો. જીજાજી સ્કૂટર લઈને રિક્ષા લેવા ગયા ત્યારે તો હું સાવ જડ થઈ ગઈ. નરસિંહઅવતાર વખતે થાંભલો ફાટ્યો’તો એમ આ બધાને કહી દઉં?: મારે અહીંથી નથી જવું. હું વીકીને પ્રેમ કરું છું. હું વીકી વિના જીવી શકીશ નહિ. વીકી મારો છે, હું વીકીની!<br /> <br /> મારો પ્રેમપત્ર મારા ખિસ્સામાં રહ્યો. રિક્ષા આવી ગઈ. અમે બહાર નીકળ્યાં. ત્યારે સામેવાળાં માસી એના ઓટલે બેઠાં’તાં. એ અમારા પ્રેમપ્રકરણને જાણી ગયાં હશે? હસતાં હસતાં દીદી સાથે વાત કરતાં એ બોલ્યાં, ‘મિષાય જાય છે? હા, હવે તો વેકેશન પૂરું થવાનું ને! અમારે વીકીય આજકાલમાં જવાનો. એને તો એના મામા ફોરેન તેડાવે છે!’<br /> <br /> મારી અંદર તરફડાટ થઈ રહ્યો. કોઈ રાક્ષસ મને કચકચાવીને પકડીને ઉપાડી જતો હતો.<br /> <br /> બૉબીને તેડીને બહાર આવેલા પપ્પાએ રિક્ષામાં બેસતાં બૉબીને નીચે ઉતાર્યો. બૅન્ડેડવાળી આંગળી પકડાઈ ગઈ. બૅન્ડેડ એક બાજુથી ઊખડી. એ જોઈને બૉબીએ સિસકારો કર્યો. પપ્પાએ બૅન્ડેડ સરખી ચીપકાવતાં કહ્યાં, ‘હવે મટી ગયું છે. સિસકારા કરવાની જરૂર નથી. છતાં ઉખેડશો નહીં. એકબે દિવસમાં એની મેળે નીકળી જશે.’<br /> <br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%B5%E0%AB%87%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%B6%E0%AA%A8&diff=111422 2026-05-28T17:54:26Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|વેકેશન | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> બૉબીની ચીસ સંભળાણી ને દીદી દોડી, પાછળ હુંય. જઈને જોયું તો બધા છોકરા બૉબીને ઘેરી વળેલા. એકે બૉબીની આંગળી પકડી રાખેલી. આંગળીએ લોહી. દીદીએ બૉબીને ખોળામાં લઈ લીધો; લોહીવાળી આંગળી દાબી.<br /> <br /> ‘કોણે વગાડ્યું?… કેમ કરતાં વાગ્યું?… બહાર શું કામે નીકળ્યો?… ખરા બપોરેય સૂતા નથી… આખી શેરી માથે લ્યો છો… કોઈ કહેવાવાળું નથી.. નાનાનેય તમારી સાથે શા માટે રમાડો છો?…’ દીદી તો સામટી બૉબીને, છોકરાઓને, શેરી આખીને ધમકાવવા લાગી.<br /> <br /> ‘અમે તો, આન્ટી, ના પાડી’તી, પણ બૉબી કહે કે હવે હું નાનો નથી, હું તો રમવાનો…’<br /> <br /> ‘બોલ નથી વાગ્યો હૉ આન્ટી, આ વીકીએ સિક્સ મારી ને બૉબી કૅચ કરવા ગયો ને પડ્યો, એમાં…’<br /> <br /> છોકરાઓ જવાબ આપતા’તા. આખી શેરી ધોમ તડકાથી ભરેલી હતી. બંને તરફ બારી – બારણાંની છત નીચે છાયાના ટુકડા પડ્યા’તા. પણ એ મોટે ભાગે કૂતરાઓએ રોકી લીધા’તા. બધા છોકરાઓ તો ધોમ તડકામાં જ ઊભા’તા. બોલાચાલી થઈ ને એક – બે બારણાં ખુલ્યાં. દીદી કોઈ જવાબ સાંભળવા તૈયાર નહોતી.<br /> <br /> ‘પડ્યો એમાં કાંઈ લોહી નીકળે?… તમે ખોટા છો બધા.. ચાલ અંદર…આ વીકી જ્યારે આવે ત્યારે કાંઈક ને કાંઈક ધમાલ કર્યા કરે છે…બપોરેય નિરાંત નહીં. નહિ જોયા હોય સચીનના દીકરા…’<br /> <br /> ‘સચીનને હજી દીકરો ક્યાં છે, આન્ટી!’ બધા ક્રિકેટરોના એ ટુ ઝૅડ રેકોર્ડ્ઝ રાખનાર એક છોકરો બોલ્યો.<br /> <br /> આંગળી પકડી રાખીને દીદી બૉબીને ઘરમાં લઈ ગઈ. અગિયારની જ નહિ, ગમે તેટલાની, આખી ટીમ ઘડીભર એમ જ ઊભી રહી. બધાથી જરાક અલગ ઊભેલા વીકી પર મારી નજર પડી. સામેવાળો ક્લીનબોલ્ડ થાય ત્યારે સિધ્ધુ પગની આંટી લગાવી બેટને ટેકે ઊભો રહે એમ ઊભો’તો વીકી. હજી એના ચહેરા પર એ વંચાતું’તું કે એ કાંઈ ગુનેગાર નથી. રમતમાં તો એમ જ ચાલે. મનેય એનો વાંક લાગ્યો નહોતો.<br /> <br /> ‘વેકેશનમાં છોકરાં રમે નહિ તો શું કરે? આખો દી' ઘરમાં ગોંધાઈ રહે!’ સામેના બારણાંમાં જતાં જતાં જે માસી બોલ્યાં તે વીકીના સગાં લાગ્યાં.<br /> <br /> ‘મિષી…’દીદીએ સાદ પાડ્યો. હું અંદર દોડી. જતાં જતાં મારાથી વીકી સામું જોવાઈ ગયું. એ પણ મારી તરફ, અમારાં બારણાં તરફ, નજર ઠેરવીને ઊભો’તો. બૉબીનો સાચો ઓછો ને ખોટો વધુ ભેંકડો ચાલુ હતો.<br /> <br /> ‘કબાટમાંથી દવાનું બૉક્સ લાવ. એમાં બૅન્ડેડ હશે.’ દીદીએ મને ઑર્ડર કર્યો. મેં બૉક્સમાંથી એક બૅન્ડેડ કાઢી ત્યાં સુધીમાં દીદીએ બૉબીની આંગળીને પાણી રેડીને સાફ કરી નાખી. સ્હેજ છોલાયું હતું. પાણી અડતાં બૉબીનો અવાજ ધીમો થઈ ગયો ને દીદીએ બૅન્ડેડ લગાવી ત્યાં તો અવાજ બંધ. દીદીએ પાણીવાળો હાથ બૉબીના મોંએ ફેરવીને મોં લૂછ્યું ત્યાં તો બૉબીને કાંઈ થયું જ નથી જાણે, એમ ઊભો થઈ ગયો.<br /> <br /> બહારથી એકે એક બૉલ પર જોરદાર અપીલના અવાજો આવતા’તા.<br /> <br /> ‘હવે બહાર જતો નહીં. તું ને માસી ગેઈમ રમો.’ દીદીનો હુકમ. મારી અંદર, બહાર ડોકાવાની છટપટાતી થતી’તી. દીદીને બપોરે સૂઈ જવાની આદત. વેકેશનમાં હું દીદીને ત્યાં આવું ત્યારે આખી બપોર બૉબી સાથે રમવામાં જાય. આ વેકેશનમાં વીડિયો ગેઈમમાં મજા પડતી’તી. કલ્પનામાંય ન આવે એવાં ચિત્રો રચાતાં – ભૂસાતાં; મગજમાંય ન બેસે એવા કોયડા ઊપસતા – ઉકેલાતા.<br /> <br /> મને ને બૉબીને ટાઇમ ક્યાં પસાર થઈ જતો તેની ખબર રહેતી નહિ. અત્યારે બૉબી સરકીને ક્યારે બહાર ચાલ્યો ગયો એની મને ખબર રહી નહોતી. સાત વરસનો થઈ ગયો એટલે એ પોતાની જાતને મોટી માનવા લાગ્યો’તો પણ બાર – પંદરના છોકરાઓ સાથે કાંઈ રમાય?<br /> <br /> ‘નહિ, હું તો જવાનો. મને કાંઈ થયું નથી.’ કહેતોક ને બૉબી બારણાં બહાર દોડી ગયો. દીદીને બપોરે સૂઈ જવાની આદત. ‘તું ધ્યાન રાખતી રહેજે બારીમાંથી.’ કહીને દીદી રૂમમાં ચાલી ગઈ.<br /> <br /> બપોરના કાયમ બંધ રહેતી બારી મેં ખોલી. સીધો જ વીકી દેખાયો. બારી ખુલી કે એણે આ તરફ ટીકી ટીકીને જોવાનું કર્યું એમ મને લાગ્યું. હું બારીમાં ઊભી. શેરી, તડકો અને આખી ટીમ દેખાતી’તી. પણ મારી આંખો વીકીને જ જોઈ રહી. એ સ્લીપમાં ઊભો’તો એટલે બરોબર અમારી બારી સામે જ. દરેક બૉલ એ જ કેચ કરતો’તો. ઊંચો ઊછળીને, ડાય મારીને, એક હાથે. એમ કરે ત્યારે વિકેટકિપરે અને કેપ્ટને તાળીઓ પાડીને ‘શાબાશી’ આપવી પડે. અહીં તો બધા તાળીઓ પાડતા’તા. મને મજા પડી ગઈ. મારા ચહેરા પરની ખુશી વાંચતો હોય એમ વીકી પણ વધુ તરવરાટ દેખાડતો’તો. રનનો આંક વધે તેમ મારા મનના ભાવ વધી રહ્યા.<br /> <br /> બારણામાંથી બૉબી અંદર ડોકાયો. ‘મી! મને આ લોકો નથી રમાડતા..’ બૉબીએ ફરિયાદ કરી. બહાર ઊભેલા બેત્રણ ફિલ્ડરોએ આ તરફ જોયું. મેં બહાર નીકળીને આખી ટીમને કહ્યું. ‘ભૈ, આને બે દડા રમાડો ને!’ વીકીએ મારો બોલ ઝીલીને ઑર્ડર કર્યો, ‘હવે એક ઑવર બૉબીની.’<br /> <br /> બૉબીનો પહેલો બૉલ, સીધો ઘા, ફુલટોસ, ફટકો અને વીકીના હાથમાં સીધો કેચ આવ્યો પણ વીકીએ પકડ્યો નહિ, પાડી દીધો, પડવા દીધો, ખોટી ખોટી ડાય મારી ને હસી પડ્યો મારી સામું જોઈને. હું પણ હસી પડી. અમારી બંનેની આંખો સામસામું હસતી રહી. બીજા છોકરાઓનું ધ્યાન હશે કે નહિ એનું ધ્યાન મને નહોતું. હું અધખુલાં બારણાંમાં જ ઊભી’તી. શેરીનાં બારીબારણાં બંધ હતાં. અવરજવર નહોતી. તડકાનો સન્નાટો પથરાયેલો હતો. છોકરા રમતમાં હતા. હું અને વીકી આ બધાથી અલગ પડી ગયાં હોઈએ એવું હું અનુભવી રહી. ખરેખર, મને વીકી પ્રત્યે અજબનું આકર્ષણ થઈ રહ્યું. તડકો અંદર ન આવે એટલે બંધ રાખેલાં બારીબારણામાંથી અત્યારે દેકારો અંદર આવી રહ્યો છે એનું પણ મને ભાન ન રહ્યું.<br /> <br /> ‘મિષી! બારણું બંધ કરીને બેસ.’ રૂમમાંથી દીદીનો અવાજ, ‘કેટલો દેકારો કરે છે આ લોકો…’<br /> <br /> મારે એટલું જ જોઈતું’તું જાણે. ઓચિંતા જ મને આવું ગમવા માંડ્યું. બારીબારણું બંધ કરીને હું ઓટલે ઊભી રહી. આટલા દેકારા વચ્ચે મને મારી અંદર એકાંત લાગ્યું. આટલા તડકા વચ્ચે મને આનંદનું લખલખું આવી ગયું. મારી અંદર એકમાત્ર વીકી રમી રહ્યો. તડકાની જેમ સમય પણ અટકી જાય ને આમ ને આમ બધું ચિત્રવત્ થઈ જાય તો કેવું સારું, એવું અસ્પષ્ટપણે મારી અંદર થતું’તું. વીકી વારંવાર મારી તરફ જોતો’તો. એને પણ મારી જેમ જ થતું હશે?<br /> <br /> સામેના મકાનની બારી ખુલી. પેલાં માસીનો ચહેરો દેખાયો, ‘વિકી! ચલ, ચા પી લે, ભઈલા! પછી રમજે.’<br /> <br /> ‘હમણાં આવું’. કહેતો વીકી છલાંગ મારીને સામેના બારણાંમાં અદૃશ્ય. મને થયું, ‘હમણા આવું’ એમ એણે મને કહ્યું કે શું!<br /> <br /> હા. એમ જ. ગયો એવો જ વીકી પાછો આવ્યો. બારણાંમાંથી ઠેકડો મારતાં એ હસતી આંખોએ મને જોઈ રહ્યો. ઘણો સમય એમ જ ચાલ્યું.<br /> <br /> મિષી, કેમ બહાર ઊભી છે?’ દીદી ઊઠી. રસોડામાંથી અવાજ કર્યો.<br /> <br /> ‘અંદર જઈને મેં કહ્યું, ‘તેં જ કહ્યું’તું ને, બૉબીનું ધ્યાન રાખવાનું?’<br /> <br /> ‘એ તો અમસ્તુ. બૉલ આવે ત્યારે આપણે આડો હાથ કરી શકીએ કાંઈ?… આ તો તું ક્યારેક બારીમાંથી ડોકિયું કરતી રહે તો બૉબીને ઠીક રહે એટલે કહ્યું’તું.’<br /> <br /> હું અંદરથી ચૂપ થઈ ગઈ. દીદીને કાંઈ શંકા પડી હશે? જાગીને બાથરૂમમાં જતાં, બાથરૂમમાંથી રૂમમાંથી રસોડામાં જતાં એ મને જોઈ રહી હશે? એ વિચારે મને આછી કંપારી આવી ગઈ. જઈને ઉઘાડું બારણું બંધ કરી આવી.<br /> <br /> રિમોટ-કંટ્રોલ હાથમાં લીધું પણ ગેઈમ ચાલુ કરવાની ઇચ્છા ન થઈ. બહારથી એક એક બૉલે જોરદાર અપીલના અવાજો આવતા’તા. અમારી બંધ બારીએ બૉલ ભટકાવાનો અવાજ થયો, ધડામ. મને થયું, વીકીએ જ ફટકો માર્યો હશે!<br /> <br /> મને દોડીને બારી ખોલવાનું મન થયું. પણ દીદીએ ચા – દૂધના કપ ટેબલ પર મૂકતાં હુકમ કર્યો, ‘બૉબીને બોલાવ. નહિ જોયા હોય સચીનના દીકરા…’ દીદીને ક્રિકેટ ઉપર જ કંટાળો આવતો હોય એમ લાગ્યું. મને તો બહુ ગમતું’તું. પણ હવે દીદી મને જોવા નહિ દે; મને મનોમન એવું થતું’તું.<br /> <br /> બારણું ખોલતાં મેં ‘બૉબી!’ બૂમ મારી, પણ મારી નજર તો સીધી ક્રીઝ પર જઈ પહોંચી. વીકી ત્યાં નહોતો. વીકી સામેના ઓટલે સૂનમૂન બેઠો’તો. કેમ? શા માટે?… મારી અંદર હલચલ. હું અંદર આવી એટલે એણે બેટ મૂકી દીધું હશે?<br /> <br /> ‘ચલો, પહેલાં દૂધ પી લો.’ દીદીનો હુકમ. ‘જોઉં બૅન્ડેડ.’ દીદીએ બૉબીની આંગળી પકડી. ‘થોડો સોજો છે. મટી જશે.’ દીદીએ બૅન્ડેડને થોડી દબાવી. ‘ભલે એમ જ રહી.’<br /> <br /> એકબે બટકાં ને એકબે ઘૂંટડા ભરતોક ને બૉબી બહાર દોડી ગયો. હું દીદી સામે બેઠી બેઠી એક પછી એક ઘૂંટ લેતી રહી. મને અત્યારે દીદી મારી વૉચ રાખતી હોય એવી લાગતી’તી.<br /> <br /> ‘બારણું ખોલી નાખ. હવે તડકો નહિ આવે. પાછું વાગ્યા પર વાગશે તો ભાઈસાહેબ ભેંકડો તાણશે.’ દીદીના શબ્દો મને તડકામાં વરસાદના છાંટા જેવા લાગ્યા. ઉતાવળે જઈને મેં બારણું ખોલ્યું. પણ ઓટલે ઊભવું કેમ કરીને? દીદીને કેવું લાગશે? એને શંકા પડે કે હું વીકીને જોવા ઊભી છું, તો? એ વિચારમાં એમ જ ઊભી રહી, ત્યાં દીદીએ કહ્યું, ‘તારે કાંઈ કરવું ના હોય તો ત્યાં બેસ; ધ્યાન રાખજે.’<br /> <br /> મારી અંદર ‘દીદી!… મારી દીદી!’ એવું થઈ રહ્યું. ‘મારે અહીં ઊભા રહેવા સિવાય કાંઈ કરવું જ ક્યાં છે, મારી દીદી!’ હું રાજી રાજી થઈ ગઈ. આ વખતે દસમાની એક્ઝામ આપીને તરત આવી ગઈ એટલે લાંબો સમય થઈ ગયો. હમણાં હમણાં મારા ચહેરા પર ક્યારેક એનો કંટાળો તરી આવતો. દીદી એ પામી જતી ને મને જેમ કરું તેમ કરવા દેતી. જો કે, તોય મને દીદીને ત્યાં વેકેશન ગાળવું ગમતું. એમાં, આજ તો બહુ ગમવા માંડ્યું.<br /> <br /> હું ઓટલે આવી ઊભી કે વીકી ઊભો થયો. પેલા પાસેથી બેટ લીધું. બધા છોકરાઓ તાળી પાડી ઊઠ્યા. ‘બૉલે બૉલે સિક્સર, હો વીકી!’ એક બોલી ઊઠ્યો. વીકી હસી રહ્યો. બધા છોકરા દેકારો. સામેવાળું બારણું ખૂલ્યું. પેલા માસી એના ઓટલે આવ્યા. આમતેમ જોયું. મારી સામે એકધારું જોઈ રહ્યાં. કેમ મને જ જુએ છે? હું આમતેમ જોવા માંડી. પછી બૉબી સામું જોઈ રહી. હવે વીકી સામું જોવું જ નથી. માસી એમ જ જોઈ રહ્યાં. ઘડીકવાર ઊભીને ઓટલે જ બેસી પડ્યાં. હવે? ઘણો સમય એમ જ ચાલ્યું.<br /> <br /> તડકો શેરીમાંથી ઊંચકાઈને બીજા માળની બારીઓમાં ઘૂસવા માંડ્યો. બારણાં ખૂલવાં માંડ્યાં. ઓટલા જીવતા થયા. શેરીમાં અવરજવર શરૂ થઈ. ‘સાંજ પડવા આવી. હવે બંધ કરો આ ભવાડા..’ એક માસી પસાર થતાં બોલ્યાં, પણ કોઈએ સાંભળ્યું નહિ. મને એ માસી જરાય સારી ન લાગી. ભલેને આ લોકો રમતા જ રહે એવું મને થતું’તું. ભલે ને હવે વીકી સામું સતત ન જોવાય; ક્યારેક ક્યારેક તો નજરો મળે છે! એય કેવું ગમે છે! મને સાંજ પણ સારી લાગતી’તી.<br /> <br /> ‘મી, મને બેટિંગનું કહે ને!’ બૉબી બોલ્યો. વીકીએ સાંભળ્યું. એણે તરત બૉબીને બેટ આપ્યું ને મારી સામે ફિલ્ડીંગમાં ઊભો. મને બહુ ગમ્યું. એણે એકવાર મારી આંખોમાં આંખો મિલાવી. અમારી બંનેની આંખો હસતી’તી. હું શરમાઈ ગઈ. પેલી માસીની આંખ અમારાં પર ચોંટી રહી. હું ધ્રૂજી ઊઠી. ત્યાંથી અંદર ચાલ્યા જવાનું મન થયું પણ પગ ઊપડ્યા નહીં. થોડો સમય એમ ચાલ્યું.<br /> <br /> ત્યાં જીજાજીના સ્કૂટરની બ્રેક વાગી. એમની નજર સીધી બૉબી પર પડી. ‘ચલ, અંદર.’ હુકમ. બૉબીએ બેટ મૂકીને દોટ દીધી. જીજાજીની નજર બૉબીની આંગળી પર પડી. ‘શું થયું?… કેમ કરતા?…’ પ્રશ્નો. જીજાજીએ અંદર આવતાં આવતાં બૉબીની આંગળી જોઈ.<br /> <br /> ‘વીકીએ બૉલ વગાડ્યો.’ બૉબી ઓચિંતો રડવા લાગ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ વીકી?’<br /> <br /> ‘એણે નથી વગાડ્યો. આ ભાઈ જ પડી ગયા.’ હું બોલી ગઈ. જીજાજી મારી સામું જોઈ રહ્યા. મેં વીકીની ફેવર કરી એ એમને ગમ્યું નહિ કે શું? મેં વીકીની ફેવર કેમ કરી? મને ભાન ન રહ્યું.?<br /> <br /> જીજાજીએ બૅન્ડેડ ઉખેડવા કર્યું. ‘નંઈ, નંઈ ઉખેડવી નથી. દુઃખે છે.’ બૉબીનું રડવાનું ચાલુ.<br /> <br /> ‘હવે કાંઈ થયું નથી. જરાક છોલાયું છે. આ તો મેં અમસ્થા બૅન્ડેડ લગાવી દીધી.’ દીદીએ ખુલાસો કર્યો.<br /> <br /> ‘અચ્છા, અચ્છા, ચૂપ. ચૂપ થઈ જા. કાલે એસેલવર્લ્ડ જવાનું છે.’ કહેતાં જીજાજી બાથરૂમ તરફ. બૉબીનું રડવાનું બંધ. દીદીનું હસવાનું ચાલુ. હું કેમ હસતી નથી એવી શંકા સાથે દીદી મારી સામું જોઈ રહી. હું કેમ હસતી નથી? અંદર આવવું પડ્યું એ મને ન ગમ્યું? હવે બૉબી બહાર નહિ જઈ શકે એ ન ગમ્યું? કાલે એસેલવર્લ્ડ જવાનું એ ન ગમ્યું?<br /> <br /> સાંજ પડી ગઈ તોય બહારથી છોકરાઓનો દેકારો ધસી આવતો હતો. પણ બૉબી બહાર ન જાય તો હું કેમ જઈ શકું? અને હવે રાતની રસોઈ પણ કરવાની. આ વખતે દીદી રસોડામાં ઓછું ધ્યાન આપતી. મને બધું શીખવાનો આગ્રહ કરતી. એ મને ગમતુંય. પણ અત્યારે હું રસોડામાં ને દીદી ઓટલે જઈ બેઠી એ મને બિલકુલ ન ગમ્યું. ઢીલા હાથે હું રસોઈ કરતી રહી. મન વગર જમી. એસેલવર્લ્ડની વાતોમાં ભળવાને બદલે મૂંગી મૂંગી ફિક્કું હસતી રહી. દીદી – જીજાજી ટીવી જોતાં બેઠાં. મને અત્યારે એય મન ન થયું. બૉબીય થાક્યો હતો. અમે બંને બારી પાસેના અમારા પલંગ પર જઈ બેઠાં.<br /> <br /> ‘હવે મિષા કંટાળી લાગે છે.’ જીજાજી બોલ્યા.<br /> <br /> દીદીએ ટીવીમાંથી નજર ખેસવી નહિ. એમ જ જવાબ દીધો: ‘બસ, હવે આજકાલમાં જ પપ્પા – મમ્મી આવવાનાં ને. મીના માસીની તબિયત સારી નથી એટલે અહીંથી વડોદરે જવાનાં. સવારે જ ફોન હતો.’<br /> <br /> સવારે મને આ વાત બહુ ગમી’તી. અત્યારે મારી અંદર ચિત્કાર થઈ ઊઠ્યોઃ ‘ના. મારે નથી જવું. મારે અહીંયાં જ રહેવું છે. મને અહીં જ ગમે છે.’.... પણ, કાલે પપ્પા – મમ્મી આવે ને કહે ચાલ, તો હું ના પાડી શકીશ? શું કહીશઃ મને વીકી બહુ ગમે છે. મારે વીકી હોય ત્યાં જ રહેવું છે, એમ?<br /> <br /> બૉબીની બૅન્ડેડ લગાવેલી આંગળી મારા હાથમાં હતી.<br /> <br /> રોજ તો દીદી-જીજાજી ટીવી જોતાં હોય ત્યાં અમે સૂઈ જઈએ. અત્યારે બૉબી સૂઈ ગયો. મારી આંખ મળતી નહોતી. મને વીકીના વિચારો આવતા’તા. કાલે બપોરથી એસેલવર્લ્ડ ચાલ્યા જઈશું તો રાત સુધી નહિ આવીએ; તો વીકી? …હું બૉબીની બૅન્ડેડવાળી આંગળી જોઈ રહી.<br /> <br /> ઉપરવાળા માસીએ કહેલું કે, બૉબી – મિષા ભલેને બધાં છોકરાં સાથે ધાબા ઉપર સૂવે, પણ દીદીએ ના પાડેલી. નહિતર અત્યારેય વીકીને જોઈ શકાત. વીકી તો એની અગાસીમાં જ સૂતો હોય ને! છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! અહીં તો દીદી કહે તેમ રહેવાનું.<br /> <br /> પડખાં ફેરવવામાં મારી અકળામણ બહાર આવતી’તી. ક્યાંય સુધી એમ જ પડી રહી. ઘરની લાઇટો ઑફ થઈ. દીદીને એમ કે હું સૂઈ ગઈ છું. પણ મને ઊંઘ ક્યાંથી?…તો, તો? કાલે આખો દિવસ વીકી નજરે નહિ પડે ને?… વીકીને કહું, એય એસેલવર્લ્ડ આવે; તો? ભલે ને અમારી સાથે ન આવે, પણ એકબે ફ્રેન્ડ સાથે આવે ને અમને ત્યાં મળે. પછી તો શેરીનાં છોકરાં ગણીને સાથે સાથે રાખવામાં દીદીને વાંધો ન રહે! આ વિચારે હું રાજી થઈ ગઈ.<br /> <br /> શેરી જંપવા માંડી તો ય મને ઊંઘ આવતી નહોતી. દીદીના બેડરૂમમાંથી કાંઈ અવાજ નહોતો. હું ધીમેથી ઊભી થઈ. શેરીમાં પડતી બારી ધીમેથી ખોલી. આખી શેરીમાં ચાંદની પથરાયેલી હતી. સ્ટ્રીટલાઈટના પીળા અજવાળાનો કાંઈ હિસાબ નહોતો. વીકી અગાસીની કોર પર ઝળૂંબીને ઊભો’તો. ‘વી..કી..!' હું બોલી ઊઠત, પણ મારા રૂંવે રૂંવે એ અવાજ ફૂટી નીકળ્યો. વીકીની નજર મારા પર ચોંટી. નીચું જોયેલો એનો ચહેરો દેખાતો નહોતો. બારીની અંદર ઊભેલી મારો ચહેરો એને પણ દેખાતો નહિ હોય. પણ અમને બંનેને ચોક્કસ હતું કે અમે બંને નજરોથી એકરૂપ બની રહ્યાં છીએ! વીકીને પણ એમ જ હશે ને કે હું બારી ખોલ્યા વિના નહીં રહું! મને પણ થતું’તું જ કે, વીકી અગાસીમાં ઊભો ઊભો મને જોવા અધીરો થતો હશે! બંને દિલ કેવાં એકબીજાનાં અરમાનો જાણે છે!<br /> <br /> આમ ને આમ કેટલી વાર ઊભાં રહ્યાં બંનેને ભાન ન રહ્યું. હવે તો શેરી અને ચાંદની સિવાય અમને કોઈ જોતુંય નહોતું.<br /> <br /> ‘હવે સૂઈ જાને, ભઈલા!” સામેની અગાસીમાં અવાજ થયો.<br /> <br /> ‘મને ઊંઘ નથી આવતી. સૂઈ જઈશ હમણાં.’ વીકીનો જવાબ. ખરેખર, મને પણ ઊંઘ યાદ નથી. થાક યાદ નથી. કાંઈ યાદ નથી.<br /> <br /> દીદીના રૂમમાં અવાજ. અવાજ થયો કે હું બારી બંધ કરતાંકને પલંગમાં લાંબી થઈ ગઈ. કેવી પરતંત્રતા! છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! દીદી બહાર આવીને રસોડામાં ગઈ. દસ-પંદર મિનિટ થઈ તોય એ રસોડામાં કંઈક ખડખડ કરતી રહી. હવે બારી નહિ ખોલી શકાય. બારી નહિ ખૂલે તો વીકી લંબાવશે. ભલે સૂઈ જાય. સવારે વહેલો જાગે તાજામાજો ને તરત ક્રિકેટ શરૂ…<br /> <br /> ક્યારે સ્વપ્નાવાળી ઊંઘ શરૂ થઈ ગઈ એનું મને ભાન ન રહ્યું. આમેય આજ બપોરથી જાગૃતિ અને સ્વપ્નાં વચ્ચે ગોથાં ખાતી રહી છું ને! જેવો બપોરનો તડકો એવી મધરાતની ચાંદની! બધું એકરસ થતું આવતું’તું!<br /> <br /> ‘હવે જાગો, બેટા!’ દીદીના અવાજે મારી આંખો ખુલી. ‘આજે તો બહુ સૂઈ રહી.’ દીદીને હું સૂતી લાગતી’તી. મને થયું, હું ઊંઘી જ નથી જાણે. એમ જ, અરધી ઊંઘતી પડી રહી’તી. જાણે બપોરનો તડકો ને મધરાતની ચાંદની એકરસ થઈને મારી અંદર ઘુમરાતાં’તાં!<br /> <br /> જીજાજી ને બૉબી ચાના ટેબલ પર હતા. આખી રાત આકાશમાં સફર કરી કરીને મારું શરીર થાકી ગયું હોય એમ લાગતું’તું. પણ તોયે મને તરત એમ થયું કે આ લોકો અત્યારથી જ ક્રિકેટ રમવાનું ચાલુ કરી ઘે તો કેવું સારું? મારા મનની મુરાદ ઈશ્વર પાસે પહોંચી ગઈ હોય એમ બૉબી જેવડા છોકરાએ બારણાંમાં ડોકાઈને બૂમ પાડી, 'બૉ….બી!' મને થયું, એ રમવા બોલાવે છે. ખરેખર, એમ જ હતું. બૉબીને બદલે મને બહાર દોડી જવાનું મન થયું, પણ હું કાંઈ એમ જઈ શકું? બૉબી તો બહાર દોડી ગયો. પણ સવાર સવારમાં મારાથી દીદી સાથેના ઘરકામમાંથી કેમ છુટાય? તોયે, દીદી બાથરૂમમાં ગઈ ત્યારે હું બારીમાંથી ડોકાઈ. અરધીપરધી ટીમ એકઠી થઈ ગઈ હતી. વીકી મારી રાહ જોતો સામેના ઓટલે બેઠો’તો. અમારી આંખો મળી ને આંખોમાં આનંદ છલકાયો.<br /> <br /> મારા આખા દેહમાં કંપારી વ્યાપી વળી.<br /> <br /> પણ, આજે ગઈકાલ જેવી નિરાંત નહિ મળે. આજે અમે એસેલવર્લ્ડ ચાલ્યાં જઈશું ને વીકી એકલો પડી જશે. વીકીને કેમ કહેવું કે તુંય આવ ને! ઘરકામમાં ગૂંથાયેલું મારું મન દરેક વાતે ગૂંચવાતું જતું’તું. જીજાજી પૂજામાં બેઠા’તાં. મનેય ભગવાનને એક બે પ્રાર્થના કરવાનું મન થયું. ખરેખર, પેલી કવિતામાં આવતું’તું એવું જ થયુંઃ ખરેખર, ભગવાન અમારા જેવા નોધારાનો આધાર છે. ભગવાન જ આવા સમયે ગરૂડે ચડીને આવે છે. મારામાં વિચાર ઝબક્યોઃ વીકીને કહી ન શકું પણ ચિઠ્ઠી તો લખી શકાય ને!<br /> <br /> મારા કામમાંથી પરવારીને હું ધીમે ધીમે અમારા પલંગ પર આવી બેઠી. સીધું લખવાનું કરીશ તો દીદીનું ધ્યાન જશે. પહેલાં એક પુસ્તક ખોલીને બેઠી. વચ્ચે વચ્ચે જોઈ લેતી કે દીદી શું કરે છે? પછી, પુસ્તકમાં કાગળ રાખીને પેન હાથમાં લીધી. શું લખવું? શું સંબોધન કરું? ‘પ્રિય’ લખ્યું, ને જોઈ રહી. મારી અંદર આનંદની હેલી મચી રહી. પણ, વીકીને ન ગમે તો? આવું તો સહુ લખે. ‘પ્રિય’ છેકી નાખ્યું. ‘વ્હાલા પરિષ્વજન’ લખ્યું. આ શબ્દ મને આ વરસે જ જાણવા મળ્યો’તો, ત્યારથી ગમી ગયો’તો. પણ, વીકીને નહિ ગમે તો? એ તો કહી દે એવો છે: મારે કાંઈ લવ–ફવ નથી. રમતાં રમતાં તો સહુ હસતાં જ હોયને! હસીએ એટલે કાંઈ લવ કહેવાય? તો, મારી શી વલે થાય? ઘડીભર થયું કે નથી લખવી ચિઠ્ઠી. પણ વીકી સાંજે નજીક આવે ને વાત થાય ને વીકી કહે કે મને કહ્યું હોત તો હુંય એસેલવર્લ્ડ આવત, તો? ચિઠ્ઠી તો લખી જ નાખું. કોઈ સંબોધન નથી કરવું. એમ જ જાણ કરી દઉં. ‘અમે આજે એસેલવર્લ્ડ જવાનાં…’ આટલું જ લખ્યું. છેકેલાં સંબોધનવાળો ભાગ ફાડીને કાગળ ગાઉનના ખિસ્સામાં મૂકી દીધો. દીદી રસોડામાંથી આ તરફ જોઈ રહી છે એની મને ખબર ન રહી. મને ફાળ પડી: દીદી હમણાં કહેશે, ખિસ્સામાં શું મૂક્યું? તો? વળી, મેં ભગવાનને પ્રાર્થના કરી : મારું આટલું કામ પાર પાડજો, ભગવાન!<br /> <br /> દીદીને શંકા ન પડે એવી સ્વાભાવિકતાથી ધીમે ધીમે ઓટલા પર આવી ઊભી. બેટ ઘુમાવતો વીકી તો સામે છેડે હતો. એ જલ્દી આઉટ થાય એવો નથી. હું આ ચિઠ્ઠી કેવી રીતે આપી શકીશ? બૉબી મારી પાસે હતો, એને કહું કે આ વીકીને આપી આવ. પણ, બૉબીને આપતાં આવડે? બીજોત્રીજો જાણી જાય તો? ખુદ બૉબી જ દીદીને કહે કે ‘મીએ વીકીને કંઈક આપ્યું,’ તો? એમ નથી કરવું. વીકી ફિલ્ડીંગમાં આ બાજુ આવે તો જ આપવી છે. મારી નજરની દોર વીકીને ખેંચી રહી. એ મારી આરઝૂ પામી ગયો હોય, કે બેધ્યાન થયો હોય. પણ બૉલ્ડ થઈ ગયો. હસતો હસતો મારી પાસે ફિલ્ડીંગમાં આવી ઊભો, ગઈકાલની જેમ. મારી અંદર મોરલા ટહુકવા માંડ્યા. એને પણ એવું થતું હશે? એની આંખોમાંય એવું વંચાય છે. હમણાં, બધાનું ધ્યાન પેલો ફટકો મારે એમાં હોય ત્યાં ચિઠ્ઠી આપી દઉં એવા વિચારે મેં ગાઉનમાં હાથ નાખ્યો. ત્યાં હાથમાં છાપું લઈને જીજાજી મારી પાસે આવીને ઊભા રહ્યા. ઊભા શું ઓટલે બેસી પડ્યા; બેસી પડ્યા શું, છાપું પહોળું કરીને, દીવાલને ટેકો દઈને, આરામથી વાંચવા માંડ્યા. આજે એમને રજા. નિરાંત. હવે હમણાં એ ઊભા નહિ થાય. મેં ખિસ્સામાં પકડી રાખેલી ચિઠ્ઠી એમ જ રહી. મારી અંદર અંધારું અંધારું થઈ ગયું. કાયમ પ્રેમથી જોતી હું, જીજાજીને અત્યારે ચીડથી જોઈ રહી. આખી દુનિયા, ખુદ ભગવાન પણ અમારા પ્રેમની વિરુદ્ધ હોય એવું મને થયું. હું ઢીલીઢફ થઈ ગઈ. બૉબીની આંગળી પર લગાવેલી બૅન્ડેડ જોઈ. એમ જ હતી. મને એ બૅન્ડેડ ઊખેડી નાખવાનું મન થયું.<br /> <br /> હવે હું અહીં ઊભી રહીશ તો વીકી મારા સામું જોયા વિના નહિ રહે ને હું વીકી સામું જોયા વિના નહિ રહું. અને અમારા લવ એટ ફર્સ્ટ સાઇટની જીજાજીને જાણ થઈ જાય તો? તો…તો…<br /> <br /> જીવનની બધી નિષ્ફળતાના ભાર સાથે હું અંદર આવી. જમીને તરત, વહેલાં વહેલાં, એસેલવર્લ્ડ જવાનું હતું એટલે દીદી તો બધું ઉતાવળે ઉતાવળે પતાવતી’તી. બૉબી કરતાં દીદીમાં વધુ ઉત્સાહ દેખાતો’તો. મને એ ગમતું ન’તું. એસેલવર્લ્ડ તો નામ હતું; અમસ્થું મેળા જેવું હતું. તોય આ લોકોને કેવો આનંદ થાય છે! એમાં શું જવું?<br /> <br /> ‘મિષી! તારા જીજાજીને ને બૉબીને અંદર બોલાવ.’ દીદીનો હુકમ.<br /> <br /> હંઅ. ભગવાન સીધો છે. જીજાજીને અંદર આવે કે ગમે તેમ કરીને વીકીને જાણ કરી દઉં. બહાર આવીને મેં જીજાજીને અંદર જવા કહ્યું. જીજાજીએ બૉબીને હુકમ કર્યો, ‘ચલ, અંદર.’ બૉબી કહે, ‘આ ઑવર પૂરી કરીને.’ જીજાજી કહે, ‘એને લેતી આવ.’ બોલો, ભગવાન સીધો છે કે નહિ?<br /> <br /> પણ, જેવી હું ઓટલે ઊભી કે વીકી મોં તંગ રાખીને એનાં બારણાંમાં દોડી ગયો. હું ચાલી ગઈ’તી એનો બદલો લેતો હોય એમ મને લાગ્યું. મારી અંદર ‘ન જા.’ થઈ રહ્યું. હું ‘વી…કી…!’ એમ ચીસ પાડી ઊઠત, પણ બલ્બ ઊડી જાય એમ મારું ચેતન હરાઈ ગયું. હું વીકીના બારણાં સામું નજર ખોડીને ઊભી રહી. વીકી હોત તો હું બૉબીને મોટેથી કહીને જાણ કરી દેત કે, ‘જલ્દી ચાલ, આપણે અત્યારે એસેલવર્લ્ડ જવાનું છે.’ પણ, વીકી મારાથી રિસાયો હોય એમ ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> બે ત્રણ મિનિટ પછી બહાર આવ્યો. મને લુખ્ખી નજરે જોઈ રહ્યો. મારે હવે અંદર જવું જોઈએ. નહિતર દીદી… શું કરવું?…મેં ખિસ્સામાંથી હાથ બહાર કાઢીને, હિંમત એકઠી કરીને, ચિઠ્ઠી ઓટલા પાસે નાખી. મારી નજર કહી રહીઃ આ બાજુ ફિલ્ડીંગમાં ઊભા રહીને લઈ લેજે. ને હું અંદર ચાલી ગઈ.<br /> <br /> અંદર આવી, ને ધ્રાસકો પડ્યોઃ વીકી સમજી ગયો હશે? ચિઠ્ઠી લઈ લીધી હશે? નહિ લે તો? બીજા કોઈ છોકરાના હાથમાં આવશે તો? દીદીને જાણ થશે તો? ભવાડો થશે તો?<br /> <br /> જમ્યાં, તૈયાર થયાં, બહાર નીકળ્યાં, જીજાજી સ્કૂટર ઊતારતા’તા. મારો મૂંઝારો વધી ગયો’તો. બહાર આવતાંકને મારી નજર ઓટલા પાસે ચિઠ્ઠી નાખી હતી ત્યાં પડી. ચિઠ્ઠી ત્યાં નહોતી, ઊડીને થોડે દૂર પડી’તી. ક્રિકેટ ટીમ ચાલી ગઈ હતી. શેરી અને ચિઠ્ઠી એકલાં પડ્યાં’તાં. હું બે ડગલાં ચાલીને ચિઠ્ઠી લઈ શકું તેમ નહોતી. મારી ચકળવકળ આંખોને નહીં સમજતી દીદીએ બારણાંને લૉક કર્યું ત્યાં સુધીમાં ચિઠ્ઠીને જોતાં જોતાં મારી અંદર લોહીનું પાણી થઈ ગયું. સ્કૂટર પાછળ અમે બે બહેનોને આગળ બૉબી. હેન્ડલ પકડતાં જીજાજીએ બૉબીની દુઃખતી આંગળી દુ:ખાવી. બૉબીએ ચીસ પાડી. ‘કાંઈ થયું નથી. ચૂપ રહે. બૅન્ડેડ છે પછી…’ જીજાજીનો અવાજ.<br /> <br /> મારા મગજ ઉપર પણ કોઈએ બેન્ડેડ લગાવી દીધી હોય એમ હું એસેલવર્લ્ડ પહોંચી. બધા ગાંડા થઈને એક એક આઈટેમ માણતાં’તા. મને કશાયમાં રસ પડતો ન’તો. મારું શબ ઊંચકીને બધા ઘૂમતા હોય એવું મને થતું’તું. ક્યારેક ક્યારેક કોઈ ટોળામાં મને વીકી દેખાઈ જતો પણ એ વીકી નીકળતો નહીં. દરેક આઇટેમમાં બૉબી સાથે મારે જ જોડાવું પડતું. પણ મારું ચેતન વગરનું શરીર શું કરે છે એનું મને ભાનસાન નહોતું. સાંજ પડી, ને લાઇટો ઝળહળવા માંડી તોય હું ભાનમાં ન આવી. અમારું સ્કૂટર શેરીમાં આવી ઊભું ત્યારે મારામાં ચેતન આવ્યું. વીકી એક નાના છોકરા સાથે એના ઓટલે બેઠો’તો. અમને જોતાં જ એ આનંદમાં આવી ગયો લાગ્યો. પણ મારી નજર અમારા ઓટલે પડી તો પપ્પા – મમ્મી બેઠેલાં! બધાંનાં હસવાં – કારવવાં વચ્ચે હું આસપાસ જોવા માંડી. પેલી ચિઠ્ઠી ઊડતી – આથડતી વીકીના ઓટલા પાસે પહોંચી ગઈ’તી. વીકીની નજર એના પર પડી. એણે ઉપાડી. વાંચી. એકધારું મારી સામે જોઈ રહ્યો. સ્ટ્રીટ લાઇટનું પીળું અજવાળું અમારા ચહેરા ઢાંકતું’તું.<br /> <br /> આવડા મોટા બૉબીને પપ્પાએ તેડી લીધો, ને તરત પૂછ્યું, ‘આંગળીએ શું થયું?<br /> <br /> ‘કાંઈ થયું નથી. થોડું છોલાયું છે. બૅન્ડેડ તો અમસ્થી લગાવી છે.’ દીદીએ એ વાતને જરાય મહત્ત્વ આપ્યું નહીં. મને તો હવે બેન્ડેડ સાથે કંઈક અનુસંધાન થઈ ગયું લાગતું’તું. વીકી સિવાય બીજી કોઈ વાત મારા મગજમાં આવતી નહોતી. કાલે પપ્પા–મમ્મીની રાહ જોતી’તી; અત્યારે એ આવ્યાં એ મને ગમ્યું નહીં. એ લોકો શી વાતો કરવા મંડી પડ્યાં એ હું સાંભળતી નહોતી. પપ્પા મમ્મી એકાદ દિવસ રહીને કહેશેઃ ‘ચલ.’ તો?<br /> <br /> એમાં, દીદી વાતવાતમાં બોલી, ‘મિષાય હવે તમારી જ રાહ જોતી’તી. બે દિવસથી તો સાવ ઢીલી પડી ગઈ છે.’ ને મારી અંદર ચિત્કારો થઈ ઊઠ્યા: હું કાંઈ રાહ જોતી નહોતી – હું કાંઈ ઢીલી પડી ગઈ નથી – હું કાંઈ અહીંથી જવાની નથી –’ પણ, મારું ચાલશે કાંઈ?<br /> <br /> અત્યારે જમીકરીને બધાં અહીં બેઠાં છે તો બહાર ઓટલે ન બેસાય? બૉબીય પપ્પાની ગોદમાંથી નીકળતો નથી. બહાર છોકરા એકઠા થયાનો અવાજ આવે છે પણ બૉબીનું એ તરફ લક્ષ જ નથી. સહુ વાતો કરતાંય થાકતાં નથી. રોજરોજ ટપાલ લખતાં હોય, ફોન કરતાં હોય, પછી આટલી બધી વાતો શું? પણ આખી દુનિયા અમારી વિરુદ્ધ જ છે પછી શું? એમાં, મારા અને બૉબીના પલંગ પર પપ્પાએ સૂવાનું કર્યું ને અમારે મમ્મી સાથે રૂમમાં સૂવાનું થયું ત્યારે મારા પ્રાણ ઊડી ગયા! કોઈ વાતે હું કોઈને કાંઈ કહી શકતી નહોતી. કોઈને કહું પણ શું? એમાં, કાલે બપોરની બસમાં વડોદરા જવાનું નક્કી થયું. હું શું બોલું?<br /> <br /> હું જોતી’તીઃ પપ્પાએ બારી ખુલ્લી રાખી. બારીમાંથી ચાંદની દેખાતી’તી. છોકરાઓ રમી રહ્યા’તા. મારે થાકેલી મમ્મી જોડે રૂમમાં લંબાવવું પડ્યું. છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! હું જાગતી પડી રહી કે ઊંઘતી પડી રહી; મારી અંદર – બહાર પથરાયેલી ચાંદની ને છોકરાના અવાજો સવાર સુધી ઊમટતાં રહ્યાં.<br /> <br /> સવારે બ્રશ લઈને ઓટલે જતાં તો કોઈ રોકે નહિ! જોયું તો, વીકી, આંખો હસાવતો, એના ઓટલે. હું રાજી રાજી થઈ ગઈ. શેરીમાં કોઈ કોઈ માસી દેખાતી’તી, પણ કોઈનું ધ્યાન અમારી આ પ્રણયલીલા પર નહોતું. વીકીએ ખીસામાંથી ગડી કરેલો કાગળ કાઢ્યો. હસતાં હસતાં મારી સામું જોઈને મારી તરફ ઘા કર્યો. પ્રેમપત્ર! એ જ ક્ષણે એ ઝડપી લેવા હું પગથિયું ઊતરી, કે પપ્પા છાપું લઈને ઓટલે આવ્યા. મારા પગ થંભી ગયા. હવે? શેરી વચ્ચે પડેલા પ્રેમપત્રને પપ્પા દેખે એમ કેમ લેવો? બ્રશ હલાવ્યા વગર હું એમ જ ખોડાઈ ગઈ. વીકી પણ ફાટી આંખે એમ જ બેસી રહ્યો. સામેવાળાં માસી સાવરણો લઈને બહાર નીકળ્યાં. એના ઓટલા પાસેની શેરી વાળવા માંડ્યાં. બધો કચરો ભેગો કર્યો એમાં અમારો પ્રેમપત્ર પણ હતો. કાયમના ક્રમ પ્રમાણે માસીએ માચીસમાંથી દીવાસળી કાઢી, સળગાવી ને કચરાની ઢગલીને ચાંપી દીધી!<br /> <br /> ‘મિષી!’ મમ્મીએ સાદ કર્યો. ‘ચલ. પછી તારાં કપડાંલત્તાં ને બધું ભેગું કરી લે.’<br /> <br /> એક વાર તો એમ થઈ ગયું કે બધાને રાડો પાડીને કહી દઉં: મારે અહીંથી ક્યાંય જવું નથી. મને મારી નાખવી હોય તો મારી નાખો! હું અહીંથી ક્યાંય જવાની નથી.<br /> <br /> પણ, એવું કરી શકું કાંઈ? ચાપાણી કરીને બધી તૈયારી કરવામાં પડી. બહાર છોકરા એકઠા થયા હતા. આજ બૉબીડોય બહાર જવાનું નામ લેતો. નથી. એ તો મમ્મી – પપ્પાની આસપાસ ઊડાઊડ કર્યા કરે છે. રૂમમાં એકલાં બધું ગોઠવતાં મને વિચાર આવ્યો. હું વીકીને બધું લખીને આપતી જાઉં. તરત લખવા બેસી ગઈ : ‘મારા વ્હાલા વહાલા પરિષ્વજન! હું તમને મારું દિલ દઈ બેઠી છું. તમારા વિના હું જીવી શકીશ નહિ. શું કરવું તે મને કાંઈ સૂઝતું નથી. અમારે આજે જ જવાનું છે. તમે સાથેના એડ્રેસ પર મને કવર લખશો. લિખિતંગમાં છોકરીનું નામ લખશો. હું સમજી જઈશ. તમારું ઍડ્રેસ મોકલશો. દિવાળીના વેકેશનમાં તરત જ અહીં પહોંચી જજો. – સદાયની તમારી, તમારી ને તમારી જ મિષા.’ નાહીને, કપડાં બદલતાં, અરીસા સામે ઊભી ઊભી મારી સાથે નહિ, વીકી સાથે વાતો કરી રહી. મારામાં પહાડ જેવો વિશ્વાસ ખડો થયો. આખી દુનિયાનો દરિયો ઊછળી ઊછળીને મોજાં પછાડે તોયે ડગે નહિ એવો હતો એ.<br /> <br /> આજ સુધી મારું ધ્યાન નહોતું કે દીદીના દરેક રૂમમાં વૉલપીસ છે. અત્યારે વારંવાર મારી સામે ઘડિયાળ જ આવ્યા કરતી હતી. બપોરની એકની બસ. સાડા બારે તો અહીંથી નીકળી જવાનું. સહુ પોતપોતાની પ્રવૃત્તિમાં હતાં. મને બહાર જવા સિવાય કોઈ વિચાર આવતો નહોતો. ઘડિયાળ નવ ઉપર પહોંચી. બૉબી બહાર જવાનો નહીં એ નક્કી. હવે? એમ જ, આમતેમ હરતાંફરતાં, હું બારણું ખોલીને બહાર આવી. વીકીને જોયો નહીં. હું મૂંઝાઈ. મને બહાર આવેલી નહિ જોતાં ગુસ્સે થઈને અંદર ચાલ્યો ગયો હશે? શું કરું? મારી અંદર ‘વીકી! વીકી!’ થઈ રહ્યું. વીકી દેખાયો નહીં. હવે?<br /> <br /> ‘ચલો, વહેલાં વહેલાં જમી લો, નિરાંતે.’ હજી તો અગિયારે નથી થયા ત્યાં દીદીની ઉતાવળ. તોપણ હું બારીમાંથી બહાર ડોકાઈ. વીકી એના ઓટલે બેઠો’તો. એ મારી સામું એકધારું જોઈ રહ્યો. એના ચહેરા પર હાસ્ય નહોતું. એના ચહેરા પર કાંઈ નહોતું. એ ખરેખરો મારા પર ગુસ્સે થયો લાગ્યો. જઈને મારા પ્રેમપત્રનો ઘા કરી આવું.<br /> <br /> ‘મિષી! ચલને, ભાઈ! દીદી પાસે આવીને ઊભી રહી. અત્યારે હું જવાની, એટલે એ મને વહાલ બતાવતી હતી. પણ, નથી જોઈતું મારે એવું વહાલ. પણ દીદીને શું કહું?<br /> <br /> મારે બારીએથી ખસવું પડ્યું. ઇચ્છા વગર જેમતેમ જમવું પડ્યું. સહુ સાથે હસીખુશીથી વાતો કરવી પડી. બૉબી આજે બહાર નીકળ્યો નહિ તો ય એને વહાલ કરવું પડ્યું. ઘડિયાળો દોડતી જ લાગતી’તી. વળી વળીને હું બારી પાસે જતી. એક વાર વીકી દેખાયો. બીજી વાર અદૃશ્ય. પપ્પાએ જમીને બારી પાસેના પલંગ પર લંબાવ્યું. હવે?<br /> <br /> હું લગભગ મૂર્છિત જેવી થઈ ગઈ. મારી અંદર અંધકાર વ્યાપી વળ્યો. જીજાજી સ્કૂટર લઈને રિક્ષા લેવા ગયા ત્યારે તો હું સાવ જડ થઈ ગઈ. નરસિંહઅવતાર વખતે થાંભલો ફાટ્યો’તો એમ આ બધાને કહી દઉં?: મારે અહીંથી નથી જવું. હું વીકીને પ્રેમ કરું છું. હું વીકી વિના જીવી શકીશ નહિ. વીકી મારો છે, હું વીકીની!<br /> <br /> મારો પ્રેમપત્ર મારા ખિસ્સામાં રહ્યો. રિક્ષા આવી ગઈ. અમે બહાર નીકળ્યાં. ત્યારે સામેવાળાં માસી એના ઓટલે બેઠાં’તાં. એ અમારા પ્રેમપ્રકરણને જાણી ગયાં હશે? હસતાં હસતાં દીદી સાથે વાત કરતાં એ બોલ્યાં, ‘મિષાય જાય છે? હા, હવે તો વેકેશન પૂરું થવાનું ને! અમારે વીકીય આજકાલમાં જવાનો. એને તો એના મામા ફોરેન તેડાવે છે!’<br /> <br /> મારી અંદર તરફડાટ થઈ રહ્યો. કોઈ રાક્ષસ મને કચકચાવીને પકડીને ઉપાડી જતો હતો.<br /> <br /> બૉબીને તેડીને બહાર આવેલા પપ્પાએ રિક્ષામાં બેસતાં બૉબીને નીચે ઉતાર્યો. બૅન્ડેડવાળી આંગળી પકડાઈ ગઈ. બૅન્ડેડ એક બાજુથી ઊખડી. એ જોઈને બૉબીએ સિસકારો કર્યો. પપ્પાએ બૅન્ડેડ સરખી ચિપકાવતાં કહ્યાં, ‘હવે મટી ગયું છે. સિસકારા કરવાની જરૂર નથી. છતાં ઉખેડશો નહીં. એકબે દિવસમાં એની મેળે નીકળી જશે.’<br /> <br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%B5%E0%AB%87%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%B6%E0%AA%A8&diff=111421 2026-05-28T12:16:08Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|વેકેશન | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> બૉબીની ચીસ સંભળાણી ને દીદી દોડી, પાછળ હુંય. જઈને જોયું તો બધા છોકરા બૉબીને ઘેરી વળેલા. એકે બૉબીની આંગળી પકડી રાખેલી. આંગળીએ લોહી. દીદીએ બૉબીને ખોળામાં લઈ લીધો; લોહીવાળી આંગળી દાબી.<br /> <br /> ‘કોણે વગાડ્યું?… કેમ કરતાં વાગ્યું?… બહાર શું કામે નીકળ્યો?… ખરા બપોરેય સૂતા નથી… આખી શેરી માથે લ્યો છો… કોઈ કહેવાવાળું નથી.. નાનાનેય તમારી સાથે શા માટે રમાડો છો?…’ દીદી તો સામટી બૉબીને, છોકરાઓને, શેરી આખીને ધમકાવવા લાગી.<br /> <br /> ‘અમે તો, આન્ટી, ના પાડી’તી, પણ બૉબી કહે કે હવે હું નાનો નથી, હું તો રમવાનો…’<br /> <br /> ‘બોલ નથી વાગ્યો હૉ આન્ટી, આ વીકીએ સિક્સ મારી ને બૉબી કૅચ કરવા ગયો ને પડ્યો, એમાં…’<br /> <br /> છોકરાઓ જવાબ આપતા’તા. આખી શેરી ધોમ તડકાથી ભરેલી હતી. બંને તરફ બારી – બારણાંની છત નીચે છાયાના ટુકડા પડ્યા’તા. પણ એ મોટે ભાગે કૂતરાઓએ રોકી લીધા’તા. બધા છોકરાઓ તો ધોમ તડકામાં જ ઊભા’તા. બોલાચાલી થઈ ને એક – બે બારણાં ખુલ્યાં. દીદી કોઈ જવાબ સાંભળવા તૈયાર નહોતી.<br /> <br /> ‘પડ્યો એમાં કાંઈ લોહી નીકળે?… તમે ખોટા છો બધા.. ચાલ અંદર…આ વીકી જ્યારે આવે ત્યારે કાંઈક ને કાંઈક ધમાલ કર્યા કરે છે…બપોરેય નિરાંત નહીં. નહિ જોયા હોય સચીનના દીકરા…’<br /> <br /> ‘સચીનને હજી દીકરો ક્યાં છે, આન્ટી!’ બધા ક્રિકેટરોના એ ટુ ઝૅડ રેકોર્ડ્ઝ રાખનાર એક છોકરો બોલ્યો.<br /> <br /> આંગળી પકડી રાખીને દીદી બૉબીને ઘરમાં લઈ ગઈ. અગિયારની જ નહિ, ગમે તેટલાની, આખી ટીમ ઘડીભર એમ જ ઊભી રહી. બધાથી જરાક અલગ ઊભેલા વીકી પર મારી નજર પડી. સામેવાળો ક્લીનબોલ્ડ થાય ત્યારે સિધ્ધુ પગની આંટી લગાવી બેટને ટેકે ઊભો રહે એમ ઊભો’તો વીકી. હજી એના ચહેરા પર એ વંચાતું’તું કે એ કાંઈ ગુનેગાર નથી. રમતમાં તો એમ જ ચાલે. મનેય એનો વાંક લાગ્યો નહોતો.<br /> <br /> ‘વેકેશનમાં છોકરાં રમે નહિ તો શું કરે? આખો દી' ઘરમાં ગોંધાઈ રહે!’ સામેના બારણાંમાં જતાં જતાં જે માસી બોલ્યાં તે વીકીના સગાં લાગ્યાં.<br /> <br /> ‘મિષી…’દીદીએ સાદ પાડ્યો. હું અંદર દોડી. જતાં જતાં મારાથી વીકી સામું જોવાઈ ગયું. એ પણ મારી તરફ, અમારાં બારણાં તરફ, નજર ઠેરવીને ઊભો’તો. બૉબીનો સાચો ઓછો ને ખોટો વધુ ભેંકડો ચાલુ હતો.<br /> <br /> ‘કબાટમાંથી દવાનું બૉક્સ લાવ. એમાં બૅન્ડેડ હશે.’ દીદીએ મને ઑર્ડર કર્યો. મેં બૉક્સમાંથી એક બૅન્ડેડ કાઢી ત્યાં સુધીમાં દીદીએ બૉબીની આંગળીને પાણી રેડીને સાફ કરી નાખી. સ્હેજ છોલાયું હતું. પાણી અડતાં બૉબીનો અવાજ ધીમો થઈ ગયો ને દીદીએ બૅન્ડેડ લગાવી ત્યાં તો અવાજ બંધ. દીદીએ પાણીવાળો હાથ બૉબીના મોંએ ફેરવીને મોં લૂછ્યું ત્યાં તો બૉબીને કાંઈ થયું જ નથી જાણે, એમ ઊભો થઈ ગયો.<br /> <br /> બહારથી એકે એક બૉલ પર જોરદાર અપીલના અવાજો આવતા’તા.<br /> <br /> ‘હવે બહાર જતો નહીં. તું ને માસી ગેઈમ રમો.’ દીદીનો હુકમ. મારી અંદર, બહાર ડોકાવાની છટપટાતી થતી’તી. દીદીને બપોરે સૂઈ જવાની આદત. વેકેશનમાં હું દીદીને ત્યાં આવું ત્યારે આખી બપોર બૉબી સાથે રમવામાં જાય. આ વેકેશનમાં વીડિયો ગેઈમમાં મજા પડતી’તી. કલ્પનામાંય ન આવે એવાં ચિત્રો રચાતાં – ભૂસાતાં; મગજમાંય ન બેસે એવા કોયડા ઊપસતા – ઉકેલાતા.<br /> <br /> મને ને બૉબીને ટાઇમ ક્યાં પસાર થઈ જતો તેની ખબર રહેતી નહિ. અત્યારે બૉબી સરકીને ક્યારે બહાર ચાલ્યો ગયો એની મને ખબર રહી નહોતી. સાત વરસનો થઈ ગયો એટલે એ પોતાની જાતને મોટી માનવા લાગ્યો’તો પણ બાર – પંદરના છોકરાઓ સાથે કાંઈ રમાય?<br /> <br /> ‘નહિ, હું તો જવાનો. મને કાંઈ થયું નથી.’ કહેતોક ને બૉબી બારણાં બહાર દોડી ગયો. દીદીને બપોરે સૂઈ જવાની આદત. ‘તું ધ્યાન રાખતી રહેજે બારીમાંથી.’ કહીને દીદી રૂમમાં ચાલી ગઈ.<br /> <br /> બપોરના કાયમ બંધ રહેતી બારી મેં ખોલી. સીધો જ વીકી દેખાયો. બારી ખુલી કે એણે આ તરફ ટીકી ટીકીને જોવાનું કર્યું એમ મને લાગ્યું. હું બારીમાં ઊભી. શેરી, તડકો અને આખી ટીમ દેખાતી’તી. પણ મારી આંખો વીકીને જ જોઈ રહી. એ સ્લીપમાં ઊભો’તો એટલે બરોબર અમારી બારી સામે જ. દરેક બૉલ એ જ કેચ કરતો’તો. ઊંચો ઊછળીને, ડાય મારીને, એક હાથે. એમ કરે ત્યારે વિકેટકિપરે અને કેપ્ટને તાળીઓ પાડીને ‘શાબાશી’ આપવી પડે. અહીં તો બધા તાળીઓ પાડતા’તા. મને મજા પડી ગઈ. મારા ચહેરા પરની ખુશી વાંચતો હોય એમ વીકી પણ વધુ તરવરાટ દેખાડતો’તો. રનનો આંક વધે તેમ મારા મનના ભાવ વધી રહ્યા.<br /> <br /> બારણામાંથી બૉબી અંદર ડોકાયો. ‘મી! મને આ લોકો નથી રમાડતા..’ બૉબીએ ફરિયાદ કરી. બહાર ઊભેલા બેત્રણ ફિલ્ડરોએ આ તરફ જોયું. મેં બહાર નીકળીને આખી ટીમને કહ્યું. ‘ભૈ, આને બે દડા રમાડો ને!’ વીકીએ મારો બોલ ઝીલીને ઑર્ડર કર્યો, ‘હવે એક ઑવર બૉબીની.’<br /> <br /> બૉબીનો પહેલો બૉલ, સીધો ઘા, ફુલટોસ, ફટકો અને વીકીના હાથમાં સીધો કેચ આવ્યો પણ વીકીએ પકડ્યો નહિ, પાડી દીધો, પડવા દીધો, ખોટી ખોટી ડાય મારી ને હસી પડ્યો મારી સામું જોઈને. હું પણ હસી પડી. અમારી બંનેની આંખો સામસામું હસતી રહી. બીજા છોકરાઓનું ધ્યાન હશે કે નહિ એનું ધ્યાન મને નહોતું. હું અધખુલાં બારણાંમાં જ ઊભી’તી. શેરીનાં બારીબારણાં બંધ હતાં. અવરજવર નહોતી. તડકાનો સન્નાટો પથરાયેલો હતો. છોકરા રમતમાં હતા. હું અને વીકી આ બધાથી અલગ પડી ગયાં હોઈએ એવું હું અનુભવી રહી. ખરેખર, મને વીકી પ્રત્યે અજબનું આકર્ષણ થઈ રહ્યું. તડકો અંદર ન આવે એટલે બંધ રાખેલાં બારીબારણામાંથી અત્યારે દેકારો અંદર આવી રહ્યો છે એનું પણ મને ભાન ન રહ્યું.<br /> <br /> ‘મિષી! બારણું બંધ કરીને બેસ.’ રૂમમાંથી દીદીનો અવાજ, ‘કેટલો દેકારો કરે છે આ લોકો…’<br /> <br /> મારે એટલું જ જોઈતું’તું જાણે. ઓચિંતા જ મને આવું ગમવા માંડ્યું. બારીબારણું બંધ કરીને હું ઓટલે ઊભી રહી. આટલા દેકારા વચ્ચે મને મારી અંદર એકાંત લાગ્યું. આટલા તડકા વચ્ચે મને આનંદનું લખલખું આવી ગયું. મારી અંદર એકમાત્ર વીકી રમી રહ્યો. તડકાની જેમ સમય પણ અટકી જાય ને આમ ને આમ બધું ચિત્રવત્ થઈ જાય તો કેવું સારું, એવું અસ્પષ્ટપણે મારી અંદર થતું’તું. વીકી વારંવાર મારી તરફ જોતો’તો. એને પણ મારી જેમ જ થતું હશે?<br /> <br /> સામેના મકાનની બારી ખુલી. પેલાં માસીનો ચહેરો દેખાયો, ‘વિકી! ચલ, ચા પી લે, ભઈલા! પછી રમજે.’<br /> <br /> ‘હમણાં આવું’. કહેતો વીકી છલાંગ મારીને સામેના બારણાંમાં અદૃશ્ય. મને થયું, ‘હમણા આવું’ એમ એણે મને કહ્યું કે શું!<br /> <br /> હા. એમ જ. ગયો એવો જ વીકી પાછો આવ્યો. બારણાંમાંથી ઠેકડો મારતાં એ હસતી આંખોએ મને જોઈ રહ્યો. ઘણો સમય એમ જ ચાલ્યું.<br /> <br /> મિષી, કેમ બહાર ઊભી છે?’ દીદી ઊઠી. રસોડામાંથી અવાજ કર્યો.<br /> <br /> ‘અંદર જઈને મેં કહ્યું, ‘તેં જ કહ્યું’તું ને, બૉબીનું ધ્યાન રાખવાનું?’<br /> <br /> ‘એ તો અમસ્તુ. બૉલ આવે ત્યારે આપણે આડો હાથ કરી શકીએ કાંઈ?… આ તો તું ક્યારેક બારીમાંથી ડોકિયું કરતી રહે તો બૉબીને ઠીક રહે એટલે કહ્યું’તું.’<br /> <br /> હું અંદરથી ચૂપ થઈ ગઈ. દીદીને કાંઈ શંકા પડી હશે? જાગીને બાથરૂમમાં જતાં, બાથરૂમમાંથી રૂમમાંથી રસોડામાં જતાં એ મને જોઈ રહી હશે? એ વિચારે મને આછી કંપારી આવી ગઈ. જઈને ઉઘાડું બારણું બંધ કરી આવી.<br /> <br /> રિમોટ-કંટ્રોલ હાથમાં લીધું પણ ગેઈમ ચાલુ કરવાની ઇચ્છા ન થઈ. બહારથી એક એક બૉલે જોરદાર અપીલના અવાજો આવતા’તા. અમારી બંધ બારીએ બૉલ ભટકાવાનો અવાજ થયો, ધડામ. મને થયું, વીકીએ જ ફટકો માર્યો હશે!<br /> <br /> મને દોડીને બારી ખોલવાનું મન થયું. પણ દીદીએ ચા – દૂધના કપ ટેબલ પર મૂકતાં હુકમ કર્યો, ‘બૉબીને બોલાવ. નહિ જોયા હોય સચીનના દીકરા…’ દીદીને ક્રિકેટ ઉપર જ કંટાળો આવતો હોય એમ લાગ્યું. મને તો બહુ ગમતું’તું. પણ હવે દીદી મને જોવા નહિ દે; મને મનોમન એવું થતું’તું.<br /> <br /> બારણું ખોલતાં મેં ‘બૉબી!’ બૂમ મારી, પણ મારી નજર તો સીધી ક્રીઝ પર જઈ પહોંચી. વીકી ત્યાં નહોતો. વીકી સામેના ઓટલે સૂનમૂન બેઠો’તો. કેમ? શા માટે?… મારી અંદર હલચલ. હું અંદર આવી એટલે એણે બૅટ મૂકી દીધું હશે?<br /> <br /> ‘ચલો, પહેલાં દૂધ પી લો.’ દીદીનો હુકમ. ‘જોઉં બૅન્ડેડ.’ દીદીએ બૉબીની આંગળી પકડી. ‘થોડો સોજો છે. મટી જશે.’ દીદીએ બૅન્ડેડને થોડી દબાવી. ‘ભલે એમ જ રહી.’<br /> <br /> એકબે બટકાં ને એકબે ઘૂંટડા ભરતોક ને બૉબી બહાર દોડી ગયો. હું દીદી સામે બેઠી બેઠી એક પછી એક ઘૂંટ લેતી રહી. મને અત્યારે દીદી મારી વૉચ રાખતી હોય એવી લાગતી’તી.<br /> <br /> ‘બારણું ખોલી નાખ. હવે તડકો નહિ આવે. પાછું વાગ્યા પર વાગશે તો ભાઈસાહેબ ભેંકડો તાણશે.’ દીદીના શબ્દો મને તડકામાં વરસાદના છાંટા જેવા લાગ્યા. ઉતાવળે જઈને મેં બારણું ખોલ્યું. પણ ઓટલે ઊભવું કેમ કરીને? દીદીને કેવું લાગશે? એને શંકા પડે કે હું વીકીને જોવા ઊભી છું, તો? એ વિચારમાં એમ જ ઊભી રહી, ત્યાં દીદીએ કહ્યું, ‘તારે કાંઈ કરવું ના હોય તો ત્યાં બેસ; ધ્યાન રાખજે.’<br /> <br /> મારી અંદર ‘દીદી!… મારી દીદી!’ એવું થઈ રહ્યું. ‘મારે અહીં ઊભા રહેવા સિવાય કાંઈ કરવું જ ક્યાં છે, મારી દીદી!’ હું રાજી રાજી થઈ ગઈ. આ વખતે દસમાની એક્ઝામ આપીને તરત આવી ગઈ એટલે લાંબો સમય થઈ ગયો. હમણાં હમણાં મારા ચહેરા પર ક્યારેક એનો કંટાળો તરી આવતો. દીદી એ પામી જતી ને મને જેમ કરું તેમ કરવા દેતી. જોકે, તોય મને દીદીને ત્યાં વેકેશન ગાળવું ગમતું. એમાં, આજ તો બહુ ગમવા માંડ્યું.<br /> <br /> હું ઓટલે આવી ઊભી કે વીકી ઊભો થયો. પેલા પાસેથી બૅટ લીધું. બધા છોકરાઓ તાળી પાડી ઊઠ્યા. ‘બૉલે બૉલે સિક્સર, હો વીકી!’ એક બોલી ઊઠ્યો. વીકી હસી રહ્યો. બધા છોકરા દેકારો. સામેવાળું બારણું ખૂલ્યું. પેલાં માસી એના ઓટલે આવ્યાં. આમતેમ જોયું. મારી સામે એકધારું જોઈ રહ્યાં. કેમ મને જ જુએ છે? હું આમતેમ જોવા માંડી. પછી બૉબી સામું જોઈ રહી. હવે વીકી સામું જોવું જ નથી. માસી એમ જ જોઈ રહ્યાં. ઘડીક વાર ઊભીને ઓટલે જ બેસી પડ્યાં. હવે? ઘણો સમય એમ જ ચાલ્યું.<br /> <br /> તડકો શેરીમાંથી ઊંચકાઈને બીજા માળની બારીઓમાં ઘૂસવા માંડ્યો. બારણાં ખૂલવા માંડ્યાં. ઓટલા જીવતા થયા. શેરીમાં અવરજવર શરૂ થઈ. ‘સાંજ પડવા આવી. હવે બંધ કરો આ ભવાડા..’ એક માસી પસાર થતાં બોલ્યાં, પણ કોઈએ સાંભળ્યું નહિ. મને એ માસી જરાય સારી ન લાગી. ભલેને આ લોકો રમતા જ રહે એવું મને થતું’તું. ભલે ને હવે વીકી સામું સતત ન જોવાય; ક્યારેક ક્યારેક તો નજરો મળે છે! એય કેવું ગમે છે! મને સાંજ પણ સારી લાગતી’તી.<br /> <br /> ‘મી, મને બૅટિંગનું કહે ને!’ બૉબી બોલ્યો. વીકીએ સાંભળ્યું. એણે તરત બૉબીને બૅટ આપ્યું ને મારી સામે ફિલ્ડિંગમાં ઊભો. મને બહુ ગમ્યું. એણે એક વાર મારી આંખોમાં આંખો મિલાવી. અમારી બંનેની આંખો હસતી’તી. હું શરમાઈ ગઈ. પેલી માસીની આંખ અમારાં પર ચોંટી રહી. હું ધ્રૂજી ઊઠી. ત્યાંથી અંદર ચાલ્યા જવાનું મન થયું પણ પગ ઊપડ્યા નહીં. થોડો સમય એમ ચાલ્યું.<br /> <br /> ત્યાં જીજાજીના સ્કૂટરની બ્રેક વાગી. એમની નજર સીધી બૉબી પર પડી. ‘ચલ, અંદર.’ હુકમ. બૉબીએ બૅટ મૂકીને દોટ દીધી. જીજાજીની નજર બૉબીની આંગળી પર પડી. ‘શું થયું?… કેમ કરતા?…’ પ્રશ્નો. જીજાજીએ અંદર આવતાં આવતાં બૉબીની આંગળી જોઈ.<br /> <br /> ‘વીકીએ બૉલ વગાડ્યો.’ બૉબી ઓચિંતો રડવા લાગ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ વીકી?’<br /> <br /> ‘એણે નથી વગાડ્યો. આ ભાઈ જ પડી ગયા.’ હું બોલી ગઈ. જીજાજી મારી સામું જોઈ રહ્યા. મેં વીકીની ફેવર કરી એ એમને ગમ્યું નહિ કે શું? મેં વીકીની ફેવર કેમ કરી? મને ભાન ન રહ્યું.?<br /> <br /> જીજાજીએ બૅન્ડેડ ઉખેડવા કર્યું. ‘નંઈ, નંઈ ઉખેડવી નથી. દુઃખે છે.’ બૉબીનું રડવાનું ચાલુ.<br /> <br /> ‘હવે કાંઈ થયું નથી. જરાક છોલાયું છે. આ તો મેં અમસ્થા બૅન્ડેડ લગાવી દીધી.’ દીદીએ ખુલાસો કર્યો.<br /> <br /> ‘અચ્છા, અચ્છા, ચૂપ. ચૂપ થઈ જા. કાલે એસેલવર્લ્ડ જવાનું છે.’ કહેતાં જીજાજી બાથરૂમ તરફ. બૉબીનું રડવાનું બંધ. દીદીનું હસવાનું ચાલુ. હું કેમ હસતી નથી એવી શંકા સાથે દીદી મારી સામું જોઈ રહી. હું કેમ હસતી નથી? અંદર આવવું પડ્યું એ મને ન ગમ્યું? હવે બૉબી બહાર નહિ જઈ શકે એ ન ગમ્યું? કાલે એસેલવર્લ્ડ જવાનું એ ન ગમ્યું?<br /> <br /> સાંજ પડી ગઈ તોય બહારથી છોકરાઓનો દેકારો ધસી આવતો હતો. પણ બૉબી બહાર ન જાય તો હું કેમ જઈ શકું? અને હવે રાતની રસોઈ પણ કરવાની. આ વખતે દીદી રસોડામાં ઓછું ધ્યાન આપતી. મને બધું શીખવાનો આગ્રહ કરતી. એ મને ગમતુંય. પણ અત્યારે હું રસોડામાં ને દીદી ઓટલે જઈ બેઠી એ મને બિલકુલ ન ગમ્યું. ઢીલા હાથે હું રસોઈ કરતી રહી. મન વગર જમી. એસેલવર્લ્ડની વાતોમાં ભળવાને બદલે મૂંગી મૂંગી ફિક્કું હસતી રહી. દીદી – જીજાજી ટીવી જોતાં બેઠાં. મને અત્યારે એય મન ન થયું. બૉબીય થાક્યો હતો. અમે બંને બારી પાસેના અમારા પલંગ પર જઈ બેઠાં.<br /> <br /> ‘હવે મિષા કંટાળી લાગે છે.’ જીજાજી બોલ્યા.<br /> <br /> દીદીએ ટીવીમાંથી નજર ખેસવી નહિ. એમ જ જવાબ દીધો: ‘બસ, હવે આજકાલમાં જ પપ્પા – મમ્મી આવવાનાં ને. મીનામાસીની તબીયત સારી નથી એટલે અહીંથી વડોદરે જવાનાં. સવારે જ ફોન હતો.’<br /> <br /> સવારે મને આ વાત બહુ ગમી’તી. અત્યારે મારી અંદર ચિત્કાર થઈ ઊઠ્યોઃ ‘ના. મારે નથી જવું. મારે અહીંયાં જ રહેવું છે. મને અહીં જ ગમે છે.’ પણ, કાલે પપ્પા – મમ્મી આવે ને કહે ચાલ, તો હું ના પાડી શકીશ? શું કહીશઃ મને વીકી બહુ ગમે છે. મારે વીકી હોય ત્યાં જ રહેવું છે, એમ?<br /> <br /> બૉબીની બૅન્ડેડ લગાવેલી આંગળી મારા હાથમાં હતી.<br /> <br /> રોજ તો દીદી-જીજાજી ટીવી જોતાં હોય ત્યાં અમે સૂઈ જઈએ. અત્યારે બૉબી સૂઈ ગયો. મારી આંખ મળતી નહોતી. મને વીકીના વિચારો આવતા’તા. કાલે બપોરથી એસેલવર્લ્ડ ચાલ્યા જઈશું તો રાત સુધી નહિ આવીએ; તો વીકી? …હું બૉબીની બૅન્ડેડવાળી આંગળી જોઈ રહી.<br /> <br /> ઉપરવાળા માસીએ કહેલું કે, બૉબી – મિષા ભલેને બધાં છોકરાં સાથે ધાબા ઉપર સૂવે, પણ દીદીએ ના પાડેલી. નહિતર અત્યારેય વીકીને જોઈ શકાત. વીકી તો એની અગાસીમાં જ સૂતો હોય ને! છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! અહીં તો દીદી કહે તેમ રહેવાનું.<br /> <br /> પડખાં ફેરવવામાં મારી અકળામણ બહાર આવતી’તી. ક્યાંય સુધી એમ જ પડી રહી. ઘરની લાઇટો ઑફ થઈ. દીદીને એમ કે હું સૂઈ ગઈ છું. પણ મને ઊંઘ ક્યાંથી?…તો, તો? કાલે આખો દિવસ વીકી નજરે નહિ પડે ને?… વીકીને કહું, એય એસેલવર્લ્ડ આવે; તો? ભલે ને અમારી સાથે ન આવે, પણ એકબે ફ્રેન્ડ સાથે આવે ને અમને ત્યાં મળે. પછી તો શેરીનાં છોકરાં ગણીને સાથે સાથે રાખવામાં દીદીને વાંધો ન રહે! આ વિચારે હું રાજી થઈ ગઈ.<br /> <br /> શેરી જંપવા માંડી તો ય મને ઊંઘ આવતી નહોતી. દીદીના બેડરૂમમાંથી કાંઈ અવાજ નહોતો. હું ધીમેથી ઊભી થઈ. શેરીમાં પડતી બારી ધીમેથી ખોલી. આખી શેરીમાં ચાંદની પથરાયેલી હતી. સ્ટ્રીટલાઇટના પીળા અજવાળાનો કાંઈ હિસાબ નહોતો. વીકી અગાસીની કોર પર ઝળૂંબીને ઊભો’તો. ‘વી..કી..! હું બોલી ઊઠત, પણ મારા રૂંવે રૂંવે એ અવાજ ફૂટી નીકળ્યો. વીકીની નજર મારા પર ચોંટી. નીચું જોયેલો એનો ચહેરો દેખાતો નહોતો. બારીની અંદર ઊભેલી મારો ચહેરો એને પણ દેખાતો નહિ હોય. પણ અમને બંનેને ચોક્કસ હતું કે અમે બંને નજરોથી એકરૂપ બની રહ્યાં છીએ! વીકીને પણ એમ જ હશે ને કે હું બારી ખોલ્યા વિના નહીં રહું! મને પણ થતું’તું જ કે, વીકી અગાસીમાં ઊભો ઊભો મને જોવા અધીરો થતો હશે! બંને દિલ કેવાં એકબીજાનાં અરમાનો જાણે છે!<br /> <br /> આમ ને આમ કેટલી વાર ઊભાં રહ્યાં બંનેને ભાન ન રહ્યું. હવે તો શેરી અને ચાંદની સિવાય અમને કોઈ જોતું ય નહોતું.<br /> <br /> ‘હવે સૂઈ જાને, ભઈલા!” સામેની અગાસીમાં અવાજ થયો.<br /> <br /> ‘મને ઊંઘ નથી આવતી. સૂઈ જઈશ હમણાં.’ વીકીનો જવાબ. ખરેખર, મને પણ ઊંઘ યાદ નથી. થાક યાદ નથી. કાંઈ યાદ નથી.<br /> <br /> દીદીના રૂમમાં અવાજ. અવાજ થયો કે હું બારી બંધ કરતાંકને પલંગમાં લાંબી થઈ ગઈ. કેવી પરતંત્રતા! છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! દીદી બહાર આવીને રસોડામાં ગઈ. દસ-પંદર મિનિટ થઈ તોય એ રસોડામાં કંઈક ખડખડ કરતી રહી. હવે બારી નહિ ખોલી શકાય. બારી નહિ ખૂલે તો વીકી લંબાવશે. ભલે સૂઈ જાય. સવારે વહેલો જાગે તાજામાજો ને તરત ક્રિકેટ શરૂ…<br /> <br /> ક્યારે સ્વપ્નાવાળી ઊંઘ શરૂ થઈ ગઈ એનું મને ભાન ન રહ્યું. આમે ય આજ બપોરથી જાગૃતિ અને સ્વપ્નાં વચ્ચે ગોથાં ખાતી રહી છું ને! જેવો બપોરનો તડકો એવી મધરાતની ચાંદની! બધું એકરસ થતું આવતું’તું!<br /> <br /> ‘હવે જાગો, બેટા!’ દીદીના અવાજે મારી આંખો ખુલી. ‘આજે તો બહુ સૂઈ રહી.’ દીદીને હું સૂતી લાગતી’તી. મને થયું, હું ઊંઘી જ નથી જાણે. એમ જ, અરધી ઊંઘતી પડી રહી’તી. જાણે બપોરનો તડકો ને મધરાતની ચાંદની એકરસ થઈને મારી અંદર ઘૂમરાતાં’તાં!<br /> <br /> જીજાજી ને બોબી ચાના ટેબલ પર હતા. આખી રાત આકાશમાં સફર કરી કરીને મારું શરીર થાકી ગયું હોય એમ લાગતું’તું. પણ તો યે મને તરત એમ થયું કે આ લોકો અત્યારથી જ ક્રિકેટ રમવાનું ચાલુ કરી ઘે તો કેવું સારું? મારા મનની મુરાદ ઈશ્વર પાસે પહોંચી ગઈ હોય એમ બૉબી જેવડા છોકરાએ બારણામાં ડોકાઈને બૂમ પાડી, “બૉ….બી મને થયું, એ રમવા બોલાવે છે. ખરેખર, એમ જ હતું. બૉબીને બદલે મને બહાર દોડી જવાનું મન થયું, પણ હું કાંઈ એમ જઈ શકું? બૉબી તો બહાર દોડી ગયો. પણ સવાર સવારમાં મારાથી દીદી સાથેના ઘરકામમાંથી કેમ છુટાય? તોયે, દીદી બાથરૂમમાં ગઈ ત્યારે હું બારીમાંથી ડોકાઈ. અરધીપરધી ટીમ એકઠી થઈ ગઈ હતી. વીકી મારી રાહ જોતો સામેના ઓટલે બેઠો’તો. અમારી આંખો મળી ને આંખોમાં આનંદ છલકાયો.<br /> <br /> મારા આખા દેહમાં કંપારી વ્યાપી વળી.<br /> <br /> પણ, આજે ગઈકાલ જેવી નિરાંત નહિ મળે. આજે અમે એસેલવર્લ્ડ ચાલ્યાં જઈશું ને વીકી એકલો પડી જશે. વીકીને કેમ કહેવું કે તુંય આવને! ઘરકામમાં ગૂંથાયેલું મારું મન દરેક વાતે ગૂંચવાતું જતું’તું. જીજાજી પૂજામાં બેઠા’તાં. મને ય ભગવાનને એક-બે પ્રાર્થના કરવાનું મન થયું. ખરેખર, પેલી કવિતામાં આવતું’તું એવું જ થયુંઃ ખરેખર, ભગવાન અમારા જેવા નોધારાનો આધાર છે. ભગવાન જ આવા સમયે ગરૂડે ચડીને આવે છે. મારામાં વિચાર ઝબક્યોઃ વીકીને કહી ન શકું પણ ચિઠ્ઠી તો લખી શકાય ને!<br /> <br /> મારા કામમાંથી પરવારીને હું ધીમે ધીમે અમારા પલંગ પર આવી બેઠી. સીધું લખવાનું કરીશ તો દીદીનું ધ્યાન જશે. પહેલાં એક પુસ્તક ખોલીને બેઠી. વચ્ચે વચ્ચે જોઈ લેતી કે દીદી શું કરે છે? પછી, પુસ્તકમાં કાગળ રાખીને પેન હાથમાં લીધી. શું લખવું? શું સંબોધન કરું? ‘પ્રિય’ લખ્યું, ને જોઈ રહી. મારી અંદર આનંદની હેલી મચી રહી. પણ, વીકીને ન ગમે તો? આવું તો સહુ લખે. ‘પ્રિય’ છેકી નાખ્યું. ‘વ્હાલા પરિષ્વજન’ લખ્યું. આ શબ્દ મને આ વરસે જ જાણવા મળ્યો’તો, ત્યારથી ગમી ગયો’તો. પણ, વીકીને નહિ ગમે તો? એ તો કહી દે એવો છે? મારે કાંઈ લવ – ફવ નથી. રમતાં રમતાં તો સહુ હસતાં જ હોયને! હસીએ એટલે કાંઈ લવ કહેવાય? તો, મારી શી વલે થાય? ઘડીભર થયું કે નથી લખવી ચિઠ્ઠી. પણ વકી સાંજે નજીક આવે ને વાત થાય ને વીકી કહે કે મને કહ્યું હોત તો હુંય એસેલવર્લ્ડ આવત, તો? ચિઠ્ઠી તો લખી જ નાખું. કોઈ સંબોધન નથી કરવું. એમ જ જાણ કરી દઉં. ‘અમે આજે એસેલ વર્લ્ડ જવાનાં…’ આટલું જ લખ્યું. છેકેલાં સંબોધનવાળો ભાગ ફાડીને કાગળ ગાઉનના ખિસ્સામાં મૂકી દીધો. દીદી રસોડામાંથી આ તરફ જોઈ રહી છે એની મને ખબર ન રહી. મને ફાળ પડી દીદી હમણાં કહેશે, ખિસ્સામાં શું મૂક્યું? તો? વળી, મેં ભગવાનને પ્રાર્થના કરી : મારું આટલું કામ પાર પાડજો, ભગવાન!<br /> <br /> દીદીને શંકા ન પડે એવી સ્વાભાવિકતાથી ધીમે ધીમે ઓટલા પર! આવી ઊભી. બેટ ઘુમાવતો વીકી તો સામે છેડે હતો. એ જલદી આઉટ થાય એવો નથી. હું આ ચિઠ્ઠી કેવી રીતે આપી શકીશ? બૉબી મારી પાસે હતો, એને કહું કે આ વીકીને આપી આવ. પણ, બૉબીને આપતાં આવડે? બીજોત્રીજો જાણી જાય તો? ખુદ બૉબી જ દીદીને કહે કે ‘મીએ વીકીને કંઈક આપ્યું,’ તો? એમ નથી કરવું. વિકી ફિલ્ડિંગમાં આ બાજુ આવે તો જ આપવી છે. મારી નજરની દોર વીકીને ખેંચી રહી. એ મારી આરઝ પામી ગયો હોય, કે બેધ્યાન થયો હોય. પણ બોલ્ડ થઈ ગયો. હસતો હસતો મારી પાસે ફિલ્ડીંગમાં આવી ઊભો, ગઈ કાલની જેમ. મારી અંદર મોરલા ટહુકવા માંડ્યા. એને પણ એવું થતું હશે? એની આંખોમાંય એવું વંચાય છે. હમણાં, બધાનું ધ્યાન પેલો ફટકો મારે એમાં હોય ત્યાં ચિઠ્ઠી આપી દઉં એવા વિચારે મેં ગાઉનમાં હાથ નાખ્યો. ત્યાં હાથમાં છાપું લઈને જીજાજી મારી પાસે આવીને ઊભા રહ્યા. ઊભા શું ઓટલે બેસી પડ્યા; બેસી પડ્યા શું, છાપું પહોળું કરીને, દીવાલને ટેકો દઈને, આરામથી વાંચવા માંડ્યા. આજે એમને રજા. નિરાંત. હવે હમણાં એ ઊભા નહિ થાય. મેં ખિસ્સામાં પકડી રાખેલી ચિઠ્ઠી એમ જ રહી. મારી અંદર અંધારું અંધારું થઈ ગયું. કાયમ પ્રેમથી જોતી હું, જીજાજીને અત્યારે ચીડથી જોઈ રહી. આખી દુનિયા, ખુદ ભગવાન પણ અમારા પ્રેમની વિરુદ્ધ હોય એવું મને થયું. હું ઢીલીઢફ થઈ ગઈ. બૉબીની આંગળી પર લગાવેલી બૅન્ડેડ જોઈ. એમ જ હતી… મને એ બૅન્ડેડ ઊખેડી નાખવાનું મન થયું.<br /> <br /> હવે હું અહીં ઊભી રહીશ તો વીકી મારા સામું જોયા વિના નહિ રહે ને હું વીકી સામું જોયા વિના નહિ રહું. અને અમારા લવ ઍટ ફર્સ્ટ સાઇટની જીજાજીને જાણ થઈ જાય તો? તો…તો…<br /> <br /> જીવનની બધી નિષ્ફળતાના ભાર સાથે હું અંદર આવી. જમીને તરત, વહેલાં વહેલાં, એસેલવર્લ્ડ જવાનું હતું એટલે દીદી તો બધું ઉતાવળે ઉતાવળે પતાવતી’તી. બૉબી કરતાં દીદીમાં વધુ ઉત્સાહ દેખાતો’તો. મને એ ગમતું ન’તું. એસેલવર્લ્ડ તો નામ હતું; અમથું મેળા જેવું હતું. તોય આ લોકોને કેવો આનંદ થાય છે! એમાં શું જવું?<br /> <br /> ‘મિષી! તારા જીજાજીને ને બૉબીને અંદર બોલાવ.’ દીદીનો હુકમ.<br /> <br /> હંઅ. ભગવાન સીધો છે. જીજાજીને અંદર આવે કે ગમે તેમ કરીને વીકીને જાણ કરી દઉં. બહાર આવીને મેં જીજાજીને અંદર જવા કહ્યું. જીજાજીએ બૉબીને હુકમ કર્યો, ‘ચલ, અંદર.’ બૉબી કહે, ‘આ ઓવર પૂરી કરીને.’ જીજાજી કહે, ‘એને લેતી આવ.’ બોલો, ભગવાન સીધો છે કે નહિ?<br /> <br /> પણ, જેવી હું ઓટલે ઊભી કે વીકી મોં તંગ રાખીને એનાં બારણામાં દોડી ગયો. હું ચાલી ગઈ’તી એનો બદલો લેતો હોય એમ મને લાગ્યું. મારી અંદર ‘ન જા.’ થઈ રહ્યું. હું ‘વી…કી…!’ એમ ચીસ પાડી ઊઠત, પણ બલ્બ ઊડી જાય એમ મારું ચેતન હરાઈ ગયું. હું વીકીનાં બારણાં સામું નજર ખોડીને ઊભી રહી. વીકી હોત તો હું બૉબીને મોટેથી કહીને જાણ કરી દેતા કે, ‘જલદી ચાલ, આપણે અત્યારે એસેલવર્લ્ડ જવાનું છે.’ પણ, વીકી મારાથી રિસાયો હોય એમ ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> બેત્રણ મિનિટ પછી બહાર આવ્યો. મને લુખ્ખી નજરે જોઈ રહ્યો. મારે હવે અંદર જવું જોઈએ. નહિતર દીદી… શું કરવું?…મેં ખીસામાંથી હાથ બહાર કાઢીને, હિંમત એકઠી કરીને, ચિઠ્ઠી ઓટલા પાસે નાખી. મારી નજર કહી રહીઃ આ બાજુ ફિલ્ડિંગમાં ઊભા રહીને લઈ લેજે. ને હું અંદર ચાલી ગઈ.<br /> <br /> અંદર આવી, ને ધ્રાસકો પડ્યોઃ વીકી સમજી ગયો હશે? ચિઠ્ઠી લઈ લીધી હશે? નહિ લે તો? બીજા કોઈ છોકરાના હાથમાં આવશે તો? દીદીને જાણ થશે તો? ભવાડો થશે તો?<br /> <br /> જમ્યાં, તૈયાર થયાં, બહાર નીકળ્યાં, જીજાજી સ્કૂટર ઉતારતા’તા. મારો મૂંઝારો વધી ગયો’તો. બહાર આવતાંકને મારી નજર ઓટલા પાસે ચિઠ્ઠી નાખી હતી ત્યાં પડી. ચિઠ્ઠી ત્યાં નહોતી, ઊડીને થોડે દૂર પડી’તી. ક્રિકેટ ટીમ ચાલી ગઈ હતી. શેરી અને ચિઠ્ઠી એકલાં પડ્યાં’તાં. હું બે ડગલાં ચાલીને ચિઠ્ઠી લઈ શકું તેમ નહોતી. મારી ચકળવકળ આંખોને નહીં સમજતી દીદીએ બારણાને લૉક કર્યું ત્યાં સુધીમાં ચિઠ્ઠીને જોતાં જોતાં મારી અંદર લોહીનું પાણી થઈ ગયું. સ્કૂટર પાછળ અમે બે બહેનો ને આગળ બૉબી. હૅન્ડલ પકડતાં જીજાજીએ બૉબીની દુઃખતી આંગળી દુ:ખાવી. બૉબીએ ચીસ પાડી. ‘કાંઈ થયું નથી. ચૂપ રહે. બૅન્ડેડ છે પછી…’ જીજાજીનો અવાજ.<br /> <br /> મારા મગજ ઉપર પણ કોઈએ બેન્ડેડ લગાવી દીધી હોય એમ હું એસેલવર્લ્ડ પહોંચી. બધા ગાંડા થઈને એક એક આઇટેમ માણતા’તા. મને કશાયમાં રસ પડતો ન’તો. મારું શબ ઊંચકીને બધા ઘૂમતા હોય એવું મને થતું’તું. ક્યારેક ક્યારેક કોઈ ટોળામાં મને વીકી દેખાઈ જતો પણ એ વીકી નીકળતો નહીં. દરેક આઇટેમમાં બૉબી સાથે મારે જ જોડાવું પડતું. પણ મારું ચેતન વગરનું શરીર શું કરે છે એનું મને ભાનસાન નહોતું. સાંજ પડી, ને લાઇટો ઝળહળવા માંડી તોય હું ભાનમાં ન આવી. અમારું સ્કૂટર શેરીમાં આવી ઊભું ત્યારે મારામાં ચેતન આવ્યું. વીકી એક નાના છોકરા સાથે એના ઓટલે બેઠો’તો. અમને જોતાં જ એ આનંદમાં આવી ગયો લાગ્યો. પણ મારી નજર અમારા ઓટલે પડી તો પપ્પા – મમ્મી બેઠેલાં! બધાંનાં હસવાં – કારવવાં વચ્ચે હું આસપાસ જોવા માંડી. પેલી ચિઠ્ઠી ઊડતી – આથડતી વીકીના ઓટલા પાસે પહોંચી ગઈ’તી. વીકીની નજર એના પર પડી. એણે ઉપાડી. વાંચી. એકધારું મારી સામે જોઈ રહ્યો. સ્ટ્રીટ લાઇટનું પીળું અજવાળું અમારા ચહેરા ઢાંકતું’તું.<br /> <br /> આવડા મોટા બૉબીને પપ્પાએ તેડી લીધો, ને તરત પૂછ્યું, ‘આંગળીએ શું થયું?<br /> <br /> ‘કાંઈ થયું નથી. થોડું છોલાયું છે. બૅન્ડેડ તો અમસ્થી લગાવી છે.’ દીદીએ એ વાતને જરાય મહત્ત્વ આપ્યું નહીં. મને તો હવે બેન્ડેડ સાથે કંઈક અનુસંધાન થઈ ગયું લાગતું’તું. વીકી સિવાય બીજી કોઈ વાત મારા મગજમાં આવતી નહોતી. કાલે પપ્પા–મમ્મીની રાહ જોતી’તી; અત્યારે એ આવ્યાં એ મને ગમ્યું નહીં. એ લોકો શી વાતો કરવા મંડી પડ્યાં એ હું સાંભળતી નહોતી. પપ્પા મમ્મી એકાદ દિવસ રહીને કહેશેઃ ‘ચલ.’ તો?<br /> <br /> એમાં, દીદી વાતવાતમાં બોલી, ‘મિષાય હવે તમારી જ રાહ જોતી’તી. બે દિવસથી તો સાવ ઢીલી પડી ગઈ છે.’ ને મારી અંદર ચિત્કારો થઈ ઊઠ્યા: હું કાંઈ રાહ જોતી નહોતી – હું કાંઈ ઢીલી પડી ગઈ નથી – હું કાંઈ અહીંથી જવાની નથી –’ પણ, મારું ચાલશે કાંઈ?<br /> <br /> અત્યારે જમીકરીને બધાં અહીં બેઠાં છે તો બહાર ઓટલે ન બેસાય? બૉબીય પપ્પાની ગોદમાંથી નીકળતો નથી. બહાર છોકરા એકઠા થયાનો અવાજ આવે છે પણ બૉબીનું એ તરફ લક્ષ જ નથી. સહુ વાતો કરતાંય થાકતાં નથી. રોજરોજ ટપાલ લખતાં હોય, ફોન કરતાં હોય, પછી આટલી બધી વાતો શું? પણ આખી દુનિયા અમારી વિરુદ્ધ જ છે પછી શું? એમાં, મારા અને બૉબીના પલંગ પર પપ્પાએ સૂવાનું કર્યું ને અમારે મમ્મી સાથે રૂમમાં સૂવાનું થયું ત્યારે મારા પ્રાણ ઊડી ગયા! કોઈ વાતે હું કોઈને કાંઈ કહી શકતી નહોતી. કોઈને કહું પણ શું? એમાં, કાલે બપોરની બસમાં વડોદરા જવાનું નક્કી થયું. હું શું બોલું?<br /> <br /> હું જોતી’તીઃ પપ્પાએ બારી ખુલ્લી રાખી. બારીમાંથી ચાંદની દેખાતી’તી. છોકરાઓ રમી રહ્યા’તા. મારે થાકેલી મમ્મી જોડે રૂમમાં લંબાવવું પડ્યું. છોકરાની જાત, કેવી સ્વતંત્ર! હું જાગતી પડી રહી કે ઊંઘતી પડી રહી; મારી અંદર – બહાર પથરાયેલી ચાંદની ને છોકરાના અવાજો સવાર સુધી ઊમટતાં રહ્યાં.<br /> <br /> સવારે બ્રશ લઈને ઓટલે જતાં તો કોઈ રોકે નહિ! જોયું તો, વીકી, આંખો હસાવતો, એના ઓટલે. હું રાજી રાજી થઈ ગઈ. શેરીમાં કોઈ કોઈ માસી દેખાતી’તી, પણ કોઈનું ધ્યાન અમારી આ પ્રણયલીલા પર નહોતું. વીકીએ ખીસામાંથી ગડી કરેલો કાગળ કાઢ્યો. હસતાં હસતાં મારી સામું જોઈને મારી તરફ ઘા કર્યો. પ્રેમપત્ર! એ જ ક્ષણે એ ઝડપી લેવા હું પગથિયું ઊતરી, કે પપ્પા છાપું લઈને ઓટલે આવ્યા. મારા પગ થંભી ગયા. હવે? શેરી વચ્ચે પડેલા પ્રેમપત્રને પપ્પા દેખે એમ કેમ લેવો? બ્રશ હલાવ્યા વગર હું એમ જ ખોડાઈ ગઈ. વીકી પણ ફાટી આંખે એમ જ બેસી રહ્યો. સામેવાળાં માસી સાવરણો લઈને બહાર નીકળ્યાં. એના ઓટલા પાસેની શેરી વાળવા માંડ્યાં. બધો કચરો ભેગો કર્યો એમાં અમારો પ્રેમપત્ર પણ હતો. કાયમના ક્રમ પ્રમાણે માસીએ માચીસમાંથી દીવાસળી કાઢી, સળગાવી ને કચરાની ઢગલીને ચાંપી દીધી!<br /> <br /> ‘મિષી!’ મમ્મીએ સાદ કર્યો. ‘ચલ. પછી તારાં કપડાંલત્તાં ને બધું ભેગું કરી લે.’<br /> <br /> એક વાર તો એમ થઈ ગયું કે બધાને રાડો પાડીને કહી દઉં: મારે અહીંથી ક્યાંય જવું નથી. મને મારી નાખવી હોય તો મારી નાખો! હું અહીંથી ક્યાંય જવાની નથી.<br /> <br /> પણ, એવું કરી શકું કાંઈ? ચાપાણી કરીને બધી તૈયારી કરવામાં પડી. બહાર છોકરા એકઠા થયા હતા. આજ બૉબીડોય બહાર જવાનું નામ લેતો. નથી. એ તો મમ્મી – પપ્પાની આસપાસ ઊડાઊડ કર્યા કરે છે. રૂમમાં એકલાં બધું ગોઠવતાં મને વિચાર આવ્યો. હું વીકીને બધું લખીને આપતી જાઉં. તરત લખવા બેસી ગઈ : ‘મારા વ્હાલા વહાલા પરિષ્વજન! હું તમને મારું દિલ દઈ બેઠી છું. તમારા વિના હું જીવી શકીશ નહિ. શું કરવું તે મને કાંઈ સૂઝતું નથી. અમારે આજે જ જવાનું છે. તમે સાથેના એડ્રેસ પર મને કવર લખશો. લિખિતંગમાં છોકરીનું નામ લખશો. હું સમજી જઈશ. તમારું ઍડ્રેસ મોકલશો. દિવાળીના વેકેશનમાં તરત જ અહીં પહોંચી જજો. – સદાયની તમારી, તમારી ને તમારી જ મિષા.’ નાહીને, કપડાં બદલતાં, અરીસા સામે ઊભી ઊભી મારી સાથે નહિ, વીકી સાથે વાતો કરી રહી. મારામાં પહાડ જેવો વિશ્વાસ ખડો થયો. આખી દુનિયાનો દરિયો ઊછળી ઊછળીને મોજાં પછાડે તોયે ડગે નહિ એવો હતો એ.<br /> <br /> આજ સુધી મારું ધ્યાન નહોતું કે દીદીના દરેક રૂમમાં વૉલપીસ છે. અત્યારે વારંવાર મારી સામે ઘડિયાળ જ આવ્યા કરતી હતી. બપોરની એકની બસ. સાડા બારે તો અહીંથી નીકળી જવાનું. સહુ પોતપોતાની પ્રવૃત્તિમાં હતાં. મને બહાર જવા સિવાય કોઈ વિચાર આવતો નહોતો. ઘડિયાળ નવ ઉપર પહોંચી. બૉબી બહાર જવાનો નહીં એ નક્કી. હવે? એમ જ, આમતેમ હરતાંફરતાં, હું બારણું ખોલીને બહાર આવી. વીકીને જોયો નહીં. હું મૂંઝાઈ. મને બહાર આવેલી નહિ જોતાં ગુસ્સે થઈને અંદર ચાલ્યો ગયો હશે? શું કરું? મારી અંદર ‘વીકી! વીકી!’ થઈ રહ્યું. વીકી દેખાયો નહીં. હવે?<br /> <br /> ‘ચલો, વહેલાં વહેલાં જમી લો, નિરાંતે.’ હજી તો અગિયારે નથી થયા ત્યાં દીદીની ઉતાવળ. તોપણ હું બારીમાંથી બહાર ડોકાઈ. વીકી એના ઓટલે બેઠો’તો. એ મારી સામું એકધારું જોઈ રહ્યો. એના ચહેરા પર હાસ્ય નહોતું. એના ચહેરા પર કાંઈ નહોતું. એ ખરેખરો મારા પર ગુસ્સે થયો લાગ્યો. જઈને મારા પ્રેમપત્રનો ઘા કરી આવું.<br /> <br /> ‘મિષી! ચલને, ભાઈ! દીદી પાસે આવીને ઊભી રહી. અત્યારે હું જવાની, એટલે એ મને વહાલ બતાવતી હતી. પણ, નથી જોઈતું મારે એવું વહાલ. પણ દીદીને શું કહું?<br /> <br /> મારે બારીએથી ખસવું પડ્યું. ઇચ્છા વગર જેમતેમ જમવું પડ્યું. સહુ સાથે હસીખુશીથી વાતો કરવી પડી. બૉબી આજે બહાર નીકળ્યો નહિ તો ય એને વહાલ કરવું પડ્યું. ઘડિયાળો દોડતી જ લાગતી’તી. વળી વળીને હું બારી પાસે જતી. એક વાર વીકી દેખાયો. બીજી વાર અદૃશ્ય. પપ્પાએ જમીને બારી પાસેના પલંગ પર લંબાવ્યું. હવે?<br /> <br /> હું લગભગ મૂર્છિત જેવી થઈ ગઈ. મારી અંદર અંધકાર વ્યાપી વળ્યો. જીજાજી સ્કૂટર લઈને રિક્ષા લેવા ગયા ત્યારે તો હું સાવ જડ થઈ ગઈ. નરસિંહઅવતાર વખતે થાંભલો ફાટ્યો’તો એમ આ બધાને કહી દઉં?: મારે અહીંથી નથી જવું. હું વીકીને પ્રેમ કરું છું. હું વીકી વિના જીવી શકીશ નહિ. વીકી મારો છે, હું વીકીની!<br /> <br /> મારો પ્રેમપત્ર મારા ખિસ્સામાં રહ્યો. રિક્ષા આવી ગઈ. અમે બહાર નીકળ્યાં. ત્યારે સામેવાળાં માસી એના ઓટલે બેઠાં’તાં. એ અમારા પ્રેમપ્રકરણને જાણી ગયાં હશે? હસતાં હસતાં દીદી સાથે વાત કરતાં એ બોલ્યાં, ‘મિષાય જાય છે? હા, હવે તો વેકેશન પૂરું થવાનું ને! અમારે વીકીય આજકાલમાં જવાનો. એને તો એના મામા ફોરેન તેડાવે છે!’<br /> <br /> મારી અંદર તરફડાટ થઈ રહ્યો. કોઈ રાક્ષસ મને કચકચાવીને પકડીને ઉપાડી જતો હતો.<br /> <br /> બૉબીને તેડીને બહાર આવેલા પપ્પાએ રિક્ષામાં બેસતાં બૉબીને નીચે ઉતાર્યો. બૅન્ડેડવાળી આંગળી પકડાઈ ગઈ. બૅન્ડેડ એક બાજુથી ઊખડી. એ જોઈને બૉબીએ સિસકારો કર્યો. પપ્પાએ બૅન્ડેડ સરખી ચિપકાવતાં કહ્યાં, ‘હવે મટી ગયું છે. સિસકારા કરવાની જરૂર નથી. છતાં ઉખેડશો નહીં. એકબે દિવસમાં એની મેળે નીકળી જશે.’<br /> <br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111389 2026-05-27T13:21:47Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{done}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{working}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{working}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%A1%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A8%E0%AA%A8%E0%AB%8B_%E0%AA%AA%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%88&diff=111388 2026-05-27T13:19:13Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|માય ડિયર જયુ}}<br /> <br /> [[File:My Dear Jayu.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> {{Heading|ડારવિનનો પિતરાઈ | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> આમ તો ટાણા ગામની જ નંઈ, શીમશેઢાનીય એકોએક કેડી મારા પગતળે નીકળી ગયેલી, ગમે ન્યાં જાવું મારે મન રમત વાત. પણ અટાણે ભૂતની આંબલી હેઠે આવતાં આવતાં પેશાબનું ટીપું આવી ગ્યું. એક કોર રાત ઠરી ગ્યેલી, એમાં અંધારિયું, એમાં વાદળાં આંટા મારે ને કોક કોક ફોરાં ફેંક્યાં કરે, ઈણે ભીંજવી દીધો; એમાં જરાક વાઝડીય, તે કંપારી નૉ આવતી હોય તોય આવે. એમાં નાથાને ન્યાં ડાકલાં, ન્યાં જાવું; ડાકલા બેહી ગ્યેલાં ઈ હંભળાય; એમાં આવ્ય આંબલી; તે પંડ્ય પાણી પાણી થઈ ગ્યો. પગ ઉપડે નંઈ.<br /> <br /> ‘કેમ થોભલાઈ ગ્યો?’ વાંહે કોઈ બોલ્યું ને મારી રાડ ફાટી જાત, પણ જોયું તો ભગતબાપા. સાવ પડખે આવી ગ્યેલા. ‘ડાકલામાં જાવું છ ને? હાલ્ય, મારેય જાવું છ.’ કઈને એ મોવડ હાલવા માંડ્યા. આપડા રામમાં તેત્રીશ કરોડ દેવતા આવી બેઠા.<br /> <br /> નાથો આમ મારો ભાઈબંધ. કા'રેક ઈને ઘરેય જાવ – આવું. ઈની વઉને આણું તેડીયાવ્યા તિ કેડે જાવાનું ઓછું થઈ ગ્યેલું. તિ કેડે ઈને કોક કોક નવતર ભાઈબંધ પણ થયેલા. મને ઈ ગમતી વાત નો’તી. નાથાની વઉ કાંય અપશરા નો’તી, પણ સાવ કાઢી નાખ્યા રોખીય નંઈ. તિ ગામના ઉતાર પણ નાથાને ‘નાથાભાઈ’ કે’વા માંડેલા. મને એવુંબધું નૉ ગમે. પણ સવસવનાં કરમ, ઈ જાણે ને ઈનાં કરમ જાણે.<br /> <br /> અને કરમ જેનું નામ. ગમે એવા મીરનીય મૂંછ્યું લબડાવી દ્યે, એમાં નાથાની વઉ જેવીયુંની તો શી ગત્ય! તે કે’છ કે એક દિ’ રાત્ય પડ્યે નાથાએ ઈની ખડકીમાંથી પરાયા મરદને નીકળતો જોયો, ને વાત વિફરી. વઉ કે, આંય કોય આવ્યું નથ્થી! ઈ ભેગી નાથાએ બે વળગાડી દીધી. ‘રાંડ, મને ખોટો પાડે છ?!’ વઉ સામી થઈઃ ‘ખોટા જ સવો વળી. ને નાથો બડલ્યો, ડંડીકો લઈને ઠમઠોરવા માંડ્યો. વઉ મીંદડી જેમ સામું ઘુરકી. ડંડીકો પકડી લીધો. ઘડીક વાર રીડિયારમણ. વઉ કયેઃ ‘હવે હાથ ઉપાડતા નંઈ હો! હવે મુંને સત સડ્યું છ!’ ને મંડી ધરૂજવાં. પાપ ને ભેને લીધે આંખ્યું ફાટી ગ્યેલી, મોંઢે લોહી ધશી આવેલું, પાપ ને મારને લીધે આખો દેય કાંપે. ઈ વેગમાં ને વેગમાં મંડી ધૂણવા, ને રાડો પાડવા ‘હું ખીજડાવાળી સવ… તારું નખ્ખોદ કાઢી નાખવા આવી સવ.’ નાથો હેબત ખાઈને ઊભો રઈ ગ્યો. વઉને બરોબરની ધુણ્ય સડી, માતાજી હાજરાહજૂર. આંખ્યુંમાંથી પાણી ને પંડ્ય પરશેવે લથબથ, લુગડાનાં ઠેકાણાં નંઈ. અંબોડો છૂટી ગ્યો. હો હો ને હોકારા કરે ખરોખરની. પડખેથી બેતણ બાયું આવી લાગી. સાડલાના છેડા કાઢીને મંડી પગે લાગવા. ‘ખમ્મા કરો, ખમ્મા કરો મા!’ હવે ખમૈયા કરો, મારી માવડી!’ ઘડીક વારે વઉની ઘુણ્ય મોળી પડી. એક ડોશીએ પાણીનો કળશ્યો લઈ વઉને ઘૂંટડો ભરાવ્યો. વઉનો ઊભરો હેઠો બેઠો. નાથો તો ઑશરીની કોરે કોકડું વળી ગ્યેલો. અટાણે ઈને મગસમાં બેહતું નો’તું કે મેં જોયો ઈ મરદ હાસો કે આ માતા હાસી?<br /> <br /> ઈ જે હોય ઈ. તિ વખતથી વઉ ઊંધમૂંધ પડી રે’વા માંડી. નૉ રાંધે – ખાય, નૉ પાણી ભરવા જાય, નૉ ઊભી થાય, નૉ ઊંઘે – જાગે. બીજે દિ’એ તો આખા ગામમાં વાતું થાય કે નાથાની વઉને માતા આવે છ!<br /> <br /> વાત પૂગી સવા ભૂવા પાંહે. સવો કયે, ‘ગપ્પ. ઈમ માતા રેઢી પડી છ! મારી રજા વન્યા ગામમાં કોય પગ તો મેલી જુવે! હું કોણ? સવજી જમાદાર. સોંસઠે સોસઠ જોગણીયું મારા પંડ્યમાં રમે સે. ઈને બારા જાવું હોય તો મારી રજા લેવી જોવે.’ ગામનેય એમ જ લાગે. અફીણના હેવા અટલે હોય, કે ગમે એમ, સવાની આંખ્યું બાર મઈના ઘેઘૂર જ હોય.<br /> <br /> ને વાત અંકે થઈ : બેહારો ડાકલાં. સવો કયે, ‘ઘડીકના સઠ્ઠા ભાગમાં જિ હોય ઈને નાગીપૂગી કરી નૉ નાખું તો મારું નામ સવજી નંઈ.’<br /> <br /> ને અટાણે ડાકલાં બેહારવાની વાત હાંભળી તંયે મને અહખ ઉપડેલું. જાવ – નૉ જાવ થયા કર્યું. વાતનો ફોડ પડશે તો? હજાર – હજાર તર્કવિતર્ક થ્યેલા. અંતે મારા પગ ઉપડેલા. પણ વિશાર કરતાં કરતાં પગ ઢીલા થઈ જાતા.<br /> <br /> ‘બઉ ધીમો.’ નાથાની ખડકી કળાતાં ભગતબાપા બોલ્યા, ‘ડાકલાં નાથાને ત્યાં વાગે છ, ને ધુણ્ય તને ઉપડી લાગે છ.’ કહીને બાપાએ ઠણકલું કર્યું.<br /> <br /> ‘મારો આ વિષય નંઈ ને, બાપા! તિમાં મને બીક લાગે છ.’ મેં ખુલાસો કર્યો.<br /> <br /> ‘ઈમાં આપડા કટલ્યા ટકા! આપડે તો મૂંગા મૂંગા જોવું, ને એવું લાગે તંયે ઊભા થઈને હાલતા. આપડે કાંય થોડો ગુનો કર્યો છ?’<br /> <br /> ને, નાથાની ખડકીમાં અમે પગ મૂક્યો.<br /> <br /> ફળિયામાં ખાટલે બેપાંસ જણા બીડીયું તાણતાં બેઠેલા; ઑશરીમાં ઈના કરતાં વધુ; ને માંડલું તો ઓયડામાં બેઠેલું. દીવો ઓયડામાં, ઑશરીમાં અંધારું, તે આમે ભૂતના ઓછાયા આંટા દેતા લાગે. મેં ઑશરીમાંથી ઓયડામાં નજર કરી; વશમાં ધૂણી ધખે, એમાંથી ધુવાડાના ગોટા નીકળે, ગોટા સુગંધ મારે પણ ગુંગળાવી મારે અટલી બધી! હામે જ નાથાની વઉ બેઠેલી. માથેથી ઓઢવાનું કાઢી નાખેલું ને માથું છોડી નાંખેલું, ઈની હામે જ સવજી બેઠેલો, ઈની બેય પડખે એક એક પઢિયાર બેઠેલા; તણે જણે માથાના જટિયાં છુટ્ટાં મૂકેલાં, કપાળમાં સિંદુર, તે આછા અંજવાહે બીકાળવા લાગે. પડખે બેઠેલા બે રાવળ ડાકલે મચી પડેલા, ને બીજા બે જણાં એવા જોરથી ઝાંઝ ટીપતા’તા. એક રાવળિયો ડાક વગાડતાં વગાડતાં કાં'ક લલકારતો’તો, પણ કાંય હંભળાતું નો’તું. ઈના કરતાં ઓલા બેય પઢિયારના હોંકારા વધુ હંભળાતા’તા. આ તરકટ કયાં લગી પૂગ્યું છ ઈની મને તો કેમની ખબર પડે? હું તો ભગતબાપા બેઠા, ઈની પડખે જ બેહી ગ્યો.<br /> <br /> સવજીએ જરાક જોરથી હોંકારો કર્યો ને એક આંગળી ઊંશી કરી, કે બધું બંધ. કારની નીશી આંખ્યુંએ બેઠેલી નાથાની વઉએ આંખ્યું ઊંશી કરી, હું બરોબર ઈની હામે જ બેઠેલો.<br /> <br /> સવજી ચપટીમાં લઈને દાણા નાખતાં બોલ્યો, ‘લ્યો, વધાવો.’<br /> <br /> એક રાવળે દાણા ગણીને ડોકી ધુણાવીઃ ‘હા. સે.’<br /> <br /> સવાના મોંઢા ઉપર રાજીપો દેખાયો. જાણતા’તા ઈય બધા રાજી થ્યા લાગ્યા ને સણભણ્ય કરવા લાગ્યા. મને કાંય તાળો બેઠો નંઈ, તે મેં ભગતબાપા હામું જોયું. બાપા કયે, ‘ઈની દેવની હા પડી છ. હવે ગોઠણભેર થઈ જાહે. ગમ્મે ઈ હોય ઈને પકડ્યે પાર કરવાનો!’<br /> <br /> જહમત બાબરે અડાળિયું ખખડાવી. સંધા સાના સબ્બડકાં લેવા માંડ્યા. ને પશી બીડીયું. બીડીયુંના ગોટેગોટાની ડમરી. નાથાની વઉ ઈમની ઈમ કોકડું વળીને બેઠેલી તિ બેઠેલી જ રઈ. ધુંવાડાથી ને પરશેવાથી અલખાતી લાગી. સવજીએ બંડી કાઢી નાંખી, ને જટિયાને ઝાપટ મારી, ખોંખારો ખાધો. માંડલું તયાર. સવો કયે, ‘અંબા માને બોલાવો.’<br /> <br /> રાવળિયે દાંડી મારી. ઝાંઝનાં બખલખિયાં વાગ્યાં. એક રાવળિયે ધીમા ધારે રાગ કાઢ્યોઃ<br /> <br /> ‘મા અમ્બા, પધારો સાસરના ચોકમાં…’<br /> <br /> મારી માવડી, રમવા પધારો ગબ્બર ગોખમાં…’<br /> <br /> ને, ઓલા બેય પઢિયાર ધીમું ધીમું ધૂણતાં ધૂણતાં હુહવાટા કરવા લાગ્યા. સવજીની તો એક આંગળી જ ધરૂજતી’તી. પણ ઈના ડોળા બઉ ફાટતા’તા. ડાકલાં શગ્યાં, ઝાંઝની રમઝટ શગી, રાવળે રાગ તીણો કરીને ગાવા માંડ્યું, ઓલાએ હોંકારા શરૂ કર્યા, સવાએ બીજે ગામ હંભળાય એવો પડકારો કર્યો, હું ધરૂજી ગ્યો, સવો ગોઠણભેર થઈ ગ્યો, ‘ઉતર, માડી, ઉતર, રમવા ઉતર, મારી માવડી!’<br /> <br /> પણ, નાથાની વઉ તો જેમ બેઠી’તી એમ બેઠી’તી. ઈ નો હલી કે નૉ સલી.<br /> <br /> ડાકલાની રમઝટ વધી, રાવળનો રાગડો ફાડી ગ્યો, ધૂણતાં’તા ઈના હૉકારા-પડકારા વધ્યા. સવો નાથાની વઉના મોંઢા પાંહે મોઢું લઈને કાલાવાલા કરતો હોય ઈમ કરગરવા લાગ્યો: ‘રમવા આવો ને, જોગણી!… તમારી બેન વાટું જોવે સ… ગોખથી હેઠાં ઉતરોને, માવડી!’<br /> <br /> પણ, નાથાની વઉ નો હલે કે નૉ સલ્લે. જેમ બેઠી’તી એમ બેહી રઈ. ઓયડામાંથી ધુંવાડો તો બા’રો નીકળી ગ્યો’તો. પણ ધુણતાં’તાં ઈના પંડ્યમાંથી ધુંવાડા નીકળતા હોય ઈમ લાગતું’તું. કલાકેક આમ હાલ્યું હશે. તણ જણ એકધારું ધુણ્યા, વગાડવાવાળાએ વગાડ્યે રાખ્યું, ને કોક કોકે હોંકારા કર્યા, પણ નાથાની વઉ એકની બે નૉ થઈ. ને, સવજીએ આંગળી ઉંશી કરી. ડાક બંધ. સંધુ બંધ. સવજીએ હા…ક કરીને બડખો ખેંશીને રોકડો રૂપયો ફેંક્યો હોય ઈમ ખૂણામાં જાવા દીધો. બધું ટાઢુંબોળ થઈ ગ્યું. સંધા પોતપોતાનાં ફાળિયે પંડ્ય લૂછવા લાગ્યા. સવાએ દાણાની ચપટી એક કોર્ય મેલી. રાવળે દાણા ગણ્યાઃ ‘વાસા.’<br /> <br /> ઈ ભેગી સવાએ નાથાની વઉના ગાલે અડબોથ સોડી દીધી. વઉ તો પથરાની હોય ઈમ હેઠું ઘાલીને બેહી રઈ.<br /> <br /> ‘માતા નથ્ય આ; દેવ નથ્ય, મેલું સે મેલું; સોખામું હોય તો હાદર થ્યા વન્યાં નૉ રહે. આ તો મેલું ભરાઈ ગ્યું સ.’ સવજીએ ફેંસલો આપ્યો.<br /> <br /> હવે, ભગતબાપા ગાંડઘહણિયે આગળ આવ્યા. ‘પણ ઈ તો કયે છ ને કે ખીજડાવાળી માતા સવ.’<br /> <br /> સવજીએ બીડી હળગાવી. ‘મેલું હોય ઈ થોડું ઈમ કયે કે હું મેલું સવ!’<br /> <br /> બાપા કયે, ‘જિ હોય ઈ. કાઢવું તો જોહે ને?’<br /> <br /> સવજી નાગની જેમ ઉંસો થ્યો, ‘હોવ્વ. ઈને હું, ઈના બાપાનેય જાવું જોહે. તીજી થપાટે વે’તીનું નૉ થાય તો મારું નામ સવો નંઈ.’<br /> <br /> પે’લાં માતાને શીરીફળ વધેરો. પશી બીજો પટ માંડીઈ.’ એમ કઈને સવજીએ કાંકરી કાઢીને તાળવે સોંટાડી ને કહ્યું, ‘લાવો, સા. વળી સા ફરવા લાગી. પીનારાએ પીધી, ને નૉ પીનારાએ ના પાડી. માતાના મઢમાં દીવા થિયા, અગરબત્તીયું થઈ, નાથાએ એક ઘાએ શીરીફળ વધેર્યું. સવ ઊઠી ઊઠીને ઊંધા પડી પડીને પગે લાગ્યા. શેષ વે’ચાણી. સવનાં મોંઢાં એકધારાં હાલવાં માંડ્યાં. નાથાની વઉને કોયે વતાવી નંઈ. ને ઈ હલીસલ્લી નંઈ.<br /> <br /> મેં બા’ર નજર કરી. વાદળાં હતાં તે રાત વધુ કાળી લાગતી’તી. અડધી રાત થઈ હશે. આપડા રામને આમ અડધી રાતે બા’રા નીકળવાના હેવા નંઈ. પણ બેતણ જણ નાડાછોડ કરવા નીકળ્યા, તિ આપડા રામે નીકળ્યા.<br /> <br /> એક જણો કયે, ‘સવજીભાઈ હાસા થાય તો ભલભલાને મૂતરાવી દ્યે, હો!’<br /> <br /> બીજો કયે, ‘હંધાય દેવ ઈને હાજરાહજૂર ને તિમાં. ગમે ઈની હાર્યે વાતું કરી હકે.’<br /> <br /> હું માલીપા આવ્યો તંયે માંડલામાં ચલમ ફરી રઈ હતી. સવો ને ઈના પઢિયાર ઊંડા ઊંડા દમ લગાવતા’તા. ભગતબાપાએય એક દમ માર્યો. પશી મુંને કાનમાં કયે, ‘નાત હારે નાડી સોડવી જોવે.’ સવાએ શેલ્લો દમ માર્યો તંયે ચલમ માથે ભડકો થઈ ગ્યો. ઈ ભેગા એના ડોળાય લાલઘૂમ સકળવકળ થાવા માંડ્યા. સવ સરખાઈ બેહી ગ્યા. રાવળે વશમાં હતી ઈ ધૂણી સંકોરી. ઈમાં ગૂગળની કણીયું ભભરાવી ને વળી ગોટેગોટાથી ઓયડો ભરાઈ ગ્યો. ધૂણીમાં જરાક જરાક ભડકો થાતો’તો, તિ ફરતે બેઠેલાનાં મોઢાં જ દેખાતાં’તાં, બાકીનાનાં મોંઢાય નો’તાં દેખાતાં.<br /> <br /> સવાએ ટટ્ટાર થઈને હોંકારો કર્યો, ને રાવળે ડાકલાં હાથમાં લીધાં. સવો કયે, ‘મેલડીને આરધો. ખમ્મા, મારી મા!’<br /> <br /> ઈ ભેગાં ડાકલા પર ડાંડીયું પડી, ઝાંઝનાં બખલખ બોલ્યાં. એક રાવળે રાગ કાઢ્યો,<br /> <br /> ‘ખમ્મા, મારે ઓયડે પધારો, મા મેલડી!<br /> <br /> ખમ્મા, સુટ્ટાં જટિયાંવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, એક આંખ્યુંવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, બબ્બે જીભા’ળી,<br /> <br /> ખમ્મા, હાથે ખપ્પરવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, મારે ઓયડે પધારે, મા મેલડી!’<br /> <br /> ને, ડાકલાં શગ્યાં, બેય રાવળિયા જોરજોરથી ડાંડિયું મારવા લાગ્યાં; બીજા રાવળિયે પણ રાગ પૂરાવ્યો. વશમાં વશમાં ‘ખમા…ખમા…’ બોલતા’તા. બેય પઢિયાર તો માથાનાં ઓડિયાં ફંગોળતા આમથી તેમ ડોલ્યું લેતા ધૂણવા માંડ્યા’તા. બેઠેલામાંથી કોક કોક ‘ખમા…ખમા…’ બોલ્યે જાતું’તું. મને આ ધૂણ્ય નોખી જાતની લાગતી’તી. ઈમાં ઑશિતા સવો ગોઠણભેર થયો ને ઈણે જોરથી એક મુક્કો ભોંય ઉપર પશાડ્યો. આખા ઓયડામાં ધમ્મ કરતો અવાજ થ્યો. સવાએ ઈની ડોકી આમતેમ ઘુમાવવા માંડી, ને આકાશ ફાડી નાખે એવી રાડ પાડી. અટાણે ઈનો શિકોટો ફરી ગ્યો’તો. ઈના ઊડતાં જટિયાં વારેઘડીયે નાથાની વઉના મોંઢા પર વાગતાં’તાં. વઉ સવજીની હામું કતરાઈ રઈ’તી. તણ તણ જોરાવર ભૂવા હામેય મસક દેતી નો’તી. સવજી ગોઠણભેર ઊભો ઊભો ધૂણ્તે જાતો’તો. ઘણી વારે ઈણે બેય હાથ ઉંસા કરીને નખરાં દેખાડ્યાં, જાણે માતા આવી હાજરાહજૂર! પશી ખદક ખદક હાલતો હોય ઈમ દેયને ડોલાવવા માંડ્યો, જાણે માતા સાંઢિયે સડીને આવી રઈ સે! પશી મંડ્યો ખડખડ ખડખડ દાંત કાઢવા. બધાય ‘ખમ્મા.. ખમ્મા…’ કરતાં કરતાં રાજી થઈ ગ્યા, ને હાથજોડ કરવા લાગ્યા. સવો અટાણે ખરોખરી મેલડી મા થઈ ગ્યો. ઈ ભેગી, સવાએ નાથાની વઉને એક સોડી દીધી. વઉ ધરૂજી ગઈ. ઈ ભેગા બેય પઢિયારે વઉને વાંહે એક એક ધુંસ્તો લગાવ્યો. ને સવો બરાડ્યો, 'કોણ સો? બોલ્ય, ‘કોણ સો? જિ હો ઈ હાદર થા, નકર તારા દાંત ખાટા કરી નાંખીશ. બોલ, કોણ સો, બોલ?’ કઈને સવાએ એક બીજી ઝાપટ સોડી દીધી. હવે નાથાની વહુ ખરોખરી ધરૂજવાં માંડી. ઈ ભેગાં તણે ઈંની માથે ઝળૂંબી ગ્યા. ‘હાલ્ય, પટમાં આવ્ય. જિ હો ઈ હામે આવ્ય.’<br /> <br /> તણે એમ ધૂણતા’તા કે બેઠેલાય ધરૂજતા હોય ઈમ લાગતું’તું. આખો ઓયડો ધૂણતો’તો. મઢમાં બેઠેલી માતા બા’રી આવીને હાજરાહજૂર થાહે એમ લાગતું’તું. નાથાની વઉને હવે ઓતાર સડતો’તો. ઈમાં, સવાએ પડખે પડેલી હાંકળ હાથમાં લીધી ને રાડ પાડી, ‘આવે સ કે સામડાં ફાડી નાખું? હાદર થા, રાંડ શંખણી!’ કઈને બેતણ વાર હાંકળ પોતાને વાંહે ઝૂડી, ઈ ભેગાં બેય પઢિયારે નાથાની વઉના બેય હાથ પકડયા, સવાએ વઉના મોંવાળાને બાસ્કો ભરીને પકડડ્યા ને વઉનું માથું ધૂંણી ઉપર ઊંધું રાખ્યું, ને મંડ્યો હાંકળે હાંકળે વઉના વાંહે ઝૂડવા. મારતો જાય ને બોલતો જાય, ‘હાદર થા છ કે કળશ્યો કરાવી દવ? બોલ, કોણ સો, બોલ? ડાકણ સો? સુડેલ સો? શંખણી સો? વંતરી સો? બોલ…’<br /> <br /> ધૂણીમાંથી ગોટા નીકળતા’તા, ડાક ને ઝાંઝ ને રાવળિયાના રાગડા ને બેઠેલાના હોંકારા – પડકારા ને સવાની હાંકળના સબોટા. તિ વઉ તો આમેય ધૂણવા માંડી’તી. ઈમાં સવજીએ પડખે પડેલાં સાલિયામાંથી મૂઠી ભરીને મરસું નાંખ્યું ધૂણીમાં, ને કયે સ ક્યાં જાય! સવ ખોં ખોં કરવા મંડ્યા, કોક કોક તો બા’રા ભાગ્યા. સવો તો એકધારો મંડાયેલો. હાંકળનો સપાટો બોલાવતો જાય ને ઓડિયા ઝટકાવતો જાય ને ડોળા ફાડતો જાય ને બળ કરીને વઉને ઝંઝેડતો જાય ને મોંઢામાં મોંઢું નાખીને રાડ્યું પાડતો જાય: ‘કોણ સો બોલ? હાદર થા સો કે નંઈ? કેમ બોલતી નથ્ય? શંખણી સો? ડાકણ સો? શિકોતર સો? વંતરી સો?’ ને વહુ પરશેવે લથબથ થઈ ગ્યેલી તે ડોળા સકળવકળ કરે, તિ મીણ કઈ ગઈ ને સવાનું શેલ્લું વેણ પકડીને બોલી ગઈ: ‘વંતરી સવ વંતરી…’<br /> <br /> ને સવાએ વઉના જટિયાં મેલી દીધા, એક અડબોથ લગાવી. ગોઠણ વાળીને બેહી ગ્યો. એક ખમકારો કર્યો ને આંગળી ઉંશી કરી. હજી ઈની ધુણ્ય સાલું હતી, ઓલા બેય હજી ધૂણતા’તા. ઝાંઝ બંદ થઈ ગઈ, ડાકલાં ધીમાં પડ્યાં. ને પશી ઈય બંદ થઈ ગ્યાં. બધાયને ધુણ્ય હેઠી બેઠી. સવો કયે, ‘બે જણા વાહર નાખો.’ બે જણા ઉઠ્યા, પશેડીના શેડા પકડીને ઝાપટું મારવા મંડ્યા. ઘડીક વારમાં ધુંવાડો ઓયડામાંથી બા’રો નીકળી ગ્યો. સવો કયે, ‘આ બારું ઠાલવીયાવો.’ એક જણે ઊભા થઈને એક પતરા ઉપર ધૂણીના અંગાર લીધા ને બા’રો નાંખીયાવ્યો. ઘડીક વારમાં તો વાહરની ઝાપટુંએ ઓયડો સોખ્ખો થઈ ગ્યો. બાબર પાણીની ગાગર લઈયાવ્યો. સવાએ નાથાની વઉને ગલાસ અંબાવ્યો. વઉ આખો ગલાસ ગટગટાવી ગઈ. એક પશી એક બીડી હળગાવવા માંડ્યા, સવા શિવાયના ઊઠી ઊઠીને બા’રા નીકળ્યા. ભગતબાપા તો ઊંબરામાં બેઠા’તા ઈમ જ બેશી ર્‌યા. હુંય ઈની પડખે બેઠો’તો. સાની અડાળિયું ફરવા માંડી. સવ સબડકા લેવા માંડ્યા. આ વખતે વઉએય સા લગાડી. સવો કયે, ‘હવે હાદર થઈ ગઈ સે અટલે આપડે કઈ ઈમ કરવાની.’ વઉ જાણે સવાની પાળેલી કૂતરી હોય ઈમ બેઠી’તી.<br /> <br /> સા પીધા કેડ્યે ભગતબાપા કયે, ‘બાકી તેં હાદર કરી, હો!’<br /> <br /> ‘નૉ થાય ને જાય ક્યાં. તો તો સોસઠ જોગણિયુંનો થાપો લાજે ને!’<br /> <br /> ભગતબાપા ટાઢે કોઠે પોરો લેવા માંગતાં હોય ઈમ વાતે વળગ્યા, ‘પણ આ વંતરી તો ઘાંયતાંય કોયને વળગતી હોય ઈમ હાંભળ્યું નથ્ય. આને ક્યાંથી ભેટી ગઈ?’<br /> <br /> સવાએ બીડીનો દમ મારીને સોખવટ કરી, ‘વંતરીયું તો જ્યાં ત્યાં ભાટકતી જ હોય, ઈને વતાવો નંઈ ને જાવા દ્યો તો જાતી રહે.’<br /> <br /> ‘આને કેમનું થ્યે'લું?’<br /> <br /> ‘આને વંતરી આવેલી, ને નાથાએ પકડીને ઝૂડી નાખી અટલે રાંડે નાખ્યા ધામા…’ સવાએ તોડ પાડ્યો. ‘ઈ વખતે જાવા દીધી હોત તો વઈ જાત…’<br /> <br /> ભગતબાપાને વાતમાં રહ પડતો લાગ્યો. ‘આ વંતરીની જાત કઈ? દેવમાંલી કે ડાકણમાંલી?’<br /> <br /> બીડી પીતાં પીતાં સવજી કયે, ‘આ દેવમાંલીય નંઈ ને ડાકણમાંલીય નંઈ.’<br /> <br /> ભગતબાપા ઘડીક થંભી ગ્યા. ‘તો, તો જાણવું જોહે કે આ ક્યા મલકનું મેલું સે?’ વળી અટકીને બોલ્યા, ‘હજી રાત્ય સે, કાંક કે’તો સુવાણ થાય.’ બાપાએ માંગણી મૂકી. ગામમાં બાપાની આબરૂ બવ. કોય બાપાનું વેણ નૉ વાઢે.<br /> <br /> સવજીએ બીડી હોલવી. જરાક મોઢું મરકાવીને કયે, ‘તમારે જાણવું હોય તો કવ. ભરમાને પરગટ કરવા જોહે. ઈના મૉંએ જ કથા હાંભળવા જેવી.’<br /> <br /> ન્યાં લગીમાં રાવળ આવીને બેહી ગ્યો’તો. સવો ઈને કયે, ‘આ ધૂણી બારી કરો. સોખામું પાણી સાંટો બધ્ધે. એક દીવો ને સાર અગરબત્તી કરો… ને સવ હાથપગ ધોઈને બેહો.’<br /> <br /> સવ પટોપટ સવજીએ કીધું ઈમ કરવા માંડ્યા. ને ઘડીક વારમાં તો સોખ્ખાસણાક થઈને પલોંઠી વાળીને બેહી ગ્યા. રાવળે ડાક હાથમાં લીધી. સવજી કયે, ‘જરૂર નંઈ. ભરમા તો મંતર ભણું ને હાદર.’<br /> <br /> સવો આંખ્યું મીંશીને સુવાસ લેતો લેતો હોઠ ફફડાવવા માંડ્યો. સંધાય મોં વકાશીને ઈની હામું જોઈ ર્‌યા. સવાએ ઘડી-બ-ઘડીમાં આંખ્યું ઊઘાડી. ઈના મોંઢા ઉપર મરકલાં રમતાં’તાં. જાણે ઘડીક વાર પે’લાનો સવો જ નંઈ! ધીમેશથી ઈણે વાત માંડીઃ<br /> <br /> ‘વેલાના જમાનામાં ખીરનો દરિયો હતો ઈ તો તમિ જાણો જ સો? ઈમાં શેષનાગ ઘૂંસળું વળીને પડ્યો પડ્યો તર્યા કરતો ઈ તો તમિ જાણો જ સો? ઈની માથે ભગવાન લાંબા થઈને પોઢ્યો રે’ ને માતા લખમી ભગવાનનાં સરણ દાબતાં દાબતાં વાતું કરતાં જાય ને દાંત કાઢતા જાય ઈ તો તમિ જાણો જ સવો?’<br /> <br /> કોકની તો ડોકીય હલતી હું જો’તો.<br /> <br /> ‘ઈમાં એક વખતના સમે માતા લખમીને કાંક અળવીતરાઈ હુજી, તિ ભગવાનને કયે, આમ ને આમ ગમતું નથ્ય. કાંક કરો ને. ભગવાન કયે, હું કરવું સ? આમ ને આમ તમને આણંદ નથ્ય આવતો? લખમી કયે, ના. કયાંક મજો પડે એવું કરો.<br /> <br /> હવે ભગવાનને તો માતા કયે ઈમ કરવું જ પડે. ઈણે તરત ડૂંટી ઉપર હાથ ફેરવ્યો ને ડૂંટીમાંલું કમળ નીકળ્યું ને કમળમાંલા નીકળ્યા ભરમા. ભગવાને હકમ કર્યો કે ભરમા! આ દેવીને મજો પડે એવી સૃષ્ટિ બનાવો. ઈ ભેગું, ભરમાએ એક મોઢું પો’ળું કર્યું ને સુવાસનો ગોળો જાવા દીધો અંકાશમાં, ભરમા અંતરધાન. ગોળો મંડ્યો ઘુમરિયું લેવા અંકાશમાં. ઘડીક વારે દેખાંય ને ઘડીકવાર અંતરધાન થઈ જાય. વળી લખમીજી વાટ જોતાં ડોળા ડગડગાવે તંયે પાસો નીકળે અંકાશની કોર માથે, ને લખમીને મજા પડે!<br /> <br /> પણ, થોડાક દિ’ ગ્યા, ને લખમીજી કંટાળી ગ્યાં. ભગવાનને કયે, આ કોરેકોરો ગોળો અંકાશમાં ઘુમડિયાં લે છ ઈમાં બઉ મજો નથ્ય આવતો. કાંક કરો ને!<br /> <br /> વળી ભગવાને ડૂંટી ઉપર હાથ ફેરવ્યો. ભરમા હાદર. ભગવાન કયે, આ ગોળાનું નામ? ભરમા કયે, ‘પ્રથમી.’ ભગવાન કયે, ‘પ્રથમી માથે હજી કાંક કરો.’ ભરમાએ બીજું મોઢું પો’ળું કર્યું ને સુવાસ જાવા દીધો ગોળામાં, તિ ગોળા ઉપર પવન, પાણી ને અગનીની હડિયાપાટી સાલું થઈ ગઈ. ગોળો ઘુમરિયું લેતો જાય. અગની ઘોડતો જાય ને ઈની વાંહે પવન ધોડે, આખી પ્રથમી માથે હડિયાપાટી હાલે. અગની ધોડતો ધોડતો પાણીનો દરિયો ભાળીને ઈમાં હંતાઈ જાય, ઈને ગોતવા પવન દરિયાની માલીપા ગરીને આખા દરિયાને ઉંસો કરે. આમ ને આમ પ્રથમી માથે ખેલ હાલ્યા કરે. ને માતા લખમી જોઈ જોઈને રાજી થિયાં કરે. પણ આ તણ જણા કરી કરીને કટલા ખેલ કરી હકે? તિ, એક દિ વળી લખમી કયે, અટલી રમતમાં બઉ મજો નથ્ય આવતી. ભગવાનને તો હેવા પડી ગ્યેલા! ફેરવ્ય હાથ ડૂંટીએ, તિ ભરમા હાદર. ભગવાન કયે, હજી આમાં કાંક નવીન કરો. ઈ ભેગું, ભરમાએ તીજું મોંઢું પો’ળું કર્યું, તિ ઈમાંથી નકરી ઝણ્ય ઊડી, ને પથરાઈ ગઈ પ્રથમી માથે. ને જોવે જોવે ન્યાં મંડ્યાં ઝાડવાં ઊગવાં. જ્યાં જુવો ન્યાં નકરું ઝાડવું ઝાડવું, નાનું મોટું, લાંબું ટૂંકું, જાડું પાતળું, ઝાડ ઝાડ થઈ ગ્યું, પાણીમાંય ઝાડવાં, ને ડુંગરું માથેય ઝાડવાં, તિ મૂકયા માંગણ નૉ રે’વા દીધો, ને આખી પ્રથમી લીલીકુંજાર કરી મેલી.’<br /> <br /> ‘ભઈ, ભરમાને કોય પૂગી હકે!’ ભગતબાપાએ ટાપશી પૂરી. ‘ઈ તો ધારે ઈ કરી હકે!’<br /> <br /> સવજીએ અટલો પોરો લઈને વળી વાત હંકારીઃ ‘તિ ઝાડવાંને ફૂલ આવે, ફળ આવે, પવનના ઝપાટે લેર્યું લે, એય ને રૂંડા સાયા પાથરે, તિ પ્રથમી માથે આણંદ આણંદ થઈ ગ્યો. લખમીમાનેય ઈ જોઈ જોઈને આણંદ થાય.<br /> <br /> પણ, જાણે માતાનેય ભૂત વળગ્યું હોય ઈમ હખ નંઈ. તિ એક વાર ભગવાનને ક્યે, હવે આમાં કાંય નવીન નૉ થાય? ભગવાન ક્યે, પ્રથમી માથે જીવ રમતાં મેલો. ભરમા ક્યે, આ ઝાડવાં જીવ જ સે ને! ભગવાન ક્યે, ઈમ નંઈ. રમતાં ભમતાં જીવ જોવે. આમ જયાં નાંખીઈ ન્યાં ખોડાઈ ર્‌હે ઈમાં હું મજો આવે? ભરમા કયે, પરભુ, તમ પાંહે અમ રોખાએ બઉ ડા’પણ નૉ કરવું જોવે. પણ આ જીવને બઉ રમતો મૂકવા જેવો નંઈ હો! પશી જેવી તમારી મરજી. લખમીજી કયે, જુવો તો ખરા. કરી કરીને ઈ હું કરવાનાં. જિ કરશે ઈ પ્રથમી માથે જ ને! ઈ કાંય ઊડીને સરગાપર તો નંઈ આવી હકે! ભરમા કયે, જેવો હકમ. ને ભરમાએ ચોથું મોઢું પો'ળું કરીને સુવાસ ફેંક્યો પ્રથમી માથે, તિ એકલાં જીવાણું જીવાણું ને જોતાજોતામાં આખી પ્રથમી જીવાતથી ભરાઈ ગઈ. પાણીમાંય જીવાત ખદબદે ને ભોં માથેય જીવાત ખદબદે, નાની ને મોટી, જાડી ને પાતળી, લાંબી ને ટૂંકી, પાણીમાં તરી હકે એવી ને ભોં માથે ધોડી હકે એવી ને આકાશમાં ઊડી હકે એવી ને સાર પગાળી, પાંખુવાળી ને પૂંસડાવાળી, કોક કોક ડુંગરા રોખી સાલેમાલ ને કોક કીડીયું જેવી કણકણ. સંધીય જીવાત ખાયપીએ ને ઊંઘે, આખી પ્રથમી માથે આંટા માર્યા કરે, વળી ખાયપીએ ને ઊંધે, ને કારેક ગલતાનમાં આવી જાય, તિ માદા ભારેવગીયું થાય, ઈનાં બસ્સાં થાય, ભાતભાતનાં અવાજો કરે, ને ભાતભાતનાં રૂપ કાઢે, તિ લખમીજીને મજો પડી ગ્યો! લખમીજી જોતાં ધરાય નંઈ. એક દિ’ ભગવાન કયે, હવે કારેક કારેક સરણ તળાંસતાં તમારા હાથ અટકી જાય સે, હો! લખમીજી દાંત કાઢતાં કયે, આ પ્રથમીનાં જીવ ક્યારેક ક્યારેક એવું એવું કરે સે કે ઈ જોવામાં ભાન રહેતું નથ્ય……!’ કહેતાં કહેતાં સવજીએ ભગતબાપા હામે એક આંખ્ય ઝીણી કરી; બાપા એક હોઠ ખેંશીને મરક્યા.<br /> <br /> ‘આમનેમ કરતાં ઘણાં વરહ ગ્યાં. પ્રથમી માથે જીવ લીલાલે’ર કરે, ને સરગાપરમાં ર્‌યાં ર્‌યાં લખમી માતા ઈ જોઈજોઈને રાજી થિયાં કરે. પશી લખમીજીને અણગમતું થાવા માંડ્યું. જીવોની લીલા ઈને એકધારી લાગવા માંડી. ઈમાં મજો ઓસો થાવા માંડ્યો. સંધાય જીવ ખાયપીએ, મોટું જીવ નાનાને ખાય. પે’લાં તો કોક જનાવર ભેંશને ફાડી ખાતું ઈ જોઈને મજા પડતી, ને કોક કાબર ફૂદાને પકડી લેતી ઈનીય મજા પડતી, પણ ઈ બધું એકધારું ને મૂંગું મૂંગું હાલે. લખમીજી કંટાળી ગ્યાં. એક દિ’ બવ વિશારમાં પડી ગ્યા તંયે ભગવાનથી નૉ ર્‌હેવાણું. ભગવાન કયે, કાંઈ થ્યું સ? હમણાંકા તમિ બવ વિશારમાં ર્‌હો સ? માતા કયે, વિશાર તો બવ આવેસ, પણ તમને કે'વાય ઈમ નથ્ય, ઠાલામફતના તમિ ખીજાઈ જાવ. ભગવાન કયે, હું આજ લગીમાં કારેય તમારી ઉપર ખિજાણો સવ? મને નૉ ક્‌હો તો મારા હમ. લખમી કયે, વસન આપો, હું કવ ઈમ કરશો? ભગવાન કયે, વસન. લખમી કયે, હજી આ પ્રથમી ઉપર કાંક નવીન કરાવી દ્યો. ભગવાન કયે, આ સે ઈ તમને ઓસું લાગે સ? સોરાશી લાખ જીવ ભાતે ભાતે જીવે સ ને એય સુખશાંતિ ને લે’ર કરે સ! આમાં તમને હું ખામી લાગે સ! માતા કયે, ઈ સંધાય જીવે છે, પણ મૂંગા મૂંગા ને એકધારાં. આના કરતાંય અટપટાં જીવ રમતાં નૉ મેલી હકાય? ભગવાન કયે, હવે ઈમાં મુંને હું ખબર પડે! ભરમાને પૂશી જોઈ.<br /> <br /> કઈને ભગવાને ડૂંટી માથે આંગળી ફેરવી. થોડીક વાર ફેરવ્યે રાખી. આ વખતે ભરમા ઝટ લઈને નૉ આવ્યા. પરગટ થઈને કયે, બોલો! ભગવાન કયે, હજી આ પ્રથમી માથે કાંય નવીન થઈ હકે? ભરમા કયે, હવે મારાથી કાંય નૉ થાય. મારે સાર મોંઢાં સે, તે સારેમાંથી પવન વે’તો મેલીને મેં આટલું કરી દીધું. હવે મારી નાભિ તળિયાઝાટક સે. ભગવાન કયે, પણ મેં તમારી માને વસન દીધું સ ઈનું કેમ? ભરમા કયે, પણ મારી વન્યા આ સૃષ્ટિમાં કોઈ ફારફેર કરી હકે નંઈ ને! ને મારામાં હવે કાંઈ વેંત ર્‌યો નથ્ય. તોય ભગવાન કયે, કાંક આયડ્યા કરો.<br /> <br /> ભરમાએ ઘડીક વાર માથું ખંજળ્યું, પશી કયે, હડમાનને પૂશી જોવ. ઈ એક બળૂકો સે. ભગવાન કયે, ઈમાં બળ જોવે કે કળ? ભરમા કયે, પે’લાં બળ જોવે. કાં’કે જિ કરવાનું ઈ ઈમાંથી ને ઈમાંથી જ કરવાનું સે. પ્રથમી માથેથી પવન ખેંસવો જોહે, ઈની હાર્યે જીવાણું ખેંસાહે, ઈમાંથી કાંક નવીન કરીઈ. ભગવાન કયે, તો તો કાંક બખડજંતર નંઈ થાય? ભરમા કયે, મન થાય. તમારે ર્‌યા ર્‌યા તાલ જ જોવા છ, તે થાવા દ્યો ને જિ થાય ઈ! ભગવાન કયે, ભલે.<br /> <br /> ભગવાને કીધું ને ભરમા ઊડ્યા, સડ્યા હડમાનની ગોતણીએ. હડમાન તો એક ઝાડની ડાળીએ લાંબા થઈને ઘોરે. ભરમા કયે, એય ઊંઘણશી! હેઠા આવો. તમારું કામ સે. હડમાન કૂદકો મારીને હેઠા, ને હાથજોડ્ય કરી ઊભા રયા. ભરમા કયે, જવો, ભગવાનનો હકમ સે, માતા લખમીની હઠ સે; અસ્ત્રીહઠને તો કોય પૂગી નૉ હકે! અટલે હું કવ ઈમ કરવું જોહે. હડમાન ક્યે, કો’. ભરમા કયે, આ પ્રથમી માથેથી લાંબા લાંબા સુવાસ પાંશીગાંડે ખેંસવાના. અટલે પ્રથમી માથે સે ઈમાંથી જીવાણું ખેંસાઈ ખંસાઈને તમારા સુવાસમાં આવશે. ઈને આયાં ઠાલવવાનાં. ને ઈમાંથી બેપગાં પૂતળાં બનાવવાનાં. હડમાનને મગસ તો નૉ હોય! ઈ કયે, પવન પાણી અગની ને માટી હંધાય ખેંસાહે તો? ભરમા કયે, મન ખેંસાય. સંધુંય ખેંસવાનું જ સે ને! હડમાન કયે, કટલ્યાં પૂતળાં કરવા છ? ભરમા ઘડીક વિશાર કરીને કયે, લ્યો આ માળા રાખો. ઈના પારા ગણતા જાવ, ને બનાવતા જાવ. કઈને ભરમાએ ડોકમાંથી માળા કાઢીને ફગાવી, ને પોતે ઝાડને ટેકે લાંબા થ્યા.<br /> <br /> હડમાન તો ધંધે લાગી ગ્યા. પ્રથમી હામું મોઢું પો’ળું કરીને પાંશીગાંડે સુવાસ લીધો ને આવ્ય સોરાશી લાખ જીવાણું ઈના ઓદરમાં. સુવાસ પાસો કાઢીને કર્યો ઢગલો. ને ઈમાંથી બનાવ્યું બેપગાળું પૂતળું. ઈ આ માણહ!<br /> <br /> સવના ડોળા ફાટી રે’લા. સવજી જાણે નજરે જોતો હોય ઈમ વાત કરી રિયો’તો. ભગતબાપા ટેસથી વાતને હોંકારો દેતા’તા.<br /> <br /> તિ હડમાનને કેટલી વાર. માળાનો પારો નોખો પાડતા જાય ને સુવાસ ખેંહે, પાસો મેલે, પૂતળું તયાર થાય, પારો નોખો કરે, ઈમ કરતાં કરતાં સંધાય પારા પૂરા થઈ ગ્યા, ને આણીકોર જુવો તો પૂતળાની હાર ગોઠવાઈ ગઈ.<br /> <br /> ટેમ થઈ ગ્યેલો તે ભરમાને ઝોકું આવી ગ્યેલું. હડમાન કયે, બેઠા થાવ, પરભુ! તમારા કંટ્રાટ પરમાણે બધું તયાર સે.<br /> <br /> ભરમા બેઠા થઈને જોવે તો, માણહ માણહની લેન સૂતેલી! કાળા ધોળા પીળા રાતા. ભરમા કયે, ભાતભાતનાં બનાવ્યાં! હડમાન કયે, ગોળો ફરે ને જ્યાંથી સુવાસ ખેંહું ન્યાંથી સંધું હાલ્યું આવે ને, હડેડાટ, તિમાં. ભરમા આખી લેનને ધારી ધારીને જોતાં જોતાં ડગલાં ભરીને આગળ હાલ્યા. હડમાનને કયે, તમારા સુવાસમાંલાં બનાવ્યાં છ અટલે લાગે છ તમારી રોખાં જ હંધાય! હડમાન કયે, હાવ એવું નથ્ય, પરભુ. કોક કોક ગોમુખાં ને ઘોડામુખાંય સે, ને કોક કોક ઘેટાં જેવાં ને બોતડાં જેવાંય લાગે સે. ભરમા કયે, હા હો, માળું ફેરાળું તો સે! કોક કોકની આંખ્યું કાગડા જેવી સકળવકળ સે ને કોક કોકની દેડકા જેવી! ખરો તાલ કર્યો હો તમે! કહેતાં કહેતાં ભરમાં અટકીને ઉભા રિયા. કયે કે, પણ મૂળ મુદ્દો નાંખવાનું ભૂલી ગ્યા સવો. તમારી લેન નંઈ ને. હડમાન કયે, કયો? ભરમા કયે, આને સાલ – વીધ તો કર્યા નથ્ય! ઈ વન્યા ઈનું તંતર આગળ કેમ હાલે! હડમાન કયે, મારી ઈ લેન નંઈ. તમિ કો ઈમ કરી દઉં. ભરમા કયે, સુવાસ ખેંશી ખેંશીને હવે તમિય મારી જેમ તળિયાઝાટક થઈ ગ્યા હશો! હવે આંઈથી ને આંઈથી જ લાકડાના સાલ બનાવીને અડધાને સોંટાડી દ્યો, ને અડધાને વીંધ પાડી દ્યો, ને હડશેલો મારો તિ જાય પ્રથમી માથે. કઈને ભરમા પાસા ઝાડને ટેકે લાંબા થ્યા.<br /> <br /> હડમાને તો પાશી માળા લીધી. બરોબર અડધોઅડધ પારા પાંહે એક કાંકરી મૂકી. ને પશી એક એક પારો સેરવતાં જાય ને એક એકને સાલ ભરાવતા જાય. પશી અડધાને વીધ પાડી દીધાં. ને પશી ભગવાનનું નામ લઈને માર્યો હડશેલો, તિ આખો ઢગલો પવનમાં લેર્યું લેતો લેતો આવ્ય પ્રથમી માથે!<br /> <br /> હાથ ખંખેરતાં ખંખેરતાં હડમાન ભરમા પાંહે આવ્યા, ને કયે પરભુ, કામ પૂરું. આ લ્યો તમારી માળા. ભરમાએ માળા હાથમાં લીધી ને ઓંશિતા કાંક અયાદ આવ્યું હોય ઈમ માળા હામું જોઈ ર્‌યા. હડમાન કયે, માળામાં કાંય ફેરફાર લાગે સ, પરભુ? ભરમા કયે, ફારફેરની તો મા પૈણે, પણ તમિ બરોબર અડધોઅડધને સાલવીધ કર્યા છ ને? હડમાન કયે, હૉઉં. બરોબર માળાંને લબડતી રાખીને અડધા પારા આણીકોર રાખીને સરખે ભાગે સાલવીધ બનાવ્યાં સે. ભરમા કયે, બેય પડખાં ગણેલાં? હડમાન કયે, મને ગણતાં ક્યાં આવડે સ, પરભુ! ભરમાએ તરત માથું ધુણાવ્યું. કયે કે, તો તો તમિ પ્રથમીની મા આણી નાંખી! હડમાન ફાટ્યે ડોળે જોઈ ર્‌યા. ઈને વાત હમજાતી નો’તી કે ઈણે વળી હું ભૂલ કરી છ! ભરમા કયે, આ મણકોય ભેગો ગણેલો? ભરમાએ મેર પર આંગળી રાખીને હડમાનને બતાવ્યો. હડમાન કયે, ઈ તમે નોખો રાખવાનો કયાં કીધો’તો? ભરમા કયે, ઈનું જ બખડજંતર થાવાનું. જટલા સાલ હશી અટલાં વીધ નંઈ હોય, કાં જટલાં વીધ હશી અટલાં સાલ નંઈ હોય. ભારે થાવાની! હડમાન કયે, મને ગણતાં નથ્ય આવડતું, પણ બરોબર અડધાને સાલ ખોશેલી ઈ નક્કી. વીધ પાડવામાં ધ્યાન નથ્ય રાખ્યું. ભરમા કયે, ઈની જ કઠણાઈ થાહે ને આ એક વધી ઈ વંતરી થાવાની, ભાટકયા કરવાની! આ ઈમ સે વંતરીની વાતું. કઈને સવજી અટકયો. ઈની ધરૂજતી આંગળી બંદ થઈ. પાણીનો ઘૂંટડો પીધો. ભગતબાપાએ ઠણકલું કર્યું. સવજીની વારતા હાંભળવામાં બીડી પીવાનું ભૂલી ગ્યા હોય ઈમ સવે બીડીયું મોંમાં મૂકી.<br /> <br /> ‘આ તો લખમીજીય અટવાઈ જાય એવો તાલ થ્યો કે’વાય.’ ભગતબાપાએ નીસોડ આપ્યો.' ઈનો કોય ઉપા નંઈ ને?’<br /> <br /> ‘મૂળમાં એવો ગોટો ઘાલી દીધો સ ને, કે કોય ઉપા જ નૉ ર્‌હે.’ સવજીએ વાત અંકે કરતાં પઢિયાર હામું જોઈને હકમ કર્યો. ‘હવે સાપાણી પીને આને પટમાં લાવો. પશી સમશાન જાવાનું મોડું થાહે.’<br /> <br /> સવજીના હકમ પરમાણે સા આવી. સવે પીધી. હવેની વિધિ પઢિયારે કરવાની હોય ઈમ સવો ખહીને ભીંતને ટેકે બેઠો. રાવળિયાએ ડાક હાથમાં લીધી. ધૂણી કરીને વશમાં મેલી, ને મંઈ ગૂગળની કાંકરિયું ભભરાવી. ભગતબાપાય ખહીને વાંહે આવ્યા ને મારી પડખે ગોઠવાણા. મેં ઈને કાનમાં કહ્યું, ‘હવે હું કરવાના, બાપા?’ બાપા કયે, ‘હવે વંતરીને પૂછશે કે ઈ ભડવો કોણ હતો? બોલ્ય? ને પશી આ બાઈમાંથી કાઢીને મહાણમાં મેલીયાવશે.’ મેં કહ્યું, ‘કોને?’ બાપા કયે, ‘વંતરીને, બીજા કોને?’<br /> <br /> મેં બારી નજર કરી, ભળભાખળું થાવાને હજી વાર હતી. રાત ખરોખરી ઠરી ગઈ’તી. બા’રા જાવાનો જીવ હાલે નંઈ ઈમ સોંપો પડી ગ્યે'લો.<br /> <br /> સવજીએ બીડી પીતાં પીતાં હકમ કર્યો, ‘સપટી દાણા ઈના હામે મૂકો. જિ દશ ઈનો ભડવો હશે ઈ દશ ઉલાળશે. પશી સાંકળની ઝાપટ સખાડો કે થાય વે’તી.’ રાવળને કયે, ‘ઈની કુળદેવ સાવંડને બોલાવો.’<br /> <br /> રાવળોએ ડાંડી મારી. ઝાંઝુના બખલખિયાં વાગ્યાં. બેય પઢિયારોએ જટિયાં સુટ્ટાં મેલ્યાં. રાવળે રાગ કાઢયો,<br /> <br /> ‘કુળદેવી, તમને સમરું, સમર્યે હોંકારો દ્યો ને મારી માવડી!’ બેતણ વાર એમ બોલ્યો કે એક પઢિયારે ધુધકારો કર્યો. બધા ‘ખમ્મા…ખમ્મા’ બોલવા લાગ્યા. બીજા પઢિયારે સાંકળ હાથમાં લીધી ઈ ભેગી નાથાની વઉ ધૂણવા માંડી. પાસું રાવણું સગ્યું.<br /> <br /> ‘દાણા હાથમાં લે, નકર સામડાં ફાટી જાહે!’ એક પઢિયારે કઈને સાંકળ ઉંશી કરી. નાથાની વઉનો હાથ દાણાની ઢગલી માથે ગ્યો. ઈ ભેગું, મને ભાન નૉ ર્‌યું. મારું મગસ ભમવા લાગ્યું. હું ઊભો થઈ ગ્યો. ઓશરીમાંથી ઠેકડો મારીને ફળિયામાં આવ્યો. બીકે ધરૂજતો’તો તોય ખડકી બા’રો નીકળી ગ્યો.<br /> <br /> ખડકીમાંથી જાતાં જાતાં મેં વાંહે જોયું. નાથાની વઉએ દાણાની સપટીનો ઘા ખડકી કોર જ કર્યો!<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%A1%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A8%E0%AA%A8%E0%AB%8B_%E0%AA%AA%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%88&diff=111387 2026-05-27T12:37:41Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|માય ડિયર જયુ}}<br /> <br /> [[File:My Dear Jayu.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> {{Heading|ડારવિનનો પિતરાઈ | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> આમ તો ટાણા ગામની જ નંઈ, શીમશેઢાનીય એકોએક કેડી મારા પગતળે નીકળી ગયેલી, ગમે ન્યાં જાવું મારે મન રમત વાત. પણ અટાણે ભૂતની આંબલી હેઠે આવતાં આવતાં પેશાબનું ટીપું આવી ગ્યું. એક કોર રાત ઠરી ગ્યેલી, એમાં અંધારિયું, એમાં વાદળાં આંટા મારે ને કોક કોક ફોરાં ફેંક્યાં કરે, ઈણે ભીંજવી દીધો; એમાં જરાક વાઝડીય, તે કંપારી નૉ આવતી હોય તોય આવે. એમાં નાથાને ન્યાં ડાકલાં, ન્યાં જાવું; ડાકલા બેહી ગ્યેલાં ઈ હંભળાય; એમાં આવ્ય આંબલી; તે પંડ્ય પાણી પાણી થઈ ગ્યો. પગ ઉપડે નંઈ.<br /> <br /> ‘કેમ થોભલાઈ ગ્યો?’ વાંહે કોઈ બોલ્યું ને મારી રાડ ફાટી જાત, પણ જોયું તો ભગતબાપા. સાવ પડખે આવી ગ્યેલા. ‘ડાકલામાં જાવું છ ને? હાલ્ય, મારેય જાવું છ.’ કઈને એ મોવડ હાલવા માંડ્યા. આપડા રામમાં તેત્રીશ કરોડ દેવતા આવી બેઠા.<br /> <br /> નાથો આમ મારો ભાઈબંધ. કા'રેક ઈને ઘરેય જાવ – આવું. ઈની વઉને આણું તેડીયાવ્યા તિ કેડે જાવાનું ઓછું થઈ ગ્યેલું. તિ કેડે ઈને કોક કોક નવતર ભાઈબંધ પણ થયેલા. મને ઈ ગમતી વાત નો’તી. નાથાની વઉ કાંય અપશરા નો’તી, પણ સાવ કાઢી નાખ્યા રોખીય નંઈ. તિ ગામના ઉતાર પણ નાથાને ‘નાથાભાઈ’ કે’વા માંડેલા. મને એવુંબધું નૉ ગમે. પણ સવસવનાં કરમ, ઈ જાણે ને ઈનાં કરમ જાણે.<br /> <br /> અને કરમ જેનું નામ. ગમે એવા મીરનીય મૂંછ્યું લબડાવી દ્યે, એમાં નાથાની વઉ જેવીયુંની તો શી ગત્ય! તે કે’છ કે એક દિ’ રાત્ય પડ્યે નાથાએ ઈની ખડકીમાંથી પરાયા મરદને નીકળતો જોયો, ને વાત વિફરી. વઉ કે, આંય કોય આવ્યું નથ્થી! ઈ ભેગી નાથાએ બે વળગાડી દીધી. ‘રાંડ, મને ખોટો પાડે છ?!’ વઉ સામી થઈઃ ‘ખોટા જ સવો વળી. ને નાથો બડલ્યો, ડંડીકો લઈને ઠમઠોરવા માંડ્યો. વઉ મીંદડી જેમ સામું ઘુરકી. ડંડીકો પકડી લીધો. ઘડીક વાર રીડિયારમણ. વઉ કયેઃ ‘હવે હાથ ઉપાડતા નંઈ હો! હવે મુંને સત સડ્યું છ!’ ને મંડી ધરૂજવાં. પાપ ને ભેને લીધે આંખ્યું ફાટી ગ્યેલી, મોંઢે લોહી ધશી આવેલું, પાપ ને મારને લીધે આખો દેય કાંપે. ઈ વેગમાં ને વેગમાં મંડી ધૂણવા, ને રાડો પાડવા ‘હું ખીજડાવાળી સવ… તારું નખ્ખોદ કાઢી નાખવા આવી સવ.’ નાથો હેબત ખાઈને ઊભો રઈ ગ્યો. વઉને બરોબરની ધુણ્ય સડી, માતાજી હાજરાહજૂર. આંખ્યુંમાંથી પાણી ને પંડ્ય પરશેવે લથબથ, લુગડાનાં ઠેકાણાં નંઈ. અંબોડો છૂટી ગ્યો. હો હો ને હોકારા કરે ખરોખરની. પડખેથી બેતણ બાયું આવી લાગી. સાડલાના છેડા કાઢીને મંડી પગે લાગવા. ‘ખમ્મા કરો, ખમ્મા કરો મા!’ હવે ખમૈયા કરો, મારી માવડી!’ ઘડીક વારે વઉની ઘુણ્ય મોળી પડી. એક ડોશીએ પાણીનો કળશ્યો લઈ વઉને ઘૂંટડો ભરાવ્યો. વઉનો ઊભરો હેઠો બેઠો. નાથો તો ઑશરીની કોરે કોકડું વળી ગ્યેલો. અટાણે ઈને મગસમાં બેહતું નો’તું કે મેં જોયો ઈ મરદ હાસો કે આ માતા હાસી?<br /> <br /> ઈ જે હોય ઈ. તિ વખતથી વઉ ઊંધમૂંધ પડી રે’વા માંડી. નૉ રાંધે – ખાય, નૉ પાણી ભરવા જાય, નૉ ઊભી થાય, નૉ ઊંઘે – જાગે. બીજે દિ’એ તો આખા ગામમાં વાતું થાય કે નાથાની વઉને માતા આવે છ!<br /> <br /> વાત પૂગી સવા ભૂવા પાંહે. સવો કયે, ‘ગપ્પ. ઈમ માતા રેઢી પડી છ! મારી રજા વન્યા ગામમાં કોય પગ તો મેલી જુવે! હું કોણ? સવજી જમાદાર. સોંસઠે સોસઠ જોગણીયું મારા પંડ્યમાં રમે સે. ઈને બારા જાવું હોય તો મારી રજા લેવી જોવે.’ ગામનેય એમ જ લાગે. અફીણના હેવા અટલે હોય, કે ગમે એમ, સવાની આંખ્યું બાર મઈના ઘેઘૂર જ હોય.<br /> <br /> ને વાત અંકે થઈ : બેહારો ડાકલાં. સવો કયે, ‘ઘડીકના સઠ્ઠા ભાગમાં જિ હોય ઈને નાગીપૂગી કરી નૉ નાખું તો મારું નામ સવજી નંઈ.’<br /> <br /> ને અટાણે ડાકલાં બેહારવાની વાત હાંભળી તંયે મને અહખ ઉપડેલું. જાવ – નૉ જાવ થયા કર્યું. વાતનો ફોડ પડશે તો? હજાર – હજાર તર્કવિતર્ક થ્યેલા. અંતે મારા પગ ઉપડેલા. પણ વિશાર કરતાં કરતાં પગ ઢીલા થઈ જાતા.<br /> <br /> ‘બઉ ધીમો.’ નાથાની ખડકી કળાતાં ભગતબાપા બોલ્યા, ‘ડાકલાં નાથાને ત્યાં વાગે છ, ને ધુણ્ય તને ઉપડી લાગે છ.’ કહીને બાપાએ ઠણકલું કર્યું.<br /> <br /> ‘મારો આ વિષય નંઈ ને, બાપા! તિમાં મને બીક લાગે છ.’ મેં ખુલાસો કર્યો.<br /> <br /> ‘ઈમાં આપડા કટલ્યા ટકા! આપડે તો મૂંગા મૂંગા જોવું, ને એવું લાગે તંયે ઊભા થઈને હાલતા. આપડે કાંય થોડો ગુનો કર્યો છ?’<br /> <br /> ને, નાથાની ખડકીમાં અમે પગ મૂક્યો.<br /> <br /> ફળિયામાં ખાટલે બેપાંસ જણા બીડીયું તાણતાં બેઠેલા; ઑશરીમાં ઈના કરતાં વધુ; ને માંડલું તો ઓયડામાં બેઠેલું. દીવો ઓયડામાં, ઑશરીમાં અંધારું, તે આમે ભૂતના ઓછાયા આંટા દેતા લાગે. મેં ઑશરીમાંથી ઓયડામાં નજર કરી; વશમાં ધૂણી ધખે, એમાંથી ધુવાડાના ગોટા નીકળે, ગોટા સુગંધ મારે પણ ગુંગળાવી મારે અટલી બધી! હામે જ નાથાની વઉ બેઠેલી. માથેથી ઓઢવાનું કાઢી નાખેલું ને માથું છોડી નાંખેલું, ઈની હામે જ સવજી બેઠેલો, ઈની બેય પડખે એક એક પઢિયાર બેઠેલા; તણે જણે માથાના જટિયાં છુટ્ટાં મૂકેલાં, કપાળમાં સિંદુર, તે આછા અંજવાહે બીકાળવા લાગે. પડખે બેઠેલા બે રાવળ ડાકલે મચી પડેલા, ને બીજા બે જણાં એવા જોરથી ઝાંઝ ટીપતા’તા. એક રાવળિયો ડાક વગાડતાં વગાડતાં કાં'ક લલકારતો’તો, પણ કાંય હંભળાતું નો’તું. ઈના કરતાં ઓલા બેય પઢિયારના હોંકારા વધુ હંભળાતા’તા. આ તરકટ કયાં લગી પૂગ્યું છ ઈની મને તો કેમની ખબર પડે? હું તો ભગતબાપા બેઠા, ઈની પડખે જ બેહી ગ્યો.<br /> <br /> સવજીએ જરાક જોરથી હોંકારો કર્યો ને એક આંગળી ઊંશી કરી, કે બધું બંધ. કારની નીશી આંખ્યુંએ બેઠેલી નાથાની વઉએ આંખ્યું ઊંશી કરી, હું બરોબર ઈની હામે જ બેઠેલો.<br /> <br /> સવજી ચપટીમાં લઈને દાણા નાખતાં બોલ્યો, ‘લ્યો, વધાવો.’<br /> <br /> એક રાવળે દાણા ગણીને ડોકી ધુણાવીઃ ‘હા. સે.’<br /> <br /> સવાના મોંઢા ઉપર રાજીપો દેખાયો. જાણતા’તા ઈય બધા રાજી થ્યા લાગ્યા ને સણભણ્ય કરવા લાગ્યા. મને કાંય તાળો બેઠો નંઈ, તે મેં ભગતબાપા હામું જોયું. બાપા કયે, ‘ઈની દેવની હા પડી છ. હવે ગોઠણભેર થઈ જાહે. ગમ્મે ઈ હોય ઈને પકડ્યે પાર કરવાનો!’<br /> <br /> જહમત બાબરે અડાળિયું ખખડાવી. સંધા સાના સબ્બડકાં લેવા માંડ્યા. ને પશી બીડીયું. બીડીયુંના ગોટેગોટાની ડમરી. નાથાની વઉ ઈમની ઈમ કોકડું વળીને બેઠેલી તિ બેઠેલી જ રઈ. ધુંવાડાથી ને પરશેવાથી અલખાતી લાગી. સવજીએ બંડી કાઢી નાંખી, ને જટિયાને ઝાપટ મારી, ખોંખારો ખાધો. માંડલું તયાર. સવો કયે, ‘અંબા માને બોલાવો.’<br /> <br /> રાવળિયે દાંડી મારી. ઝાંઝનાં બખલખિયાં વાગ્યાં. એક રાવળિયે ધીમા ધારે રાગ કાઢ્યોઃ<br /> <br /> ‘મા અમ્બા, પધારો સાસરના ચોકમાં…’<br /> <br /> મારી માવડી, રમવા પધારો ગબ્બર ગોખમાં…’<br /> <br /> ને, ઓલા બેય પઢિયાર ધીમું ધીમું ધૂણતાં ધૂણતાં હુહવાટા કરવા લાગ્યા. સવજીની તો એક આંગળી જ ધરૂજતી’તી. પણ ઈના ડોળા બઉ ફાટતા’તા. ડાકલાં શગ્યાં, ઝાંઝની રમઝટ શગી, રાવળે રાગ તીણો કરીને ગાવા માંડ્યું, ઓલાએ હોંકારા શરૂ કર્યા, સવાએ બીજે ગામ હંભળાય એવો પડકારો કર્યો, હું ધરૂજી ગ્યો, સવો ગોઠણભેર થઈ ગ્યો, ‘ઉતર, માડી, ઉતર, રમવા ઉતર, મારી માવડી!’<br /> <br /> પણ, નાથાની વઉ તો જેમ બેઠી’તી એમ બેઠી’તી. ઈ નો હલી કે નૉ સલી.<br /> <br /> ડાકલાની રમઝટ વધી, રાવળનો રાગડો ફાડી ગ્યો, ધૂણતાં’તા ઈના હૉકારા-પડકારા વધ્યા. સવો નાથાની વઉના મોંઢા પાંહે મોઢું લઈને કાલાવાલા કરતો હોય ઈમ કરગરવા લાગ્યો: ‘રમવા આવો ને, જોગણી!… તમારી બેન વાટું જોવે સ… ગોખથી હેઠાં ઉતરોને, માવડી!’<br /> <br /> પણ, નાથાની વઉ નો હલે કે નૉ સલ્લે. જેમ બેઠી’તી એમ બેહી રઈ. ઓયડામાંથી ધુંવાડો તો બા’રો નીકળી ગ્યો’તો. પણ ધુણતાં’તાં ઈના પંડ્યમાંથી ધુંવાડા નીકળતા હોય ઈમ લાગતું’તું. કલાકેક આમ હાલ્યું હશે. તણ જણ એકધારું ધુણ્યા, વગાડવાવાળાએ વગાડ્યે રાખ્યું, ને કોક કોકે હોંકારા કર્યા, પણ નાથાની વઉ એકની બે નૉ થઈ. ને, સવજીએ આંગળી ઉંશી કરી. ડાક બંધ. સંધુ બંધ. સવજીએ હા…ક કરીને બડખો ખેંશીને રોકડો રૂપયો ફેંક્યો હોય ઈમ ખૂણામાં જાવા દીધો. બધું ટાઢુંબોળ થઈ ગ્યું. સંધા પોતપોતાનાં ફાળિયે પંડ્ય લૂછવા લાગ્યા. સવાએ દાણાની ચપટી એક કોર્ય મેલી. રાવળે દાણા ગણ્યાઃ ‘વાસા.’<br /> <br /> ઈ ભેગી સવાએ નાથાની વઉના ગાલે અડબોથ સોડી દીધી. વઉ તો પથરાની હોય ઈમ હેઠું ઘાલીને બેહી રઈ.<br /> <br /> ‘માતા નથ્ય આ; દેવ નથ્ય, મેલું સે મેલું; સોખામું હોય તો હાદર થ્યા વન્યાં નૉ રહે. આ તો મેલું ભરાઈ ગ્યું સ.’ સવજીએ ફેંસલો આપ્યો.<br /> <br /> હવે, ભગતબાપા ગાંડઘહણિયે આગળ આવ્યા. ‘પણ ઈ તો કયે છ ને કે ખીજડાવાળી માતા સવ.’<br /> <br /> સવજીએ બીડી હળગાવી. ‘મેલું હોય ઈ થોડું ઈમ કયે કે હું મેલું સવ!’<br /> <br /> બાપા કયે, ‘જિ હોય ઈ. કાઢવું તો જોહે ને?’<br /> <br /> સવજી નાગની જેમ ઉંસો થ્યો, ‘હોવ્વ. ઈને હું, ઈના બાપાનેય જાવું જોહે. તીજી થપાટે વે’તીનું નૉ થાય તો મારું નામ સવો નંઈ.’<br /> <br /> પે’લાં માતાને શીરીફળ વધેરો. પશી બીજો પટ માંડીઈ.’ એમ કઈને સવજીએ કાંકરી કાઢીને તાળવે સોંટાડી ને કહ્યું, ‘લાવો, સા. વળી સા ફરવા લાગી. પીનારાએ પીધી, ને નૉ પીનારાએ ના પાડી. માતાના મઢમાં દીવા થિયા, અગરબત્તીયું થઈ, નાથાએ એક ઘાએ શીરીફળ વધેર્યું. સવ ઊઠી ઊઠીને ઊંધા પડી પડીને પગે લાગ્યા. શેષ વે’ચાણી. સવનાં મોંઢાં એકધારાં હાલવાં માંડ્યાં. નાથાની વઉને કોયે વતાવી નંઈ. ને ઈ હલીસલ્લી નંઈ.<br /> <br /> મેં બા’ર નજર કરી. વાદળાં હતાં તે રાત વધુ કાળી લાગતી’તી. અડધી રાત થઈ હશે. આપડા રામને આમ અડધી રાતે બા’રા નીકળવાના હેવા નંઈ. પણ બેતણ જણ નાડાછોડ કરવા નીકળ્યા, તિ આપડા રામે નીકળ્યા.<br /> <br /> એક જણો કયે, ‘સવજીભાઈ હાસા થાય તો ભલભલાને મૂતરાવી દ્યે, હો!’<br /> <br /> બીજો કયે, ‘હંધાય દેવ ઈને હાજરાહજૂર ને તિમાં. ગમે ઈની હાર્યે વાતું કરી હકે.’<br /> <br /> હું માલીપા આવ્યો તંયે માંડલામાં ચલમ ફરી રઈ હતી. સવો ને ઈના પઢિયાર ઊંડા ઊંડા દમ લગાવતા’તા. ભગતબાપાએય એક દમ માર્યો. પશી મુંને કાનમાં કયે, ‘નાત હારે નાડી સોડવી જોવે.’ સવાએ શેલ્લો દમ માર્યો તંયે ચલમ માથે ભડકો થઈ ગ્યો. ઈ ભેગા એના ડોળાય લાલઘૂમ સકળવકળ થાવા માંડ્યા. સવ સરખાઈ બેહી ગ્યા. રાવળે વશમાં હતી ઈ ધૂણી સંકોરી. ઈમાં ગૂગળની કણીયું ભભરાવી ને વળી ગોટેગોટાથી ઓયડો ભરાઈ ગ્યો. ધૂણીમાં જરાક જરાક ભડકો થાતો’તો, તિ ફરતે બેઠેલાનાં મોઢાં જ દેખાતાં’તાં, બાકીનાનાં મોંઢાય નો’તાં દેખાતાં.<br /> <br /> સવાએ ટટ્ટાર થઈને હોંકારો કર્યો, ને રાવળે ડાકલાં હાથમાં લીધાં. સવો કયે, ‘મેલડીને આરધો. ખમ્મા, મારી મા!’<br /> <br /> ઈ ભેગાં ડાકલા પર ડાંડીયું પડી, ઝાંઝનાં બખલખ બોલ્યાં. એક રાવળે રાગ કાઢ્યો,<br /> <br /> ‘ખમ્મા, મારે ઓયડે પધારો, મા મેલડી!<br /> <br /> ખમ્મા, સુટ્ટાં જટિયાંવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, એક આંખ્યુંવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, બબ્બે જીભા’ળી,<br /> <br /> ખમ્મા, હાથે ખપ્પરવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, મારે ઓયડે પધારે, મા મેલડી!’<br /> <br /> ને, ડાકલાં શગ્યાં, બેય રાવળિયા જોરજોરથી ડાંડિયું મારવા લાગ્યાં; બીજા રાવળિયે પણ રાગ પૂરાવ્યો. વશમાં વશમાં ‘ખમા…ખમા…’ બોલતા’તા. બેય પઢિયાર તો માથાનાં ઓડિયાં ફંગોળતા આમથી તેમ ડોલ્યું લેતા ધૂણવા માંડ્યા’તા. બેઠેલામાંથી કોક કોક ‘ખમા…ખમા…’ બોલ્યે જાતું’તું. મને આ ધૂણ્ય નોખી જાતની લાગતી’તી. ઈમાં ઑશિતા સવો ગોઠણભેર થયો ને ઈણે જોરથી એક મુક્કો ભોંય ઉપર પશાડ્યો. આખા ઓયડામાં ધમ્મ કરતો અવાજ થ્યો. સવાએ ઈની ડોકી આમતેમ ઘુમાવવા માંડી, ને આકાશ ફાડી નાખે એવી રાડ પાડી. અટાણે ઈનો શિકોટો ફરી ગ્યો’તો. ઈના ઊડતાં જટિયાં વારેઘડીયે નાથાની વઉના મોંઢા પર વાગતાં’તાં. વઉ સવજીની હામું કતરાઈ રઈ’તી. તણ તણ જોરાવર ભૂવા હામેય મસક દેતી નો’તી. સવજી ગોઠણભેર ઊભો ઊભો ધૂણ્તે જાતો’તો. ઘણી વારે ઈણે બેય હાથ ઉંસા કરીને નખરાં દેખાડ્યાં, જાણે માતા આવી હાજરાહજૂર! પશી ખદક ખદક હાલતો હોય ઈમ દેયને ડોલાવવા માંડ્યો, જાણે માતા સાંઢિયે સડીને આવી રઈ સે! પશી મંડ્યો ખડખડ ખડખડ દાંત કાઢવા. બધાય ‘ખમ્મા.. ખમ્મા…’ કરતાં કરતાં રાજી થઈ ગ્યા, ને હાથજોડ કરવા લાગ્યા. સવો અટાણે ખરોખરી મેલડી મા થઈ ગ્યો. ઈ ભેગી, સવાએ નાથાની વઉને એક સોડી દીધી. વઉ ધરૂજી ગઈ. ઈ ભેગા બેય પઢિયારે વઉને વાંહે એક એક ધુંસ્તો લગાવ્યો. ને સવો બરાડ્યો, 'કોણ સો? બોલ્ય, ‘કોણ સો? જિ હો ઈ હાદર થા, નકર તારા દાંત ખાટા કરી નાંખીશ. બોલ, કોણ સો, બોલ?’ કઈને સવાએ એક બીજી ઝાપટ સોડી દીધી. હવે નાથાની વહુ ખરોખરી ધરૂજવાં માંડી. ઈ ભેગાં તણે ઈંની માથે ઝળૂંબી ગ્યા. ‘હાલ્ય, પટમાં આવ્ય. જિ હો ઈ હામે આવ્ય.’<br /> <br /> તણે એમ ધૂણતા’તા કે બેઠેલાય ધરૂજતા હોય ઈમ લાગતું’તું. આખો ઓયડો ધૂણતો’તો. મઢમાં બેઠેલી માતા બા’રી આવીને હાજરાહજૂર થાહે એમ લાગતું’તું. નાથાની વઉને હવે ઓતાર સડતો’તો. ઈમાં, સવાએ પડખે પડેલી હાંકળ હાથમાં લીધી ને રાડ પાડી, ‘આવે સ કે સામડાં ફાડી નાખું? હાદર થા, રાંડ શંખણી!’ કઈને બેતણ વાર હાંકળ પોતાને વાંહે ઝૂડી, ઈ ભેગાં બેય પઢિયારે નાથાની વઉના બેય હાથ પકડયા, સવાએ વઉના મોંવાળાને બાસ્કો ભરીને પકડડ્યા ને વઉનું માથું ધૂંણી ઉપર ઊંધું રાખ્યું, ને મંડ્યો હાંકળે હાંકળે વઉના વાંહે ઝૂડવા. મારતો જાય ને બોલતો જાય, ‘હાદર થા છ કે કળશ્યો કરાવી દવ? બોલ, કોણ સો, બોલ? ડાકણ સો? સુડેલ સો? શંખણી સો? વંતરી સો? બોલ…’<br /> <br /> ધૂણીમાંથી ગોટા નીકળતા’તા, ડાક ને ઝાંઝ ને રાવળિયાના રાગડા ને બેઠેલાના હોંકારા – પડકારા ને સવાની હાંકળના સબોટા. તિ વઉ તો આમેય ધૂણવા માંડી’તી. ઈમાં સવજીએ પડખે પડેલાં સાલિયામાંથી મૂઠી ભરીને મરસું નાંખ્યું ધૂણીમાં, ને કયે સ ક્યાં જાય! સવ ખોં ખોં કરવા મંડ્યા, કોક કોક તો બા’રા ભાગ્યા. સવો તો એકધારો મંડાયેલો. હાંકળનો સપાટો બોલાવતો જાય ને ઓડિયા ઝટકાવતો જાય ને ડોળા ફાડતો જાય ને બળ કરીને વઉને ઝંઝેડતો જાય ને મોંઢામાં મોંઢું નાખીને રાડ્યું પાડતો જાય: ‘કોણ સો બોલ? હાદર થા સો કે નંઈ? કેમ બોલતી નથ્ય? શંખણી સો? ડાકણ સો? શિકોતર સો? વંતરી સો?’ ને વહુ પરશેવે લથબથ થઈ ગ્યેલી તે ડોળા સકળવકળ કરે, તિ મીણ કઈ ગઈ ને સવાનું શેલ્લું વેણ પકડીને બોલી ગઈ: ‘વંતરી સવ વંતરી…’<br /> <br /> ને સવાએ વઉના જટિયાં મેલી દીધા, એક અડબોથ લગાવી. ગોઠણ વાળીને બેહી ગ્યો. એક ખમકારો કર્યો ને આંગળી ઉંશી કરી. હજી ઈની ધુણ્ય સાલું હતી, ઓલા બેય હજી ધૂણતા’તા. ઝાંઝ બંદ થઈ ગઈ, ડાકલાં ધીમાં પડ્યાં. ને પશી ઈય બંદ થઈ ગ્યાં. બધાયને ધુણ્ય હેઠી બેઠી. સવો કયે, ‘બે જણા વાહર નાખો.’ બે જણા ઉઠ્યા, પશેડીના શેડા પકડીને ઝાપટું મારવા મંડ્યા. ઘડીક વારમાં ધુંવાડો ઓયડામાંથી બા’રો નીકળી ગ્યો. સવો કયે, ‘આ બારું ઠાલવીયાવો.’ એક જણે ઊભા થઈને એક પતરા ઉપર ધૂણીના અંગાર લીધા ને બા’રો નાંખીયાવ્યો. ઘડીક વારમાં તો વાહરની ઝાપટુંએ ઓયડો સોખ્ખો થઈ ગ્યો. બાબર પાણીની ગાગર લઈયાવ્યો. સવાએ નાથાની વઉને ગલાસ અંબાવ્યો. વઉ આખો ગલાસ ગટગટાવી ગઈ. એક પશી એક બીડી હળગાવવા માંડ્યા, સવા શિવાયના ઊઠી ઊઠીને બા’રા નીકળ્યા. ભગતબાપા તો ઊંબરામાં બેઠા’તા ઈમ જ બેશી ર્‌યા. હુંય ઈની પડખે બેઠો’તો. સાની અડાળિયું ફરવા માંડી. સવ સબડકા લેવા માંડ્યા. આ વખતે વઉએય સા લગાડી. સવો કયે, ‘હવે હાદર થઈ ગઈ સે અટલે આપડે કઈ ઈમ કરવાની.’ વઉ જાણે સવાની પાળેલી કૂતરી હોય ઈમ બેઠી’તી.<br /> <br /> સા પીધા કેડ્યે ભગતબાપા કયે, ‘બાકી તેં હાદર કરી, હો!’<br /> <br /> ‘નૉ થાય ને જાય ક્યાં. તો તો સોસઠ જોગણિયુંનો થાપો લાજે ને!’<br /> <br /> ભગતબાપા ટાઢે કોઠે પોરો લેવા માંગતાં હોય ઈમ વાતે વળગ્યા, ‘પણ આ વંતરી તો ઘાંયતાંય કોયને વળગતી હોય ઈમ હાંભળ્યું નથ્ય. આને ક્યાંથી ભેટી ગઈ?’<br /> <br /> સવાએ બીડીનો દમ મારીને સોખવટ કરી, ‘વંતરીયું તો જ્યાં ત્યાં ભાટકતી જ હોય, ઈને વતાવો નંઈ ને જાવા દ્યો તો જાતી રહે.’<br /> <br /> ‘આને કેમનું થ્યે'લું?’<br /> <br /> ‘આને વંતરી આવેલી, ને નાથાએ પકડીને ઝૂડી નાખી અટલે રાંડે નાખ્યા ધામા…’ સવાએ તોડ પાડ્યો. ‘ઈ વખતે જાવા દીધી હોત તો વઈ જાત…’<br /> <br /> ભગતબાપાને વાતમાં રહ પડતો લાગ્યો. ‘આ વંતરીની જાત કઈ? દેવમાંલી કે ડાકણમાંલી?’<br /> <br /> બીડી પીતાં પીતાં સવજી કયે, ‘આ દેવમાંલીય નંઈ ને ડાકણમાંલીય નંઈ.’<br /> <br /> ભગતબાપા ઘડીક થંભી ગ્યા. ‘તો, તો જાણવું જોહે કે આ ક્યા મલકનું મેલું સે?’ વળી અટકીને બોલ્યા, ‘હજી રાત્ય સે, કાંક કે’તો સુવાણ થાય.’ બાપાએ માંગણી મૂકી. ગામમાં બાપાની આબરૂ બવ. કોય બાપાનું વેણ નૉ વાઢે.<br /> <br /> સવજીએ બીડી હોલવી. જરાક મોઢું મરકાવીને કયે, ‘તમારે જાણવું હોય તો કવ. ભરમાને પરગટ કરવા જોહે. ઈના મૉંએ જ કથા હાંભળવા જેવી.’<br /> <br /> ન્યાં લગીમાં રાવળ આવીને બેહી ગ્યો’તો. સવો ઈને કયે, ‘આ ધૂણી બારી કરો. સોખામું પાણી સાંટો બધ્ધે. એક દીવો ને સાર અગરબત્તી કરો… ને સવ હાથપગ ધોઈને બેહો.’<br /> <br /> સવ પટોપટ સવજીએ કીધું ઈમ કરવા માંડ્યા. ને ઘડીક વારમાં તો સોખ્ખાસણાક થઈને પલોંઠી વાળીને બેહી ગ્યા. રાવળે ડાક હાથમાં લીધી. સવજી કયે, ‘જરૂર નંઈ. ભરમા તો મંતર ભણું ને હાદર.’<br /> <br /> સવો આંખ્યું મીંશીને સુવાસ લેતો લેતો હોઠ ફફડાવવા માંડ્યો. સંધાય મોં વકાશીને ઈની હામું જોઈ ર્‌યા. સવાએ ઘડી-બ-ઘડીમાં આંખ્યું ઊઘાડી. ઈના મોંઢા ઉપર મરકલાં રમતાં’તાં. જાણે ઘડીક વાર પે’લાનો સવો જ નંઈ! ધીમેશથી ઈણે વાત માંડીઃ<br /> <br /> ‘વેલાના જમાનામાં ખીરનો દરિયો હતો ઈ તો તમિ જાણો જ સો? ઈમાં શેષનાગ ઘૂંસળું વળીને પડ્યો પડ્યો તર્યા કરતો ઈ તો તમિ જાણો જ સો? ઈની માથે ભગવાન લાંબા થઈને પોઢ્યો રે’ ને માતા લખમી ભગવાનનાં સરણ દાબતાં દાબતાં વાતું કરતાં જાય ને દાંત કાઢતા જાય ઈ તો તમિ જાણો જ સવો?’<br /> <br /> કોકની તો ડોકીય હલતી હું જો’તો.<br /> <br /> ‘ઈમાં એક વખતના સમે માતા લખમીને કાંક અળવીતરાઈ હુજી, તિ ભગવાનને કયે, આમ ને આમ ગમતું નથ્ય. કાંક કરો ને. ભગવાન કયે, હું કરવું સ? આમ ને આમ તમને આણંદ નથ્થ આવતો? લખમી કયે, ના. કયાંક મજો પડે એવું કરો.<br /> <br /> હવે ભગવાનને તો માતા કયે ઈમ કરવું જ પડે. ઈણે તરત ડૂંટી ઉપર હાથ ફેરવ્યો ને ડૂંટીમાંલું કમળ નીકળ્યું ને કમળમાંલા નીકળ્યા ભરમા. ભગવાને હકમ કર્યો કે ભરમા! આ દેવીને મજો પડે એવી સૃષ્ટિ બનાવો. ઈ ભેગું, ભરમાએ એક મોઢું પો’ળું કર્યું ને સુવાસનો ગોળો જાવા દીધો અંકાશમાં, ભરમા અંતરધાન. ગોળો મંડ્યો ઘુમરિયું લેવા અંકાશમાં. ઘડીક વારે દેખાંય ને ઘડીકવાર અંતરધાન થઈ જાય. વળી લખમીજી વાટ જોતાં ડોળા ડગડગાવે તંયે પાસો નીકળે અંકાશની કોર માથે, ને લખમીને મજા પડે!<br /> <br /> પણ, થોડાક દિ’ ગ્યા, ને લખમીજી કંટાળી ગ્યાં. ભગવાનને કયે, આ કોરેકોરો ગોળો અંકાશમાં ઘુમડિયાં લે છ ઈમાં બઉ મજો નથ્ય આવતો. કાંક કરો ને!<br /> <br /> વળી ભગવાને ડૂંટી ઉપર હાથ ફેરવ્યો. ભરમા હાદર. ભગવાન કયે, આ ગોળાનું નામ? ભરમા કયે, ‘પ્રથમી.’ ભગવાન કયે, ‘પ્રથમી માથે હજી કાંક કરો.’ ભરમાએ બીજું મોઢું પો’ળું કર્યું ને સુવાસ જાવા દીધો ગોળામાં, તિ ગોળા ઉપર પવન, પાણી ને અગનિની હડિયાપાટી સાલુ થઈ ગઈ. ગોળો ઘુમરિયું લેતો જાય. અગનિ ધોડતો જાય ને ઈની વાંહે પવન ધોડે, આખી પ્રથમી માથે હડિયાપાટી હાલે. અગનિ ધોડતો ધોડતો પાણીનો દરિયો ભાળીને ઈમાં હંતાઈ જાય, ઈને ગોતવા પવન દરિયાની માલીપા ગરીને આખા દરિયાને ઊંશો કરે. આમ ને આમ પ્રથમી માથે ખેલ હાલ્યા કરે. ને માતા લખમી જોઈ જોઈને રાજી થિયાં કરે. પણ આ તણ જણા કરી કરીને કટલા ખેલ કરી હકે? તિ, એક દિ’ વળી લખમી કયે, અટલી રમતમાં બઉ મજો નથ્ય આવતી. ભગવાનને તો હેવા પડી ગ્યેલા! ફેરવ્ય હાથ ડૂંટીએ, તિ ભરમા હાદર. ભગવાન કયે, હજી આમાં કાંક નવીન કરો. ઈ ભેગું, ભરમાએ તીજું મોઢું પો’ળું કર્યું, તિ ઈમાંથી નકરી ઝણ્ય ઊડી, ને પથરાઈ ગઈ પ્રથમી માથે. ને જ્યાં જોવો ન્યાં મંડ્યાં ઝાડવાં ઊગવાં. જ્યાં જુવો ન્યાં નકરું ઝાડવું ઝાડવું, નાનુંમોટું, લાંબુંટૂંકું, જાડું-પાતળું, ઝાડ ઝાડ થઈ ગ્યું, પાણીમાંય ઝાડવાં, ને ડુંગરું માથેય ઝાડવા, તિ મૂકયા માંગણ નૉ રે’વા દીધો, ને આખી પ્રથમી લીલીકુંજાર કરી મેલી.’<br /> <br /> ‘ભઈ, ભરમાને કોય પૂગી હકે!’ ભગતબાપાએ ટાપશી પૂરી. ‘ઈ તો ધારે ઈ કરી હકે!’<br /> <br /> સવજીએ અટલો પોરો લઈને વળી વાત હંકારીઃ ‘તિ ઝાડવાંને ફૂલ આવે, ફળ આવે, પવનના ઝપાટે લેર્યું લે, એય ને રૂંડા સાયા પાથરે, તિ પ્રથમી માથે આણંદ આણંદ થઈ ગ્યો. લખમીમાને ય ઈ જોઈ જોઈને આણંદ થાય.<br /> <br /> પણ, જાણે માતાને ય ભૂત વળગ્યું હોય ઈમ હખ નંઈ. તિ એક વાર ભગવાનેને ક્યે, હવે આમાં કાંય નવીન નૉ થાય? ભગવાન ક્યે, પ્રથમી માથે જીવ રમતાં મેલો. ભરમા ક્યે, આ ઝાડવાં જીવ જ સેને! ભગવાન ક્યે, ઈમ નંઈ. રમતાંભમતાં જીવ જોવે. આમ જયાં નાંખીઈ ન્યાં ખોડાઈ ર્‌હે ઈમાં હું મજો આવે? ભરમા કયે, પરભુ, તમ પાંહે અમ રોખાએ બઉ ડા’પણ નૉ કરવું જોવે. પણ આ જીવને બઉ રમતો મૂકવા જેવો નંઈ હો! પશી જેવી તમારી મરજી. લખમીજી કયે, જુવો તો ખરા. કરી કરીને ઈ હું કરવાનાં. જિ કરશે ઈ પ્રથમી માથે જ ને! ઈ કાંય ઊડીને સરગાપર તો નંઈ આવી હકે! ભરમા કયે, જેવો હકમ. ને ભરમાએ ચોથું મોઢું પોળું કરીને સુવાસ ફેંક્યો પ્રથમી માથે, તિ એકલાં જીવાણું જીવાણું ને જોતાજોતામાં આખી પ્રથમી જીવાતથી ભરાઈ ગઈ. પાણીમાંય જીવાત ખદબદે ને ભોં માથેય જીવાંત ખદબદે. નાની ને મોટી, જાડી ને પાતળી. લાંબી ને ટૂંકી. પાણીમાં તરી હકે એવી ને ભોં માથે ધોડી હકે એવી ને આકાશમાં ઊડી હકે એવી ને સાર પગાળી, પાંખુવાળી ને પૂંસડાવાળી, કોક કોક ડુંગરા રોખી સાલેમાળ ને કોક કીડીયું જેવી કણકણ. સંધીય જીવાંત ખાયપીએ ને ઊંઘે, આખી પ્રથમી માથે આંટા માર્યા કરે, વળી ખાયપીએ ને ઊંધે, ને કારેક ગલતાનમાં આવી જાય, તિ માદા ભારેવગીયું થાય, ઈનાં બસ્સાં થાય, ભાતભાતના અવાજો કરે, ને ભાતભાતનાં રૂપ કાઢે, તિ લખમીજીને મજો પડી ગ્યો! લખમીજી જોતાં ધરાય નંઈ. એક દિ’ ભગવાન કયે, હવે કારેક કારેક સરણ તળાંસતાં તમારા હાથ અટકી જાય સે, હો! લખમીજી દાંત કાઢતાં કયે, આ પ્રથમીનાં જીવ ક્યારેક ક્યારેક એવું એવું કરે સે કે ઈ જોવામાં ભાન રહેતું નથ્ય……!’ કહેતાં કહેતાં સવજીએ ભગતબાપા હામે એક આંખ્ય ઝીણી કરી; બાપા એક હોઠ ખેંશીને મરક્યા.<br /> <br /> ‘આમનેમ કરતાં ઘણાં વરહ ગ્યાં. પ્રથમી માથે જીવ લીલાલે’ર કરે, ને સરગાપરમાં ર્‌યાં ર્‌યાં લખમી માતા ઈ જોઈજોઈને રાજી થિયાં કરે. પશી લખમીજીને અણગમતું થાવા માંડ્યું. જીવોની લીલા ઈને એકધારી લાગવા માંડી. ઈમાં મજો ઓસો થાવા માંડ્યો. સંધાય જીવ ખાયપીએ, મોટું જીવ નાનાને ખાય. પે’લાં તો કોક જનાવર ભેંશને ફાડી ખાતું ઈ જોઈને મજા પડતી, ને કોક કાબર ફૂદાને પકડી લેતી ઈનીય મજા પડતી, પણ ઈ બધું એકધારું ને મૂંગું મૂંગું હાલે. લખમીજી કંટાળી ગ્યાં. એક દિ’ બવ વિશારમાં પડી ગ્યા તંયે ભગવાનથી નૉ ર્‌હેવાણું. ભગવાન કયે, કાંઈ થ્યું સ? હમણાંકા તમિ બવ વિશારમાં ર્‌હો સ? માતા કયે, વિશાર તો બવ આવે, પણ તમને કેવાય ઈમ નથ્ય, ઠાલામફતના તમિ ખિજાઈ જાવ. ભગવાન કયે, હું આજ લગીમાં કારેય તમારી ઉપર ખિજાણો સવ? મને નૉ ક્‌હો તો મારા હમ. લખમી કયે, વસન આપો, હું કવ ઈમ કરશો? ભગવાન કયે, વસન. લખમી કયે, હજી આ પ્રથમી ઉપર કાંક નવીન કરાવી દ્યો. ભગવાન કયે, આ સે ઈ તમને ઓસું લાગેસ? સોરાશી લાખ જીવ ભાતે ભાતે જીવે સ ને એય સુખશાંતિ ને લે’ર કરે સ! આમાં તમને હું ખામી લાગેછ! માતા કયે, ઈ સંધાય જીવે છે, પણ મૂંગા મૂંગા ને એકધારાં. આના કરતાંય અટપટાં જીવ રમતાં નૉ મેલી હકાય? ભગવાન કયે, હવે ઈમાં મુંને હું ખબર પડે! ભરમાને પૂશી જોઈ.<br /> <br /> કઈને ભગવાને ડૂંટી માથે આંગળી ફેરવી. થોડીક વાર ફેરવ્યે રાખી. આ વખતે ભરમા ઝટ લઈને નૉ આવ્યા. પરગટ થઈને કયે, બોલો! ભગવાન કયે, હજી આ પ્રથમી માથે કાંય નવીન થઈ હકે? ભરમા કયે, હવે મારાથી કાંય નૉ થાય. મારે સાર મોઢાં સે, તે સારેમાંથી પવન વે’તો મેલીને મેં આટલું કરી દીધું. હવે મારી નાભિ તળિયાઝાટક સે. ભગવાન કયે, પણ મેં તમારી માને વસન દીધું સ ઈનું કેમ? ભરમા કયે, પણ મારી વન્યા આ સૃષ્ટિમાં કોઈ ફારફેર કરી હકે નંઈને! ને મારામાં હવે કાંઈ વેંત ર્‌યો નથ્ય. તોય ભગવાન કયે, કાંક આયડ્યા કરો.<br /> <br /> ભરમાએ ઘડીક વાર માથું ખંજળ્યું, પશી કયે, હડમાનને પૂશી જોવ. ઈ એક બળૂકો સે. ભગવાન કયે, ઈમાં બળ જોવે કે કળ? ભરમા કયે, પે’લાં બળ જોવે. કાં’કે જિ કરવાનું ઈ ઈમાંથી ને ઈમાંથી જ કરવાનું સે. પ્રથમી માથેથી પવન ખેંસવો જોહે, ઈની હાર્યે જીવાણું ખેંસાહે, ઈમાંથી કાંક નવીન કરીઈ. ભગવાન કયે, તો તો કાંક બખડજંતર નંઈ થાય? ભરમા કયે, મન થાય. તમારે ર્‌યા ર્‌યા તાલ જ જોવા છ, તે થાવા દ્યો ને જિ થાય ઈ! ભગવાન કયે, ભલે.<br /> <br /> ભગવાને કીધું ને ભરમા ઊડ્યા, સડ્યા હડમાનની ગોતણીએ. હડમાન તો એક ઝાડની ડાળીએ લાંબા થઈને ઘોરે. ભરમા કયે, એય ઊંઘણશી! હેઠા આવો. તમારું કામ સે. હડમાન કૂદકો મારીને હેઠા, ને હાથજોડ્ય કરી ઊભા રયા. ભરમા કયે, જુવો, ભગવાનનો હકમ સે, માતા લખમીની હઠ સે; અસ્ત્રીહઠને તો કોય પૂગી નૉ હકે! અટલે હું કવ ઈમ કરવું જોહે. હડમાન ક્યે કો’. ભરમા કયે, આ પ્રથમી માથેથી લાંબા લાંબા સુવાસ પાંશીગાંડે ખેંસવાના. અટલે પ્રથમી માથે સે ઈમાંથી જીવાણું ખેંસાઈ ખંસાઈને તમારા સુવાસમાં આવશે. ઈને આયાં ઠાલવવાનાં. ને ઈમાંથી બેપગાં પૂતળાં બનાવવાનાં. હડમાનને મગસ તો નૉ હોય! ઈ કયે, પવન પાણી અગનિ ને માટી હંધાય ખેંસાહે તો? ભરમા કયે, મન ખેંસાય. સંધુંય ખેંસવાનું જ સે ને! હડમાન કયે, કટલ્યાં પૂતળાં કરવા છ? ભરમા ઘડીક વિશાર કરીને કયે, લ્યો આ માળા રાખો. ઈના પારા ગણતા જાવ, ને બનાવતા જાવ. કઈને ભરમાએ ડોકમાંથી માળા કાઢીને ફગાવી, ને પોતે ઝાડને ટેકે લાંબા થ્યા.<br /> <br /> હડમાન તો ધંધે લાગી ગ્યા. પ્રથમી હામું મોઢું પો’ળું કરીને પાંશીગાંડે સુવાસ લીધો ને આવ્ય સોરાશી લાખ જીવાણું ઈના ઓદરમાં. સુવાસ પાસો કાઢીને કર્યો ઢગલો. ને ઈમાંથી બનાવ્યું બેપગાળું પૂતળું. ઈ આ માણહ!<br /> <br /> સવના ડોળા ફાટી રે’લા. સવજી જાણે નજરે જોતો હોય ઈમ વાત કરી રિયો’તો. ભગતબાપા ટેસથી વાતને હોંકારો દેતા’તા.<br /> <br /> તિ હડમાનને કેટલી વાર. માળાનો પારો નોખો પાડતા જાય ને સુવાસ ખેંહે, પાસો મેલે, પૂતળું તયાર થાય, પારો નોખો કરે, ઈમ કરતાં કરતાં સંધાય પારા પૂરા થઈ ગ્યા, ને આણીકોર જુવો તો પૂતળાની હાર ગોઠવાઈ ગઈ.<br /> <br /> ટેમ થઈ ગ્યેલો તે ભરમાને ઝોકું આવી ગ્યેલું. હડમાન કયે, બેઠા થાવ, પરભુ! તમારા કંટ્રાટ પરમાણે બધું તયાર સે.<br /> <br /> ભરમા બેઠા થઈને જોવે તો, માણહ માણહની લેન સૂતેલી! કાળા ધોળા પીળા રાતા. ભરમા કયે, ભાતભાતનાં બનાવ્યાં! હડમાન કયે, ગોળો ફરે ને જ્યાંથી સુવાસ ખંહું ન્યાંથી સંધું હાલ્યું આવે ને, હડેડાટ, તિમાં. ભરમા આખી લેનને ધારી ધારીને જોતાં જોતાં ડગલાં ભરીને આગળ હાલ્યા. હડમાનને કયે, તમારા સુવાસમાંલાં બનાવ્યાં છ અટલે લાગે છ તમારી રોખાં જ હંધાય! હડમાન કયે, હાવ એવું નથ્ય, પરભુ. કોક કોક ગોમુખાં ને ઘોડામુખાંય સે, ને કોક કોક ઘેટાં જેવાં ને બોતડાં જેવાંય લાગે સે. ભરમા કયે, હા હો, માળું ફેરાળું તો સે! કોક કોકની આંખ્યું કાગડા જેવી સકળવકળ સે ને કોક કોકની દેડકા જેવી! ખરો તાલ કર્યો તો તમે! કહેતાં કહેતાં ભરમા અટકીને ઊભા રિયા. કયે કે, પણ મૂળ મુદ્દો નાંખવાનું ભૂલી ગ્યા સવો. તમારી લેન નંઈને. હડમાન કયે, કયો? ભરમા કયે, આને સાલ – વીંધ તો કર્યાં નથ્ય! ઈ વન્યા ઈનું તંતર આગળ કેમ હાલે! હડમાન કયે, મારી ઈ લેન નંઈ. તમિ કો ઈમ કરી દઉં. ભરમા કયે, સુવાસ ખેંશી ખેંશીને હવે તમિય મારી જેમ તળિયાઝાટક થઈ ગ્યા હશો! હવે આંઈથી ને આંઈથી જ લાકડાના સાલ બનાવીને અડધાને સોંટાડી દ્યો, ને અડધાને વીંધ પાડી દ્યો, ને હડશેલો મારો તિ જાય પ્રથમી માથે. કઈને ભરમા પાસા ઝાડને ટેકે લાંબા થ્યા.<br /> <br /> હડમાને તો પાશી માળા લીધી. બરોબર અડધોઅડધ પારા પાંહે એક કાંકરી મૂકી. ને પશી એક એક પારો સેરવતાં જાય ને એક એકને સાલ ભરાવતા જાય. પશી અડધાને વીંધ પાડી દીધાં. ને પશી ભગવાનનું નામ લઈને માર્યો હડશેલો, તિ આખો ઢગલો પવનમાં લેર્યું લેતો લેતો આવ્ય પ્રથમી માથે!<br /> <br /> હાથ ખંખેરતાં ખંખેરતાં હડમાન ભરમા પાંહે આવ્યા, ને કયે પરભુ, કામ પૂરું. આ લ્યો તમારી માળા. ભરમાએ માળા હાથમાં લીધી ને ઓંશિતા કાંક અયાદ આવ્યું હોય ઈમ માળા હામું જોઈ ર્‌યા. હડમાન કયે, માળામાં કાંય ફેરફાર લાગે સ, પરભુ? ભરમા કયે, ફારફેરની તો મા પૈણે, પણ તમિ બરોબર અડધોઅડધને સાલવીંધ કર્યા છને? હડમાન કયે, હૉઉં. બરોબર માળાને લબડતી રાખીને અડધા પારા આણીકોર ને અડધા પારા આણીકોર રાખીને સરખે ભાગે સાલવીંધ બનાવ્યાં સે. ભરમા કયે, બેય પડખાં ગણેલાં? હડમાન કયે, મને ગણતાં ક્યાં આવડે સ, પરભુ! ભરમાએ તરત માથું ધુણાવ્યું. કયે કે, તો તો તમિ પ્રથમીની મા આણી નાંખી! હડમાન ફાટ્યે ડોળે જોઈ ર્‌યા. ઈને વાત હમજાતી નો’તી કે ઈણે વળી હું ભૂલ કરી છ! ભરમા કયે, આ મણકોય ભેગો ગણેલો? ભરમાએ મેર પર આંગળી રાખીને હડમાનને બતાવ્યો. હડમાન કયે, ઈ તમે નોખો રાખવાનો કયાં કીધો’તો? ભરમા કયે, ઈનું જ બખડજંતર થાવાનું. જટલા સાલ હશી અટલાં વીંધ નંઈ હોય, કાં જટલાં વીંધ હશી અટલાં સાલ નંઈ હોય. ભારે થાવાની! હડમાન કયે, મને ગણતાં નથ્ય આવડતું, પણ બરોબર અડધાને સાલ ખોશેલી ઈ નક્કી. વીંધ પાડવામાં ધ્યાન નથ્ય રાખ્યું. ભરમા કયે. ઈની જ કઠણાઈ થાહે ને આ એક વધી ઈ વંતરી થાવાની, ભાટકયા કરવાની! આ ઈમ સે વંતરીની વાતું. કઈને સવજી અટકયો. ઈની ધરૂજતી આંગળી બંદ થઈ. પાણીનો ઘૂંટડો પીધો. ભગતબાપાએ ઠણકલું કર્યું. સવજીની વારતા હાંભળવામાં બીડી પીવાનું ભૂલી ગ્યા હોય ઈમ સવે બીડીયું મોંમાં મૂકી.<br /> <br /> ‘આ તો લખમીજીય અટવાઈ જાય એવો તાલ થ્યો કે’વાય.’ ભગતબાપાએ નિસોડ આપ્યો. ઈનો કોય ઉપા નંઈને?’<br /> <br /> ‘મૂળમાં એવો ગોટો ઘાલી દીધો સ ને, કે કોય ઉપા જ નૉ ર્‌હે.’ સવજીએ વાત અંકે કરતાં પઢિયાર હામું જોઈને હકમ કર્યો. ‘હવે સાપાણી પીને આને પટમાં લાવો. પશી સમશાન જાવાનું મોડું થાહે.’<br /> <br /> સવજીના હકમ પરમાણે સા આવી. સવે પીધી. હવેની વિધિ પઢિયારે કરવાની હોય ઈમ સવો ખહીને ભીંતને ટેકે બેઠો. રાવળિયાએ ડાક હાથમાં લીધી. ધૂણી કરીને વશમાં મેલી, ને મંઈ ગૂગળની કાંકરિયું ભભરાવી. ભગતબાપાય ખહીને વાંહે આવ્યા ને મારી પડખે ગોઠવાણા. મેં ઈને કાનમાં કહ્યું, ‘હવે હું કરવાના, બાપા?’ બાપા કયે, ‘હવે વંતરીને પૂછશે કે ઈ ભડવો કોણ હતો? બોલ્ય? ને પશી આ બાઈમાંથી કાઢીને મહાણમાં મેલિયાવશે.’ મેં કહ્યું, ‘કોને?’ બાપા કયે, ‘વંતરીને, બીજા કોને?’<br /> <br /> મેં બારી નજર કરી, ભળભાંખળું થાવાને હજી વાર હતી. રાત ખરોખરી ઠરી ગઈ’તી. બા’રા જાવાનો જીવ હાલે નંઈ ઈમ સોંપો પડી ગ્યેલો.<br /> <br /> સવજીએ બીડી પીતાં પીતાં હકમ કર્યો, ‘સપટી દાણા ઈના હામે મૂકો. જિ દશ ઈનો ભડવો હશે ઈ દશ ઉલાળશે. પશી સાંકળની ઝાપટ સખાડો કે થાય વે’તી.’ રાવળને કયે, ‘ઈની કુળદેવ સાવંડને બોલાવો.’<br /> <br /> રાવળોએ ડાંડી મારી. ઝાંઝુનાં બખલખિયાં વાગ્યાં. બેય પઢિયારોએ જટિયાં સુટ્ટાં મેલ્યાં. રાવળે રાગ કાઢયો,<br /> <br /> ‘કુળદેવી, તમને સમરું, સમર્યે હોંકારો દ્યોને મારી માવડી!’ બેતણ વાર એમ બોલ્યો કે એક પઢિયારે ધૂધકારો કર્યો. બધા ‘ખમ્મા…ખમ્મા’ બોલવા લાગ્યા. બીજા પઢિયારે સાંકળ હાથમાં લીધી ઈ ભેગી નાથાની વઉ ધૂણવા માંડી. પાસું રાવણું સગ્યું.<br /> <br /> ‘દાણા હાથમાં લે, નકર સામડાં ફાટી જાહે!’ એક પઢિયારે કઈને સાંકળ ઊંશી કરી. નાથાની વઉનો હાથ દાણાની ઢગલી માથે ગ્યો. ઈ ભેગું, મને ભાન નૉ ર્‌યું. મારું મગસ ભમવા લાગ્યું. હું ઊભો થઈ ગ્યો. ઓશરીમાંથી ઠેકડો મારીને ફળિયામાં આવ્યો. બીકે ધરૂજતો’તો તોય ખડકી બા’રો નીકળી ગ્યો.<br /> <br /> ખડકીમાંથી જાતાં જાતાં મેં વાંહે જોયું. નાથાની વઉએ દાણાની સપટીનો ઘા ખડકી કોર જ કર્યો!<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%A1%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A8%E0%AA%A8%E0%AB%8B_%E0%AA%AA%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%88&diff=111382 2026-05-27T07:32:36Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|માય ડિયર જયુ}}<br /> <br /> [[File:My Dear Jayu.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> {{Heading|ડારવિનનો પિતરાઈ | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> આમ તો ટાણા ગામની જ નંઈ, શીમશેઢાનીય એકોએક કેડી મારા પગતળે નીકળી ગયેલી, ગમે ન્યાં જાવું મારે મન રમત વાત. પણ અટાણે ભૂતની આંબલી હેઠે આવતાં આવતાં પેશાબનું ટીપું આવી ગ્યું. એક કોર રાત ઠરી ગ્યેલી, એમાં અંધારિયું, એમાં વાદળાં આંટા મારે ને કોક કોક ફોરાં ફેંક્યાં કરે, ઈણે ભીંજવી દીધો; એમાં જરાક વાઝડીય, તે કંપારી નૉ આવતી હોય તોય આવે. એમાં નાથાને ન્યાં ડાકલાં, ન્યાં જાવું; ડાકલા બેહી ગ્યેલાં ઈ હંભળાય; એમાં આવ્ય આંબલી; તે પંડ્ય પાણી પાણી થઈ ગ્યો. પગ ઉપડે નંઈ.<br /> <br /> ‘કેમ થોભલાઈ ગ્યો?’ વાંહે કોઈ બોલ્યું ને મારી રાડ ફાટી જાત, પણ જોયું તો ભગતબાપા. સાવ પડખે આવી ગ્યેલા. ‘ડાકલામાં જાવું છ ને? હાલ્ય, મારેય જાવું છ.’ કઈને એ મોવડ હાલવા માંડ્યા. આપડા રામમાં તેત્રીશ કરોડ દેવતા આવી બેઠા.<br /> <br /> નાથો આમ મારો ભાઈબંધ. કા'રેક ઈને ઘરેય જાવ – આવું. ઈની વઉને આણું તેડીયાવ્યા તિ કેડે જાવાનું ઓછું થઈ ગ્યેલું. તિ કેડે ઈને કોક કોક નવતર ભાઈબંધ પણ થયેલા. મને ઈ ગમતી વાત નો’તી. નાથાની વઉ કાંય અપશરા નો’તી, પણ સાવ કાઢી નાખ્યા રોખીય નંઈ. તિ ગામના ઉતાર પણ નાથાને ‘નાથાભાઈ’ કે’વા માંડેલા. મને એવુંબધું નૉ ગમે. પણ સવસવનાં કરમ, ઈ જાણે ને ઈનાં કરમ જાણે.<br /> <br /> અને કરમ જેનું નામ. ગમે એવા મીરનીય મૂંછ્યું લબડાવી દ્યે, એમાં નાથાની વઉ જેવીયુંની તો શી ગત્ય! તે કે’છ કે એક દિ’ રાત્ય પડ્યે નાથાએ ઈની ખડકીમાંથી પરાયા મરદને નીકળતો જોયો, ને વાત વિફરી. વઉ કે, આંય કોય આવ્યું નથ્થી! ઈ ભેગી નાથાએ બે વળગાડી દીધી. ‘રાંડ, મને ખોટો પાડે છ?!’ વઉ સામી થઈઃ ‘ખોટા જ સવો વળી. ને નાથો બડલ્યો, ડંડીકો લઈને ઠમઠોરવા માંડ્યો. વઉ મીંદડી જેમ સામું ઘુરકી. ડંડીકો પકડી લીધો. ઘડીક વાર રીડિયારમણ. વઉ કયેઃ ‘હવે હાથ ઉપાડતા નંઈ હો! હવે મુંને સત સડ્યું છ!’ ને મંડી ધરૂજવાં. પાપ ને ભેને લીધે આંખ્યું ફાટી ગ્યેલી, મોંઢે લોહી ધશી આવેલું, પાપ ને મારને લીધે આખો દેય કાંપે. ઈ વેગમાં ને વેગમાં મંડી ધૂણવા, ને રાડો પાડવા ‘હું ખીજડાવાળી સવ… તારું નખ્ખોદ કાઢી નાખવા આવી સવ.’ નાથો હેબત ખાઈને ઊભો રઈ ગ્યો. વઉને બરોબરની ધુણ્ય સડી, માતાજી હાજરાહજૂર. આંખ્યુંમાંથી પાણી ને પંડ્ય પરશેવે લથબથ, લુગડાનાં ઠેકાણાં નંઈ. અંબોડો છૂટી ગ્યો. હો હો ને હોકારા કરે ખરોખરની. પડખેથી બેતણ બાયું આવી લાગી. સાડલાના છેડા કાઢીને મંડી પગે લાગવા. ‘ખમ્મા કરો, ખમ્મા કરો મા!’ હવે ખમૈયા કરો, મારી માવડી!’ ઘડીક વારે વઉની ઘુણ્ય મોળી પડી. એક ડોશીએ પાણીનો કળશ્યો લઈ વઉને ઘૂંટડો ભરાવ્યો. વઉનો ઊભરો હેઠો બેઠો. નાથો તો ઑશરીની કોરે કોકડું વળી ગ્યેલો. અટાણે ઈને મગસમાં બેહતું નો’તું કે મેં જોયો ઈ મરદ હાસો કે આ માતા હાસી?<br /> <br /> ઈ જે હોય ઈ. તિ વખતથી વઉ ઊંધમૂંધ પડી રે’વા માંડી. નૉ રાંધે – ખાય, નૉ પાણી ભરવા જાય, નૉ ઊભી થાય, નૉ ઊંઘે – જાગે. બીજે દિ’એ તો આખા ગામમાં વાતું થાય કે નાથાની વઉને માતા આવે છ!<br /> <br /> વાત પૂગી સવા ભૂવા પાંહે. સવો કયે, ‘ગપ્પ. ઈમ માતા રેઢી પડી છ! મારી રજા વન્યા ગામમાં કોય પગ તો મેલી જુવે! હું કોણ? સવજી જમાદાર. સોંસઠે સોસઠ જોગણીયું મારા પંડ્યમાં રમે સે. ઈને બારા જાવું હોય તો મારી રજા લેવી જોવે.’ ગામનેય એમ જ લાગે. અફીણના હેવા અટલે હોય, કે ગમે એમ, સવાની આંખ્યું બાર મઈના ઘેઘૂર જ હોય.<br /> <br /> ને વાત અંકે થઈ : બેહારો ડાકલાં. સવો કયે, ‘ઘડીકના સઠ્ઠા ભાગમાં જિ હોય ઈને નાગીપૂગી કરી નૉ નાખું તો મારું નામ સવજી નંઈ.’<br /> <br /> ને અટાણે ડાકલાં બેહારવાની વાત હાંભળી તંયે મને અહખ ઉપડેલું. જાવ – નૉ જાવ થયા કર્યું. વાતનો ફોડ પડશે તો? હજાર – હજાર તર્કવિતર્ક થ્યેલા. અંતે મારા પગ ઉપડેલા. પણ વિશાર કરતાં કરતાં પગ ઢીલા થઈ જાતા.<br /> <br /> ‘બઉ ધીમો.’ નાથાની ખડકી કળાતાં ભગતબાપા બોલ્યા, ‘ડાકલાં નાથાને ત્યાં વાગે છ, ને ધુણ્ય તને ઉપડી લાગે છ.’ કહીને બાપાએ ઠણકલું કર્યું.<br /> <br /> ‘મારો આ વિષય નંઈ ને, બાપા! તિમાં મને બીક લાગે છ.’ મેં ખુલાસો કર્યો.<br /> <br /> ‘ઈમાં આપડા કટલ્યા ટકા! આપડે તો મૂંગા મૂંગા જોવું, ને એવું લાગે તંયે ઊભા થઈને હાલતા. આપડે કાંય થોડો ગુનો કર્યો છ?’<br /> <br /> ને, નાથાની ખડકીમાં અમે પગ મૂક્યો.<br /> <br /> ફળિયામાં ખાટલે બેપાંસ જણા બીડીયું તાણતાં બેઠેલા; ઑશરીમાં ઈના કરતાં વધુ; ને માંડલું તો ઓયડામાં બેઠેલું. દીવો ઓયડામાં, ઑશરીમાં અંધારું, તે આમે ભૂતના ઓછાયા આંટા દેતા લાગે. મેં ઑશરીમાંથી ઓયડામાં નજર કરી; વશમાં ધૂણી ધખે, એમાંથી ધુવાડાના ગોટા નીકળે, ગોટા સુગંધ મારે પણ ગુંગળાવી મારે અટલી બધી! હામે જ નાથાની વઉ બેઠેલી. માથેથી ઓઢવાનું કાઢી નાખેલું ને માથું છોડી નાંખેલું, ઈની હામે જ સવજી બેઠેલો, ઈની બેય પડખે એક એક પઢિયાર બેઠેલા; તણે જણે માથાના જટિયાં છુટ્ટાં મૂકેલાં, કપાળમાં સિંદુર, તે આછા અંજવાહે બીકાળવા લાગે. પડખે બેઠેલા બે રાવળ ડાકલે મચી પડેલા, ને બીજા બે જણાં એવા જોરથી ઝાંઝ ટીપતા’તા. એક રાવળિયો ડાક વગાડતાં વગાડતાં કાં'ક લલકારતો’તો, પણ કાંય હંભળાતું નો’તું. ઈના કરતાં ઓલા બેય પઢિયારના હોંકારા વધુ હંભળાતા’તા. આ તરકટ કયાં લગી પૂગ્યું છ ઈની મને તો કેમની ખબર પડે? હું તો ભગતબાપા બેઠા, ઈની પડખે જ બેહી ગ્યો.<br /> <br /> સવજીએ જરાક જોરથી હોંકારો કર્યો ને એક આંગળી ઊંશી કરી, કે બધું બંધ. કારની નીશી આંખ્યુંએ બેઠેલી નાથાની વઉએ આંખ્યું ઊંશી કરી, હું બરોબર ઈની હામે જ બેઠેલો.<br /> <br /> સવજી ચપટીમાં લઈને દાણા નાખતાં બોલ્યો, ‘લ્યો, વધાવો.’<br /> <br /> એક રાવળે દાણા ગણીને ડોકી ધુણાવીઃ ‘હા. સે.’<br /> <br /> સવાના મોંઢા ઉપર રાજીપો દેખાયો. જાણતા’તા ઈય બધા રાજી થ્યા લાગ્યા ને સણભણ્ય કરવા લાગ્યા. મને કાંય તાળો બેઠો નંઈ, તે મેં ભગતબાપા હામું જોયું. બાપા કયે, ‘ઈની દેવની હા પડી છ. હવે ગોઠણભેર થઈ જાહે. ગમે ઈ હોય ઈને પકડ્યે પાર કરવાનો!’<br /> <br /> જહમત બાબરે અડાળિયું ખખડાવી. સંધા સાના સબ્બડકાં લેવા માંડ્યા. ને પશી બીડીયું. બીડીયુંના ગોટેગોટાની ડમરી. નાથાની વઉ ઈમની ઈમ કોકડું વળીને બેઠેલી તિ બેઠેલી જ રઈ. ધુંવાડાથી ને પરશેવાથી અલખાતી લાગી. સવજીએ બંડી કાઢી નાંખી, ને જટિયાને ઝાપટ મારી, ખોંખારો ખાધો. માંડલું તયાર. સવો કયે, ‘અંબા માને બોલાવો.’<br /> <br /> રાવળિયે દાંડી મારી. ઝાંઝનાં બખલખિયાં વાગ્યાં. એક રાવળિયે ધીમા ધારે રાગ કાઢ્યોઃ<br /> <br /> ‘મા અમ્બા, પધારો સાસરના ચોકમાં…’<br /> <br /> મારી માવડી, રમવા પધારો ગબ્બર ગોખમાં…’<br /> <br /> ને, ઓલા બેય પઢિયાર ધીમું ધીમું ધૂણતાં ધૂણતાં હુહવાટા કરવા લાગ્યા. સવજીની તો એક આંગળી જ ધરૂજતી’તી. પણ ઈના ડોળા બઉ ફાટતા’તા. ડાકલાં શગ્યાં, ઝાંઝની રમઝટ શગી, રાવળે રાગ તીણો કરીને ગાવા માંડ્યું, ઓલાએ હોંકારા શરૂ કર્યા, સવાએ બીજે ગામ હંભળાય એવો પડકારો કર્યો, હું ધરૂજી ગ્યો, સવો ગોઠણભેર થઈ ગ્યો, ‘ઉતર, માડી, ઉતર, રમવા ઉતર, મારી માવડી!’<br /> <br /> પણ, નાથાની વઉ તો જેમ બેઠી’તી એમ બેઠી’તી. ઈ નો હલી કે નૉ સલી.<br /> <br /> ડાકલાની રમઝટ વધી, રાવળનો રાગડો ફાડી ગ્યો, ધૂણતા’તા ઈના હૉકારા-પડકારા વધ્યા. સવો નાથાની વઉના મોઢા પાંહે મોઢું લઈને કાલાવાલા કરતો હોય ઈમ કરગરવા લાગ્યો: ‘રમવા આવો ને, જોગણી!… તમારી બેન વાટું જોવે સ… ગોખથી હેઠાં ઊતરોને, માવડી!’<br /> <br /> પણ, નાથાની વઉ નોં હલે કે નોં સલ્લે. જેમ બેઠી’તી એમ બેહી રઈ. ઓયડામાંથી ધુંવાડો તો બા’રો નીકળી ગ્યો’તો. પણ ધુણતાં’તાં ઈના પંડ્યમાંથી ધુંવાડા નીકળતા હોય તેમ લાગતું’તું. કલાકેક આમ હાલ્યું હશે. તણ જણ એકધારું ધુણ્યા, વગાડવાવાળાએ વગાડ્યે રાખ્યું, ને કોક કોકે હોંકારા કર્યા, પણ નાથાની વઉ એકની બે નો થઈ. ને, સવજીએ આંગળી ઊંશી કરી. ડાક બંધ. સંધુ બંધ. સવજીએ હા…ક કરીને બડખો ખેંશીને રોકડો રૂપિયો ફેંક્યો હોય ઈમ ખૂણામાં જાવા દીધો. બધું ટાઢુંબોળ થઈ ગ્યું. સંધા પોતપોતાનાં ફાળિયે પંડ્ય લૂછવા લાગ્યા. સવાએ દાણાની ચપટી એક કોર્ય મેલી. રાવળે દાણા ગણ્યાઃ ‘વાસા.’<br /> <br /> ઈ ભેગી સવાએ નાથાની વઉના ગાલે અડબોથ સોડી દીધી. વઉ તો પથરાની હોય ઈમ હેઠું ઘાલીને બેહી રઈ.<br /> <br /> ‘માતા નથ્ય આ; દેવ નથ્ય, મેલું સે મેલું; સોખામું હોય તો હાદર થ્યા વન્યાં નૉ રહે. આ તો મેલું ભરાઈ ગ્યું સ.’ સવજીએ ફેંસલો આપ્યો.<br /> <br /> હવે, ભગતબાપા ગાંડઘહણિયે આગળ આવ્યા. ‘પણ ઈ તો કયે છ ને કે ખીજડાવાળી માતા સવ.’<br /> <br /> સવજીએ બીડી હળગાવી. ‘મેલું હોય ઈ થોડું ઈમ કયે કે હું મેલું સવ!’<br /> <br /> બાપા કયે, ‘જિ હોય ઈ. કાઢવું તો જોહે ને?’<br /> <br /> સવજી નાગની જેમ ઊંશો થ્યો, ‘હોવ્વ. ઈને હું, એના બાપાનેય જાવું જોહે. તીજી થપાટે વે’તીનું નૉ થાય તો મારું નામ સવો નંઈ.’<br /> <br /> પે’લાં માતાને શીરીફળ વધેરો. પશી બીજો પાટ માંડીઈ.’ એમ કઈને સવજીએ કાંકરી કાઢીને તાળવે સોંટાડી ને કહ્યું, ‘લાવો, સા. વળી સા ફરવા લાગી. પીનારાએ પીધી, ને નૉ પીનારાએ ના પાડી. માતાના મઢમાં દીવા થિયા, અગરબત્તીયું થઈ, નાથાએ એક ઘાએ શીરીફળ વધેર્યું. સવ ઊઠી ઊઠીને ઊંધા પડી પડીને પગે લાગ્યા. શેષ વે’ચાણી. સવનાં મોઢાં એકધારાં હાલવાં માંડ્યાં. નાથાની વઉને કોયે વતાવી નંઈ. ને ઈ હલીસલ્લી નંઈ.<br /> <br /> મેં બા’ર નજર કરી. વાદળાં હતાં તે રાત વધુ કાળી લાગતી’તી. અડધી રાત થઈ હશે. આપડા રામને આમ અડધી રાતે બા’રા નીકળવાના હેવા નંઈ. પણ બેતણ જણ નાડાછોડ કરવા નીકળ્યા, તિ આપડા રામે નીકળ્યા.<br /> <br /> એક જણો કયે, ‘સવજીભાઈ હાસા થાય તો ભલભલાને મૂતરાવી દ્યે, હો!’<br /> <br /> બીજો કયે, ‘હંધાય દેવ ઈને હાજરાહજૂર ને તિમાં. ગમે ઈની હાર્યે વાતું કરી હકે.’<br /> <br /> હું માલીપા આવ્યો તંયે માંડલામાં ચલમ ફરી રઈ હતી. સવો ને ઈના પઢિયાર ઊંડા ઊંડા દમ લગાવતા’તા. ભગતબાપાએય એક દમ માર્યો. પશી મુંને કાનમાં કયે, ‘નાત હારે નાડી સોડવી જોવે.’ સવાએ શેલ્લો દમ માર્યો તંયે ચલમ માથે ભડકો થઈ ગ્યો. ઈ ભેગા એના ડોળાય લાલઘૂમ સકળવકળ થાવા માંડ્યા. સવ સરખાઈ બેહી ગ્યા. રાવળે વશમાં હતી ઈ ધૂણી સંકોરી. ઈમાં ગૂગળની કણીયું ભભરાવી ને વળી ગોટેગોટાથી ઓયડો ભરાઈ ગ્યો. ધૂણીમાં જરાક જરાક ભડકો થાતો’તો, તિ ફરતે બેઠેલાનાં મોઢાં જ દેખાતાં’તાં, બાકીનાનાં મોંઢાંય નો’તાં દેખાતાં.<br /> <br /> સવાએ ટટ્ટાર થઈને હોંકારો કર્યો, ને રાવળે ડાકલાં હાથમાં લીધાં. સવો કયે, ‘મેલડીને આરધો. ખમ્મા, મારી મા!’<br /> <br /> ઈ ભેગાં ડાકલા પર ડાંડીયું પડી, ઝાંઝનાં બખલખ બોલ્યાં. એક રાવળે રાગ કાઢ્યો,<br /> <br /> ‘ખમ્મા, મારે ઓયડે પધારો, મા મેલડી!<br /> <br /> ખમ્મા, સુટ્ટાં જટિયાંળી,<br /> <br /> ખમ્મા, એક આંખ્યવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, બે જીભા’ળી,<br /> <br /> ખમ્મા, હાથે ખપ્પરવાળી,<br /> <br /> ખમ્મા, મારે ઓયડે પધારે, મા મેલડી!’<br /> <br /> ને, ડાકલાં શગ્યાં, બેય રાવળિયા જોરજોરથી ડાંડિયું મારવા લાગ્યા; બીજા રાવળિયે પણ રાગ પુરાવ્યો. વશમાં વશમાં ‘ખમા…ખમા…’ બોલતા’તા. બેય પઢિયાર તો માથાનાં ઓડિયાં ફંગોળતા આમથી તેમ ડોલ્યું લેતા ધૂણવા માંડ્યા’તા. બેઠેલામાંથી કોક કોક ‘ખમા…ખમા…’ બોલ્યે જાતું’તું. મને આ ધૂણ્ય નોખી જાતની લાગતી’તી. ઈમાં ઑશિતા સવો ગોઠણભેર થયો ને ઈણે જોરથી એક મુક્કો ભોંય ઉપર પશાડ્યો. આખા ઓયડામાં ધમ્મ કરતો અવાજ થ્યો. સવાએ ઈની ડોકી આમતેમ ઘુમાવવા માંડી, ને આકાશ ફાડી નાખે એવી રાડ પાડી. અટાણે ઈનો શિકોટો ફરી ગ્યો’તો. ઈના ઊડતાં જટિયાં વારેઘડીયે નાથાની વઉના મોઢા પર વાગતાં’તાં. વઉ સવજીની હામુ કતરાઈ રઈ’તી. તણ તણ જોરાવર ભૂવા હામેય મસક દેતી નો’તી. સવજી ગોઠણભેર ઊભો ઊભો ધૂણ્તે જાતો’તો. ઘણી વારે ઈણે બેય હાથ ઊંશા કરીને નખરાં દેખાડ્યાં, જાણે માતા આવી હાજરાહજૂર! પશી ખદક ખદક હાલતો હોય ઈમ દેયને ડોલાવવા માંડ્યો, જાણે માતા સાંઢિયે સડીને આવી રઈ સે! પશી મંડ્યો ખડખડ ખડખડ દાંત કાઢવા. બધાય ‘ખમ્મા.. ખમ્મા…’ કરતાં કરતાં રાજી થઈ ગ્યા, ને હાથજોડ કરવા લાગ્યા. સવો અટાણે ખરાખરી મેલડી મા થઈ ગ્યો. ઈ ભેગી, સવાએ નાથાની વઉને એક સોડી દીધી. વઉ ધરૂજી ગઈ. ઈ ભેગા બેય પઢિયારે વઉને વાંહે એક એક ધુંસ્તો લગાવ્યો. ને સવો બરાડ્યો, કોણ સો? બોલ્ય, ‘કોણ સો? જિ હો ઈ હાદર થા, નકર તારા દાંત ખાટા કરી નાંખીશ. બોલ, કોણ સો, બોલ?’ કઈને સવાએ એક બીજી ઝાપટ સોડી દીધી. હવે નાથાની વહુ ખરાખરી ધરૂજવા માંડી. ઈ ભેગા તણે ઈંની માથે ઝળૂંબી ગ્યા. ‘હાલ્ય, પટમાં આવ્ય. જિ હો ઈ હામે આવ્ય.’<br /> <br /> તણે એમ ધૂણતા’તા કે બેઠેલાય ધરૂજતા હોય ઈમ લાગતું’તું. આખો ઓયડો ધૂણતો’તો. મઢમાં બેઠેલી માતા બા’રી આવીને હાજરાહજૂર થાહે એમ લાગતું’તું. નાથાની વઉને હવે ઓતાર સડતો’તો. ઈમાં, સવાએ પડખે પડેલી હાંકળ હાથમાં લીધી ને રાડ પાડી, ‘આવે સ કે સામડાં ફાડી નાખું? હાદર થા, રાંડ શંખણી!’ કઈને બેતણ વાર હાંકળ પોતાને વાંહે ઝૂડી, ઈ ભેગાં બેય પઢિયારે નાથાની વઉના બેય હાથ પકડયા, સવાએ વઉના મોંવાળાને બાસ્કો ભરીને પકડડ્યા ને વઉનું માથું ધૂણી ઉપર ઊંધું રાખ્યું, ને મંડ્યો હાંકળે હાંકળે વઉના વાંહે ઝૂડવા. મારતો જાય ને બોલતો જાય, ‘હાદર થા છ કે કળશ્યો કરાવી દવ? બોલ, કોણ સો, બોલ? ડાકણ સો? સુડેલ સો? શંખણી સો? વંતરી સો? બોલ…’<br /> <br /> ધૂણીમાંથી ગોટા નીકળતા’તા, ડાક ને ઝાંઝ ને રાવળિયાના રાગડા ને બેઠેલાના હોંકારા – પડકારા ને સવાની હાંકળના સબોટા. તિ વઉ તો આમેય ધૂણવા માંડી’તી. ઈમાં સવજીએ પડખે પડેલા સાલિયામાંથી મૂઠી ભરીને મરસું નાંખ્યું ધૂણીમાં, ને કયે સ ક્યાં જાય! સવ ખોં ખોં કરવા મંડ્યા, કોક કોક તો બા’રા ભાગ્યા. સવો તો એકધારો મંડાયેલો. હાંકળનો સપાટો બોલાવતો જાય ને ઓડિયા ઝટકાવતો જાય ને ડોળા ફાડતો જાય ને બળ કરીને વઉને ઝંઝેડતો જાય ને મોઢામાં મોઢું નાખીને રાડ્યું પાડતો જાય: ‘કોણ સો બોલ? હાદર થા સો કે નંઈ? કેમ બોલતી નથ્ય? શંખણી સો? ડાકણ સો? શિકોતર સો? વંતરી સો?’ ને વહુ પરશેવે લથબથ થઈ ગ્યેલી તે ડોળા સકળવકળ કરે, તિ મીણ કઈ ગઈ ને સવાનું શેલ્લું વેણ પકડીને બોલી ગઈ: ‘વંતરી સવ વંતરી…’<br /> <br /> ને સવાએ વઉનાં જટિયાં મેલી દીધા, એક અડબોથ લગાવી. ગોઠણ વાળીને બેહી ગ્યો. એક ખમકારો કર્યો ને આંગળી ઊંશી કરી. હજી ઈની ધુણ્ય સાલુ હતી, ઓલા બેય હજી ધૂણતા’તા. ઝાંઝ બંદ થઈ ગઈ, ડાકલાં ધીમાં પડ્યાં. ને પશી ઈય બંદ થઈ ગ્યાં. બધાયને ધુણ્ય હેઠી બેઠી. સવો કયે, ‘બે જણા વાહર નાખો.’ બે જણા ઊઠ્યા, પશેડીના શેડા પકડીને ઝાપટું મારવા મંડ્યા. ઘડીક વારમાં ધુંવાડો ઓયડામાંથી બા’રો નીકળી ગ્યો. સવો કયે, ‘આ બારું ઠાલવિયાવો.’ એક જણે ઊભા થઈને એક પતરા ઉપર ધૂણીના અંગાર લીધા ને બા’રો નાંખિયાવ્યો. ઘડીક વારમાં તો વાહરની ઝાપટુંએ ઓયડો સોખ્ખો થઈ ગ્યો. બાબર પાણીની ગાગર લઈયાવ્યો. સવાએ નાથાની વઉને ગલાસ અંબાવ્યો. વઉ આખો ગલાસ ગટગટાવી ગઈ. એક પશી એક બીડી હળગાવવા માંડ્યા, સવા શિવાયના ઊઠી ઊઠીને બા’રા નીકળ્યા. ભગતબાપા તો ઊંબરામાં બેઠા’તા ઈમ જ બેશી ર્‌યા. હુંય ઈની પડખે બેઠો’તો. સાની અડાળિયું ફરવા માંડી. સવ સબડકા લેવા માંડ્યા. આ વખતે વઉએય સા લગાડી. સવો કયે, ‘હવે હાદર થઈ ગઈ સે અટલે આપડે કઈ ઈમ કરવાની.’ વઉ જાણે સવાની પાળેલી કૂતરી હોય ઈમ બેઠી’તી.<br /> <br /> સા પીધા કેડ્યે ભગતબાપા કયે, ‘બાકી તેં હાદર કરી, હો!’<br /> <br /> ‘નૉ થાય ને જાય ક્યાં. તો તો સોસઠ જોગણિયુંનો થાપો લાજે ને!’<br /> <br /> ભગતબાપા ટાઢે કોઠે પોરો લેવા માંગતાં હોય ઈમ વાતે વળગ્યા, ‘પણ આ વંતરી તો ઘાયતાંય કોયને વળગતી હોય ઈમ હાંભળ્યું નથ્ય. આને ક્યાંથી ભેટી ગઈ?’<br /> <br /> સવાએ બીડીનો દમ મારીને સોખવટ કરી, ‘વંતરીયું તો જ્યાંત્યાં ભાટકતી જ હોય, ઈને વતાવો નંઈ ને જાવા દ્યો તો જાતી રહે.’<br /> <br /> ‘આને કેમનું થ્યેલું?’<br /> <br /> ‘આને વંતરી આવેલી, ને નાથાએ પકડીને ઝૂડી નાખી અટલે રાંડે નાખ્યા ધામા…’ સવાએ તોડ પાડ્યો. ‘ઈ વખતે જાવા દીધી હોત તો વઈ જાત…’<br /> <br /> ભગતબાપાને વાતમાં રહ પડતો લાગ્યો. ‘આ વંતરીની જાત કઈ? દેવમાંલી કે ડાકણમાંલી?’<br /> <br /> બીડી પીતાં પીતાં સવજી કહે, ‘આ દેવમાંલીય નંઈ ને ડાકણમાંલીય નંઈ.’<br /> <br /> ભગતબાપા ઘડીક થંભી ગ્યા. ‘તો, તો જાણવું જોહે કે આ ક્યા મલકનું મેલું સે?’ વળી અટકીને બોલ્યા, ‘હજી રાત્ય સે, કાંક કે’તો સુવાણ થાય.’ બાપાએ માંગણી મૂકી. ગામમાં બાપાની આબરૂ બવ. કોય બાપાનું વેણ નોં વાઢે.<br /> <br /> સવજીએ બીડી હોલવી. જરાક મોઢું મરકાવીને કયે, ‘તમારે જાણવું હોય તો કવ. ભરમાને પરગટ કરવા જોહે. ઈના મોંએ જ કથા હાંભળવા જેવી.’<br /> <br /> ન્યાં લગીમાં રાવળ આવીને બેહી ગ્યો’તો. સવો ઈને કયે, ‘આ ધૂણી બારી કરો. સોખામું પાણી સાંટો બધ્ધે. એક દીવો ને સાર અગરબત્તી કરો… ને સવ હાથપગ ધોઈને બેહો.’<br /> <br /> સવ પટોપટ સવજીએ કીધું ઈમ કરવા માંડ્યા. ને ઘડીક વારમાં તો સોખ્ખાસણાક થઈને પલોંઠી વાળીને બેહી ગ્યા. રાવળે ડાક હાથમાં લીધી. સવજી કયે, ‘જરૂર નંઈ. ભરમા તો મંતર ભણું ને હાદર.’<br /> <br /> સવો આંખ્યું મીંશીને સુવાસ લેતો લેતો હોઠ ફફડાવવા માંડ્યો. સંધાય મોં વકાશીને ઈની હામું જોઈ ર્‌યા. સવાએ ઘડી-બ-ઘડીમાં આંખ્યું ઉઘાડી. ઈના મોંઢા ઉપર મરકલાં રમતાં’તાં. જાણે ઘડીક વાર પે’લાનો સવો જ નંઈ! ધીમેશથી ઈણે વાત માંડીઃ<br /> <br /> ‘વેલાના જમાનામાં ખીરનો દરિયો હતો ઈ તો તમિ જાણો જ સો ને? ઈમાં શેષનાગ ઘૂંસળું વળીને પડ્યો પડ્યો તર્યા કરતો ઈ તો તમિ જાણો જ સો ને? ઈની માથે ભગવાન લાંબા થઈને પોઢ્યો રે’ ને માતા લખમી ભગવાનનાં સરણ દાબતાં દાબતાં વાતું કરતાં જાય ને દાંત કાઢતા જાય ઈ તો તમિ જાણો જ સવો ને?’<br /> <br /> કોકની તો ડોકીય હલતી હું જો’તો.<br /> <br /> ‘ઈમાં એક વખતના સમે માતા લખમીને કાંક અળવીતરાઈ હુજી, તિ ભગવાનને કયે, આમ ને આમ ગમતું નથ્ય. કાંક કરો ને. ભગવાન કયે, હું કરવું સ? આમ ને આમ તમને આણંદ નથ્થ આવતો? લખમી કયે, ના. કયાંક મજો પડે એવું કરો.<br /> <br /> હવે ભગવાનને તો માતા કયે ઈમ કરવું જ પડે. ઈણે તરત ડૂંટી ઉપર હાથ ફેરવ્યો ને ડૂંટીમાંલું કમળ નીકળ્યું ને કમળમાંલા નીકળ્યા ભરમા. ભગવાને હકમ કર્યો કે ભરમા! આ દેવીને મજો પડે એવી સૃષ્ટિ બનાવો. ઈ ભેગું, ભરમાએ એક મોઢું પો’ળું કર્યું ને સુવાસનો ગોળો જાવા દીધો અંકાશમાં, ભરમા અંતરધાન. ગોળો મંડ્યો ઘુમરિયું લેવા અંકાશમાં. ઘડીક વારે દેખાંય ને ઘડીકવાર અંતરધાન થઈ જાય. વળી લખમીજી વાટ જોતાં ડોળા ડગડગાવે તંયે પાસો નીકળે અંકાશની કોર માથે, ને લખમીને મજા પડે!<br /> <br /> પણ, થોડાક દિ’ ગ્યા, ને લખમીજી કંટાળી ગ્યાં. ભગવાનને કયે, આ કોરેકોરો ગોળો અંકાશમાં ઘુમડિયાં લે છ ઈમાં બઉ મજો નથ્ય આવતો. કાંક કરો ને!<br /> <br /> વળી ભગવાને ડૂંટી ઉપર હાથ ફેરવ્યો. ભરમા હાદર. ભગવાન કયે, આ ગોળાનું નામ? ભરમા કયે, ‘પ્રથમી.’ ભગવાન કયે, ‘પ્રથમી માથે હજી કાંક કરો.’ ભરમાએ બીજું મોઢું પો’ળું કર્યું ને સુવાસ જાવા દીધો ગોળામાં, તિ ગોળા ઉપર પવન, પાણી ને અગનિની હડિયાપાટી સાલુ થઈ ગઈ. ગોળો ઘુમરિયું લેતો જાય. અગનિ ધોડતો જાય ને ઈની વાંહે પવન ધોડે, આખી પ્રથમી માથે હડિયાપાટી હાલે. અગનિ ધોડતો ધોડતો પાણીનો દરિયો ભાળીને ઈમાં હંતાઈ જાય, ઈને ગોતવા પવન દરિયાની માલીપા ગરીને આખા દરિયાને ઊંશો કરે. આમ ને આમ પ્રથમી માથે ખેલ હાલ્યા કરે. ને માતા લખમી જોઈ જોઈને રાજી થિયાં કરે. પણ આ તણ જણા કરી કરીને કટલા ખેલ કરી હકે? તિ, એક દિ’ વળી લખમી કયે, અટલી રમતમાં બઉ મજો નથ્ય આવતી. ભગવાનને તો હેવા પડી ગ્યેલા! ફેરવ્ય હાથ ડૂંટીએ, તિ ભરમા હાદર. ભગવાન કયે, હજી આમાં કાંક નવીન કરો. ઈ ભેગું, ભરમાએ તીજું મોઢું પો’ળું કર્યું, તિ ઈમાંથી નકરી ઝણ્ય ઊડી, ને પથરાઈ ગઈ પ્રથમી માથે. ને જ્યાં જોવો ન્યાં મંડ્યાં ઝાડવાં ઊગવાં. જ્યાં જુવો ન્યાં નકરું ઝાડવું ઝાડવું, નાનુંમોટું, લાંબુંટૂંકું, જાડું-પાતળું, ઝાડ ઝાડ થઈ ગ્યું, પાણીમાંય ઝાડવાં, ને ડુંગરું માથેય ઝાડવા, તિ મૂકયા માંગણ નૉ રે’વા દીધો, ને આખી પ્રથમી લીલીકુંજાર કરી મેલી.’<br /> <br /> ‘ભઈ, ભરમાને કોય પૂગી હકે!’ ભગતબાપાએ ટાપશી પૂરી. ‘ઈ તો ધારે ઈ કરી હકે!’<br /> <br /> સવજીએ અટલો પોરો લઈને વળી વાત હંકારીઃ ‘તિ ઝાડવાંને ફૂલ આવે, ફળ આવે, પવનના ઝપાટે લેર્યું લે, એય ને રૂંડા સાયા પાથરે, તિ પ્રથમી માથે આણંદ આણંદ થઈ ગ્યો. લખમીમાને ય ઈ જોઈ જોઈને આણંદ થાય.<br /> <br /> પણ, જાણે માતાને ય ભૂત વળગ્યું હોય ઈમ હખ નંઈ. તિ એક વાર ભગવાનેને ક્યે, હવે આમાં કાંય નવીન નૉ થાય? ભગવાન ક્યે, પ્રથમી માથે જીવ રમતાં મેલો. ભરમા ક્યે, આ ઝાડવાં જીવ જ સેને! ભગવાન ક્યે, ઈમ નંઈ. રમતાંભમતાં જીવ જોવે. આમ જયાં નાંખીઈ ન્યાં ખોડાઈ ર્‌હે ઈમાં હું મજો આવે? ભરમા કયે, પરભુ, તમ પાંહે અમ રોખાએ બઉ ડા’પણ નૉ કરવું જોવે. પણ આ જીવને બઉ રમતો મૂકવા જેવો નંઈ હો! પશી જેવી તમારી મરજી. લખમીજી કયે, જુવો તો ખરા. કરી કરીને ઈ હું કરવાનાં. જિ કરશે ઈ પ્રથમી માથે જ ને! ઈ કાંય ઊડીને સરગાપર તો નંઈ આવી હકે! ભરમા કયે, જેવો હકમ. ને ભરમાએ ચોથું મોઢું પોળું કરીને સુવાસ ફેંક્યો પ્રથમી માથે, તિ એકલાં જીવાણું જીવાણું ને જોતાજોતામાં આખી પ્રથમી જીવાતથી ભરાઈ ગઈ. પાણીમાંય જીવાત ખદબદે ને ભોં માથેય જીવાંત ખદબદે. નાની ને મોટી, જાડી ને પાતળી. લાંબી ને ટૂંકી. પાણીમાં તરી હકે એવી ને ભોં માથે ધોડી હકે એવી ને આકાશમાં ઊડી હકે એવી ને સાર પગાળી, પાંખુવાળી ને પૂંસડાવાળી, કોક કોક ડુંગરા રોખી સાલેમાળ ને કોક કીડીયું જેવી કણકણ. સંધીય જીવાંત ખાયપીએ ને ઊંઘે, આખી પ્રથમી માથે આંટા માર્યા કરે, વળી ખાયપીએ ને ઊંધે, ને કારેક ગલતાનમાં આવી જાય, તિ માદા ભારેવગીયું થાય, ઈનાં બસ્સાં થાય, ભાતભાતના અવાજો કરે, ને ભાતભાતનાં રૂપ કાઢે, તિ લખમીજીને મજો પડી ગ્યો! લખમીજી જોતાં ધરાય નંઈ. એક દિ’ ભગવાન કયે, હવે કારેક કારેક સરણ તળાંસતાં તમારા હાથ અટકી જાય સે, હો! લખમીજી દાંત કાઢતાં કયે, આ પ્રથમીનાં જીવ ક્યારેક ક્યારેક એવું એવું કરે સે કે ઈ જોવામાં ભાન રહેતું નથ્ય……!’ કહેતાં કહેતાં સવજીએ ભગતબાપા હામે એક આંખ્ય ઝીણી કરી; બાપા એક હોઠ ખેંશીને મરક્યા.<br /> <br /> ‘આમનેમ કરતાં ઘણાં વરહ ગ્યાં. પ્રથમી માથે જીવ લીલાલે’ર કરે, ને સરગાપરમાં ર્‌યાં ર્‌યાં લખમી માતા ઈ જોઈજોઈને રાજી થિયાં કરે. પશી લખમીજીને અણગમતું થાવા માંડ્યું. જીવોની લીલા ઈને એકધારી લાગવા માંડી. ઈમાં મજો ઓસો થાવા માંડ્યો. સંધાય જીવ ખાયપીએ, મોટું જીવ નાનાને ખાય. પે’લાં તો કોક જનાવર ભેંશને ફાડી ખાતું ઈ જોઈને મજા પડતી, ને કોક કાબર ફૂદાને પકડી લેતી ઈનીય મજા પડતી, પણ ઈ બધું એકધારું ને મૂંગું મૂંગું હાલે. લખમીજી કંટાળી ગ્યાં. એક દિ’ બવ વિશારમાં પડી ગ્યા તંયે ભગવાનથી નૉ ર્‌હેવાણું. ભગવાન કયે, કાંઈ થ્યું સ? હમણાંકા તમિ બવ વિશારમાં ર્‌હો સ? માતા કયે, વિશાર તો બવ આવે, પણ તમને કેવાય ઈમ નથ્ય, ઠાલામફતના તમિ ખિજાઈ જાવ. ભગવાન કયે, હું આજ લગીમાં કારેય તમારી ઉપર ખિજાણો સવ? મને નૉ ક્‌હો તો મારા હમ. લખમી કયે, વસન આપો, હું કવ ઈમ કરશો? ભગવાન કયે, વસન. લખમી કયે, હજી આ પ્રથમી ઉપર કાંક નવીન કરાવી દ્યો. ભગવાન કયે, આ સે ઈ તમને ઓસું લાગેસ? સોરાશી લાખ જીવ ભાતે ભાતે જીવે સ ને એય સુખશાંતિ ને લે’ર કરે સ! આમાં તમને હું ખામી લાગેછ! માતા કયે, ઈ સંધાય જીવે છે, પણ મૂંગા મૂંગા ને એકધારાં. આના કરતાંય અટપટાં જીવ રમતાં નૉ મેલી હકાય? ભગવાન કયે, હવે ઈમાં મુંને હું ખબર પડે! ભરમાને પૂશી જોઈ.<br /> <br /> કઈને ભગવાને ડૂંટી માથે આંગળી ફેરવી. થોડીક વાર ફેરવ્યે રાખી. આ વખતે ભરમા ઝટ લઈને નૉ આવ્યા. પરગટ થઈને કયે, બોલો! ભગવાન કયે, હજી આ પ્રથમી માથે કાંય નવીન થઈ હકે? ભરમા કયે, હવે મારાથી કાંય નૉ થાય. મારે સાર મોઢાં સે, તે સારેમાંથી પવન વે’તો મેલીને મેં આટલું કરી દીધું. હવે મારી નાભિ તળિયાઝાટક સે. ભગવાન કયે, પણ મેં તમારી માને વસન દીધું સ ઈનું કેમ? ભરમા કયે, પણ મારી વન્યા આ સૃષ્ટિમાં કોઈ ફારફેર કરી હકે નંઈને! ને મારામાં હવે કાંઈ વેંત ર્‌યો નથ્ય. તોય ભગવાન કયે, કાંક આયડ્યા કરો.<br /> <br /> ભરમાએ ઘડીક વાર માથું ખંજળ્યું, પશી કયે, હડમાનને પૂશી જોવ. ઈ એક બળૂકો સે. ભગવાન કયે, ઈમાં બળ જોવે કે કળ? ભરમા કયે, પે’લાં બળ જોવે. કાં’કે જિ કરવાનું ઈ ઈમાંથી ને ઈમાંથી જ કરવાનું સે. પ્રથમી માથેથી પવન ખેંસવો જોહે, ઈની હાર્યે જીવાણું ખેંસાહે, ઈમાંથી કાંક નવીન કરીઈ. ભગવાન કયે, તો તો કાંક બખડજંતર નંઈ થાય? ભરમા કયે, મન થાય. તમારે ર્‌યા ર્‌યા તાલ જ જોવા છ, તે થાવા દ્યો ને જિ થાય ઈ! ભગવાન કયે, ભલે.<br /> <br /> ભગવાને કીધું ને ભરમા ઊડ્યા, સડ્યા હડમાનની ગોતણીએ. હડમાન તો એક ઝાડની ડાળીએ લાંબા થઈને ઘોરે. ભરમા કયે, એય ઊંઘણશી! હેઠા આવો. તમારું કામ સે. હડમાન કૂદકો મારીને હેઠા, ને હાથજોડ્ય કરી ઊભા રયા. ભરમા કયે, જુવો, ભગવાનનો હકમ સે, માતા લખમીની હઠ સે; અસ્ત્રીહઠને તો કોય પૂગી નૉ હકે! અટલે હું કવ ઈમ કરવું જોહે. હડમાન ક્યે કો’. ભરમા કયે, આ પ્રથમી માથેથી લાંબા લાંબા સુવાસ પાંશીગાંડે ખેંસવાના. અટલે પ્રથમી માથે સે ઈમાંથી જીવાણું ખેંસાઈ ખંસાઈને તમારા સુવાસમાં આવશે. ઈને આયાં ઠાલવવાનાં. ને ઈમાંથી બેપગાં પૂતળાં બનાવવાનાં. હડમાનને મગસ તો નૉ હોય! ઈ કયે, પવન પાણી અગનિ ને માટી હંધાય ખેંસાહે તો? ભરમા કયે, મન ખેંસાય. સંધુંય ખેંસવાનું જ સે ને! હડમાન કયે, કટલ્યાં પૂતળાં કરવા છ? ભરમા ઘડીક વિશાર કરીને કયે, લ્યો આ માળા રાખો. ઈના પારા ગણતા જાવ, ને બનાવતા જાવ. કઈને ભરમાએ ડોકમાંથી માળા કાઢીને ફગાવી, ને પોતે ઝાડને ટેકે લાંબા થ્યા.<br /> <br /> હડમાન તો ધંધે લાગી ગ્યા. પ્રથમી હામું મોઢું પો’ળું કરીને પાંશીગાંડે સુવાસ લીધો ને આવ્ય સોરાશી લાખ જીવાણું ઈના ઓદરમાં. સુવાસ પાસો કાઢીને કર્યો ઢગલો. ને ઈમાંથી બનાવ્યું બેપગાળું પૂતળું. ઈ આ માણહ!<br /> <br /> સવના ડોળા ફાટી રે’લા. સવજી જાણે નજરે જોતો હોય ઈમ વાત કરી રિયો’તો. ભગતબાપા ટેસથી વાતને હોંકારો દેતા’તા.<br /> <br /> તિ હડમાનને કેટલી વાર. માળાનો પારો નોખો પાડતા જાય ને સુવાસ ખેંહે, પાસો મેલે, પૂતળું તયાર થાય, પારો નોખો કરે, ઈમ કરતાં કરતાં સંધાય પારા પૂરા થઈ ગ્યા, ને આણીકોર જુવો તો પૂતળાની હાર ગોઠવાઈ ગઈ.<br /> <br /> ટેમ થઈ ગ્યેલો તે ભરમાને ઝોકું આવી ગ્યેલું. હડમાન કયે, બેઠા થાવ, પરભુ! તમારા કંટ્રાટ પરમાણે બધું તયાર સે.<br /> <br /> ભરમા બેઠા થઈને જોવે તો, માણહ માણહની લેન સૂતેલી! કાળા ધોળા પીળા રાતા. ભરમા કયે, ભાતભાતનાં બનાવ્યાં! હડમાન કયે, ગોળો ફરે ને જ્યાંથી સુવાસ ખંહું ન્યાંથી સંધું હાલ્યું આવે ને, હડેડાટ, તિમાં. ભરમા આખી લેનને ધારી ધારીને જોતાં જોતાં ડગલાં ભરીને આગળ હાલ્યા. હડમાનને કયે, તમારા સુવાસમાંલાં બનાવ્યાં છ અટલે લાગે છ તમારી રોખાં જ હંધાય! હડમાન કયે, હાવ એવું નથ્ય, પરભુ. કોક કોક ગોમુખાં ને ઘોડામુખાંય સે, ને કોક કોક ઘેટાં જેવાં ને બોતડાં જેવાંય લાગે સે. ભરમા કયે, હા હો, માળું ફેરાળું તો સે! કોક કોકની આંખ્યું કાગડા જેવી સકળવકળ સે ને કોક કોકની દેડકા જેવી! ખરો તાલ કર્યો તો તમે! કહેતાં કહેતાં ભરમા અટકીને ઊભા રિયા. કયે કે, પણ મૂળ મુદ્દો નાંખવાનું ભૂલી ગ્યા સવો. તમારી લેન નંઈને. હડમાન કયે, કયો? ભરમા કયે, આને સાલ – વીંધ તો કર્યાં નથ્ય! ઈ વન્યા ઈનું તંતર આગળ કેમ હાલે! હડમાન કયે, મારી ઈ લેન નંઈ. તમિ કો ઈમ કરી દઉં. ભરમા કયે, સુવાસ ખેંશી ખેંશીને હવે તમિય મારી જેમ તળિયાઝાટક થઈ ગ્યા હશો! હવે આંઈથી ને આંઈથી જ લાકડાના સાલ બનાવીને અડધાને સોંટાડી દ્યો, ને અડધાને વીંધ પાડી દ્યો, ને હડશેલો મારો તિ જાય પ્રથમી માથે. કઈને ભરમા પાસા ઝાડને ટેકે લાંબા થ્યા.<br /> <br /> હડમાને તો પાશી માળા લીધી. બરોબર અડધોઅડધ પારા પાંહે એક કાંકરી મૂકી. ને પશી એક એક પારો સેરવતાં જાય ને એક એકને સાલ ભરાવતા જાય. પશી અડધાને વીંધ પાડી દીધાં. ને પશી ભગવાનનું નામ લઈને માર્યો હડશેલો, તિ આખો ઢગલો પવનમાં લેર્યું લેતો લેતો આવ્ય પ્રથમી માથે!<br /> <br /> હાથ ખંખેરતાં ખંખેરતાં હડમાન ભરમા પાંહે આવ્યા, ને કયે પરભુ, કામ પૂરું. આ લ્યો તમારી માળા. ભરમાએ માળા હાથમાં લીધી ને ઓંશિતા કાંક અયાદ આવ્યું હોય ઈમ માળા હામું જોઈ ર્‌યા. હડમાન કયે, માળામાં કાંય ફેરફાર લાગે સ, પરભુ? ભરમા કયે, ફારફેરની તો મા પૈણે, પણ તમિ બરોબર અડધોઅડધને સાલવીંધ કર્યા છને? હડમાન કયે, હૉઉં. બરોબર માળાને લબડતી રાખીને અડધા પારા આણીકોર ને અડધા પારા આણીકોર રાખીને સરખે ભાગે સાલવીંધ બનાવ્યાં સે. ભરમા કયે, બેય પડખાં ગણેલાં? હડમાન કયે, મને ગણતાં ક્યાં આવડે સ, પરભુ! ભરમાએ તરત માથું ધુણાવ્યું. કયે કે, તો તો તમિ પ્રથમીની મા આણી નાંખી! હડમાન ફાટ્યે ડોળે જોઈ ર્‌યા. ઈને વાત હમજાતી નો’તી કે ઈણે વળી હું ભૂલ કરી છ! ભરમા કયે, આ મણકોય ભેગો ગણેલો? ભરમાએ મેર પર આંગળી રાખીને હડમાનને બતાવ્યો. હડમાન કયે, ઈ તમે નોખો રાખવાનો કયાં કીધો’તો? ભરમા કયે, ઈનું જ બખડજંતર થાવાનું. જટલા સાલ હશી અટલાં વીંધ નંઈ હોય, કાં જટલાં વીંધ હશી અટલાં સાલ નંઈ હોય. ભારે થાવાની! હડમાન કયે, મને ગણતાં નથ્ય આવડતું, પણ બરોબર અડધાને સાલ ખોશેલી ઈ નક્કી. વીંધ પાડવામાં ધ્યાન નથ્ય રાખ્યું. ભરમા કયે. ઈની જ કઠણાઈ થાહે ને આ એક વધી ઈ વંતરી થાવાની, ભાટકયા કરવાની! આ ઈમ સે વંતરીની વાતું. કઈને સવજી અટકયો. ઈની ધરૂજતી આંગળી બંદ થઈ. પાણીનો ઘૂંટડો પીધો. ભગતબાપાએ ઠણકલું કર્યું. સવજીની વારતા હાંભળવામાં બીડી પીવાનું ભૂલી ગ્યા હોય ઈમ સવે બીડીયું મોંમાં મૂકી.<br /> <br /> ‘આ તો લખમીજીય અટવાઈ જાય એવો તાલ થ્યો કે’વાય.’ ભગતબાપાએ નિસોડ આપ્યો. ઈનો કોય ઉપા નંઈને?’<br /> <br /> ‘મૂળમાં એવો ગોટો ઘાલી દીધો સ ને, કે કોય ઉપા જ નૉ ર્‌હે.’ સવજીએ વાત અંકે કરતાં પઢિયાર હામું જોઈને હકમ કર્યો. ‘હવે સાપાણી પીને આને પટમાં લાવો. પશી સમશાન જાવાનું મોડું થાહે.’<br /> <br /> સવજીના હકમ પરમાણે સા આવી. સવે પીધી. હવેની વિધિ પઢિયારે કરવાની હોય ઈમ સવો ખહીને ભીંતને ટેકે બેઠો. રાવળિયાએ ડાક હાથમાં લીધી. ધૂણી કરીને વશમાં મેલી, ને મંઈ ગૂગળની કાંકરિયું ભભરાવી. ભગતબાપાય ખહીને વાંહે આવ્યા ને મારી પડખે ગોઠવાણા. મેં ઈને કાનમાં કહ્યું, ‘હવે હું કરવાના, બાપા?’ બાપા કયે, ‘હવે વંતરીને પૂછશે કે ઈ ભડવો કોણ હતો? બોલ્ય? ને પશી આ બાઈમાંથી કાઢીને મહાણમાં મેલિયાવશે.’ મેં કહ્યું, ‘કોને?’ બાપા કયે, ‘વંતરીને, બીજા કોને?’<br /> <br /> મેં બારી નજર કરી, ભળભાંખળું થાવાને હજી વાર હતી. રાત ખરોખરી ઠરી ગઈ’તી. બા’રા જાવાનો જીવ હાલે નંઈ ઈમ સોંપો પડી ગ્યેલો.<br /> <br /> સવજીએ બીડી પીતાં પીતાં હકમ કર્યો, ‘સપટી દાણા ઈના હામે મૂકો. જિ દશ ઈનો ભડવો હશે ઈ દશ ઉલાળશે. પશી સાંકળની ઝાપટ સખાડો કે થાય વે’તી.’ રાવળને કયે, ‘ઈની કુળદેવ સાવંડને બોલાવો.’<br /> <br /> રાવળોએ ડાંડી મારી. ઝાંઝુનાં બખલખિયાં વાગ્યાં. બેય પઢિયારોએ જટિયાં સુટ્ટાં મેલ્યાં. રાવળે રાગ કાઢયો,<br /> <br /> ‘કુળદેવી, તમને સમરું, સમર્યે હોંકારો દ્યોને મારી માવડી!’ બેતણ વાર એમ બોલ્યો કે એક પઢિયારે ધૂધકારો કર્યો. બધા ‘ખમ્મા…ખમ્મા’ બોલવા લાગ્યા. બીજા પઢિયારે સાંકળ હાથમાં લીધી ઈ ભેગી નાથાની વઉ ધૂણવા માંડી. પાસું રાવણું સગ્યું.<br /> <br /> ‘દાણા હાથમાં લે, નકર સામડાં ફાટી જાહે!’ એક પઢિયારે કઈને સાંકળ ઊંશી કરી. નાથાની વઉનો હાથ દાણાની ઢગલી માથે ગ્યો. ઈ ભેગું, મને ભાન નૉ ર્‌યું. મારું મગસ ભમવા લાગ્યું. હું ઊભો થઈ ગ્યો. ઓશરીમાંથી ઠેકડો મારીને ફળિયામાં આવ્યો. બીકે ધરૂજતો’તો તોય ખડકી બા’રો નીકળી ગ્યો.<br /> <br /> ખડકીમાંથી જાતાં જાતાં મેં વાંહે જોયું. નાથાની વઉએ દાણાની સપટીનો ઘા ખડકી કોર જ કર્યો!<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111381 2026-05-27T06:54:34Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]] {{Working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]] {{done}}<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{working}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]] {{working}} <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]] {{working}} <br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111380 2026-05-27T06:48:02Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>{{BookCover<br /> |cover_image = File:Nibandh_Sampada_Title.jpg<br /> |title = ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા<br /> |editor = મણિલાલ હ. પટેલ<br /> }}<br /> &lt;center&gt;[https://ekatraaudiostories.glide.page/'''વાર્તા સાંભળવા અહીં ક્લિક કરો''']&lt;/center&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible tablecenter&quot; <br /> |+ class=&quot;nowrap&quot; | '''ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા — અનુક્રમણિકા'''<br /> ! વાર્તાકાર !! વાર્તાનું શીર્ષક <br /> |-<br /> | મલયાનિલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> |- <br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> |-<br /> | અશોક હર્ષ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> |-<br /> | પીતાંબર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> |-<br /> |-હીરાલાલ ફોફલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા_પંજરસ્થા|સારિકા પિંજરસ્થા]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> |-<br /> | વસુબહેન ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> |- <br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> |-<br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> |-<br /> | વનુ પાંધી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> |-<br /> | ધીરુબહેન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> |- <br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> |-<br /> | ભગવતીકુમાર શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> |-<br /> | મોહનભાઈ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/છોટુ|છોટુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/કાકાજીની બોધકથા|કાકાજીની બોધકથા]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/ફટફટિયું|ફટફટિયું]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/જામફળિયામાં છોકરી|જામફળિયામાં છોકરી]]<br /> |- <br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> |- <br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> |-<br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> |-<br /> |- જ્યોતિષ જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> |-<br /> | સુધીર દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> |- <br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> |-<br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> |-<br /> | વિભૂત શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> |- <br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> |-<br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> |- <br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> |-<br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> |- <br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> |-<br /> | ધીરેન્દ્ર મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> |-<br /> | વિજય શાસ્ત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> |-<br /> | પુરુરાજ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> |-<br /> | રજનીકુમાર પંડ્યા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> |- <br /> | ચિનુ મોદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> |- <br /> | રમેશ પારેખ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> |-<br /> | અંજલિ ખાંડવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | રમેશ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> |- <br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> |- <br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> |- <br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> |-<br /> | જગદીશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> |-<br /> |- અનિલ વ્યાસ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> |-<br /> | ભૂપેશ અધ્વર્યુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> |- <br /> | મોના પાત્રાવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> |-<br /> | નાઝીર મનસૂરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> |-<br /> | અઝીઝ ટંકારવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> |-<br /> | જિતેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> |-<br /> | પારુલ રાઠોડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> |-<br /> | ભરત નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> |-<br /> |- શિરીષ પંચાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> |- <br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> |- <br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> |-<br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> |-<br /> | નવનીત જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> |-<br /> | બકુલેશ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> |-<br /> | પારુલ કંદર્પ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> |-<br /> | કંદર્પ ર. દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> |-<br /> | રમેશ ર. દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> |-<br /> | પ્રાગજી ભામ્ભી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> |-<br /> | ભૂપેન ખખ્ખર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> |-<br /> | રાજેશ વણકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> |-<br /> | મીનળ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> |-<br /> | પૂજા તત્સત્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> |-<br /> | અશ્વિની બાપટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> |-<br /> | નીતા જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Box<br /> |title = પ્રારંભ<br /> |content = <br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ|‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/પુસ્તક-પરિચય|પુસ્તક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/સંપાદક-પરિચય|સંપાદક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/ભૂમિકા|ભૂમિકા]]<br /> }}<br /> <br /> ===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુનશી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> #જગદીશ પટેલ<br /> ##[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> <br /> [[Category:ટૂંકી વાર્તા]]<br /> [[Category:મણિલાલ હ. પટેલ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111379 2026-05-27T06:47:35Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>{{BookCover<br /> |cover_image = File:Nibandh_Sampada_Title.jpg<br /> |title = ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા<br /> |editor = મણિલાલ હ. પટેલ<br /> }}<br /> &lt;center&gt;[https://ekatraaudiostories.glide.page/'''વાર્તા સાંભળવા અહીં ક્લિક કરો''']&lt;/center&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible tablecenter&quot; <br /> |+ class=&quot;nowrap&quot; | '''ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા — અનુક્રમણિકા'''<br /> ! વાર્તાકાર !! વાર્તાનું શીર્ષક <br /> |-<br /> | મલયાનિલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> |- <br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> |-<br /> | અશોક હર્ષ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> |-<br /> | પીતાંબર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> |-<br /> |-હીરાલાલ ફોફલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા_પંજરસ્થા|સારિકા પિંજરસ્થા]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> |-<br /> | વસુબહેન ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> |- <br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> |-<br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> |-<br /> | વનુ પાંધી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> |-<br /> | ધીરુબહેન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> |- <br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> |-<br /> | ભગવતીકુમાર શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> |-<br /> | મોહનભાઈ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/છોટુ|છોટુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/કાકાજીની બોધકથા|કાકાજીની બોધકથા]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/ફટફટિયું|ફટફટિયું]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/જામફળિયામાં છોકરી|જામફળિયામાં છોકરી]]<br /> |- <br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> |- <br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> |-<br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> |-<br /> |- જ્યોતિષ જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> |-<br /> | સુધીર દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> |- <br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> |-<br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> |-<br /> | વિભૂત શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> |- <br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> |-<br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> |- <br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> |-<br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> |- <br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> |-<br /> | ધીરેન્દ્ર મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> |-<br /> | વિજય શાસ્ત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> |-<br /> | પુરુરાજ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> |-<br /> | રજનીકુમાર પંડ્યા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> |- <br /> | ચિનુ મોદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> |- <br /> | રમેશ પારેખ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> |-<br /> | અંજલિ ખાંડવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | રમેશ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> |- <br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> |- <br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> |- <br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> |-<br /> | જગદીશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> |-<br /> |- અનિલ વ્યાસ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> |-<br /> | ભૂપેશ અધ્વર્યુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> |- <br /> | મોના પાત્રાવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> |-<br /> | નાઝીર મનસૂરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> |-<br /> | અઝીઝ ટંકારવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> |-<br /> | જિતેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> |-<br /> | પારુલ રાઠોડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> |-<br /> | ભરત નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> |-<br /> |- શિરીષ પંચાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> |- <br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> |- <br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> |-<br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> |-<br /> | નવનીત જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> |-<br /> | બકુલેશ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> |-<br /> | પારુલ કંદર્પ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> |-<br /> | કંદર્પ ર. દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> |-<br /> | રમેશ ર. દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> |-<br /> | પ્રાગજી ભામ્ભી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> |-<br /> | ભૂપેન ખખ્ખર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> |-<br /> | રાજેશ વણકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> |-<br /> | મીનળ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> |-<br /> | પૂજા તત્સત્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> |-<br /> | અશ્વિની બાપટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> |-<br /> | નીતા જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Box<br /> |title = પ્રારંભ<br /> |content = <br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ|‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/પુસ્તક-પરિચય|પુસ્તક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/સંપાદક-પરિચય|સંપાદક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/ભૂમિકા|ભૂમિકા]]<br /> }}<br /> <br /> ===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુનશી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]{{working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]] {{working}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> #જગદીશ પટેલ<br /> ##[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> <br /> [[Category:ટૂંકી વાર્તા]]<br /> [[Category:મણિલાલ હ. પટેલ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%91%E0%AA%AB%E0%AA%BF%E0%AA%B8&diff=111300 2026-05-26T19:38:29Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> [[File:Dhoomketu 14.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> <br /> {{Heading|પોસ્ટઑફિસ | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/f/fc/DHAIVAT_POSTOFFICE.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> પોસ્ટ ઓફિસ • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ધૈવત જોશીપુરા<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{Poem2Open}}<br /> પાછલી રાત્રિનું ભૂરું આકાશ, માનવજીવનમાં અનેક સુખદ યાદગીરી ચમકી રહે તેમ, નાનામોટા તારાઓથી ચમકી રહ્યું હતું. ઠંડા પવનના સુસવાટથી પોતાના જૂના અને ફાટેલા ઝબ્બાને શરીરે વધારે ને વધારે લપેટી લેતો એક વૃદ્ધ ડોસો શહેરના મધ્ય ભાગમાં થઈને જતો હતો. સ્વાધીન અવસ્થા ભોગવતાં કેટલાંક ઘરોમાંથી આ વખતે ઘંટીનો મધુર લાગતો અવાજ, સ્ત્રીઓના તીણા સ્વર સાથે, શહેરની એકાંત રાત્રિમાં, ડોસાને મદદગાર હોય તેમ, સાથે ને સાથે આવતો હતો. એકાદ કૂતરાનો અવાજ, કોઈક વહેલા ઉઠનારનાં પગરખાંનો છેટેથી સંભળાતો શબ્દ કે કોઈ અકાળે જાગેલા પક્ષીનો સ્વર : એ સિવાય શહેર તદ્દન શાંત હતુ. લોકો મીઠી નિદ્રામાં ઘેરાતા હતા અને શિયાળાની ઠંડીથી રાત્રિ વધારે ને વધારે ગાઢ બનતી હતી. કહે નહિ છતાં કતલ કરી નાખે એવી મીઠા મનુષ્યના સ્વભાવ જેવી શિયાળાની ઠંડી, કાતિલ હથિયારની માફક, પોતાનો કાબુ સર્વત્ર ફેલાવી રહી હતી. વૃદ્ધ ડોસો ધ્રૂજતો ને શાંત રીતે ડગુડગુ ચાલતો શહેરના દરવાજા બહાર થઈ, એક સીધી સડક પર આવી પહોંચ્યો ને ધીમેધીમે પોતાની જૂની ડાંગના ટેકાથી આગળ વધ્યો.<br /> <br /> સડકની એક બાજુ ઝાડોની હાર હતી, ને બીજી બાજુ શહેરનો બાગ હતો. અહીં ઠંડી વધારે હતી ને રાત્રિ વધારે ‘શીમણી’ બનતી હતી. પવન સોંસરવો નીકળી જતો હતો, ને શુક્રના તારાનું મીઠું તેજ, બરફ પડે તેમ, પૃથ્વી પર ઠંડીના કટકા જેવું પડતું હતું. જ્યાં બાગનો છેડો હતો ત્યાં છેલ્લામાં છેલ્લી ઢબનું એક રોનકદાર મકાન હતું, ને તેની બંધ બારી તથા બારણાંમાંથી દીવાનો ઉજાસ બહાર પડતો હતો.<br /> <br /> ભાવિક મનુષ્ય દાતારનું શિખર જોઈ જેમ શ્રદ્ધાથી આનંદ પામે તેમ વૃદ્ધ ડોસો આ મકાનની લાકડાની કમાન જોઈ આનંદ પામ્યો. કમાન પર એક જરીપુરાણા પાટિયામાં નવા અક્ષર લખ્યા હતા : ‘પોસ્ટ ઑફિસ’.<br /> <br /> ડોસો ઑફિસની બહાર પડથાળ પર બેઠો. અંદરથી કંઈ ચોક્કસ અવાજ આવતો ન હતો, પણ બેચાર જણા કામમાં હોય તેમ વ્યાવહારિક ‘ઘુસપુસ’ થતી હતી.<br /> <br /> ‘પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડન્ટ!’ અંદરથી અવાજ આવ્યો. ડોસો ચમક્યો. પણ પાછો શાંત બનીને બેઠો. શ્રદ્ધા અને સ્નેહ આટલી ઠંડીમાં એને ઉષ્મા આપી રહ્યાં હતાં.<br /> <br /> અંદરથી અવાજ પર અવાજ આવવા લાગ્યા. કારકુન અંગ્રેજી કાગળનાં સરનામાં બોલીબોલી પોસ્ટમેન તરફ નાખતો જતો હતો. <br /> <br /> કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, દીવાન સાહેબ, લાયબ્રેરિયન, એમ એક પછી એક અનેક નામ બોલવાનો અભ્યાસી કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળો ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> એવામાં અંદરથી એક મશ્કરીભર્યો અવાજ આવ્યો : ‘કોચમીન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસો હતો ત્યાંથી બેઠો થયો : શ્રદ્ધાથી આકાશ સામે જોયું : આગળ વધ્યો ને બારણા પર હાથ મુક્યો.<br /> <br /> ‘ગોકળભાઈ!’<br /> <br /> ‘કોણ?’<br /> <br /> ‘કોચમીન અલી ડોસાનો કાગળ કીધો ના ?... હું આવ્યો છું'!<br /> <br /> જવાબમાં નિષ્ઠુર મજાકભરેલું હાસ્ય આવ્યું.<br /> <br /> ‘સાહેબ! આ એક ગાંડો ડોસો છે. એ હમેશાં પોતાનો કાગળ લેવા પોસ્ટ ઑફિસે ધક્કો ખાય છે.’<br /> <br /> કારકુને આ શબ્દો પોસ્ટ માસ્તરને કહ્યા, ત્યાં તો ડોસો પોતાના સ્થાન પર પાછો બેસી ગયો હતો. પાંચ વર્ષ થયાં એ જગ્યાએ બેસવાનો એને અભ્યાસ હતો.<br /> <br /> અલી મુળ હોશિયાર શિકારી હતો. પછી ધીમેધીમે એ અભ્યાસમાં એવો કુશળ બન્યો હતો કે હમેશાં જેમ અફીણીને અફીણ લેવું પડે તેમ અલીને શિકાર કરવો પડે. ધુળની સાથે ધુળ જેવા બની જતા કાબરચીતરા તેતર પર અલીની દૃષ્ટિ પડે કે તરત તેના હાથમાં તેતર આવી જ પડ્યું હોય! એની તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ સસલાની ખોમાં જઈ પહોંચતી. આસપાસના સુકા ભુરા પીળા ‘કાગડા’ના કે રાંપડાના ઘાસમાં સંતાઈને સ્થિર કાન કરી બેઠેલા ચતુર સસલાના ભુરા પીળા રંગને ક્યારેક ખુદ શિકારી કૂતરા જુદો ન પાડી શકતાં આગળ વધી જતા ને સસલું બચી જતું; પરંતુ ઇટાલીના ગરુડ જેવી અલીની દૃષ્ટિ બરાબર સસલાના કાન પર ચોંટતી : ને બીજી જ પળે તે રહેતું નહિ. વળી ક્યારેક અલી મચ્છીમારનો મિત્ર બની જતો.<br /> <br /> પણ જ્યારે જીવનસંધ્યા પહોંચતી લાગી ત્યારે આ શિકારી અચાનક બીજી દિશામાં વળી ગયો. એની એકની એક દીકરી મરિયમ પરણીને સાસરે ગઈ. એના જમાઈને લશ્કરમાં નોકરી હતી તેથી તે પંજાબ તરફ તેની સાથે ગઈ હતી; અને જેને માટે જીવન નિભાવતો હતો તે મરિયમના છેલ્લાં પાંચ વર્ષ થયાં કાંઈ સમાચાર હતા નહિ. હવે અલીએ જાણ્યું કે સ્નેહ અને વિરહ શું છે. પહેલાં તો એ તેતરનાં બચ્ચાંને આકુળવ્યાકુળ દોડતાં જોઈ હસતો. આ એનો — શિકારનો આનંદ હતો.<br /> <br /> શિકારનો રસ એની નસનસમાં ઉતરી ગયો હતો; પરંતુ જે દિવસે મરિયમ ગઈ ને તેને જીંદગીમાં એકલતા લાગી, તે દહાડાથી અલી શિકારે જતાં શિકાર ભુલી સ્થિર દૃષ્ટિથી અનાજનાં ભરચક્ક લીલાં ખેતર જોઈ રહેતો! એને જીંદગીમાં પહેલી વખત સમજાયું કે કુદરતમાં સ્નેહની સૃષ્ટિ અને વિરહનાં આંસુ છે.પછી તો એક દિવસ અલી એક ખાખરાના ઝાડ નીચે બેસીને હૈયાફાટ રોયો. ત્યાર પછી હમેશાં સવારમાં ચાર બજ્યે ઉઠીને એ પોસ્ટ ઑફિસે આવતો. એનો કાગળ તો કોઈ દિવસ હોય નહિ; પણ મરિયમનો કાગળ એક દિવસ આવશે એવી ભક્તના જેવી શ્રદ્ધામાં ને આશાભર્યા ઉલ્લાસમાં તે હમેશાં સૌથી પહેલો પોસ્ટ ઑફિસે આવી બેસતો.<br /> <br /> પોસ્ટ ઑફિસ — કદાચ જગતમાં સૌથી રસહીન મકાન — એનું ધર્મક્ષેત્ર-તીર્થસ્થાન બન્યું. એક જ જગ્યાએ ને એક જ ખુણે તે હમેશાં બેસતો. એને એવો જાણ્યા પછી સૌ હસતા. પોસ્ટમેન મશ્કરી કરતા : ને ક્યારેક મજાકમાં એનું નામ લઈ, એને એ જગ્યા પરથી પોસ્ટ ઑફિસના બારણા સુધી, કાગળ ન હોય છતાં, ધક્કો ખવડાવતા. અખૂટ શ્રદ્ધા ને અનંત ધૈર્ય હોય તેમ એ હમેશાં આવતો ને દરરોજ ઠાલે હાથે પાછો જતો.<br /> <br /> અલી બેઠો હતો એટલામાં એક પછી એક પટાવાળાઓ પોતપોતાની ઑફિસોના કાગળો લેવા આવવા લાગ્યા. ઘણું કરીને પટાવાળા એ વીસમી સદીમાં અધિકારીઓની સ્ત્રીઓના ખાનગી કારભારી જેવા છે. એટલે આખા શહેરના દરેકેદરેક ઑફિસરનો ખાનગી ઇતિહાસ અત્યારે વંચાતો !<br /> <br /> કોઈના માથા પર સાફો તો કોઈના પગમાં ચમચમાટી કરે તેવાં બૂટ : એમ સૌ પોતપોતાનો વિશિષ્ટ ભાવ દર્શાવતા હતા. એટલામાં બારણું ખુલ્યું. દીવાના અજવાળામાં, સામેની ખુરશી પર તુંબડા જેવું માથું ને હમેશનો દિલગીરીભર્યો ઉદાસીન જેવો ચહેરો લઈ પોસ્ટ માસ્તર બેઠા હતા. કપાળ પર, મોં પર કે આંખમાં ક્યાંય તેજ ન હોય ત્યારે માણસ ઘણું કરીને ગોલ્ડસ્મિથનો ‘વિલેજ સ્કુલમાસ્તર,' આ સદીનો કારકુન કે પોસ્ટ માસ્તર હોય છે!<br /> <br /> અલી પોતાની જગ્યાએથી ખસ્યો નહિ.<br /> <br /> ‘પોલીસ કમિશનર!’ કારકુને બૂમ પાડી ને એક થનથનાટ કરતા જુવાને પોલીસ કમિશનરના કાગળ લેવા હાથ આગળ ધર્યો.<br /> <br /> ‘સુપરિન્ટેન્ડન્ટ.’<br /> <br /> બીજો એક પટાવાળો આગળ આવ્યો;—અને આમ ને આમ એ સહસ્રનામાવલિ વિષ્ણુભક્તની જેમ કારકુન હમેશાં પઢી જતો.<br /> <br /> અંતે સૌ ચાલ્યા ગયા. અલી ઉઠ્યો. પોસ્ટ ઑફિસમાં ચમત્કાર હોય તેમ તેને પ્રણામ કરી ચાલ્યો ગયો! અરે! સૈકાઓ પહેલાંનો ગામડિયો!<br /> <br /> ‘આ માણસ ગાંડો છે?’ પોસ્ટ માસ્તરે પૂછયું.<br /> <br /> ‘હા,-કોણ? અલી ના ? હા સાહેબ; પાંચ વરસ થયાં ગમે તેવી ઋતુ હોય છતાં કાગળ લેવા આવે છે! એનો કાગળ ભાગ્યે જ હોય છે!’ કારકુને જવાબ આપ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ નવરું બેઠું છે? હમેશ તે કાગળ ક્યાંથી હોય?’<br /> <br /> ‘અરે! સાહેબ, પણ એનું મગજ જ ચસકી ગયું છે ! તે પહેલાં બહુ પાપ કરતો. એમાં કોઈક સ્થાનકમાં દોષ કર્યો! ભાઈ, કર્યાં ભોગવવાં છે!’ પોસ્ટમેને ટેકો આપ્યો.<br /> <br /> ‘ગાંડા બહુ વિચિત્ર હોય છે.’<br /> <br /> ‘હા, અમદાવાદમાં મેં એક વખત એક ગાંડો જોયો હતો, તે આખો દિવસ ધૂળના ઢગલા જ કરતો : બસ, બીજું કાંઈ નહિ. એક ગાંડાને હમેશાં નદીને કાંઠે જઈ સાંજે એક પથ્થર પર પાણી રેડવાની ટેવ હતી!’<br /> <br /> ‘અરે, એક ગાંડાને એવી ટેવ હતી કે આખો દિવસ આગળ ને પાછળ ચાલ્યા જ કરે! બીજો એક કવિતા ગાયા કરતો! એક જણ પોતાને ગાલે લપાટો જ માર્યા કરતો, ને પછી કોઈક મારે છે એમ જાણી રોયા કરતો!’ <br /> <br /> આજે પોસ્ટ ઑફિસમાં ગાંડાનું પુરાણ નીકળ્યું હતું. હમેશાં આવું એકાદ પ્રકરણ છેડીને એના પર બેચાર મિનિટ વાત કરી આરામ લેવાની ટેવ લગભગ બધા જ નોકરવર્ગમાં દારૂની ટેવ જેમ પેસી ગઈ છે. પોસ્ટ માસ્તર છેવટે ઉઠ્યા ને જતાંજતાં કહ્યું :<br /> <br /> ‘સાળું, ગાંડાની પણ દુનિયા લાગે છે ! ગાંડા આપણને ગાંડા માનતા હશે;- અને કદાચ ગાંડાની સૃષ્ટિ કવિની સૃષ્ટિ જેવી હશે!’<br /> <br /> છેલ્લો શબ્દ બોલતાં પોસ્ટ માસ્તર હસીને ચાલ્યા ગયા. એક કારકુન વખત મળ્યે જરા ગાંડાઘેલાં જોડી કાઢતો ને એને સૌ ખીજવતા. પોસ્ટ માસ્તરે પણ છેલ્લું વાક્ય એટલા જ માટે હસતાંહસતાં એના તરફ ફરીને કહ્યું હતું. પોસ્ટ ઑફિસ હતી તેવી શાંત બની રહી.<br /> <br /> એક વખત અલી બેત્રણ દિવસ સુધી આવ્યો નહિ. પોસ્ટ ઑફિસમાં અલીનું મન સમજી જાય એવી સહાનુભૂતિ કે વિશાળ દૃષ્ટિ કોઈનામાં ન હતી. પણ એ કેમ ન આવ્યો, એવી કૌતુકબુદ્ધિ સૌને થઈ. પછી અલી આવ્યો. પણ તે દિવસે એ હાંફતો હતો, ને એના ચહેરા પર જીવનસંધ્યાનાં સ્પષ્ટ ચિહ્ન હતાં.<br /> <br /> આજે તો અલીએ અધીરા બનીને પોસ્ટ માસ્તરને પૂછ્યું, ‘માસ્તર સાહેબ, મારી મરિયમનો કાગળ છે?’<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર તે દિવસે ગામ જવાની ઉતાવળમાં હતા, ને તેનું મગજ આ સવાલ ઝીલી શકે એટલું શાંત ન હતું.<br /> <br /> ‘ભાઈ, તમે કેવા છો?’<br /> <br /> ‘મારું નામ અલી!’ અલીનો અસંબદ્ધ જવાબ મળ્યો.<br /> <br /> ‘હા; પણ અહીં કાંઈ તમારી મરિયમનું નામ નોંધી રાખ્યું છે?’<br /> <br /> ‘નોંધી રાખોને ભાઈ; વખત છે ને કાગળ આવે, ને હું ન હોઉં તો તમને ખપ આવે!’ પોણી જીંદગી શિકારમાં ગાળી હોય એને શી ખબર કે મરિયમનું નામ એના પિતા સિવાય બીજાને મન બે પૈસા જેટલી કિંમતનું છે !<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર તપી ગયા. ‘ગાંડો છે કે શું? જા જા, તારો કાગળ આવશે તો કોઈ ખાઈ નહિ જાય!’ પોસ્ટ માસ્તર ઉતાવળમાં ચાલ્યા ગયા, ને અલી ધીમે પગલે બહાર નીકળ્યો. નીકળતાં નીકળતાં એક વખત ફરીને પોસ્ટ ઑફિસ તરફ જોઈ લીધું! આજે એની આંખમાં અનાથતાનાં આંસુની છાલક હતી : અશ્રદ્ધા ન હતી, પણ ધૈર્યનો અંત આવ્યો હતો! અરે! હવે મરિયમને કાગળ ક્યાંથી પહોંચે?<br /> <br /> એક કારકુન એની પાછળ આવતો લાગ્યો. અલી તેના તરફ ફર્યો : ‘ભાઈ!’<br /> <br /> કારકુન ચમક્યો. પણ તે સારો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ?’<br /> <br /> ‘જુઓ; આ મારી પાસે છે.’ એમ કહી પોતાની પાસે એક જૂની પતરાની ડાબડી હતી તેમાંથી અલીએ પાંચ ગીની કાઢી. કારકુન ભડક્યો.<br /> <br /> ‘ભડકો નહિ. તમારે આ ઉપયોગી ચીજ છે. મારે હવે તેનો ઉપયોગ નથી. પણ એક કામ કરશો?’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘આ ઉપર શું દેખાય છે?’ અલીએ શૂન્ય આકાશ સામે આંગળી ચીંધી.<br /> <br /> ‘આકાશ.’<br /> <br /> ‘ઉપર અલ્લા છે. તેની સાક્ષીમાં તમને આ પૈસા આપું છું. તમારે મારી મરિયમનો કાગળ આવે તો પહોંચાડવો.’<br /> <br /> કારકુન આશ્ચર્યમાં સ્થિર ઊભો : ‘ક્યાં ? ક્યાં પહોંચાડવો?’<br /> <br /> ‘મારી કબર ઉપર!’<br /> <br /> ‘હેં?’<br /> <br /> ‘સાચું કહું છું. આજ હવે છેલ્લો દિવસ છે!-અરેરે છેલ્લો! મરિયમ ન મળી — કાગળે ન મળ્યો.’ અલીની આંખમાં ઘેન હતું. કારકુન ધીમેધીમે તેનાથી છુટો પડી ચાલ્યો ગયો. તેના ખીસામાં ત્રણ તોલા સોનું પડ્યું હતું !<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પછી અલી કોઈ દિવસ દેખાયો નહિ. અને એની ખબર કાઢવાની ચિંતા તો કોઈને હતી જ નહિ. એક દિવસ પોસ્ટ માસ્તર જરાક અફસોસમાં હતા. એમની દીકરી દૂરદેશાવર માંદી હતી, ને તેના સમાચારની રાહ જોતા એ શોકમાં બેઠા હતા.<br /> <br /> ટપાલ આવી ને કાગળોનો થોકડો પડ્યો. રંગ ઉપરથી પોતાનું કવર છે એમ ધારી પોસ્ટ માસ્તરે ઝપાટાબંધ એક કવર ઉચકી લીધું. પણ એના પર સરનામું હતું : ‘કોચમીન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વીજળીનો આંચકો આવ્યો હોય તેમ એમણે તે નીચે નાખી દીધું! દિલગીરી અને ચિંતાની થોડી ક્ષણમાં એમનો અધિકારીનો કડક સ્વભાવ જતો રહી માનવ સ્વભાવ બહાર આવ્યો હતો. એમને એકદમ સાંભર્યું કે આ પેલા ડોસાનું કવર; — અને કદાચ એની દીકરી મરિયમનું.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ!’ એમણે એકદમ બૂમ પાડી.<br /> <br /> લક્ષ્મીદાસ તે જ માણસ હતો કે જેને અલીએ છેલ્લી ઘડીએ પૈસા આપ્યા હતા.<br /> <br /> ‘કેમ સાહેબ?’<br /> <br /> ‘આ તમારા કોચમીન અલી ડોસા !… આજે હવે ક્યાં છે એ?’<br /> <br /> ‘તપાસ કરશું.’<br /> <br /> તે દિવસે પોસ્ટ માસ્તરના સમાચાર ન આવ્યા. આખી રાત્રિ શંકામાં વીતાવી, બીજે દિવસે સવારે ત્રણ વાગ્યામાં તે ઑફિસમાં બેઠા હતા. ચાર વાગે ને અલી ડોસા આવે કે હું પોતે જ તેને કવર આપું, એવી આજ એમની ઇચ્છા હતી.<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસાની સ્થિતિ પોસ્ટ માસ્તર હવે સમજી ગયા હતા. આજ આખી રાત તેમણે સવારે આવનાર કાગળના ધ્યાનમાં ગાળી હતી. પાંચપાંચ વર્ષ સુધી આવી અખંડ રાત્રિઓ ગાળનાર તરફ એમનું હૃદય આજે પહેલવહેલું લાગણીથી ઉછળી રહ્યું હતું. બરાબર પાંચ વાગ્યે બારણા પર ટકોરો પડ્યો. પોસ્ટમેન હજી આવ્યા ન હતા; પણ આ ટકોરો અલીનો હતો એમ લાગ્યું. પોસ્ટ માસ્તર ઉઠ્યા. પિતાનું હૃદય પિતાના હૃદયને પિછાને તેમ આજે તે દોડ્યા : બારણું ખોલ્યું. <br /> <br /> ‘આવો અલીભાઈ! આ તમારો કાગળ!’ બારણામાં એક વૃદ્ધ દીન ડોસો લાકડીના ટેકાથી નમી ગએલો ઉભો હતો છેલ્લાં આંસુની ધાર હજી એના ગાલ પર તાજી હતી, ને ચહેરાની કરચલીમાં કરડાઈના રંગ પર ભલમનસાઈની પીછી ફરેલી હતી.<br /> <br /> તેણે પોસ્ટ માસ્તર સામે જોયું ને પોસ્ટ માસ્તર જરાક ભડક્યા. ડોસાની આંખમાં મનુષ્યનું તેજ ન હતું!<br /> <br /> ‘કોણ સાહેબ? અલી ડોસા…!’ લક્ષ્મીદાસ એક બાજુ તરફથી સરીને બારણા પાસે આવ્યો.<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તરે તે તરફ લક્ષ ન આપતાં બારણા તરફ જ જોયા કર્યું. પણ ત્યાં કોઈ ન લાગ્યું. પોસ્ટ માસ્તરની આંખ ફાટી ગઈ! બારણામાં કોઈ જ હતું નહિ એ શું? તે લક્ષ્મીદાસ તરફ ફર્યા.<br /> <br /> ‘હા, અલી ડોસા ! કોણ? તમે છો ના?’<br /> <br /> ‘જી, અલી ડોસો મરી ગએલ છે ! પણ એનો કાગળ લાવો મારી પાસે!’<br /> <br /> ‘હેં? કે દિ'? સાચું-લક્ષ્મીદાસ?’<br /> <br /> ‘જી હા, એને તો ત્રણેક મહિના થઈ ગયા!’ સામેથી એક પોસ્ટમેન આવતો હતો તેણે બીજો અરધો જવાબ વાળ્યો.<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર દિઙમૂઢ બની ગયા. હજી મરિયમનો કાગળ બારણામાં પડ્યો હતો! અલીની મૂર્તિ એમની નજર સમક્ષ તરી રહી. લક્ષ્મીદાસે, છેલ્લે અલી કેમ મળ્યો હતો તે પણ કહ્યું. પોસ્ટ માસ્તરના કાનમાં પેલો ટકોરો ને નજર સમક્ષ અલીની મૂર્તિ બંને ખડાં થયાં! એમનું મન ભ્રમમાં પડ્યું : મેં અલીને જોયો, કે એ માત્ર શંકા હતી, કે એ લક્ષ્મીદાસ હતો? <br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પાછી રોજનીશી ચાલી : ‘પોલીસકમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, લાયબ્રેરીઅન’- કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળ ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> પણ દરેક કાગળમાં ધડકતું હૃદય હોય તેમ પોસ્ટ માસ્તર આજે એકી નજરે એ તરફ જોઈ રહ્યા છે! કવર એટલે એક આનો ને પોસ્ટ કાર્ડ એટલે બે પૈસા એ દૃષ્ટિ ચાલી ગઈ છે. ઠેઠ આફ્રિકાથી, કોઈ વિધવાના એકના એક છોકરાનો કાગળ એટલે શું? પોસ્ટ માસ્તર વધારે ને વધારે ઉંડા ઉતરે છે.<br /> <br /> મનુષ્ય પોતાની દૃષ્ટિ છોડી બીજાની દૃષ્ટિથી જુએ તો અરધું જગત શાંત થઈ જાય.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> તે સાંજે લક્ષ્મીદાસ ને પોસ્ટ માસ્તર ધીમે પગલે અલીની કબર તરફ જતા હતા.<br /> મરિયમનો કાગળ સાથે જ હતો. કબર પર કાગળ મુકી પોસ્ટ માસ્તર ને લક્ષ્મીદાસ પાછા વળ્યા.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ! આજે સવારે તમે જ સૌથી વહેલા આવ્યા કાં?’<br /> <br /> ‘જી. હા.’<br /> <br /> ‘ અને તમે કીધું અલી ડોસા…’<br /> <br /> ‘જી હા.’<br /> <br /> ‘પણ — ત્યારે…ત્યારે સમજાયું નહિ કે…’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘હા ઠીક.. કાંઈ નહિ!’ પોસ્ટ માસ્તરે ઉતાવળે વાત વાળી લીધી. પોસ્ટ ઑફિસનું આંગણું આવતાં પોસ્ટ માસ્તર લક્ષ્મીદાસથી જુદા પડી વિચાર કરતા અંદર ચાલ્યા ગયા. એમનું પિતા તરીકેનું હૃદય અલીને ન સમજવા માટે ડંખતું હતું, ને આજે હજી પોતાની દીકરીના સમાચાર ન હતા માટે પાછા સમાચારની ચિંતામાં તે રાત્રિ ગાળવાના હતા. આશ્ચર્ય, શંકા અને પશ્ચાત્તાપના ત્રિવિધ તાપથી તપતા એ પોતાના દીવાનખંડમાં બેઠા, ને પાસે કોલસાની સગડીમાંથી મધુર તાપ આવવા લાગ્યો.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%91%E0%AA%AB%E0%AA%BF%E0%AA%B8&diff=111299 2026-05-26T19:35:51Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}https://wiki.ekatrafoundation.org/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%91%E0%AA%AB%E0%AA%BF%E0%AA%B8&amp;action=edit<br /> <br /> {{Heading|ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> [[File:Dhoomketu 14.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> <br /> {{Heading|પોસ્ટઑફિસ | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/f/fc/DHAIVAT_POSTOFFICE.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> પોસ્ટ ઓફિસ • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ધૈવત જોશીપુરા<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{Poem2Open}}<br /> પાછલી રાત્રિનું ભૂરું આકાશ, માનવજીવનમાં અનેક સુખદ યાદગીરી ચમકી રહે તેમ, નાનામોટા તારાઓથી ચમકી રહ્યું હતું. ઠંડા પવનના સુસવાટથી પોતાના જૂના અને ફાટેલા ઝબ્બાને શરીરે વધારે ને વધારે લપેટી લેતો એક વૃદ્ધ ડોસો શહેરના મધ્ય ભાગમાં થઈને જતો હતો. સ્વાધીન અવસ્થા ભોગવતાં કેટલાંક ઘરોમાંથી આ વખતે ઘંટીનો મધુર લાગતો અવાજ, સ્ત્રીઓના તીણા સ્વર સાથે, શહેરની એકાંત રાત્રિમાં, ડોસાને મદદગાર હોય તેમ, સાથે ને સાથે આવતો હતો. એકાદ કૂતરાનો અવાજ, કોઈક વહેલા ઉઠનારનાં પગરખાંનો છેટેથી સંભળાતો શબ્દ કે કોઈ અકાળે જાગેલા પક્ષીનો સ્વર : એ સિવાય શહેર તદ્દન શાંત હતુ. લોકો મીઠી નિદ્રામાં ઘેરાતા હતા અને શિયાળાની ઠંડીથી રાત્રિ વધારે ને વધારે ગાઢ બનતી હતી. કહે નહિ છતાં કતલ કરી નાખે એવી મીઠા મનુષ્યના સ્વભાવ જેવી શિયાળાની ઠંડી, કાતિલ હથિયારની માફક, પોતાનો કાબુ સર્વત્ર ફેલાવી રહી હતી. વૃદ્ધ ડોસો ધ્રૂજતો ને શાંત રીતે ડગુડગુ ચાલતો શહેરના દરવાજા બહાર થઈ, એક સીધી સડક પર આવી પહોંચ્યો ને ધીમેધીમે પોતાની જૂની ડાંગના ટેકાથી આગળ વધ્યો.<br /> <br /> સડકની એક બાજુ ઝાડોની હાર હતી, ને બીજી બાજુ શહેરનો બાગ હતો. અહીં ઠંડી વધારે હતી ને રાત્રિ વધારે ‘શીમણી’ બનતી હતી. પવન સોંસરવો નીકળી જતો હતો, ને શુક્રના તારાનું મીઠું તેજ, બરફ પડે તેમ, પૃથ્વી પર ઠંડીના કટકા જેવું પડતું હતું. જ્યાં બાગનો છેડો હતો ત્યાં છેલ્લામાં છેલ્લી ઢબનું એક રોનકદાર મકાન હતું, ને તેની બંધ બારી તથા બારણાંમાંથી દીવાનો ઉજાસ બહાર પડતો હતો.<br /> <br /> ભાવિક મનુષ્ય દાતારનું શિખર જોઈ જેમ શ્રદ્ધાથી આનંદ પામે તેમ વૃદ્ધ ડોસો આ મકાનની લાકડાની કમાન જોઈ આનંદ પામ્યો. કમાન પર એક જરીપુરાણા પાટિયામાં નવા અક્ષર લખ્યા હતા : ‘પોસ્ટ ઑફિસ’.<br /> <br /> ડોસો ઑફિસની બહાર પડથાળ પર બેઠો. અંદરથી કંઈ ચોક્કસ અવાજ આવતો ન હતો, પણ બેચાર જણા કામમાં હોય તેમ વ્યાવહારિક ‘ઘુસપુસ’ થતી હતી.<br /> <br /> ‘પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડન્ટ!’ અંદરથી અવાજ આવ્યો. ડોસો ચમક્યો. પણ પાછો શાંત બનીને બેઠો. શ્રદ્ધા અને સ્નેહ આટલી ઠંડીમાં એને ઉષ્મા આપી રહ્યાં હતાં.<br /> <br /> અંદરથી અવાજ પર અવાજ આવવા લાગ્યા. કારકુન અંગ્રેજી કાગળનાં સરનામાં બોલીબોલી પોસ્ટમેન તરફ નાખતો જતો હતો. <br /> <br /> કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, દીવાન સાહેબ, લાયબ્રેરિયન, એમ એક પછી એક અનેક નામ બોલવાનો અભ્યાસી કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળો ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> એવામાં અંદરથી એક મશ્કરીભર્યો અવાજ આવ્યો : ‘કોચમીન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસો હતો ત્યાંથી બેઠો થયો : શ્રદ્ધાથી આકાશ સામે જોયું : આગળ વધ્યો ને બારણા પર હાથ મુક્યો.<br /> <br /> ‘ગોકળભાઈ!’<br /> <br /> ‘કોણ?’<br /> <br /> ‘કોચમીન અલી ડોસાનો કાગળ કીધો ના ?... હું આવ્યો છું'!<br /> <br /> જવાબમાં નિષ્ઠુર મજાકભરેલું હાસ્ય આવ્યું.<br /> <br /> ‘સાહેબ! આ એક ગાંડો ડોસો છે. એ હમેશાં પોતાનો કાગળ લેવા પોસ્ટ ઑફિસે ધક્કો ખાય છે.’<br /> <br /> કારકુને આ શબ્દો પોસ્ટ માસ્તરને કહ્યા, ત્યાં તો ડોસો પોતાના સ્થાન પર પાછો બેસી ગયો હતો. પાંચ વર્ષ થયાં એ જગ્યાએ બેસવાનો એને અભ્યાસ હતો.<br /> <br /> અલી મુળ હોશિયાર શિકારી હતો. પછી ધીમેધીમે એ અભ્યાસમાં એવો કુશળ બન્યો હતો કે હમેશાં જેમ અફીણીને અફીણ લેવું પડે તેમ અલીને શિકાર કરવો પડે. ધુળની સાથે ધુળ જેવા બની જતા કાબરચીતરા તેતર પર અલીની દૃષ્ટિ પડે કે તરત તેના હાથમાં તેતર આવી જ પડ્યું હોય! એની તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ સસલાની ખોમાં જઈ પહોંચતી. આસપાસના સુકા ભુરા પીળા ‘કાગડા’ના કે રાંપડાના ઘાસમાં સંતાઈને સ્થિર કાન કરી બેઠેલા ચતુર સસલાના ભુરા પીળા રંગને ક્યારેક ખુદ શિકારી કૂતરા જુદો ન પાડી શકતાં આગળ વધી જતા ને સસલું બચી જતું; પરંતુ ઇટાલીના ગરુડ જેવી અલીની દૃષ્ટિ બરાબર સસલાના કાન પર ચોંટતી : ને બીજી જ પળે તે રહેતું નહિ. વળી ક્યારેક અલી મચ્છીમારનો મિત્ર બની જતો.<br /> <br /> પણ જ્યારે જીવનસંધ્યા પહોંચતી લાગી ત્યારે આ શિકારી અચાનક બીજી દિશામાં વળી ગયો. એની એકની એક દીકરી મરિયમ પરણીને સાસરે ગઈ. એના જમાઈને લશ્કરમાં નોકરી હતી તેથી તે પંજાબ તરફ તેની સાથે ગઈ હતી; અને જેને માટે જીવન નિભાવતો હતો તે મરિયમના છેલ્લાં પાંચ વર્ષ થયાં કાંઈ સમાચાર હતા નહિ. હવે અલીએ જાણ્યું કે સ્નેહ અને વિરહ શું છે. પહેલાં તો એ તેતરનાં બચ્ચાંને આકુળવ્યાકુળ દોડતાં જોઈ હસતો. આ એનો — શિકારનો આનંદ હતો.<br /> <br /> શિકારનો રસ એની નસનસમાં ઉતરી ગયો હતો; પરંતુ જે દિવસે મરિયમ ગઈ ને તેને જીંદગીમાં એકલતા લાગી, તે દહાડાથી અલી શિકારે જતાં શિકાર ભુલી સ્થિર દૃષ્ટિથી અનાજનાં ભરચક્ક લીલાં ખેતર જોઈ રહેતો! એને જીંદગીમાં પહેલી વખત સમજાયું કે કુદરતમાં સ્નેહની સૃષ્ટિ અને વિરહનાં આંસુ છે.પછી તો એક દિવસ અલી એક ખાખરાના ઝાડ નીચે બેસીને હૈયાફાટ રોયો. ત્યાર પછી હમેશાં સવારમાં ચાર બજ્યે ઉઠીને એ પોસ્ટ ઑફિસે આવતો. એનો કાગળ તો કોઈ દિવસ હોય નહિ; પણ મરિયમનો કાગળ એક દિવસ આવશે એવી ભક્તના જેવી શ્રદ્ધામાં ને આશાભર્યા ઉલ્લાસમાં તે હમેશાં સૌથી પહેલો પોસ્ટ ઑફિસે આવી બેસતો.<br /> <br /> પોસ્ટ ઑફિસ — કદાચ જગતમાં સૌથી રસહીન મકાન — એનું ધર્મક્ષેત્ર-તીર્થસ્થાન બન્યું. એક જ જગ્યાએ ને એક જ ખુણે તે હમેશાં બેસતો. એને એવો જાણ્યા પછી સૌ હસતા. પોસ્ટમેન મશ્કરી કરતા : ને ક્યારેક મજાકમાં એનું નામ લઈ, એને એ જગ્યા પરથી પોસ્ટ ઑફિસના બારણા સુધી, કાગળ ન હોય છતાં, ધક્કો ખવડાવતા. અખૂટ શ્રદ્ધા ને અનંત ધૈર્ય હોય તેમ એ હમેશાં આવતો ને દરરોજ ઠાલે હાથે પાછો જતો.<br /> <br /> અલી બેઠો હતો એટલામાં એક પછી એક પટાવાળાઓ પોતપોતાની ઑફિસોના કાગળો લેવા આવવા લાગ્યા. ઘણું કરીને પટાવાળા એ વીસમી સદીમાં અધિકારીઓની સ્ત્રીઓના ખાનગી કારભારી જેવા છે. એટલે આખા શહેરના દરેકેદરેક ઑફિસરનો ખાનગી ઇતિહાસ અત્યારે વંચાતો !<br /> <br /> કોઈના માથા પર સાફો તો કોઈના પગમાં ચમચમાટી કરે તેવાં બૂટ : એમ સૌ પોતપોતાનો વિશિષ્ટ ભાવ દર્શાવતા હતા. એટલામાં બારણું ખુલ્યું. દીવાના અજવાળામાં, સામેની ખુરશી પર તુંબડા જેવું માથું ને હમેશનો દિલગીરીભર્યો ઉદાસીન જેવો ચહેરો લઈ પોસ્ટ માસ્તર બેઠા હતા. કપાળ પર, મોં પર કે આંખમાં ક્યાંય તેજ ન હોય ત્યારે માણસ ઘણું કરીને ગોલ્ડસ્મિથનો ‘વિલેજ સ્કુલમાસ્તર,' આ સદીનો કારકુન કે પોસ્ટ માસ્તર હોય છે!<br /> <br /> અલી પોતાની જગ્યાએથી ખસ્યો નહિ.<br /> <br /> ‘પોલીસ કમિશનર!’ કારકુને બૂમ પાડી ને એક થનથનાટ કરતા જુવાને પોલીસ કમિશનરના કાગળ લેવા હાથ આગળ ધર્યો.<br /> <br /> ‘સુપરિન્ટેન્ડન્ટ.’<br /> <br /> બીજો એક પટાવાળો આગળ આવ્યો;—અને આમ ને આમ એ સહસ્રનામાવલિ વિષ્ણુભક્તની જેમ કારકુન હમેશાં પઢી જતો.<br /> <br /> અંતે સૌ ચાલ્યા ગયા. અલી ઉઠ્યો. પોસ્ટ ઑફિસમાં ચમત્કાર હોય તેમ તેને પ્રણામ કરી ચાલ્યો ગયો! અરે! સૈકાઓ પહેલાંનો ગામડિયો!<br /> <br /> ‘આ માણસ ગાંડો છે?’ પોસ્ટ માસ્તરે પૂછયું.<br /> <br /> ‘હા,-કોણ? અલી ના ? હા સાહેબ; પાંચ વરસ થયાં ગમે તેવી ઋતુ હોય છતાં કાગળ લેવા આવે છે! એનો કાગળ ભાગ્યે જ હોય છે!’ કારકુને જવાબ આપ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ નવરું બેઠું છે? હમેશ તે કાગળ ક્યાંથી હોય?’<br /> <br /> ‘અરે! સાહેબ, પણ એનું મગજ જ ચસકી ગયું છે ! તે પહેલાં બહુ પાપ કરતો. એમાં કોઈક સ્થાનકમાં દોષ કર્યો! ભાઈ, કર્યાં ભોગવવાં છે!’ પોસ્ટમેને ટેકો આપ્યો.<br /> <br /> ‘ગાંડા બહુ વિચિત્ર હોય છે.’<br /> <br /> ‘હા, અમદાવાદમાં મેં એક વખત એક ગાંડો જોયો હતો, તે આખો દિવસ ધૂળના ઢગલા જ કરતો : બસ, બીજું કાંઈ નહિ. એક ગાંડાને હમેશાં નદીને કાંઠે જઈ સાંજે એક પથ્થર પર પાણી રેડવાની ટેવ હતી!’<br /> <br /> ‘અરે, એક ગાંડાને એવી ટેવ હતી કે આખો દિવસ આગળ ને પાછળ ચાલ્યા જ કરે! બીજો એક કવિતા ગાયા કરતો! એક જણ પોતાને ગાલે લપાટો જ માર્યા કરતો, ને પછી કોઈક મારે છે એમ જાણી રોયા કરતો!’ <br /> <br /> આજે પોસ્ટ ઑફિસમાં ગાંડાનું પુરાણ નીકળ્યું હતું. હમેશાં આવું એકાદ પ્રકરણ છેડીને એના પર બેચાર મિનિટ વાત કરી આરામ લેવાની ટેવ લગભગ બધા જ નોકરવર્ગમાં દારૂની ટેવ જેમ પેસી ગઈ છે. પોસ્ટ માસ્તર છેવટે ઉઠ્યા ને જતાંજતાં કહ્યું :<br /> <br /> ‘સાળું, ગાંડાની પણ દુનિયા લાગે છે ! ગાંડા આપણને ગાંડા માનતા હશે;- અને કદાચ ગાંડાની સૃષ્ટિ કવિની સૃષ્ટિ જેવી હશે!’<br /> <br /> છેલ્લો શબ્દ બોલતાં પોસ્ટ માસ્તર હસીને ચાલ્યા ગયા. એક કારકુન વખત મળ્યે જરા ગાંડાઘેલાં જોડી કાઢતો ને એને સૌ ખીજવતા. પોસ્ટ માસ્તરે પણ છેલ્લું વાક્ય એટલા જ માટે હસતાંહસતાં એના તરફ ફરીને કહ્યું હતું. પોસ્ટ ઑફિસ હતી તેવી શાંત બની રહી.<br /> <br /> એક વખત અલી બેત્રણ દિવસ સુધી આવ્યો નહિ. પોસ્ટ ઑફિસમાં અલીનું મન સમજી જાય એવી સહાનુભૂતિ કે વિશાળ દૃષ્ટિ કોઈનામાં ન હતી. પણ એ કેમ ન આવ્યો, એવી કૌતુકબુદ્ધિ સૌને થઈ. પછી અલી આવ્યો. પણ તે દિવસે એ હાંફતો હતો, ને એના ચહેરા પર જીવનસંધ્યાનાં સ્પષ્ટ ચિહ્ન હતાં.<br /> <br /> આજે તો અલીએ અધીરા બનીને પોસ્ટ માસ્તરને પૂછ્યું, ‘માસ્તર સાહેબ, મારી મરિયમનો કાગળ છે?’<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર તે દિવસે ગામ જવાની ઉતાવળમાં હતા, ને તેનું મગજ આ સવાલ ઝીલી શકે એટલું શાંત ન હતું.<br /> <br /> ‘ભાઈ, તમે કેવા છો?’<br /> <br /> ‘મારું નામ અલી!’ અલીનો અસંબદ્ધ જવાબ મળ્યો.<br /> <br /> ‘હા; પણ અહીં કાંઈ તમારી મરિયમનું નામ નોંધી રાખ્યું છે?’<br /> <br /> ‘નોંધી રાખોને ભાઈ; વખત છે ને કાગળ આવે, ને હું ન હોઉં તો તમને ખપ આવે!’ પોણી જીંદગી શિકારમાં ગાળી હોય એને શી ખબર કે મરિયમનું નામ એના પિતા સિવાય બીજાને મન બે પૈસા જેટલી કિંમતનું છે !<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર તપી ગયા. ‘ગાંડો છે કે શું? જા જા, તારો કાગળ આવશે તો કોઈ ખાઈ નહિ જાય!’ પોસ્ટ માસ્તર ઉતાવળમાં ચાલ્યા ગયા, ને અલી ધીમે પગલે બહાર નીકળ્યો. નીકળતાં નીકળતાં એક વખત ફરીને પોસ્ટ ઑફિસ તરફ જોઈ લીધું! આજે એની આંખમાં અનાથતાનાં આંસુની છાલક હતી : અશ્રદ્ધા ન હતી, પણ ધૈર્યનો અંત આવ્યો હતો! અરે! હવે મરિયમને કાગળ ક્યાંથી પહોંચે?<br /> <br /> એક કારકુન એની પાછળ આવતો લાગ્યો. અલી તેના તરફ ફર્યો : ‘ભાઈ!’<br /> <br /> કારકુન ચમક્યો. પણ તે સારો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ?’<br /> <br /> ‘જુઓ; આ મારી પાસે છે.’ એમ કહી પોતાની પાસે એક જૂની પતરાની ડાબડી હતી તેમાંથી અલીએ પાંચ ગીની કાઢી. કારકુન ભડક્યો.<br /> <br /> ‘ભડકો નહિ. તમારે આ ઉપયોગી ચીજ છે. મારે હવે તેનો ઉપયોગ નથી. પણ એક કામ કરશો?’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘આ ઉપર શું દેખાય છે?’ અલીએ શૂન્ય આકાશ સામે આંગળી ચીંધી.<br /> <br /> ‘આકાશ.’<br /> <br /> ‘ઉપર અલ્લા છે. તેની સાક્ષીમાં તમને આ પૈસા આપું છું. તમારે મારી મરિયમનો કાગળ આવે તો પહોંચાડવો.’<br /> <br /> કારકુન આશ્ચર્યમાં સ્થિર ઊભો : ‘ક્યાં ? ક્યાં પહોંચાડવો?’<br /> <br /> ‘મારી કબર ઉપર!’<br /> <br /> ‘હેં?’<br /> <br /> ‘સાચું કહું છું. આજ હવે છેલ્લો દિવસ છે!-અરેરે છેલ્લો! મરિયમ ન મળી — કાગળે ન મળ્યો.’ અલીની આંખમાં ઘેન હતું. કારકુન ધીમેધીમે તેનાથી છુટો પડી ચાલ્યો ગયો. તેના ખીસામાં ત્રણ તોલા સોનું પડ્યું હતું !<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પછી અલી કોઈ દિવસ દેખાયો નહિ. અને એની ખબર કાઢવાની ચિંતા તો કોઈને હતી જ નહિ. એક દિવસ પોસ્ટ માસ્તર જરાક અફસોસમાં હતા. એમની દીકરી દૂરદેશાવર માંદી હતી, ને તેના સમાચારની રાહ જોતા એ શોકમાં બેઠા હતા.<br /> <br /> ટપાલ આવી ને કાગળોનો થોકડો પડ્યો. રંગ ઉપરથી પોતાનું કવર છે એમ ધારી પોસ્ટ માસ્તરે ઝપાટાબંધ એક કવર ઉચકી લીધું. પણ એના પર સરનામું હતું : ‘કોચમીન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વીજળીનો આંચકો આવ્યો હોય તેમ એમણે તે નીચે નાખી દીધું! દિલગીરી અને ચિંતાની થોડી ક્ષણમાં એમનો અધિકારીનો કડક સ્વભાવ જતો રહી માનવ સ્વભાવ બહાર આવ્યો હતો. એમને એકદમ સાંભર્યું કે આ પેલા ડોસાનું કવર; — અને કદાચ એની દીકરી મરિયમનું.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ!’ એમણે એકદમ બૂમ પાડી.<br /> <br /> લક્ષ્મીદાસ તે જ માણસ હતો કે જેને અલીએ છેલ્લી ઘડીએ પૈસા આપ્યા હતા.<br /> <br /> ‘કેમ સાહેબ?’<br /> <br /> ‘આ તમારા કોચમીન અલી ડોસા !… આજે હવે ક્યાં છે એ?’<br /> <br /> ‘તપાસ કરશું.’<br /> <br /> તે દિવસે પોસ્ટ માસ્તરના સમાચાર ન આવ્યા. આખી રાત્રિ શંકામાં વીતાવી, બીજે દિવસે સવારે ત્રણ વાગ્યામાં તે ઑફિસમાં બેઠા હતા. ચાર વાગે ને અલી ડોસા આવે કે હું પોતે જ તેને કવર આપું, એવી આજ એમની ઇચ્છા હતી.<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસાની સ્થિતિ પોસ્ટ માસ્તર હવે સમજી ગયા હતા. આજ આખી રાત તેમણે સવારે આવનાર કાગળના ધ્યાનમાં ગાળી હતી. પાંચપાંચ વર્ષ સુધી આવી અખંડ રાત્રિઓ ગાળનાર તરફ એમનું હૃદય આજે પહેલવહેલું લાગણીથી ઉછળી રહ્યું હતું. બરાબર પાંચ વાગ્યે બારણા પર ટકોરો પડ્યો. પોસ્ટમેન હજી આવ્યા ન હતા; પણ આ ટકોરો અલીનો હતો એમ લાગ્યું. પોસ્ટ માસ્તર ઉઠ્યા. પિતાનું હૃદય પિતાના હૃદયને પિછાને તેમ આજે તે દોડ્યા : બારણું ખોલ્યું. <br /> <br /> ‘આવો અલીભાઈ! આ તમારો કાગળ!’ બારણામાં એક વૃદ્ધ દીન ડોસો લાકડીના ટેકાથી નમી ગએલો ઉભો હતો છેલ્લાં આંસુની ધાર હજી એના ગાલ પર તાજી હતી, ને ચહેરાની કરચલીમાં કરડાઈના રંગ પર ભલમનસાઈની પીછી ફરેલી હતી.<br /> <br /> તેણે પોસ્ટ માસ્તર સામે જોયું ને પોસ્ટ માસ્તર જરાક ભડક્યા. ડોસાની આંખમાં મનુષ્યનું તેજ ન હતું!<br /> <br /> ‘કોણ સાહેબ? અલી ડોસા…!’ લક્ષ્મીદાસ એક બાજુ તરફથી સરીને બારણા પાસે આવ્યો.<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તરે તે તરફ લક્ષ ન આપતાં બારણા તરફ જ જોયા કર્યું. પણ ત્યાં કોઈ ન લાગ્યું. પોસ્ટ માસ્તરની આંખ ફાટી ગઈ! બારણામાં કોઈ જ હતું નહિ એ શું? તે લક્ષ્મીદાસ તરફ ફર્યા.<br /> <br /> ‘હા, અલી ડોસા ! કોણ? તમે છો ના?’<br /> <br /> ‘જી, અલી ડોસો મરી ગએલ છે ! પણ એનો કાગળ લાવો મારી પાસે!’<br /> <br /> ‘હેં? કે દિ'? સાચું-લક્ષ્મીદાસ?’<br /> <br /> ‘જી હા, એને તો ત્રણેક મહિના થઈ ગયા!’ સામેથી એક પોસ્ટમેન આવતો હતો તેણે બીજો અરધો જવાબ વાળ્યો.<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર દિઙમૂઢ બની ગયા. હજી મરિયમનો કાગળ બારણામાં પડ્યો હતો! અલીની મૂર્તિ એમની નજર સમક્ષ તરી રહી. લક્ષ્મીદાસે, છેલ્લે અલી કેમ મળ્યો હતો તે પણ કહ્યું. પોસ્ટ માસ્તરના કાનમાં પેલો ટકોરો ને નજર સમક્ષ અલીની મૂર્તિ બંને ખડાં થયાં! એમનું મન ભ્રમમાં પડ્યું : મેં અલીને જોયો, કે એ માત્ર શંકા હતી, કે એ લક્ષ્મીદાસ હતો? <br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પાછી રોજનીશી ચાલી : ‘પોલીસકમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, લાયબ્રેરીઅન’- કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળ ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> પણ દરેક કાગળમાં ધડકતું હૃદય હોય તેમ પોસ્ટ માસ્તર આજે એકી નજરે એ તરફ જોઈ રહ્યા છે! કવર એટલે એક આનો ને પોસ્ટ કાર્ડ એટલે બે પૈસા એ દૃષ્ટિ ચાલી ગઈ છે. ઠેઠ આફ્રિકાથી, કોઈ વિધવાના એકના એક છોકરાનો કાગળ એટલે શું? પોસ્ટ માસ્તર વધારે ને વધારે ઉંડા ઉતરે છે.<br /> <br /> મનુષ્ય પોતાની દૃષ્ટિ છોડી બીજાની દૃષ્ટિથી જુએ તો અરધું જગત શાંત થઈ જાય.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> તે સાંજે લક્ષ્મીદાસ ને પોસ્ટ માસ્તર ધીમે પગલે અલીની કબર તરફ જતા હતા.<br /> મરિયમનો કાગળ સાથે જ હતો. કબર પર કાગળ મુકી પોસ્ટ માસ્તર ને લક્ષ્મીદાસ પાછા વળ્યા.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ! આજે સવારે તમે જ સૌથી વહેલા આવ્યા કાં?’<br /> <br /> ‘જી. હા.’<br /> <br /> ‘ અને તમે કીધું અલી ડોસા…’<br /> <br /> ‘જી હા.’<br /> <br /> ‘પણ — ત્યારે…ત્યારે સમજાયું નહિ કે…’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘હા ઠીક.. કાંઈ નહિ!’ પોસ્ટ માસ્તરે ઉતાવળે વાત વાળી લીધી. પોસ્ટ ઑફિસનું આંગણું આવતાં પોસ્ટ માસ્તર લક્ષ્મીદાસથી જુદા પડી વિચાર કરતા અંદર ચાલ્યા ગયા. એમનું પિતા તરીકેનું હૃદય અલીને ન સમજવા માટે ડંખતું હતું, ને આજે હજી પોતાની દીકરીના સમાચાર ન હતા માટે પાછા સમાચારની ચિંતામાં તે રાત્રિ ગાળવાના હતા. આશ્ચર્ય, શંકા અને પશ્ચાત્તાપના ત્રિવિધ તાપથી તપતા એ પોતાના દીવાનખંડમાં બેઠા, ને પાસે કોલસાની સગડીમાંથી મધુર તાપ આવવા લાગ્યો.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%A5%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AB%80_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%97&diff=111298 2026-05-26T19:21:37Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/0/0e/REVISED_PRITHVI_ANE_SWARG.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> પૃથ્વી અને સ્વર્ગ • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> <br /> {{Poem2Open}}<br /> જ્યાં સતલજનાં ઉતાવળાં વેગભર્યાં પાણી હિમાલયની તળેટીનો ભાગ છોડીને પંજાબના મેદાનમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યાં ગગનચુંબી ડુંગરાઓની પરંપરા અને નાખી નજર ન પહોંચે તેવાં લાંબાંલાંબાં મેદાનો એકબીજા સાથે હાથમાં હાથ મિલાવી આજે સૈકાઓ થયાં ઘાટી મૈત્રી સાધી રહ્યાં છે.<br /> <br /> જ્યારે જગત બાલ્યાવસ્થામાં હતું ત્યારે એ મેદાનો પર નિર્ભય અને નિરંકુશ હરણાંઓ લીલોતરી ચરતાં ફર્યા કરતાં; સોનેરી-રૂપેરી વાદળીઓના પડછાયા નીચે ઋષિમુનિની ગાયો ત્યાં ચર્યા કરતી; તેનાં વાછરુ રૂપાળીરૂપાળી નાની ડોકો આમથી તેમ ફેરવીને ચારે તરફ દોડ્યાં કરતાં; સમિધ લઈને આવતાં ઋષિમુનિનાં સંતાનો જલધિજલના તરંગ જેવા મેઘને ડુંગરાઓ પર ઘૂમતા જોઈ રહેતાં. ચારે તરફ નવો પ્રાણ, અમૃતભર્યું જીવન ને સંતોષભરી જીંદગી ભરચક્ક છલકાતાં.<br /> <br /> ન ગણી શકાય તેટલાં વર્ષો પહેલાં સતલજના કિનારા પર બે સુખી કુટુંબ રહેતાં હતાં. તેમની સાદી ઝુંપડીમાં વેદ અને ઉપનિષદનું તત્ત્વજ્ઞાન, લખ્યા વિનાનું કે બોલ્યા વિનાનું, છાનું છાનું ફેલાયા કરતું હતું.<br /> <br /> એક કુટુંબનો ગુરુ અને વડીલ ગૌતમ હતો. તેની પત્નીનું નામ સુનંદા અને પુત્રીનું નામ સુકેશી. ગૌતમ પાસે સો ગાયો હતી, એક દિવસમાં ખેડી શકાય તેવું નાનું ફળદ્રુપ ખેતર હતું, અને એક દિવસમાં ફરી શકાય તેટલી ગૌચરની જમીન હતી. તેના ખેતરમાં ઝરણાં હતાં ને ગૌચરની જમીનને સત-લજ – શતદ્રુ-પોતે બારે માસ છંટકાવ કરતી.<br /> <br /> બીજું કુટુંબ ગુરુ શતપર્ણના વડીલપણા નીચે હતું. તે કુટુંબમાં ચાર માણસો હતાં. શતપર્ણ પોતે, તેની પત્ની વિશાખા, પુત્ર આરણ્યક અને એક પાળેલો ધર્મપુત્ર સુમેરુ. શતપર્ણની પાસે નવ્વાણુ ગાયો હતી, ચાર માણસને બાર માસ ચાલે તેટલી કમોદ જેમાંથી પાકે એટલી જમીન હતી ને તેની ગાયો ચરાવવા માટે છુટું મેદાન હતું. જંગલનાં ફળફૂલ લાવવા માટે શક્તિ હતી: ફરવા માટે ડુંગરા ને મેદાનો હતાં: ગાવા માટે ખુલ્લું આકાશ ને અખૂટ ધરતી હતાં. હવા, પાણી ને તેજ શરીરને પ્રસન્ન રાખતાં. સત્ય ને અહિંસા આત્માને ઉજાળતાં. બન્ને કુટુંબ સુખી હતાં.<br /> <br /> મન અધિકારી હોય ત્યારે કુદરતનું ભર્યું સૌંદર્ય જીવનનો મર્મ કહી બતાવે છે. ડુંગરાઓ પર આરામ લેવા માટે બેઠેલા સમુદ્રના તરંગ જેવા મેઘને નિહાળતાંનિહાળતાં આરણ્યક, સુકેશી અને સુમેરુ વારંવાર મેદાન પર ફરતાં. તેમની ગાયો છુટી ચર્યા કરતી. ઘણીવાર તેઓ શતદ્રુના નિરંતર વહેતા પ્રવાહને અનિમિષ નેને જોયા કરતાં. ઘાટી વનરાજિમાં બેસીને ઝાડની ડાળીઓમાં સંતાકુકડી રમતાં તેઓ થાકતાં નહિ. આનંદભર્યા તેમના જીવનમાં લોભ કે ક્રોધ, સ્પૃહા કે ઈર્ષ્યા હજી પ્રવેશ કરી શક્યાં ન હતાં. માત્ર કમલપત્રથી ઢંકાએલી સુકેશીની દેહલતા, આરણ્યક સુમેરુનાં દિલમાં ઉષાના નવરંગી આકાશ જેવા કોમળ ભાવો ઉત્પન્ન કરતી. સૌંદર્ય, પછી તે ગમે તેનું હોય,– મેઘાચ્છાદિત હિમાદ્રિનાં સોનેરી શિખરોનું કે પાનથી ઘેરાએલ ચંપાના ફૂલનું કે ગુલાબકળી પર પડેલ મોતીના જેવા જલબિન્દુનું કે નવકુસુમ જેવી જુવાનીનું,- પણ સૌંદર્ય એ ભાવના છે, કલ્પના છે; વસ્તુ નથી માટે અસ્પૃશ્ય અને અત્યંત પવિત્ર છે; એવાએવા વિચારના પ્રવાહ નીચે સતલજના મેદાન પર ત્રણે જણાં ફર્યા કરતાં.<br /> <br /> આસપાસ જે ગામડાંઓ વસ્યાં હતાં ત્યાં બધે જ આવી વ્યવસ્થા હતી. જે કુટુંબમાં કમોદ વધારે પાકતી તે કુટુંબ, બીજા કુટુંબમાં જ્યાં જવ વધારે પાકતા ત્યાંથી કમોદના બદલામાં જવ લાવતું. પાણીના બદલામાં ગાયનું દૂધ મળી શકતું ને દર્ભના બદલામાં નવનીત મળતું. જેને ઘેર માટી વધારે હોય તે બીજાને ઘેર માટીનું પાત્ર મુકીને દૂધનું પાત્ર લઈ આવતું. છોકરાં રમતાંરમતાં જ્યાં થાકી જાય ત્યાં જમી લેતાં. જુવાનો જ્યાં ચાંદની ખીલી હોય ત્યાં બેસતા ને વાતો કરતા સૂઈ રહેતા. ત્યાં આંસુ આનંદનાં પડતાં. નિત્ય ખીલેલાં ફૂલ ઉપર ભમરાઓ ગુંજારવ કરતા. કોઈ ઘરને બારણું ન હતું: કોઈના ઘરને મર્યાદા ન હતી. નીતિની લીટી ઘરની ચારે તરફ બરફના જેવી પ્રકાશ્યા કરતી. આવી રીતે તે આખો પ્રદેશ સુખી ને શાંત હતો. હરીફાઈને કનિષ્ઠ પ્રકારનું અનુકરણ માનવાની ત્યાં પ્રથા હતી. એ પ્રદેશમાં વિવાહને કોઈ જાણતું નહિ; પ્રેમને સૌ પીછાનતાં: અને પ્રેમથી બંધાએલાં યુગલ મૃત્યુથી છુટાં પડતાં નહિ. ત્યાં વિધવાવિવાહનો પ્રશ્ન કોઈ રાજસી પ્રકૃતિના માણસે હજી રજુ કર્યો ન હતો, કારણ કે ત્યાં કોઈ બાલવિધવા થતી નહિ અને મોટી વિધવાઓ બધી પવિત્ર રહેતી. ત્યાં કોઈ વિધુર ન હતો, કારણ કે પ્રેમનું બંધન પુરુષ સ્ત્રી સૌને માન્ય હતું. ત્યાં માણસને મારનાર ડૉક્ટર ન હતા કારણ કે જીવાડનાર કુદરત હતી. ત્યાં ખોટી મોટાઈ, દંભભર્યો વિવેક કે અકારણ ધમાલ ન હતી, વસ્તુના ભાવો ન હતા: વ્યાપાર ન હતો, વ્યવહાર ન હતો: મંદિરો ન હતાં, કથા ન હતી: રાજ ન હતું, રાજા ન હતો: કાયદો ન હતો, યંત્ર ન હતાં: હતો માત્ર પ્રેમ. પ્રેમથી વસ્તુ મળતી ને અપાતી. ધર્મ ખુલ્લા મેદાનમાં ઈશ્વરની પૂજા કરતો. કથા માત્ર અંતરમાં જ ચાલતી, સૌ પોતે પોતાના રાજા હતા. નીતિ એ કાયદો હતો. સત્ય એ મર્યાદા હતી. સદગુણ સૌ ધર્મ માનતા, શૌર્યને યંત્ર સમજતા. એવો એ અદ્ભુત પ્રદેશ પૃથ્વી ઉપર સ્વર્ગ જેવો પ્રકાશતો.<br /> <br /> ઘનશ્યામ વાદળાંઓ હિમાલયને ઘેરીને ઉભાં હતાં. જ્યાં જુઓ ત્યાં અદ્ભુત રંગોની અદ્ભુત મિલાવટ જામી હતી.<br /> <br /> એ વખતે સતલજ પાસેના એક સૌથી ઉંચા ડુંગરા ઉપર આરણ્યક અને સુકેશી બેઠાં હતાં.<br /> <br /> બધાં મેદાનોમાં ઘાસ ઉપર ફૂલની જાજમ પથરાઈ ગઈ હતી. ડુંગરાઓ ધોવાઈ ધોવાઈને પશ્ચાત્તાપ પછી બનેલા હૃદય જેવા નિર્મળ થયા હતા. ઝાડ ઉપર નીલો રંગ પથરાયો હતો. પક્ષીઓ દોડતાં હતાં, મેઘ ઉડતા હતા, કુદરત ખીલી હતી; અને પ્રેમના વિકાસની જે ઋતુ કહી છે તે એ ઋતુ હતી.<br /> <br /> સુકેશીના શરીર ઉપર તેના છુટા વાળ ઊડી રહ્યા હતા. તેણે કમળપત્રથી શરીરનો નીચેનો ભાગ ઢાંક્યો હતો અને ફૂલની ચાદર માથા ઉપર ઓઢી હતી. તેના કાનમાં આરણ્યક ફૂલ પરોવી રહ્યો હતો.<br /> <br /> અચાનક જેમ શરીરમાં વિજળીનો સંચાર થાય તેમ બંનેએ અકથ્ય રોમાંચ અનુભવ્યો.<br /> <br /> પ્રેમની મુંગી ભાષા તેમની આંખોમાંથી બોલતી હોય તેમ ઘડીભર બંને અનિમિષ નેને સામસામે જોઈ રહ્યાં.<br /> <br /> આરણ્યક ફરી તેનું ઉત્તરીય ગોઠવવામાં ગુંથાયો. આ વખતે નીલા મેઘ પૃથ્વીને ચુમતા હતા, શિખરો મેઘને સ્પર્શતાં હતાં, વેલીઓ વૃક્ષને વળગી હતી અને વનના મોરલા પાસે ઢળકતી ઢેલો ફરતી હતી.<br /> <br /> એટલામાં સુકેશીની દૃષ્ટિ આરણ્યકના હાથ પર પડી. આરણ્યકે પોતાની મુઠ્ઠીમાં કાંઈક સાચવી રાખ્યું હતું. મંદ હાસ્ય કરીને સુકેશીએ પોતાના કોમળ હાથથી આરણ્યકની મુઠ્ઠી ઉઘાડી.<br /> <br /> જેમ વાદળમાંથી ઢંકાએલી ચંદ્રની કાન્તિ વાદળું દૂર થતાં શોભી રહે, તેમ મુઠ્ઠી ખુલતાં જ ઇન્દ્રનીલમણિની હરિયાળી કાન્તિથી આસપાસની જમીન પ્રકાશી રહી.<br /> <br /> ‘આ શું છે આરણ્યક?’ બોલીને સુકેશીએ ઇન્દ્રનીલમણિ પોતાના હાથમાં લીધો.<br /> <br /> ‘આ પથ્થર મને શતદ્રુની ખીણમાંથી મળ્યો છે. નીલાકાશ જેવો એનો ઘેરો શ્યામ રંગ અત્યંત મોહક છે.’<br /> <br /> સુકેશી ઇન્દ્રનીલમણિ તરફ જોઈ રહી. મણિ વધારે ને વધારે સુંદર લાગતો હતો.<br /> <br /> સ્ત્રીને સહજ પ્રેમભર્યા ઉમળકાથી તેણે મણિને પોતાની છાતી ઉપર લગાવ્યો. શ્રીકંઠના લાંછન જેવો તે સુકેશીના સુંદર વક્ષસ્થળને શોભાવી રહ્યો.<br /> <br /> આરણ્યક આ મોહક સૌંદર્ય જોઈ રહ્યો. પોતાની કમળ પત્રથી ઢંકાએલી છાતી પરથી હળવે રહીને સુકેશીએ ફૂલની ચાદર દૂર કરી. પ્રભાતમાં જેમ કમળસંપુટ અર્ધખીલ્યું અર્ધવણખીલ્યું શોભી રહે તેમ સુકેશીનું રસયૌવન શોભી રહ્યું. જેમ ભીના શ્વેત બરફના કટકામાં ઘનશ્યામ મેઘનો રંગ સોંસરવો નીકળીને હિમશકલ અવર્ણ્ય જાંબુડા રંગથી રંગી રહે તેમ એ રસપ્રદેશને ઇન્દ્રનીલમણિએ રંગી દીધો.<br /> <br /> કિંચિત્ હાસ્ય કરીને સુકેશી આરણ્યક તરફ ફરીને બોલી, ‘આરણ્યક, આ મણિ તો મને શોભે એવો છે.’<br /> <br /> આરણ્યકે અત્યંત પ્રેમથી એ મણિને સુકેશીની ફૂલની ચાદરમાં છુપાવી દીધો.<br /> <br /> ‘એ મણિ તારો જ છે સુકેશી.’<br /> <br /> એ વખતે નીલા મેદાન પર થઈને સુમેરુ ડુંગર ઉપર ચડતો હતો. તે ચડતાંચડતાં થંભી ગયો. સુકેશીના જમણા હાથને ખેંચીને આરણ્યક તેનાં સ્નેહથી નીચા નમતાં નેણ ચુમી રહ્યો હતો.<br /> <br /> સુમેરુ આ જોઈને થંભી ગયો.<br /> <br /> તે વખતે એ મેદાન પર પહેલવહેલી ઈર્ષ્યા ઉદ્ભવી.<br /> <br /> પાસેનો એ ડુંગર મોટા અવાજ સાથે નીચે દડી પડ્યો! તેના અવાજથી વન ધ્રૂજ્યાં, પક્ષીઓ નાઠાં, પશુઓ દોડ્યાં અને પર્વતોએ પડઘા આપ્યા. એ અવાજથી સુકેશી અને આરણ્યક જાગી ઉઠ્યાં, અને તેમની નજરે ડુંગર પરથી પડતો મોટો પથ્થર અને ડુંગર પર ધીમેધીમે ચડતો સુમેરુ બંને દેખાયાં.<br /> <br /> સુમેરુને ત્યારથી ઈર્ષ્યા થઈ છે. તેણે ઘણીઘણી ખીણો ખુંદીને બીજા અનેક લાલપીળા ચળકતા પથ્થર ભેગા કર્યા છે. પોતાની ગાયોની ડોકે તેણે રૂપાળા પથ્થરોની માળા લટકાવી છે. પણ તેમાં ક્યાંય પેલા ઇન્દ્રનીલમણિ જેવો પથ્થર નથી.<br /> <br /> એક દિવસ ગુરુ શતપર્ણ પાસે જઈને સુમેરુએ કહ્યું કે મારે હવે અરણ્યવાસ કરવો છે.<br /> <br /> અત્યંત મધુર અવાજથી ગુરુ બોલ્યા, ‘કેમ બેટા! તને શાથી એકાંતવાસ પ્રિય બન્યો છે?’ સુમેરુએ કચવાતાં ઉત્તર આપ્યો,‘સુંદર પ્રભાત જેવી સુકેશી આરણ્યક સાથે ફરે છે.’<br /> <br /> ગુરુએ કિંચિત્ હસીને ઉત્તર આપ્યો, ‘જે પ્રદેશમાં મનુષ્યો પ્રેમની ઈર્ષ્યા કરે છે, યોગ્ય યુગલને ઇર્ષ્યાથી જુએ છે, ત્યાં નર્કની ગંધ પ્રગટ થાય છે; ત્યાં યૌવનમાં રસને બદલે વિકાર પ્રગટે છે; ત્યાં પવિત્ર પ્રેમની સૃષ્ટિને બદલે વિલાસની બદબો છુટે છે. હે પુત્ર! તું પણ તારી કોઈ યોગ્ય સહધર્મચારિણી શોધીને સુખી થા.’<br /> <br /> ‘ગુરુદેવ! હું સુકેશીને જ મેળવીશ. આરણ્યકે તેને એક ઇન્દ્રનીલમણિ આપ્યો છે, હું તેને દસ આપીશ.’<br /> <br /> ગુરુદેવ નિ:શ્વાસ નાખીને બોલ્યા, ‘ત્યારે આ પ્રદેશની સ્વર્ગીય અવસ્થા હવે ભુંસાઈ જશે.’<br /> <br /> વેરના પડઘા જેવું નિષ્ઠુર હસીને સુમેરુ ચાલ્યો ગયો અને એકલો જુદો વાસ કરીને રહ્યો.<br /> <br /> સુમેરુના એકાંતવાસ પાસે પણ અનેક સ્ત્રીઓ રંગીન પથ્થર લેવા જાય છે. કમળપત્ર જેવા કિંચિત્ લાલ પથ્થર, વિષ્ણુના ઉત્તરીય જેવા મીઠા પીળા રંગના પથ્થર, અને ઘેરાં ગંભીર જળ જેવા નીલા પથ્થર સુમેરુ પાસેથી જ મળે છે. તેના બદલામાં ગાયો, જવ, કમોદ, નવનીત અને દુધ તેને ત્યાં ચાલ્યાં આવે છે. ત્યાંની સુંદરીઓ હવે કમળપત્રના દાંડાથી કાન પુરવાને બદલે લાલ પથ્થરને લટકાવવાનો શોખ ધરાવે છે. સૌ એ શોખને પુરવા પરાધીન બન્યાં છે. સુમેરુએ ત્યાં નવો કાયદો ચલાવ્યો અને જાણ્યેઅજાણ્યે સૌ તેની સત્તા તળે આવ્યાં. આજ દિવસ સુધી સૌસૌની જરૂરિયાત પ્રમાણે વસ્તુઓ આપલે કરતા. દરેક વસ્તુ સરખી કિંમતની હતી ને બધી સરખી ઉપયોગી હતી. પણ સુમેરુએ પથ્થરના રંગ અને સૌંદર્ય પરથી દરેક પથ્થરની જુદીજુદી કિંમત આંકી. સુમેરુ પાસે ઘણી વસ્તુઓ આવી પડી ને જેમને જરૂર હતી તેઓ વસ્તુ વિના રખડવા લાગ્યાં.<br /> <br /> એક વખત એક જુવાન માણસ સુમેરુ પાસે આવ્યો. તેણે સુમેરુને જવ આપ્યા અને નવનીત માગ્યું. સુમેરુએ જવાબ આપ્યો કે હું જવને બદલે નવનીત નહિ આપું. મારે બેમાંથી એક્કેની જરૂર નથી. પેલા જુવાને કહ્યું કે ત્યારે મારે જરૂર છે માટે તમારે આપવું જોઈએ.<br /> <br /> ‘પણ એ તો મારું છે તે કેમ અપાય?’ સુમેરુ આ શબ્દ બોલ્યો ત્યારે સુસવાટ કરતો પવન દેવદારનાં વન સોંસરો નીકળી ગયો.<br /> <br /> આ પ્રદેશમાં આ શબ્દ અને આ વિચાર નવો હતો.<br /> <br /> ‘ત્યારે એ ચીજનો ઉપયોગ શો?’ પેલા જુવાને પૂછ્યું.<br /> <br /> ખડખડ હસીને સુમેરુએ જવાબ વાળ્યો, ‘સત્તા મેળવવી તે.’<br /> <br /> ફરી વન ધ્રૂજ્યાં. આ નવા વિચાર પૃથ્વીને અપવિત્ર કરતા હતા.<br /> <br /> ‘સત્તા એટલે શું?’ ભોળા જુવાને પ્રશ્ન કર્યો. તે વખતે બીજી દિશામાંથી અનેક સ્ત્રીઓ અને પુરુષો સુમેરુના એકાંતવાસ તરફ આવતાં દેખાયાં. કેટલાંક ગાયો લઈને, કોઈ જવ લઈને, કોઈ કમળ અને કંદ લઈને, અને ઘણાં તો નવનીત, દુધ અને માટી લઈને આવતાં દેખાયાં. સુમેરુ તેના તરફ જોઈ રહ્યો અને પછી પેલા ભોળા જુવાન તરફ ફરીને ગર્વથી બોલ્યો, ‘જો આનું નામ સત્તા. કેટલાં માણસો આ તરફ આવે છે?’<br /> <br /> આખું ટોળું સુમેરુ પાસે દોડી આવ્યું. કેટલાંક બૂમ પાડતાં હતાં કે અમને લાલ પથ્થર આપો. કેટલાંકે આસમાની પથ્થર પર નજર ઠેરવી હતી. કોઈકને પીળા પથ્થરનો મોહ હતો. સત્તાધીશની ઢબથી સુમેરુએ બધાને કહ્યું, ‘સૌ શાંત રહો!’<br /> <br /> ટોળામાં એકદમ શાંતિ ફેલાઈ ગઈ.<br /> <br /> સુમેરુએ કેટલાક ધોળા અને પીળા કટકા કાઢ્યા. સૂર્યનાં કિરણ નીચે તેઓ પ્રકાશવા લાગ્યા.<br /> <br /> ‘એ શું છે? એ શું છે? અમને એવા કટકા આપો.’ આખા ટોળામાંથી સૌ બોલવા લાગ્યાં. એક કટકાને ઉપાડીને સુમેરુ બોલ્યો, ‘આનું નામ સુવર્ણ, અને આ ધોળો કટકો તે રજત.’<br /> <br /> ‘અમને સુવર્ણ આપો.’<br /> <br /> ‘અમને રજત આપો.’<br /> <br /> ‘અમને બંને આપો.’<br /> <br /> ‘શાંતિ રાખો!’ ફરી સુમેરુ બોલ્યો અને આખું ટોળું શાંત થઈ ગયું.<br /> <br /> ‘સુવર્ણ કોનેકોને જોઈએ છે?’<br /> <br /> ‘મને’ અને ‘અમને’ના અવાજથી વાતાવરણ ભરાઈ ગયું. સુમેરુ સંતોષથી હસવા લાગ્યો. ‘ત્યારે જુઓ આ પાત્ર; આવાં સો પાત્ર જવથી ભરી આપશે તેને આટલું સુવર્ણ મળશે.’ સુમેરુએ એક માટીનું પાત્ર લઈને ક્રિયા સમજાવી.<br /> <br /> સૌ બાઘામંડળ માફક ઉભાં રહ્યાં અને પછી જેની પાસે દૂધ હતું તેણે દૂધ આગળ ધર્યું: ‘પણ આ દૂધ છે તેનું?’<br /> <br /> સુમેરુએ માટીના નવા પાત્રથી દૂધ ભરવા માંડ્યું. રજત અને સુવર્ણના કટકા સૌ લેવા લાગ્યા, અંદરઅંદર જોવા લાગ્યા; અરસપરસ દેખાડવા લાગ્યા.<br /> <br /> છેટેથી આરણ્યક અને સુકેશી આવતાં હતાં. આખા ટોળામાં સુમેરુ સ્વામી જેવો શોભી રહ્યો હતો. તે પેલા ભોળા જુવાન તરફ ફર્યો: ‘જુવાન માણસ! તારે મારા દાસ થવું છે?’<br /> <br /> ‘દાસ શું?’<br /> <br /> ‘સત્તા એટલે શું એ તેં જોયું?’<br /> <br /> ‘હા.’<br /> <br /> ‘ત્યારે દાસ એટલે શું તે હવે જો; આ બધું એક તરફ મુક. પથ્થર સરખા ગોઠવ, પણે કમળપત્રો ગોઠવી દે. પેલી જગ્યાએ દર્ભાસન નાખી દે.’<br /> <br /> ભોળો જુવાન તે પ્રમાણે કરવા ગયો.<br /> <br /> સુમેરુ ટોળા તરફ ફર્યો,‘તમને યાદ રહી જાય માટે બોલો: સો પાત્ર જવનાં બરાબર ત્રણ સુવર્ણના કટકા.’ આખું ટોળું એક સાદે બોલી ઉઠ્યું, ‘સો પાત્ર જવનાં બરાબર ત્રણ સુવર્ણના કટકા!’<br /> <br /> ‘દોઢસો ઘડા દૂધના બરાબર દસ રજતના કટકા.’ અને એવા ઘોંઘાટથી હિમાલયનાં વન ગાજવા લાગ્યાં.<br /> <br /> ‘પાંચસો ગાયનો એક ઇન્દ્રનીલમણિ.’ એના પડઘાથી પણ પહાડ છવાયા.<br /> <br /> ‘દસ ઇન્દ્રનીલમણિની એક સ્ત્રી.’ એ વખતે સુકેશી ને આરણ્યક ત્યાંથી પસાર થતાં જરા થોભ્યાં. ટોળાએ સુમેરુને પ્રત્યુત્તર વાળ્યો: ‘દસ ઇન્દ્રનીલમણિની એક સ્ત્રી.’<br /> <br /> અત્યંત ખિન્ન હૃદયથી એ યુગલ ત્યાંથી ચાલ્યું ગયું.<br /> <br /> સુમેરુને આખી રાત્રિ નિદ્રા આવી નહિ. તેની પાસે અખૂટ સમૃદ્ધિ હતી, એક દાસ પણ હતો અને બીજા અનેક થવાની તૈયારીમાં હતા; છતાં તે આજે સુખે સુતો નહિ. નીલોત્પલ જેવાં સુકેશીનાં નયન તેને વારંવાર યાદ આવતાં હતાં.<br /> <br /> તે પોતાના અતિ મૂલ્યવાન પથરાઓ લઈને સવારે આરણ્યકને ત્યાં ગયો.<br /> <br /> પ્રભાતનો સૂર્ય કમળપત્ર પર પડેલાં જળબિંદુનો સોનાનો મુગટ રચી રહ્યો હતો, ખુલતા ફૂલગુલાબી રંગનાં કમળો જરાક પોપચાં ઉઘાડીને પ્રભાતને નીરખતાં હતાં ને સુકેશી ત્યાં જળપાત્ર લઈને ઊભી હતી. છેટેનાં મેદાનમાં સારસ ફરતાં હતાં.<br /> <br /> પોતાના મહામૂલ્યવાન પથરાઓ સુમેરુએ સુકેશીને ચરણે ધર્યા. સરોવરથી પાણી ભરીને પાછી ફરતી સુકેશી ઘડીભર ત્યાં થંભી. વન એને જોવા થંભ્યાં હતાં, ને સુમેરુ અત્યંત તૃષ્ણાથી એને નિહાળી રહ્યો હતો.<br /> <br /> ‘સુંદરી!’ તે બોલ્યો. તેના શબ્દમાં વિહ્વળતા હતી અને નસેનસમાં ઘેન હતું: ‘સુંદરી! હું તારી પાછળ આવ્યો છું. ઇન્દ્રનીલમણિ કરતાં પણ વધારે મૂલ્યવાન અસંખ્ય પથરાઓ હું તારે માટે લાવ્યો છું. હું તને એમનો હાર કરી આપીશ.’<br /> <br /> ‘સુમેરુ!’ સુકેશીએ જવાબ વાળ્યો, ‘પ્રેમને તેં કદિ જોયો છે?’<br /> <br /> અવાક્ બનીને તે ઊભો રહ્યો. સુકેશીના પ્રલય જેવા હોઠ પર સ્મિત ફરક્યું. તેણે ફરી પૂછ્યું, ‘પ્રેમને તેં જોયો છે?’<br /> <br /> ‘ના.’<br /> <br /> ‘ત્યારે જો આનું નામ પ્રેમ: જેને તું સંખ્યાથી કે માપથી માપી શકે નહિ, સત્તા અને વૈભવથી ખરીદી શકે નહિ; જે અપ્રમેય છે ને અજેય છે.’<br /> <br /> પોતે પેલા ભોળા માણસને સમજાવ્યું કે જો આનું નામ સત્તા, એનો જ પ્રતિધ્વનિ સંભળાતો હોય તેમ સુમેરુના કાનમાં શબ્દો ગુંજી રહ્યા, ‘જો આનું નામ પ્રેમ.’<br /> <br /> ‘અને જો એ ક્યાંથી જન્મે છે તે.’ સુકેશીએ સામેના દૃશ્ય તરફ આંગળી કરી. સુમેરુ એ તરફ જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> ખીલતા કમળના રંગથી પાણી છવાયું હતું; મેદાનોમાં મયૂરની કળા હતી; સારસબેલડી ધીમી હલકતી ચાલે ફરી રહી હતી; વૃક્ષો, પશુઓ ને વેલીઓ બધાંના ઉપર સૌમ્ય તેજ ફેલાઈ રહ્યું હતું.<br /> <br /> ‘જો આ પ્રેમની સૃષ્ટિ!’ એટલું બોલી સુકેશી ચાલી ગઈ.<br /> <br /> સંધ્યાના સૂર્યે રંગો પૂર્યા હતા. આરણ્યક ને સુકેશી નીલાં હરિયાળાં મેદાનો વટાવી દૂરદૂરના ડુંગરાઓ પર નજર રાખી ચાલ્યાં જતાં હતાં. તેમનું આ ગામમાંથી છેલ્લું પ્રયાણ હતું. સુમેરુએ સુકેશીની આશા છોડી હતી. પણ વિષય જાય ને વિષયનો રસ રહી જાય તેમ તેની તૃષ્ણા ગઈ હતી ને તૃષ્ણાના કાંટા રહ્યા હતા. સુકેશી ને આરણ્યકને જતાં જોઈ તે તેમની પાસે આવ્યો.<br /> <br /> ‘તમે ક્યાં જાઓ છો?’ તેણે પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘જ્યાં પ્રેમની સૃષ્ટિ છે ત્યાં. જો પેલાં દૂરદૂર સોનેરી રસે રંગેલાં હિમાદ્રિનાં શિખરોની પેલી મેર.’<br /> <br /> ‘અને અહીં-’<br /> <br /> ‘અને અહીં શું! અહીં હવે પૃથ્વી રસ નહિ મુકે, મનુષ્યો નિર્ભય નહિ રહે, કુદરત કળા નહિ ખીલવે.’<br /> <br /> ધ્રૂજતાં ધ્રૂજતાં સુમેરુએ પૂછ્યું, ‘એમ કેમ?’<br /> <br /> ‘જ્યાં કામ મપાય ત્યાંથી કળા જાય, વસ્તુ મપાય ત્યાંથી વૈભવ જાય, મનુષ્ય મપાય ત્યાંથી સ્વર્ગ જાય. તેં પૈસા ઉત્પન્ન કર્યા, હવે મનુષ્યોમાંથી પ્રેમ જશે. સાચા પ્રેમને મનુષ્યો ખરીદીની વસ્તુ માનશે. હવે આ જમીનમાં એવું વાતાવરણ આવશે કે મનુષ્યો પ્રેમને નહિ પણ વૈભવને, વિલાસને, વગને, મોટાઈને, સામાજિક મહત્તાને પ્રધાનપદ આપશે. હવે કોઈ પ્રેમ ખાતર નહિ પરણે. આ જમીનમાંથી પ્રેમની ઋતુ જશે. અષાઢી મેઘ પ્રેમ નહિ પ્રગટાવે; વિરહ અને વિરહનાં આંસુ નહિ હોય; સાચું શૌર્ય નહિ હોય; કામિની અને પિયુ નહિ હોય; ઋતુ નહિ હોય, ઋતુનો રસ નહિ હોય; ઉત્સવ, ઉલ્લાસ, શૃંગાર, તેજ કાંઈ નહિ હોય. જીવન નીરસ બનશે; કામના રસને બદલે યંત્રની નિયમિતતા હશે; ઉદારતા બેવકુફાઈ મનાશે; આતિથ્ય ગાંડપણ ગણાશે; પ્રેમ સગવડતા લેખાશે; પ્રજા બોજો મનાશે; શૃંગાર વિલા મનાશે; છાની વિકારવૃત્તિ ચતુરાઈમાં ખપશે; અને પ્રેમની સૃષ્ટિ પર જ જગતનું પુનર્વિધાન છે એમ છેક મૂળથી રૂપાંતર કરવાને બદલે માણસો ચારે તરફ થીગડાં મારવાનું શરૂ કરશે.’<br /> <br /> સુમેરુને ચક્કર આવવા માંડ્યાં.<br /> <br /> ‘આ ક્યારે બનશે? ત્યારે મનુષ્યો કેવાં હશે?’<br /> <br /> ‘ઓ સુમેરુ! તેં જે શરૂ કર્યું છે એ હવે બન્યા જ કરશે. જ્યારે એ સ્થિતિ પરિપક્વ થશે ત્યારે મનુષ્યો સર્પ જેવાં હશે. બોલ્યા વિના બીજાને હણશે અને હણ્યા વિના શાંતિ નહિ પામે.’<br /> <br /> સોનેરી રંગથી ઢંકાતાં હિમાદ્રિનાં અનેક શિખરો પર ગુલાબી રંગની કલગી ફૂટતી હતી.<br /> <br /> આરણ્યક ને સુકેશી તે તરફ, દૂર-દૂર-દૂર ચાલ્યાં ગયાં. આછા અંધકારનો પછેડો પૃથ્વીને વીંટવા લાગ્યો. સુમેરુ ધબ દઈને નીચે બેસી ગયો. તેણે પોતાનું મોં બે હાથથી છુપાવી દીધું.<br /> <br /> ‘ઓ મહાન પિતા!’ તેનાથી છેવટે આર્ત સ્વરે બોલાઈ જવાયું, ‘સ્વર્ગ જેવી આ પૃથ્વી આટલી બધી જડ બની જશે, અને તે માત્ર મારા દોષથી? તો હવે આ નવા વિચારો શી રીતે નાશ પામે?-’<br /> <br /> અને ચારે તરફનાં અંધારાં બોલતાં હોય તેમ લાગ્યું, ‘ફેલાએલા ખોટા વિચારોના ડાઘ પૃથ્વી પરથી નાબુદ કરવા માટે સ્વાર્પણનાં ઉનાંઉનાં લોહીનું ખમીર જોઈએ.’<br /> <br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AD%E0%AB%88%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=111297 2026-05-26T19:10:53Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|ભૈયાદાદા | ધૂમકેતુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/c/c4/Bhaiyadada-Dumketu.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> ભૈયાદાદા • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: બિજલ વ્યાસ<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> <br /> રંગપુરના નાના સ્ટેશન પર ત્રણ માણસો અધિકારીના જેવી તોછડી ઢબથી ઉભા હતા. દૂરથી આવેલા ગામડિયાઓ, પરગામના ઉતારુઓ અને પ્રથમ જ ગાડીમાં મુસાફરી કરવા આવેલી કેટલીક સ્ત્રીઓ, સૌમાં તરી નીકળે એવા આ ત્રણ ગૃહસ્થો તરફ વારંવાર જોઈને કૈંક છાની વાતો કરી લેતાં હતાં.<br /> <br /> ‘પણ એ જગ્યાએ સાંધાવાળો કોણ છે?’ પોતાની સાહેબશાઈ ટોપી હાથમાં ફેરવતાં ફેરવતાં એક જુવાને પ્રશ્ન કર્યો. એની પ્રશ્ન કરવાની ઢબથી એમ લાગતું હતું કે તે સૌમાં વડો હતો.<br /> <br /> લાંબા સુકાઈ ગએલા મોંવાળા એક પ્રૌઢ માણસે વિનયથી જવાબ આપ્યો: <br /> <br /> ‘સાહેબ! ત્યાં પચ્ચીસ વર્ષથી એક જ માણસ રહે છે.’<br /> <br /> ‘પચીસ વર્ષ!’<br /> <br /> ત્રીજો માણસ, જે ન કારકુન કે ન અધિકારી જેવો વચ્ચેની સ્થિતિનો લાગતો હતો તેણે મોં મલકાવી હા પાડી.<br /> <br /> ‘અને એ માણસ પાસેથી તમે નિયમિત કામની આશા રાખો છો?’ જુવાન અધિકારીએ પોતાની નેતરની સોટી જમીન સાથે ભરાવીને વાંકી વાળતાંવાળતાં કહ્યું.<br /> <br /> બંનેમાંથી કોઈએ જવાબ આપ્યો નહિ. અંતે પેલો કારકુન જેવો બોલ્યો, ‘સાહેબ! વૃદ્ધ માણસ છે. આજ પચીસ વર્ષે ક્યાં જાય? આપણે જ નભાવ્યે છુટકો.’<br /> <br /> જુવાન અધિકારીના હોઠ સખ્તાઈમાં જરા દબાયા. સોટીથી એક કાંકરો આઘે ઉડાડી તે બોલ્યો, ‘આપણે માણસ સાથે કામ નથી, કામ સાથે કામ છે. ક્યાં જાય એ જોવાનું એને રહ્યું; કેવું કામ કરે છે એટલું જ આપણે જોવાનું છે.’<br /> <br /> કારકુનનો લાંબો અને નિસ્તેજ ચહેરો જરા વધારે નિસ્તેજ બન્યો. એનું હૃદય કૈંક નિખાલસ હતું. પંદર વર્ષનો હતો ત્યારથી તે કારકુન રહ્યો હતો. તેણે કાળાંધોળાં કરીને તો નહિ, પણ અનેક અધિકારીઓની નીચે અનેક સ્વભાવ રાખીને શિરસ્તેદારી મેળવી હતી. એટલે એનામાં પોતાનું તેજ કે પ્રભાવ તો ન હતાં, છતાં સારો સ્વભાવ હોવાથી સારું કરવા તરફ વલણ રહેતું. સાહેબના હોઠની સખ્તાઈ જોઈ એ વધારે નરમાશથી બોલ્યો: ‘ભૈયો બદ્રીનાથ ત્યાં પચીસ વર્ષથી નોકરી કરે છે.’<br /> <br /> ‘એની ઉંમર કેટલી છે?’<br /> <br /> ‘હશે... આશરે સત્તાવન-અઠ્ઠાવન.’<br /> <br /> ‘ત્યારે એ કામને માટે નાલાયક છે!’ સાહેબે ફેંસલો આપ્યો. સાહેબના મગજમાં અત્યારે અધિકારીનું તોફાન છવાયું છે એ ચતુર શિરસ્તેદાર સમજી ગયો અને તેથી બીજી વખત સમજાવાશે, એમ વિચારી તે શાંત રહ્યો.<br /> <br /> એવું બન્યું હતું કે રંગપુરના સ્ટેશનથી આશરે બેએક માઈલ દૂર રેલવેની સડક જાહેર સડકને કાપીને જતી હતી એટલા માટે એ ક્રૉસિંગ આગળ રેલવે સત્તાવાળાઓએ એક ઓરડી બાંધી ત્યાં એક માણસ રાખ્યો હતો. બદ્રીનાથ ભૈયો, આજે પચીસ વર્ષ થયાં, એના એ જડ જબરદસ્ત લાકડાને, ગાડી આવવાને વખતે આડું ઠસાવતો અને ગાડી જાય એટલે ઊભું કરતો. પણ થોડા વખત પહેલાં એની સરતચુકથી એક અકસ્માત થતો રહી ગયો હતો. રંગપુરના સ્ટેશન પર ટ્રાફિક સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, ટ્રાફિક ઇન્સ્પેક્ટર અને શિરસ્તેદાર આજે એ જ વાત કરી રહ્યા હતા.<br /> <br /> એટલામાં સ્ટેશન પર ગાડી આવી ને સાહેબ પોતાના ડબ્બામાં ગોઠવાઈને બેઠા. બેસતાંબેસતાં પણ એના તુંદમિજાજી સ્વભાવને આનંદ આવતો હોય તેમ વારંવાર કારકુન સાથે એની એ વાત કરતા હતા: ‘એ જગ્યાએ કોઈ અનુભવી અથવા છેવટે ચપળ માણસ નીમવો પડશે.’<br /> <br /> તેના છેલ્લા શબ્દો ગાડીની સીટીમાં ડુબી ગયા. બંને નીચલા અધિકારીઓએ સલામ કરી ને ગાડી રવાના થઈ ગઈ.<br /> <br /> શિરસ્તેદાર વિનાયકરાવ હમેશાં ગામની એ સડકે બેત્રણ માઈલ ફરવા જતો. એની રૂપાના હાથાવાળી લાકડી, જૂનો જાળવી રાખેલો રેશમી દુપટ્ટો, દક્ષિણી પાઘડી ને ચંપલ આ રસ્તા પર છેલ્લાં દસ વર્ષ થયાં નિયમિત મુસાફરી કરતાં. બદ્રીનાથની ઓરડીએ જઈ તે બે ઘડી બેસે ને રાવસાહેબને આવેલા જોઈ ભૈયો પણ પોતાની નઃનીશી વાડીમાંથી બહાર નીકળી ઠંડું પાણી ભરી મુકે. પછી બંને પરદેશીઓ સુખદુઃખની વાતો કરે ને એમ હમેશાં સાંજ વીતી જાય.<br /> <br /> આજે પણ સાંજે વિનાયકરાવનાં મંદ પગલાં એ તરફ વળતાં હતાં. ધીમેધીમે એ ત્યાં પહોંચ્યો ને ભૈયાને ન જોઈ, કંઈક આરામ પામી, પોતાના હમેશના ઓટલા પર બેઠો. ઉંડો વિચાર કરતો તે ભૈયાની સુંદર કૃતિ જોઈ રહ્યો હતો. ભૈયાએ પોતાની ઓરડીની પાછળ વાડા જેવું કરી એમાં ગલ, ગલગોટા, કરેણ, કેળ ને પપૈયાં વાવ્યાં હતાં. એક કારેલીનો ને એક વાલોળનો એમ બે માંડવા પણ બનાવ્યા હતા. ઓરડીના બારણા પાસે થોડાક મરચીના રોપ, અજમો, કોથમીર ને તુલસીના ક્યારા હતા, અને આગળના ભાગમાં બેચાર નાન નાનાં ઝાડવાં પર ફૂલવેલની જુદીજુદી જાત ચડાવી માંડવા જેવું કરી લીધું હતું. એની ચારે તરફ થોડાક વાંસ ખોસી ખપાટો બાંધી લઈ ભીંત બનાવી હતી અને નીચે જમીન પર ધોળી ફૂલ જેવી સ્વચ્છ ગાર કરી હતી. ભૈયાની એક બકરી આમાં બંધાતી હતી. વિનાયકરાવ ભૈયાનું ઘર અને તેનું કલાવિધાન જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> એટલામાં ભૈયાના ઘરમાંથી એક બારતેર વર્ષની છોકરી બહાર નીકળી. વિનાયકરાવને જોઈ એ એકદમ પાછી અંદર ગઈ ને ભૈયાને કહ્યું, ‘ભૈયાદાદા! બહાર તો કોઈક બેઠું છે!’<br /> <br /> ‘કોણ છે?’ કહી ભૈયો બહાર આવ્યો.<br /> <br /> આજે આઠેક દિવસ થયાં તે જરાક અસ્વસ્થ હતો તેમજ વિનાયકરાવ પણ એકાદ અઠવાડિયું થયાં આ તરફ આવ્યા ન હતા, એટલે વિનાયકરાવ હશે એ ડોસાને યાદ રહ્યું નહિ. બહાર આવતાં જ તેણે વિનાયકરાવને જોયા.<br /> <br /> ‘ઓહો! પાની, છોકરી! આ તો આપણા રાવસાહેબ છે. ઠંડા પાણી લાવો, ચાલો.’ અને ભૈયો પોતાની હમેશની ઢબથી વિનાયકરાવ પાસે જઈ બેઠો. બિલાડીનાં બેત્રણ બચ્ચાં એના વૃદ્ધ શરીરને ઘસાઈઘસાઈને ફરવા લાગ્યાં.<br /> <br /> વિનાયકરાવનું જિગર ચીરાઈ રહ્યું હતું. ભૈયાને આ જગ્યા પર કેટલો પ્યાર છે એનો ખરો ખ્યાલ આજે જ તેને આવ્યો. આસપાસ થોરની વાડ હોય, બાવળનું ઝાડ હોય કે બોરડીનો છોડ હોય, પણ દરેકે દરેક ઝાડને એ કલાવિધાનમાં પોતાનો ભાગ આપતું કરી ભૈયાએ બે ઘડી ઠરી જવાનું મન થાય એવી સુંદર નાનીશી વાડી બનાવી હતી.<br /> <br /> પણ આજે તો તેણે એક નવું દૃશ્ય જોયું. ભૈયાએ વળી, કોઈક વાડીવાળાની છોકરીને પુત્રી જેવા લાડથી બોલાવી. રાવને આ દૃશ્ય નવીન લાગ્યું, કારણ કે પાનીને આજે જ તેણે જોઈ હતી.<br /> <br /> ‘આ છોકરી કોની ભૈયાદાદા?’ આજે વિનાયકરાવ ‘ભૈયા’ એમ ન કહી શક્યો.<br /> <br /> ‘આ વાડીવાળાની છે. બિચારી આઠ દિવસ થયાં બકરી દોહી દે છે. ઈશ્વર એનું કલ્યાણ કરે!’<br /> <br /> પાની ઠંડા પાણીનો ચળકતો લોટો લાવી હતી. નાની આઠદસ વર્ષની છોકરીની આંખમાં કાજળ એવું સુરેખ આવી રહ્યું હતું કે વિનાયકરાવની દૃષ્ટિ ત્યાં ચોંટી ગઈ.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! હવે જાઉં છું હોં!’<br /> <br /> ‘ટીલાળીને દોહી?’<br /> <br /> ટીલાળી ભૈયાની બકરીનું નામ હતું. ભોળા વૃદ્ધભૈયાએ ટીલું જોઈને તેનું નામ ટીલાળી પાડ્યું હતું. એવાં નામ માણસનાં પડતાં હોય તો માણસ પશુ કરતાં સારો લાગે! તેમજ ‘શબ્દો યથાર્થાક્ષર:’ થાય.<br /> <br /> ‘હા ભૈયાદાદા.’<br /> <br /> ‘ઠીક જા. કાલે વહેલી આવજો હોં!’<br /> <br /> પાની ચાલી ગઈ. પણ થોડીવાર ન થઈ ત્યાં પાછી ફરી: ‘ભૈયાદાદા! ચાર દિવસ પછી દિવાળી છે; તમારે લાપશી ભરડાવવી નથી?’<br /> <br /> વૃદ્ધ ભૈયો આનંદ પામ્યો. તે મીઠું હસી પડ્યો: ‘મારે વળી લાપશી શી?’<br /> <br /> ‘એમ કૈં હોય, ભૈયાદાદા? સૌ જમશે-જૂઠશે ને તમે કાંઈ નહિ કરો?’<br /> <br /> વિનાયકરાવે નિ:શ્વાસ મુક્યો.<br /> <br /> ‘ઠીક લે, થોડાક ઘઉં લેતી જા. પણ બહુ જાડા ભરડતી નહિ હોં!’<br /> <br /> ‘ના દાદા! હું તો હવે ઝીણું ભરડું છું.’<br /> <br /> પાની ગઈ. કણબીની એ નાની છોકરી ભૈયાને આટલી મમતાથી ચાહી રહી હતી તે વિનાયકરાવે આજે જ જાણ્યું. એણે ધીમેથી કહ્યું, ‘ભૈયાદાદા! આ નોકરી તમે છોડી દો. હવે અવસ્થા થઈ કહેવાય.’<br /> <br /> ‘હવે મારે કેટલાં વર્ષ કાઢવાં છે?’ ભૈયાએ જવાબ વાળ્યો; ‘બહુબહુ તો પાંચ.’<br /> <br /> ‘એટલે જ કહું છું કે હવે ભજન કરો!’<br /> <br /> ‘આજ આટલી અવસ્થાએ કોને આશરે જાઉં? છોકરો પ્લેગમાં ગયો; છોકરાની વહુ ભાગી ગઈ. હવે એકનું એક પેટ છે તે ભગવાન દેહ હાંકે ત્યાં સુધી કામ કરવું ને ખાવું.’ બદ્રીનાથે જવાબ વાળ્યો. વિનાયકરાવનું અંત:કરણ ભૈયાના જવાબથી વધારે ને વધારે નરમ બનતું હતું.<br /> <br /> તે જવા ઉઠ્યો. ત્યારે એને ચોક્કસ લાગ્યું કે ભૈયાને એની વાડી પર મા કરતાંયે વધારે પ્રેમ હતો.<br /> <br /> બીજે દિવસે ટ્રાફિક સુપરિન્ટેન્ડન્ટ બરાબર નિયમસર ઑફિસમાં હાજર થયા હતા ને સામે પોતાનું શિર ઝુકાવીને વિનાયકરાવ ઉભો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ રાવ! તમે પેલા ભૈયા બદ્રીનાથની જગ્યાએ કોને ફેરવો છો? મેં જોયું કે એ ડોસો બધો વખત ઝાડવાં નીંદવામાં જ ગાળે છે!’ સાહેબે પોતાની અવલોકનશક્તિથી અજાયબી પમાડવાની શરૂઆત કરી ને વાઘના જેવી તીણી આંખથી તે વિનાયકરાવ તરફ જોઈ રહ્યા.<br /> <br /> રાવના મનમાં ભાંજગડ ચાલતી હતી. એક વખત તેના ખીસામાંથી રાજીનામાનો કાગળ થોડો બહાર પણ દેખાયો; પણ તરત જ એના હાથપગ ધ્રુજવા લાગ્યા ને તેણે સાહેબ તરફ ઝુકીને સલામ ભરી.<br /> <br /> ‘વિનાયકરાવ!’ બિલાડી ઉંદરને રમાડે તેમ સાહેબે રમત શરૂ કરી; ‘તમે શું ઠરાવ્યું?’<br /> <br /> વિનાયકરાવે વિચાર કર્યો ને અરધો જુસ્સામાં ને અરધો ગુસ્સામાં તે બોલ્યો, ‘એ નહિ બને!’<br /> <br /> સાહેબે હોઠ કરડ્યા, ‘હેં!’<br /> <br /> હમેશની ગુલામી-નિર્બળતા પોતાનું બળ જમાવવા લાગી. રાવના હોશકોશ ઊડી ગયા. પોતે ઉતાવળથી ભુલ કરી તે એ સમજી ગયો. ફેરવી તોળવાની કળામાં તે પાવરધો હોવાથી તરત બોલ્યો, ‘સાહેબ! એ તો હું બીજા જ વિચારમાં હતો. ભૈયા બદ્રીનાથની જગ્યાએ કાળુને ગોઠવવો ઠીક પડશે!’<br /> <br /> ‘હા; અને ભૈયાને ચોવીસ કલાકની નોટીસ આપી દો!’<br /> <br /> ‘બહુ સારું!’ શિરસ્તેદાર નમીને સલામ ભરી બહાર ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> તોપણ વિનાયકરાવે વૃદ્ધ ભૈયાને કૈંક મદદ કરી. બીજે દિવસે ભૈયાને સાહેબની હજુરમાં લાવવા માટે તેણે એક ટપ્પો મોકલ્યો. ડોસો હાજર થયો. સાહેબ પોતાના ઓરડામાં અધિકારીના રુઆબથી એટલા જ અક્કડ બેઠા હતા. ભૈયાને જોતાં જ તે બોલ્યા, ‘તુમ્હારા નામ ભૈયા બદ્રીનાથ?’<br /> <br /> ‘જી હાં સાબ!’<br /> <br /> ‘તુમ બડે બુઢ્ઢે હો ગયે. સરકાર કી ખુબ નોકરી કીઇ. અબ તો આરામ લીજીએ!’<br /> <br /> ‘જી હાં સાબ, ધોળાં નોકરીમાં જ આવ્યાં.’<br /> <br /> ‘અચ્છા!’<br /> <br /> ભૈયા તો એવી આશામાં હતો કે સાહેબ લાંબી નોકરી માટે કાંઈક ઇનામ આપવાની ગોઠવણ કરતા હશે. એટલામાં સાહેબે કાગળમાંથી મોં ઉંચું કરી તેના તરફ ફરી સમાચાર સંભળાવી દીધા: ‘અચ્છા; તુમ વિનાયકરાવકુ મિલો. તુમ્હારા હિસાબ કરને કે લીયે હુકમ દિયા ગયા હૈ! અબ તુમ આરામ લીજીયે!’<br /> <br /> વજ્રપાત થયો હોય તેમ ભૈયો – મૂઢ જેવો સાહેબ સામે ઉભો રહ્યો: પોતાની હદમાં અકસ્માત થતાં બચી ગએલો તે વાત તેને યાદ આવી. સાહેબ એટલા માટે પોતાને બરતરફ કરે છે એ છેવટે સમજાયું. તે ગળગળો બની ગયો. ‘સાહેબ! આજ હવે…<br /> <br /> સાહેબ બદ્રીનાથ તરફ જોઈ રહ્યો. બદ્રીનાથ એક ડગલું આગળ વધ્યો, ‘સાહેબ! હવે ઘરડેઘડપણ શા માટે ભવ બગાડો છો? આજ હવે મને કોણ સંઘરે?’<br /> <br /> ‘ડોસા દીકરો છે ને?’<br /> <br /> ‘જી ના. પ્લેગ….’ બદ્રીનાથ વધારે બોલી શક્યો નહિ. ‘મારું ઝુપડું ને ઝાડવાં એ જ છોકરાં છે. હવે બેચાર છેલ્લાં વર્ષ ત્ય ગાળવા દો!’<br /> <br /> ‘એ ફૂલિશ સેન્ટિમેન્ટેલિસ્ટ !(મૂર્ખ રોતલ!)’ સાહેબે ડોસાના શબ્દોને માનસશાસ્ત્રમાં જોખી જોયા!<br /> <br /> ‘ઠીક ઠીક, એ વિષે વિચાર કરશું; જોશું. હમણાં જાઓ.’<br /> <br /> પણ ભૈયો બદ્રીનાથ તો વિનાયકરાવને મળ્યા વિના ધીમે પગલે પોતાને ઝુંપડે ગયો. જે જમીન સાથે પચીસ વર્ષ બાળકની જેમ તે રમ્યો હતો તે જમીનને હવે થોડા દિવસ માટે છોડતાં એનું હૃદય ધ્રુજતું હતું.<br /> <br /> બીજે દિવસે વિનાયકરાવ ફરવા ગયો. બદ્રીનાથની નોકરીનો એ છેલ્લો દિવસ હતો. ભૈયો ઓટલા પર જ વિનાયકરાવની રાહ જોતો હતો.<br /> <br /> ‘કાં? કાહીં હોઈલ કા?’ એણે વિનાયકરાવને આતુરતાથી પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘નાહિ, તુમાલા જાવેં લાગેલ. દુસરા મનુષ્યયાંચી નેમણૂક ઝાલી.’<br /> <br /> બદ્રીનાથ ગળગળો થઈ ગયો, પણ હિંમતમાં આવીને બોલ્યો, ‘કાલે સવારે?’<br /> <br /> ‘હા.’<br /> <br /> અને વિનાયકરાવ તરત જ ભૈયાના પગમાં પડ્યો!<br /> <br /> ‘અરે, અરે! રાવસાહેબ, આ શું?’<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! અહીંથી પરભાર્યા કાલે મારે ઘેર આવજો. મને તમારા છોકરા જેવો માની ત્યાં રહેજો.’<br /> <br /> ‘અરે રાવસાહેબ!’ ભૈયો ફિક્કું હસ્યો, ‘એ તમારી ઉદારતા છે; પણ હું તો આટલામાં જ આ જમીન પાસે રહીશ.’<br /> <br /> વિનાયકરાવે ધાર્યું કે બીજે દિવસે ભૈયાદાદાને બરાબર સમજાવીશું. બંને ઉઠ્યા ત્યારે ભૈયો આંખમાં આંસુ સહિત વિનાયકરાવને ભેટી પડ્યો. બિલાડીનાં બે-ત્રણ બચ્ચાં તો એના વૃદ્ધ શરીર પર અટવાતાં જ હતાં.<br /> <br /> ‘રાવસાહેબ! આ તમને સોંપું છું હો!’ વૃદ્ધ એટલું જ બોલી શક્યો ને બંને છુટા પડ્યો.<br /> <br /> બીજે દિવસે સવારમાં દિવસ ન ઊગે ત્યાં તો વિનાયકરાવ આવ્યો હતો. પાની પણ બકરી દોહી લેવા હાજર થઈ હતી. વિનાયકરાવ ઓટલા ઉપર બેઠો, કારણ કે ભૈયો હજી બહાર આવ્યો ન હતો. અંતે થાકીને પાનીએ બારણું તો ખુલ્લું જ હતું.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! એ ભૈયાદાદા!’ કણબીની છોકરીનો માયાળુ સ્વર એકાંત સીમમાં સ્પષ્ટ અસર કરતો રણકી રહ્યો.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! ચાલો ચાલો, ટીલડી દોઉં છું.’<br /> <br /> પણ ભૈયાદાદાએ જવાબ આપ્યો નહિ.<br /> <br /> પાની વધારે મોટે સાદે બોલી, ‘અને આ તમારી દિવાળીની લાપસી, દાદા!’<br /> <br /> હવે વિનાયકરાવ ઉઠીને ત્યાં આવ્યો. ઝુંપડામાં અડગ ને અક્કડ વૃદ્ધ ભૈયાદાદા ઓઢીને નિરાંતે ઉંઘતા હતા. એના શરીરને ઘસીને બિલાડીનાં બચ્ચાં ખેલી રહ્યાં હતાં ને બકરીનાં બચ્ચાં છેક એની પથારી પાસે બેસી કરુણ સ્વરથી બેં બેં કરતાં હતાં...<br /> <br /> વિનાયકરાવની આંખમાં આંસુ આવ્યાં ને તે અંદર ગયો.<br /> <br /> પાની દાદાના શરીરને હલાવી હસતી હતી. અબઘડી ભૈયાદાદા ‘ઉભી રહેજે પકડું.’ કહેતા ઉઠશે એવા વિનોદની આશાથી છોકરી આનંદમાં હસતી હતી. વિનાયકે પાસે જઈ શરીર હલાવ્યું ને મોટેથી બૂમ પાડી, ‘ભૈયાદાદા!’<br /> <br /> ઝુંપડીમાંથી કોઈ ન કાઢે માટે ભૈયાદાદા અડગ સુતા રહ્યા.<br /> <br /> વિનાયકરાવનો સાદ ફાટી ગયો ને તેની આંખમાંથી આંસુ ખરવા લાગ્યાં. તે પાની તરફ ફરીને બોલ્યો:<br /> <br /> ‘પાની! બેટા! ભૈયાદાદા બોલશે નહિ.’<br /> <br /> અને માની શકાય કે ન માની શકાય, પણ એ નાની છોકરીએ ભૈયાદાદાના શરીર પાસે જે રુદન કર્યું છે તે હજી જ્યારે સાંભરે છે ત્યારે મારા જીવનમાં વીજળીના જેવા આંચકા લાગે છે. અનંત સમય ને અગાધ આકાશ ભેદી એ સ્વર ફરી ફરી અથડાયા કરશે.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> <br /> ભૈયાદાદાની વાડીમાં હવે ક્યારેય એવી સ્વચ્છતા રહેતી નથી. હોલા બેસતા, ચકલીઓ બોલતી, ને કોયલ વાડ ને વેલાની અંદર ચાલી જતી એવી સૃષ્ટિ હવે ત્યાં નથી. કામ કરનાર આત્માને બદલે કામ કરનાર શરીર ત્યાં છે. વીસમી સદી કાવ્યમય જીવનને-આદર્શ કામ કરનારને-શું કરે? સંસ્થા વ્યક્તિના ખાનગી ભવ્ય જીવનને શું કરે? યંત્રવાદ નિયમિત જડત્વને બદલે રસમય ચૈતન્યને શું કરે? આ યંત્રવાદમાં એક વખત જગત પણ યંત્ર જેવું જ બની રહેશે.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%AF_%E0%AA%A1%E0%AA%BF%E0%AA%AF%E0%AA%B0_%E0%AA%9C%E0%AA%AF%E0%AB%81/%E0%AA%9C%E0%AB%80%E0%AA%B5&diff=110596 2026-05-07T07:40:46Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|જીવ | માય ડિયર જયુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> ભગો ચમાર હેઠવાસ સુધી આવતાં આવતાં ભાંગી પડયો. પોતાના દેહ પર વીંટેલા ફાટલ તુટલ ધાબળાને વધુ ભીંસથી લપેટ્યો તો ય એની થરથરાટી બંધ ન થઈ. ઝૂંપડાની માલીપા પગ મૂકતાં જ ઢગલો થઈ ગયો. પોતાની આસપાસ જ અંજવાળું પાથરતાં ટમટમિયાના ઝાંખા તેજમાં એણે ડોશીની નિસ્તેજ આંખો સાથે પોતાની કંપતી આંખો મેળવી. ડોશી ખેરોગથી કણસતા જુવાન દીકરાની તૂટમૂટ ખાટલીનો પાયો પકડીને બેઠી હતી. એની નિસ્તેજ આંખોમાં ચમકતા પ્રશ્નને પામી ગયો હોય એમ એ બોલ્યો,<br /> <br /> ‘હજી જીવ સ.’<br /> <br /> સાંભળતાં જ છોકરાએ કણસાટ બંધ કરીને પીળા ડોળા ડોસા તરફ ફેરવ્યા. છોકરાને આગળપાછળની કોઈ વાતની ખબર નહોતી. એ તો બધી વાત પોતાની જ થાય છે એમ સમજતો. થોડા દિવસથી એ પોતાના પંડને જમરાજ સામે પડેલો જોતો હતો. જમરાજ ક્યારે હાથ લંબાવે ને ક્યારે જીવ લઈને ચાલતા થાય એ નક્કી નહોતું. ડોશી – ડોસાએ પણ આશા મૂકી દીધી હતી. તોય, એકનો એક દીકરો, જુવાનજોધ, સાજોનરવો હોય તો ઘરે વહુ આંટા મારતી હોય; તે બે ય કંઈક ને કંઈક ઓસડ ઉપાય ને બાધાઆખડી કરવાથી થાકતાં નહીં. પણ આ તો રાજરોગ, એક વાર વળગે કે જીવ લઈને જ જાય. જેમ એવી માન્યતા, તેમ આવી ય માન્યતા કે બચાવવાવાળો હજાર હાથવાળો છે; એની કિરપાએ જમરાજના હાથમાં ગયેલો જીવ પણ છોડાવી શકાય. એ આશામાં ને આશામાં ડોસા-ડોશી ગમે તે ઉપાય ચીંધે કે જીવ પર આવીને કરવા તૈયાર થઈ જતાં.<br /> <br /> જુઓ ને, આગલી રાતે વાસના ફળિયામાં બેઠેલા ગરૂડાએ કંઈક મંતર ભણીને ભગાને રાખની ચપટી આપેલી, ને કહેલું, આ અટાણે સોકરાના કપાળે લગાડવાનીં, ને હાંભળ, નારણ ઊગે તંઈથી બેય માણહે નિરજળા અપ્પા કરવાના. ખોટું કામ તો હું, ખોટો વિશાર પણ નંઈ કરવાનો. સોવીસ કલાક કાઢી નાખો, ને બીજે દિ’એ નારણ ઊગે ઈની હારોહાર તારો ગગો બેઠો નૉં થાય તો મને ફટ કે’જે.<br /> <br /> છોકરા માટે ચોવીશ ક્લાક તો શું, ચોવીશ દિવસ અન્નપાણી વગર બેસી રહેવાની ભગાની તૈયારી. રાખની ચપટી છોકરાના કપાળે લગાવતાં એ ડોશી સામે મરકીને બોલ્યો હતો, ‘સોવીહ ક્લાકમાં આને બેઠો થ્યે'લો ભાળું.’ સાંભળીને ડોશીના ચહેરા પર રાજીપો છલકાઈ પડયો હતો; ને છોકરાના ફિક્કા ડોળામાં ઝબકાર થયો હતો. નિર્જળા ઉપવાસની વાત કરી એમાં તો ડોશીની શ્રદ્ધા અનેકગણી વધી ગઈ હતી. બે ય માણસ આવતા દિવસની તૈયારી કરતા હોય તેમ આમતેમ આંટા મારવા માંડયાં હતાં. આવતીકાલની આશા અત્યારે એમના પગમાં ઊતરી હતી.<br /> <br /> એ વખતે હેઠવાસનાં છેડેથી સાદ સંભળાયો, ‘ભગા!’<br /> <br /> ભગો ઉતાવળે પગે બહાર આવ્યો. જેસુભા ઘોડી ઉપર બેઠેલો. ભગો નજીક આવ્યો ને એ બોલ્યો, ‘અટાણે આંટો માર. ને મરી ગિયો હોય તો ઢહડતો આવ્ય. મને થ્યું, વાડીયે જાતાં જાતાં તને કે’તો જાવ. જી બાપુને ય હવે ચિંતા થવા માંડી છ. આ તો પેટ સોળીને શૂળ ઊભું કર્યું એમ કે’તા’તા.’<br /> <br /> ભગાના દેહમાં ઘડીક પહેલાં દોડતો હતો તે ઉત્સાહ શમી ગયો. એણે ઠાવકાઈથી ઉત્તર વાળ્યો, ‘હાંજકના તો હું જ્યાવ્યો’તો, માબાપ! તંયે તો જીવ અતો. ને ધાર્યા કરતાં કાઠો સ, ઈમ નંઈ મરે.’<br /> <br /> ‘તો તારે કા'ક કરવું જોહે.’ જેસુભાએ હુકમની ભાષા વાપરી.‘પરમ દિ'માંડવો સે. ઈ પે’લાં તો આંગણામાંથી બા’રો કાઢવો જોહે. કાંઈ કૂતરાં ધરવવાં રોડ ઉપર તો નંઈ ફેંકાય!’<br /> <br /> ‘ઈમાં હું ઉં કરું, માબાપ?’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહિ. એની મૂંઝવણ એકસામટી વધી પડી.<br /> <br /> ‘હવે જોહું કાલ, ત્યાં હુધીમાં તો ઘીના ઠામમાં ઘી પડી રે’હે. કહીને જેસુભાએ એક એડી મારી ને જતાં જતાં હળવાશથી કહ્યું, ‘અટાણે આંટો તો માર.’<br /> <br /> આવતી કાલનો સૂરજ ઊગે તે પહેલાં કોઈ કામ માથે ન રહેવું જોઈએ. સૂરજ ઊગે ને છોકરાની ખાટલી સામે પલાંઠી મારીને બેસી જાવું છે. તે બીજા દિવસ સુધી ઊભા થાવું નથી. આમ છોકરો પથારીમાં બેઠો થાય, ને આમ પોતે પલાંઠી છોડીને ઊભો થાય એમ કરવું છે, એવા એવા વિચારે ભગો એ વખતે જી બાપુની બંગલી તરફ ઊપડયો હતો.<br /> <br /> જઈને જોયું તો, પાડો જેમ પડયો હતો તેમ જ પડયો હતો આડો. ડોળા સ્થિર હતા, જાગતા સૂતેલા દર્દી જેવા. પણ ક્યારેક ક્યારેક કાન હલાવતો હતો. પેટની ધમણ ધીમે ધીમે એકધારી ચાલતી હતી. ક્યારેક એકાદ પગ ઊંચો કરીને પછાડતો હતો. પણ જીવાતના બણબણાટને દૂર કરવા પૂંછડું ફંગોળવાની તાકાત ન હતી. પૂંછડું તો બે દિવસથી કાઢતા રહેલા મળમાં ખરડાઈને નિર્જીવ થઈ પડયું હતું. આખા શરીરની રુવાંટી બેઠી થઈ ગઈ હતી, ભીષ્મ પિતામહની બાણશય્યા જેમ. પણ, તોય જાણકાર જોઈને કહેતા કે ઘડીબઘડીમાં જીવ જાય એવું લાગતું નથી.<br /> <br /> અત્યારે ભગાએ ય પાડાને જોઈને નિસાસો નાંખ્યો. એને પણ થયું કે હમણાં જીવ જાય એવાં કોઈ લખણ દેખાતાં નથી. એને પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એની ઉપાધિ નહોતી. એને તો એનો દીકરો બેઠો થાય એની ચિંતા હતી. આવતીકાલ સવારથી નિર્જળા ઉપવાસનું વ્રત લઈને સાંજ સુધી પલાંઠી મારીને બેસી જવાનું નક્કી કરેલું એની ચિંતા હતી. પરંતું પરમ દિવસે જી બાપુને આંગણે અવસર. ભઈલુભાઈનો માંડવો. તે પહેલાં આ પાડો આંગણામાંથી દૂર થવો જોઈએ.<br /> <br /> પાડા સામું જોઈને ભગો એમ ને એમ બેસી રહ્યો. આજ રાતમાં કે આવતી કાલ સુધીમાં પાડાનો જીવ નહિ જાય તો શું થાશે?<br /> <br /> ભગાએ બેઠા બેઠા ચારે કોર નજર ફેરવી. આડે દિવસે દસપંદર ઢોરની લાઈન ઊભી હોય ત્યાં – ગમાણ અત્યારે ખાલીખમ હતી. બધાં ઢોરને વાડીએ લઈ જવાયાં હતાં. ડેલી વટાવીને આંગણામાં આવો તો વીઘાએકનું આંગણું અત્યારે વાળીઝૂડીને સાફ કરવામાં આવ્યું હતું. એક ઓસરીએ આવેલા ચારે ઓરડાના બારસાખ ભરતચીતરથી શોભતાં હતાં. ડેલીમાં પુરુષો ને ઓરડામાં સ્ત્રીઓની વાતચીતમાં ઉમંગ છલકાતો હતો. એક આ પાડો બે દિવસથી જેમનો તેમ પડયો હતો, તે હવે, અત્યારે જી બાપુને ગળાનું હાડકું થઈ પડયો હતો.<br /> <br /> એમાં જીવા કોળીની ય ભૂલ નહોતી. આઠદસ વાહાનું પાડરું કાનમાં ફળફળતું તેલ રેડો કે બે પાંચ કલાકમાં ઠરી જાય. જીવાની માન્યતા કાંઈ ખોટી નહોતી. આજ સુધીમાં એણે આવા હજારો પાડાને પતી જાતા જોયેલા. એ હિસાબે જ આગલી રાતે પાડાના કાનમાં તેલ રેડેલું. એમ કે સવાર સુધીમાં પતી જાશે. પણ પાડો લોંઠકો નીકળ્યો. બાપુની ભેંશ ખાધેલ પીધેલ. હાડે જબરી. તે પાડો જન્મ્યો ત્યારે જ મહિના-માસનો હોય એવો જબરો હતો. જીવાને એમ કે રહેવા તો દેવો નથી; ભલે આઠદસ દિ’ ખાઈપીને ઠેકડા મારે. તે છુટ્ટા મોંએ દૂધ – છાશ પીવા દીધાં. પાડો થઈ ગયો અઠવાડિયામાં છ આઠ મહિનાનો હોય એવો. તે હાથણી જેવી ભેંસો ને ઘોડા જેવી ગાયોને એનાં વાછરું સમેત વાડીએ લઈ ગયા ત્યારે પાડાને અહીં જ રહેવા દીધેલો. મા વગરનો થઈ ગયો કે તરત બરાડવા માંડેલો. એમાં રાત પડયે જીવલાએ બે જણની મદદ લઈને ફળફળતાં તેલનું છાલિયું પાડાના કાનમાં ઊંધું વાળેલું. એવા ખ્યાલે કે સવાર પડતાં પતી જાશે. ભગલાને કહેશું, ઢહડી જાશે.<br /> <br /> પણ પાડો બીજી ભાત નીકળ્યો. તેલ રેડયા ભેગો મંડયો મોટે મોટેથી લાંબા લાંબા બરાડા પાડવા, ને ઠેકડા મારવા. હમણાં સાંકળ તોડી નાંખશે એવા અમાળછેડા લેવા. પછી માથાં પછાડવાં. પછી ઘણી વારે ઠેરાવીને સાંકળ તોડી નાખવી હોય એમ તંગ ઊભો રહ્યો. હવે એના બરાડા બંધ થઈ ગયા ને મોં ફાટી રહ્યું. મોંમાં ફીણના ફોહા વળ્યા. એકધારું બળ કરીને તંગ ઊભેલો તે ડોળા ફાટી ગયા. એમ ને એમ ઘણી વાર ઊભો રહ્યો. પછી ધબ્બ કરતો પડયો. ડેલીમાં બેઠાં બેઠાં જીવો ને જેસુભા ને બીજા બેત્રણ જણ બીડીઓ પીતાં પીતાં ને ગામગપાટા મારતાં મારતાં વચમાં વચમાં પાડા સામી નજર કરી લેતા હતા. પાડો પડયો પડયો પગ પછાડવા માંડયો, માથું પછાડવા માંડયો, ને છેરી ગયો. હવે અવાજ કરતો નહોતો. પણ પેટની ધમણ જોરજોરથી હાલતી હતી. જીવાએ અભિપ્રાય આપેલો કે, વાડીએ જાતાં જાતાં ભગલાને કહેતો જાઉં, સવારે ઢહડી જાય.<br /> <br /> ગઈ રાતે જેસુભા કહીને ગયો ત્યારે ભગાને આનંદ આનંદ થઈ ગયો હતો. એક તો શિયાળે ઢોર ઓછું મરે, તે ક્યારેક તો આખો શિયાળો સવાદિયા કોરા રહે. એમાં પોતાના ઈજારામાં ઢોર મરે તો ચામડું તો રહે, પણ સારા માંસની સૂકવણી પણ મન ચાહે એમ કરી શકાય. એ તો ઠીક, જી બાપુ જેવા મોટા માણસને ત્યાંથી મૂએલું ઢહડી આવીએ એટલે દાણોપાણી ય સારાં મળે, ને વખતે ભઈલુભાના લગન છે તે માથેબંધણું ય આલે! સારા માલિકના ફાયદાય કેવા સારા! જી બાપુની આથ છે એટલે આમે ય કેટલા ફાયદા થાય છે! વાડીપડાના કામમાં કે ભગાને પાલી દાણા વધુ આપજો. જી બાપુની પાછળ પાછળ ગામના બીજા ઘણાની આથ ભગવાનભાઈને. તે ચમારનાં બે ઘરમાં ભગાનું ખોરડું બહું મોટું કહેવાય. એના ભાઈ ખોડાને આથ ઓછી ને વસ્તાર ઝાઝો. કામ ઓછું મળે, તે દિવાળીએ દાણા પણ ઓછા ભેગા થાય. ખોડો સદાય ભગાનો ઓશિયાળો હોય એમ દિવસો કાપે. જ્યારે ભગો તો ખાધેપીધે સુખી. હેઠવાસમાંથી બજારે નીકળે ત્યારે કાછડી ય સારા લૂગડાની હોય, ને માથેબંધણું ય કંઈ ફાટલતૂટલ ના હોય. એનું ઉઘાડું ડિલ એના સુખની સાખ પૂરે.<br /> <br /> પણ, આ બે વરસની માલીપા છોકરાએ ભગાને ઠેકાણે કરી નાંખ્યો. છોકરો દહાડે દિવસે લેવાતો ચાલ્યો, ને રોજરોજ પીળા બાળખાનો ઢગલો કરવા માંડયો. ભગો ભાંગી પડયો. ઓસડ માટે આંટા મારે એ સિવાય કોઈ કામમાં જીવ માને નહીં. રાતદિવસ છોકરા સામું જોઈને નિસાસા નાંખે, તે વરસદહાડામાં તો પોતે ગલઢોખખ થઈ ગયો. જીવતરનો સવાદ રહ્યો નહીં. પહેલાં જેવો ઠાઠમાઠ રહ્યો નહીં. જોઈતું કારવતું કામ કરે ને પછી લમણે હાથ દઈને બેસી રહે. ડોશીને ય જીવતર અકારું થઈ પડયું. એવી ને એવી સ્થિતિમાં ભગાએ ઘણા ઘરાક ખોડાને આપી દીધેલાં. જો કે, ઘરાક પર હક પોતાના રાખેલા, એટલે ઘરાક પહેલાં આવે એની પાસે, પછી ભગાને જાવું હોય તો જાય, નહીંતર ખોડાને મોકલે. ગઈ રાતે જેસુભા કહી ગયો કે, સવારે બાપુના ફળિયેથી પાડરું ઢહડી આવજે, ત્યારે એને આનંદ એ વાતનો હતો કે કામ કરતાં બદલો સારો મળશે.<br /> <br /> સવાર પડી, ને ઉતાવળે પગલે જીબાપુની બંગલીએ પહોંચ્યો, ને જોયું તો, પાડાનો શ્વાસ તો ચાલે છે! ભગો પાડાના ફાટ્યા ડોળાને ખુલ્લા મોંને તાકતો ઉભડક બેસી રહ્યો. એ વખતે જ જેસુભાએ ડેલીમાં પગ મૂક્યો. કંઈક અકળ ભાવથી ભગાએ જેસુભા તરફ નજર માંડી.<br /> <br /> ‘કાં, કેમ લાગેસ?’ પાડા સામું જોતા જેસુભા બોલ્યો.<br /> <br /> હજુ જીવ સ, માબાપ. આમ તો ઘણો ટેમ ખેંશી ગ્યો કે’વાય!’ ભગાના અવાજમાં ઢીલાશ દેખાતી હતી.<br /> <br /> પાડો આજ મરે કે કાલ મરે એનું જેસુભાને મહત્ત્વ નહોતું. આવતી કાલ સુધીમાં પાડો આંહી ન રહેવો જોઈએ એ જ વાત અગત્યની હતી. પરમ દિવસે મંડપમુહૂર્ત. આજનો દિવસ ને કાલનો દિવસ બાકી. પાડો નીકળ્યો જબરો. જેમ આમ એક રાત કાઢી નાંખી, એમ બીજી બે કાઢી નાંખે, તો તો ભારે થાય એ મૂંઝવણમાં જેસુભા બોલ્યો, ‘ગમે તેમ, કાલ સુધીમાં તારે એનો નિકાલ લાવવો જોહે.’<br /> <br /> હવે ભગાની આંખોમાં મૂંઝારો ડોકાયો. એ કટકે કટકે બોલ્યો, ‘પણ અમીં તો મેલું ઢહડી જાઈં, માબાપ. કાંઈ જીવતે જીવ તો નો લઈ જાઈં ન, બાપા!’<br /> <br /> ‘તો શું, માંડવા વખતે આને આંઈ ને આંઈ થોડો પડ્યો રહેવા દેવાશે?’ જેસુભા અકળાયો.<br /> <br /> ‘પણ અમીં જીવતા જીવને તો નૉ ઉપાડીઈ ન, માબાપ!’ ભગા પાસે બીજો જવાબ નહોતો.<br /> <br /> ‘તમે નૉ ઉપાડો તંયે કોણ ઉપાડે, શિવશંકર ગોર?… જેનું કામ છે ‘ કરે…’ જેસુભાના અવાજમાં કરડાકી ભળી.<br /> <br /> ‘અમારું કામ મૂએલું લઈ જાવાનું, માબાપ.’ ભગો પોતાની રીતે બરાબર હતો. જેસુભા એ સમજતો હતો. પણ અત્યારે આ અધમૂવા જીવનું કેમ કરવું એ એને મન મોટો મૂંઝારો હતો. હવે બીજા કોઈને કહીએ એ પણ સારું નહીં. ને કહીએ તો શું કહીએ? હવે પાડાને ઉપાડીને અડખે-પડખેના ફળિયામાં તો મુકાય નહીં! એય સારું ન લાગે. જે કરવાનું થશે તે ભગાએ જ કરવાનું રહેશે. હજી બે દિવસ છે. ઠાકર મહારાજ સારાં વાનાં કરશે, એવા વિચારે જેસુભાએ મન વાળ્યું.<br /> <br /> ‘ઠીક અટાણે તો જા તું તારે. સાંજકના આંટો મારજે. ઈ પે’લાં પતી જાહે તો બોલાવવા મોકલીશ.’ જેસુભાએ કહ્યું. ભગો બેય ગોઠણે હાથ ટેકવીને ઊભો થયો. આવ્યો ત્યારે એના પગમાં જોર હતું તે જતી વખતે ન રહ્યું. ઢીલાં પગલે એ હેઠવાસ તરફ ચાલ્યો. છોકરો માંદગીમાં પટકાણો ત્યારથી એને વાતવાતમાં અમંગળ કલ્પનાઓ ચમકી જતી. અત્યારે એમાં ઉમેરો થતો લાગ્યો. અત્યાર સુધીમાં કંઈ કેટલાંયે ઢોર ભલીભાતે ઢહડી આવ્યો હતો. ક્યારેય આવી મૂંઝવણ ઊભી થઈ નહોતી. આખી જિંદગી જીબાપુના કોઈ કામની ના પાડી નથી. બાપુએય એને જેમ છે તેમ સાચવ્યો છે; ના કેમ પડાય! એમાંય આવા અવસરે! પણ, જીવતાં જીવને ઉપાડવાથી તો પાપ લાગે. દેવની આડી. એવું કરીએ તો નખ્ખોદ નીકળી જાય. સહુ સહુના ધરમ. ધરમ પ્રમાણે ચાલવું જોઈએ. એવા એવા વિચારે ભગો આખો દિવસ છોકરાની ખાટલી પાસે બેસી રહ્યો. ઓલો જીવ જાય એમ થાય છે ને આ જીવ બચે એમ થાય છે, અને એની કલ્પનાઓ વારંવાર અમંગળ દેશમાં ઊડાઊડ કરે છે. સાંજ પડી તોય જીબાપુની ડેલી સુધી જઈ આવવાની અડપ ન થઈ. સાંજ પડી તોય કોઈ બોલાવવા આવ્યું નહિ. એટલે એને એ વાત ખોતરતી રહી કે પાડો હજી જીવતો હશે.<br /> <br /> આખો દિ’બેશી હું ય સ? જરાક બારા તો નકરો!’ ડોશીએ ટપાર્યો ને એ બહાર નીકળ્યો. વાસના ફળિયામાં પાંચસાચ ગલઢેરા વચમાં બેઠો બેઠો ગરુડો ચલમ ખેંચતો હતો ત્યાં આવીને બેઠો. મંડળીમાં ભગાના વસમા દિ’ની વાત નીકળી. એકના એક જુવાન દીકરામાં ભગાનો જીવ વળગ્યો રહે છે એ વિપતની વાત થઈ. ગરુડાએ મંતર ભણીને રાખની ચપટી આપી, ને આવતી કાલે નિર્જળા ઉપવાસ રાખવાનું કહ્યું. સવારથી બેસી જાવું છે એવા વિચારે જેસુભાએ ન કહ્યું હોત તો ય ભગો આંટો મારવાનો જ હતો.<br /> <br /> એ રાતે જઈને પાડાને જોઈ આવ્યો. પાડો જેમનો તેમ પડ્યો હતો.<br /> <br /> બીજા દિવસની સવારે ડોસો – ડોશી નાહ્યાં. ડોશીએ મઢમાં દીવો કર્યો. ભગાએ દીકરાને ખભેથી પકડીને બેઠો કર્યો. પીળા ડોળા સિવાય છોકરાના કોઈ અંગમાં ચેતન નહોતું. ભગાએ છોકરાને હાથજોડ્ય કરાવી. ‘કાલ હવારે તો મારો હાવજ બેઠો થાહ, હોં!’ કહેતાં કહેતાં નિર્જળા વ્રતવાળી આંખોમાં જળનાં પડળ રચાણાં. અત્યારે એની કલ્પના મંગળ પ્રદેશના સીમાડા ઓળંગી રહી. દીકરાને સુવરાવીને એ દેવનું નામ લેતો લેતો ખાટલી સામે પલાંઠી લગાવીને બેસી ગયો.<br /> <br /> બેસતા શિયાળાના દિવસો. ટૂંકા ને મીઠી હૂંફાળા. દીકરા સામું જોઈને ડોસા – ડોશીને અન્નનો દાણો મોંમાં મૂકવાની ઇચ્છા થતી નહીં, એમાં કાલ સવારે સૂરજ નારાયણ ઊગે ત્યારે એનો મોભી બેઠો થયેલો જોવાની શ્રધ્યા ભળી. એક દિવસ તો શું, એક મહિનો પાણી વિના બેસી રહેવાની તૈયારી. ડોશી ઉપવાસ છતાં ટહેલ ટપર કરતી હતી. આવે વખતે પુરુષ કરતાં સ્ત્રીઓનું મનોબળ જબરું હોય છે, પણ ડોસાનું મન બેઠાં બેઠાંય આઘુંપાછું થયા કરતું હતું. દીકરો નજર સામે હતો. પણ પાડો વારંવાર મનમાં ઊપસી આવતો હતો. પાડાનું શું કરવું? એ આજનો દિવસ કાઢી નાખે તો સવારે દિ’ ઊગે એ પહેલાં ઢહડી આવીશ. પછી જીવતો હોય કે મરેલો. અને આજ દિ’ આખામાં મરી જાશે તો તો ગમે ત્યારે કોઈક બોલાવવા આવશે જ. જેમ જેમ દિવસ ચડતો ગયો તેમ તેમ ભગાને એની ચિંતા પણ વધતી ચાલી. બપોર થયા, સૂરજનારાયણ શિયાળાની ભૂખરી દિશામાં ડૂબી ગયા. ભગાના ચહેરા પર દિવસ સુખરૂપ પસાર થયાની ચમક આવી. દેવ સહાય છે. ગરુડાએ કીધું તેમ ચોવીસ ક્લાક નીકળી જાય તો તો જિંદગીના દિવસો ફરી જાય! દિવસ હેમખેમ નીકળી ગયો, એમ રાત નીકળી જાય તો તો ઈશ્વરનો પાડ. ડોશીએ ટમટમિયું સળગાવ્યું. છોકરો સૂનમૂન પડ્યો પડ્યો ડોળા ફેરવ્યા કરતો હતો.<br /> <br /> હેઠવાસની બહાર કોઈએ બૂમ પાડી, ‘ભગા!’ ને ભગો ઊઠીને બહાર આવ્યો.<br /> <br /> એક જુવાન કહીને ચાલતો થયો, ‘જેસુભા બોલાવે, જીબાપુની ડેલીએ.’<br /> <br /> ભગાને સારાં શુકન થયાં લાગ્યાં, બોલાવવા મોકલ્યો છે તો પાડો મરી ગયો હશે! ખોડાને લઈ જાવ ને લઈ આવીએ. એકલાથી તો ઊપડે એવો નથી. મરેલું લઈ આવવું એ તો આપણો ધરમ. જેસુભા કહેતા’તા એમ જ થયું, ઘીમાં ઘી પડી ગયું. મારો અપ્પા અખંડ રહેશે અને જીબાપુનું કામ ટેમસર પતી જશે. એવા એવા વિચારમાં એ ભૂલી ગયો કે આજ એણે આખો દિવસ જળનું ટીપુંય લીધું નથી. એના દેહમાં આશાના સંચારે લોહી ફરવા લાગ્યું. ડોશીને કહીને, ફાટલતૂટલ ધાબળો ખબે નાંખતો’ક ને એ ગામ ભણી ઊપડ્યો.<br /> <br /> ડેલીએ પહોંચ્યો. જેસુભા ડેલી બહાર ઓટલે બેઠો હતો. અંદરથી મહેમાનોનો બોલાશ સંભળાતો હતો. જેસુભા ભગાને કતરાતી નજરે જોઈ રહ્યો. એની શિકલ જોઈને જ ભગાને ધ્રાસકો પડ્યો, સારાં વાનાં નથી લાગતાં!<br /> <br /> ‘કેમ એલા! આંખ્યું ઓડે ગઈ છે?’ જેસુભાએ દાંત વચ્ચેથી એક એક શબ્દ કાઢ્યો.<br /> <br /> ‘કિમ, માબાપ!’ ભગો વધુ બોલી શક્યો નહીં.’<br /> <br /> ‘તને કાલ કીધું નો’તું કે કાલ હુધીમાં પાડો આયા રહેવો નૉ જોઈ?’<br /> <br /> ‘કીધું’તું ને, માબાપ.’ ભગો ધ્રૂજી ગયો. પળવારમાં એના હોઠ સુકાઈ ગયા. ગળે ખખરી બાજી.<br /> <br /> ‘તો કેમ નૉ ઉપાડી ગ્યો?’<br /> <br /> ‘જીવ અતો નીં કિમ ઉપાડી જાવ, માબાપ?’<br /> <br /> જેસુભાનો અવાજ સ્ટેજ મોટો થયો, ‘જીવ તો અટાણેય છે. તે શું આમ ને આમ માંડવા વચમાં પડ્યો રહેવા દેવાશે? હેં?’<br /> <br /> ભગાએ ડોકું હલાવ્યું. જેસુભાએ હુકમ છોડ્યો, ‘અટાણે ને અટાણે આઈથી ઉપાડી જા. જીબાપુ તો કહીને ગયા છે કે ઈ નૉ લઈ જાય તો ઈના ભાઈને કહો.’<br /> <br /> ભગાનો જીવ તાળવે ચોંટી ગયો. મગજમાં ચક્કર ઘૂમી ગયું : હું ના પાડું, ને ખોડાને કહે તો મારે શો વાંધો હોય? આમેય હું સામે ચાલીને ખોડાને કામ આપું છું ને! પણ અટાણે ના પાડું, ને બાપુને એમ થાય કે મેં ખરે ટાણે ના પાડી, ને બાપુ ક્રોધે ભરાઈને મારા નામ માથે ચોકડી મારી દે તો તો ભારે થાય. જીબાપુને લીધે તો મારા બીજા ઘરાક છે એ બધું બંધ થઈ જાય. એટલું જ નહિ, બાપુ રાજાના ભાયાત. આ ગામમાં જ નહિ, અડખેપડખેનાં ગામોમાં બાપુની આણ વર્તે. પછી તો આંહીંય નૉ રહેવાય, ને અડખેપડખેનાં ગામમાંય નૉ રહેવાય. ઈશ્વર કરે ને કાલ દીકરો સાજોનરવો થાય તો બાપનું ગામ મૂકીને ક્યાં ભટકવું?<br /> <br /> થોડી વાર મૂંગો મૂંગો જેસુભા સામું જોઈ રહીને ભગો કટકે કટકે બોલ્યો, ‘ઉપાડી તો હું જ જાશ, માબાપ. પણ મારા સોકરાને અહખ સ, તિ…’<br /> <br /> જેસુભા વચ્ચે બોલ્યો, ‘તે એને અટાણે મુંબી લઈ જાવો છે?’<br /> <br /> ‘નંઈ નંઈ માબાપ. કાંય લઈ જાવો નથ. આજ મારે ઈના હારું અપ્પા સ તિ દિ’ ઊગતા પેલાં લઈ જાવ તો હાલે?<br /> <br /> હવે જેસુભાનો પિત્તો ઊછળ્યો. એ ઊભો થઈ ગયો.<br /> <br /> ‘એટલે તારું કહેવું એમ છે કે માંડવામૂરત પહેલાં આંગણામાંથી મડદું નીકળે એમ? કાલો થા મા, કાલો. અટાણે ને અટાણે ઢહડી જા.’ કહીને જેસુભાએ પગ ઉપાડ્યા.<br /> <br /> ભગો એની પાછળ પાછળ ચાલતા બોલ્યો, ‘લઈ જાશ, લઈ જાશ માબાપ, અટાણે જ વેંત કરું સવ. મારા એકલાથી તો ઊપડે ઈમ નથ. ખોડાને કવ. ઈસમાલનો એકો લઈ આવીશું. અટાણે જ લઈ જાઈં સઈં, માબાપ.’<br /> <br /> ભગો બોલતો રહ્યો. જેસુભા શેરીનું નાકું વળી ગયો. ભગાનું ચેતન હરાઈ ગયું. ટાઢો પવન એની સાથે છેડતી માંડી રહ્યો. એણે ફાટલતૂટલ ધાબળો ખભેથી લઈને શરીર પર લપેટ્યો. પણ થરથરાટી વધતી ચાલી. અત્યારે એને ભાન થયું કે નિર્જળા ઉપવાસથી શરીર ચેતનવિહોણું થઈ પડ્યું છે. છતાં અત્યારે જ આ કામ કરવું પડે તેમ છે. પગ ઉપાડ્યા વગર છૂટકો નથી. વિચારતાં વિચારતાં ચાલતો હતો, ને વચમાં વચમાં ઊભો રહી જાતો હતો એનું એને ભાન નહોતું. હેઠવાસ આવ્યો ત્યારે તો એના પગ ભાંગી ગયા. ઢગલો થઈને બેસી પડ્યો, ને એટલું જ બોલી શક્યો કે, ‘હજુ જીવ સ.’<br /> <br /> ‘ઈમાં આપડે હું કરીં ઈ!’ ડોશીને આગળપાછળ વાતની ખબર નહોતી. એને તો એટલી જ ખબર હતી કે બાપુનો પાડો મરી જાવાનો છે અને એને લઈ આવવાનો છે. એ માટે ભગો બે દિવસથી ધક્કા ખાય છે.<br /> <br /> ‘આપડે જ કાં’ક કરવું જોવે.’ ભગો મૂંઝવણભર્યું બોલ્યો.<br /> <br /> ‘મેલું ઢહડી આવીં ઈ આપડું કામ. બીજું આપડને હું અડે?<br /> <br /> ઈંમ નથ, ઈમ નથ આ વાત. ભારે મૂંઝારો સ. કાલ્ય હવારે બાપુને આંગણે માંડવામૂરત સ. પે’લા પાડાને ત્યાંથી આઘો કરવાનો સ.’<br /> <br /> ‘હા. તિ કો’ખોડભાયને, જઈને બાપુની વાડીઈ મેલીયાવે. આપડે આજ કોય અધરમનું કામ નીં કરવાનું. હમજ્યાં?’ ડોશીને પોતાના નિર્જળા ઉપવાસ હેમખેમ પાર ઊતરે, છોકરાનો રોગ મટે, એમાં જ રસ હતો. એ માટે અત્યારે એ એવું કોઈ કામ કરવા તૈયાર નહોતી કે જે કામમાં અધર્મ હોય, પાપ હોય, એની આસ્થા ડગી જાય એવી અવઢવ હોય.<br /> <br /> ‘ખોડાને બરકવા જ આવ્યો સવ. આમેય અટાણે ખોટો વિશાર ય નીં કરવાની વાત અતી, ઈમાં ખોટું કામ કરવાનો વખત આવ્યો તિમાં મારા દેયમાં દેવ નથ રિયા. પણ જાતાં જાતાં થયું કે આણે કાંય ગળા હેઠે ઉતાર્યું કે નંઈ ઈ જોતો જાવ.’ ભગો સાવ ઢીલું ઢીલું બોલ્યો.<br /> <br /> છોકરાએ બપોરેય કાંઈ ખાધું નહોતું. ડોશીએ ધાન રાંધેલું. ને એ વખતે બકરીનાં આંચળ ખેંચીને ચાંગળું દૂધ દોહેલું. દૂધમાં ધાન ચોળીને સૂતેલા છોકરાના મોંએ લગાડેલું. પણ એક ઘૂંટડો ભરીને છોકરો ડોકું ફેરવી ગયેલો. માથું ધુણાવવાની શક્તિ નહોતી; જરાક માથું હલાવીને, હવે ગળે નહિ ઊતરે એવો ઇશારો કર્યો હતો. બેય માણસે માનેલું કે, મન આજનો દિ જેમ કરવું હોય એમ કરે. આવતી કાલથી જેમ જેમ રોગ મટતો જાશે તેમ તેમ ખોરાક લેતો થાવાનો જ છે ને!<br /> <br /> તે પછીય ડોશીએ એક બે વાર છાલિયું બતાવેલું. પણ છોકરાએ આંખથી જ ના પાડેલી. સાંજ પડતાં તો પાણીનો ઘૂંટડો ભરવાનીય શક્તિ રહી નહોતી. જાણે કે, માટી ઠરતી જતી હોય એવી આશંકાથી ભગો ખાટલી પાસે બેઠો બેઠો વારેઘડીએ હાથ લંબાવીને છોકરાના શરીરનો તપારો માપ્યા કરતો હતો. એના વ્રતમાં પોતે અડગ છે એ શ્રદ્ધા એને બળ પૂરું પાડતી હતી.<br /> <br /> ‘મન તાર, મારો વાલોય મન આજનો દિ’ અપ્પા કરી લે, કિમ?’ કહીને ભગાએ વહાલથી દીકરાના કપાળે હાથ મૂક્યો. છોકરાએ નિષ્પ્રાણ આંખોને એ ઝાઝી વાર સહન કરી શક્યો નહીં. ‘હવણે આવું સવ, હો.’ કહીને ડોશી તરફ ફર્યો ને મનોમન બોલતો હોય એમ બોલ્યો, ‘ટાઢો પડી ગયો સ. રેઢો નીં મેલતી. ઉં ગ્યા ભેળો આવું સવ.’<br /> <br /> ડોશીને થયું, કહી દઉં કે, નથી જાવું અધરમના કામે. મન જે થાવું ઈ થાય. પણ એ કાંઈ બોલી શકી નહીં.<br /> <br /> ભગો બહાર નીકળ્યો ત્યારે હેઠવાસનાં બીજાં ઝૂંપડાં ટાઢ અને અંધારું ઓઢીને લપાયેલાં પડ્યાં હતાં. અજવાળી આઠમનો ચંદ્ર એમાં પ્રવેશી શકે તેમ નહોતો. ખોડાનું ઝૂંપડું પડખે જ હતું. ભગાએ એને સાદ પાડ્યો. ખોડો બહાર આવ્યો. ભગાએ હુકમની ભાષામાં વાત કરી; ‘જીબાપુના ફળિયે અધમૂવું પાડરું પડ્યું સ. ઈને કાં બાપુની વાડીઈ, કાં આંયાં થોરના ઢૂવે મેલી દેવું સ, હાલ્ય.’<br /> <br /> ખોડાએ ચોખ્ખી ના ભણી દીધી, ‘જીવતા જીવને ખભે લઈને મારે પાપના ભારા નથ બાંધવા. મન અમી ભૂખી મરીશું. જીવતા જીવને ઉપાડવું આપડો ધરમ નંઈ. ઉં તો કવ તમીંય આવું અધરમનું કામ નો કરો તો હારું.’<br /> <br /> ભગાએ ઘણું સમજાવ્યો; પણ ખોડો એકનો બે ન થયો. નથી આવવું કહીને ઝૂંપડામાં ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> વળી ભગાના પગ ભાગી ગયા. હવે? જેસુભાને કહ્યું છે કે કંઈક કરવું તો જોઈશે. શું કરવું? વિચારતાં વિચારતાં એ ગામના નાકે આવ્યો. ઇસ્માઇલની ખડકી પાસે ઊભા રહીને સાદ પાડ્યો. અંદરથી એની બૈરીએ જવાબ આપ્યો, ‘તો ભાડે ગ્યા સ. હવારે આવવાના…’<br /> <br /> પગમાં એક તીર વાગે, બીજું તીર વાગે, ત્રીજું વાગે, ને જીવ ફંગોળાઈને પડે એમ ભગો રસ્તા વચ્ચે બેસી પડ્યો. શિયાળાની રાત. માણસ વહેલું જંપી જાય. ગામને છેવાડે તો માણસની ટહેલટપર પણ નહોતી. એક બાપુની બંગલી તરફ અજવાળાનું વાદળું ઊતર્યું હોય એમ લાગતું હતું. બાકી આખા ગામ ઉપર માંદું અજવાળું પાથરતો આઠમનો ચંદ્રમા પ્રકાશ કરતાં અંધારાના ઓછાયા પાથરતો હતો. એટલે બેઠે બેઠેય ભગાનો જીવ જીબાપુની બંગલીને જોઈ રહ્યો. અત્યારે મનમાં અધમૂવો દીકરો ને નજર સામે અધમૂવો પાડો એકસાથે એના શ્વાસ સાથે શ્વાસ લેતા હોય એમ અનુભવી રહ્યો.<br /> <br /> જલદી જલદી પાડાને ઠેકાણે પાડીને ઝૂંપડે પહોંચું; એ સિવાય બીજો રસ્તો નથી એવા વિચારે એ ઊઠ્યો. આજ પહેલાંવહેલાં એને ગામના ઉબડખાબડ રસ્તા પર ચાલતાં લથડિયાં આવી જતાં લાગ્યાં.<br /> <br /> જીબાપુની બંગલી દેખાણી ને બંગલીમાં કિસનલાઇટનું ઝમઝોકાર અજવાળું દેખાયું. ડેલીએ પહોંચ્યો તો ડેલીમાંય કિસનલાઇટ. ઉપર બંગલીમાં ઠિઠિયારા સંભળાય; ને ડેલીમાં, આંગણામાં, ઓસરી ને ઓરડામાં માણસોનો બોલાશ સંભળાય. સહુ પોતપોતાની મસ્તીમાં હોય તેમ હરતાં-ફરતાં ને વાતો કરતાં હતાં. મંગળગીતો ગાઈને બૈરાંઓ વીખરાયાં હતાં. સહુનાં ગળ્યાં મોંમાં આનંદ ઓગળતો હતો. એક ભગાનું ગળું સુકાઈ ગયું હતું. કોઈને કાંઈ કહ્યા વિના મૂંગો મૂંગો એ ફળિયામાં આવ્યો. ડેલીને અડીને ફળિયાના એક ખૂણામાં પાડો પડ્યો હતો, જેમનો તેમ. હા, જીવા જેવાએ એને આઘો કરીને ગુણિયા પર નાખ્યો હતો અને પાડા આસપાસના કચરાને સાફ કર્યો હતો. ભગો પાડા પાસે વાંકો વળ્યો ત્યારે એને એનો દીકરો યાદ આવી ગયો. બેયમાં જીવ હતોય, ને નહોતોય.<br /> <br /> ત્યાં ડેલીમાંથી જીવો આવ્યો. કામ તો નક્કી છે એમ જાણતો હોય તેમ એ કાંઈ બોલ્યો નહિ. ભગાએ એની સામું જોઈને કહ્યું, ‘હારું રાંઢવું જોહે, માબાપ.’<br /> <br /> તરત જીવાએ રાંઢવું લાવી આપ્યું.<br /> <br /> ‘આ ગુણિયું હેઠ મન રયું. જીવતે જીવ ઢહડીઈને ઈંને પીડા થાય, માબાપ!’<br /> <br /> ‘મન, લઈ જા તું તારે’, કહીને જીવો ડેલીમાં ચાલી ગયો.<br /> <br /> ભગાએ ગુણિયા સમેત પાડાના પાછલા પગ કચકચાવીને બાંધ્યા. એને એની આંખે અંધારાં આવી ગયાં. અત્યારે એને પાડાની જગ્યાએ એનો દીકરો દેખાતો હતો. પાડાને બાંધતી વખતે દીકરાની નનામી બાંધતો હોય એવી અમંગળ કલ્પના ઝબકી ગઈ. પાડાને વાડીએ મૂકીને કે હેઠવાસની થોરની વાડ સુધી લઈ જઈને તરત દીકરા પાસે પહોંચી જવાની તાલાવેલીએ એનામાં બળ પૂર્યું. એણે જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો.<br /> <br /> જીબાપુની ડેલી વટાવી પછી અજવાળું નહોતું. આઠમનો ચંદ્ર ઢળી ગયો હતો. ગામના નાના રસ્તા પડછાયામાં ડૂબી ગયા હતા. તોય કોઈ સામે મળે ને પોતાના આ કરતૂત વિશે કંઈ વાત થાય તો! – એ બીકે એ પાદર તરફ વળ્યો. ગામ નાનું. પાંચ ઘર મૂકો ને પાદર આવે. પાદર વટાવીને હેઠવાસ કોર નીકળી જઈશ એવા વિચારે એણે શેરી વટાવી. પણ એટલી વારમાં હાંફી ગયો. ગમે તેટલું બળ કરે તોય પાડાને ખેંચી શકતો નહોતો. હાથમાંથી રાંઢવું હેઠું મૂકીને એ પાડા પાસે બેસી પડ્યો, જાણે એના દીકરાની ખાટલી પાસે બેસી પડ્યો હોય એવો ભાવ અનુભવી રહ્યો. બાજુમાં એક કૂતરું આ જોઈને આઘું ગયું ને ભસ્યું. એને લીધે બીજાં કૂતરાં પણ ભસી ઊઠ્યા. ને પછી લાંબે રાગે રડવા લાગ્યાં.<br /> <br /> શેરીને નાકે ધૂળિયાં ઘર. છૂટાછવાયાં ઝાડવાં. પાડા પાસે બેઠેલો ભગો. રડતાં કૂતરાંને એ બધું જોતો ઢળતો ચંદ્રમા, આ બધું જોઈને ભગો કંપી ઊઠ્યો. કૂતરાં રોવે એ તો અપશુકન. બધાએ ના પાડી’તી, અધરમનું કામ કરવાની. એને દીકરાનો દેખાવ, ને ગરુડાનો મંત્ર, ને ડોશીની સલાહ, ને ખોડાની ખીજ, ને પોતાની નિરાધારી એવાં એવાં ઊભરી પડ્યાં કે સુકાયેલી આંખોમાં પાણી તબકી ગયાં. એનાથી ડૂસકું મુકાઈ ગયું. થોડી વાર થઈ એટલે કૂતરાઓએ વધુ દેકારો મચાવ્યો, જાણે પોતાનો દીકરો મરી ગયો ને આખો હેઠવાસ એકઠો થઈને રોકકળ મચાવે છે એવું દૃશ્ય માનસપટ પર ઊડ્યું!<br /> <br /> દીકરો યાદ આવતાં એ ઊઠ્યો. વળી જીવ પર આવીને પાડાને ઢહડવા માંડ્યો. પણ હવે એનું શરીર કામ આપતું નહોતું. હાથપગ પાણી પાણી થતા ચાલ્યા, ને આંખોમાંથીય પાણી નીકળી પડ્યાં. બીજી બાજુ, દીકરાનો શ્વાસ એનાં રૂવેં રૂંવે ફરકી રહ્યો. ઘડીભર તો થયું કે આને આમ ને આમ મૂકીને હેઠવાસ કોર દોટ મૂકું. પણ કૂતરાં ઝાઝાં ભેગાં થઈ ગયાં હતાં. તરત આને ફાડી ખાય, ને ગમે ત્યાં ઘસડી જાય. અને સવારે જેસુભાને ખબર પડે તો મને ત્યારે ને ત્યારે ગામ મુકાવે. એનો જીવ દીકરાને વળગ્યો હતો, ને એને પાડો વળગ્યો હતો. આખા દિવસનો નિર્જળા ઉપવાસ. આખા દિવસની કહેવાય નહિ ને સહેવાય નહિ એવી મૂંઝવણ, તે ભગો જીવ વગરનો થઈ પડ્યો.<br /> <br /> અડધી રાત સુધી ચંદ્રમાનું અજવાળું હોય ત્યાં સુધીમાં આને ઠેકાણે પાડી દઉં તો સારું. નહિતર અંધારે આ કૂતરાં શું કરે તે કહેવાય નહિ! – એવા વિચારે ઊઠ્યો. યાદ આવતાં ગયાં એ દેવદેવીઓનાં નામ લેતો, પોતે કરી રહ્યો છે એ પાપ છે ને પાપ નથી એવી અવઢવ સાથે, પાડાને થોરના ઢૂવે જીવતો પહોંચાડે ને ઝૂંપડામાં દીકરાને જીવતો જુએ તો આમાં પાપ નથી જ નથી એવા વિચારે પાડાને ઝનૂનપૂર્વક ઢહડવા માંડ્યો. મનના મનસૂબા પ્રમાણે શરીર કામ કરતું નહોતું. એમાં ગામના રસ્તા કરતાં પાદરમાંથી નીકળતો રસ્તો વધુ ઉબડખાબડ હતો. ને પાડો વારેઘડીએ કોઈ ઢેખાડા સાથે ભરાઈ પડતો હતો. એમ થાય ત્યારે એ હાંફવા માંડતાં હતાં. ગમે તેટલું બળ કરે છે તોય અંતર કપાતું નથી એ જોઈને ભાંગી પડતો હતો. કૂતરાં તો ત્યાં ઊભાં ઊભાં જ રડતાં હતાં, પણ એને લાગતું હતું કે વધુ નજીક આવી રહ્યાં છે.<br /> <br /> કૂતરાનાં રુદન સાથે એની અકળામણ વધતી ચાલી. એને પોતાના દીકરાનો જીવ જતો લાગ્યો. પાડાને ખભે ઉપાડીને દોટ મૂકું – એવા ઝનૂનથી એણે પાડાને ઢસડ્યો; ને પાડો એક પાણામાં ફસાઈ ગયો. ભગો અડબડિયું ખાઈ ગયો. ઊભો થયો ત્યારે આંખે અંધારાં ફરી વળ્યાં. જોયું તો, ચંદ્ર આથમવાની અણી પર હતો. આ દૃશ્ય જોઈને કૂતરા નજીક આવીને વધુ જોરથી ભસવા માંડ્યાં. આ દશા ભગાને ગાંડો બનાવી મૂકે એવી હતી. આથમતાં અંજવાસમાં એણે જોયું કે હેઠવાસ દેખાય છે, એનો દીકરો છેલ્લા શ્વાસ લઈ રહ્યો છે. ડોશી વારેઘડીએ ઝૂંપડામાંથી બહાર ડોકાઈ રહી છે. પાડાને પથ્થરમાંથી ખેસવવા એ પાડા પર વાંકો વળ્યો. પાડાની ડોક બાથમાં લીધી. ઉંચકવા મથ્યો. પાડો હલ્યો નહીં. એકબે વાર એમ કર્યું ને હાંફ ચડી. આંખો ફાટી રહી. મોંએ ફીણ આવી ગયાં. ચંદ્ર આથમ્યો. અંધારું. કૂતરાએ દેકારો મચાવ્યો. ભગાએ ભાન ગુમાવ્યું. કૂતરાના રુદનમાં એને હેઠવાસ તરફથી આવતી પ્રાણપોક સંભળાયાનો ભાસ થયો. જીવ પર આવીને એણે પાડાને ઊંચકવા બળ કર્યું. એની કમરમાં સબાકો થયો. આંખો ધબ્બ થઈ. એક ક્ષણ અંધારામાં તાકી રહી. બીજી ક્ષણે એ પાડા પર ધબ્બ દઈને ફસડાઈ પડ્યો. પાડો ચારે પગે ઊભો થયો લાગ્યો. પાડા પર સવાર થઈને જમરાજ એના ઝૂંપડા તરફ જતા દેખાયા. એના મોંમાંથી ફીણ નીકળી પડ્યાં. મરેલા પાડાના મોં પર બાઝેલા ફીણ સાથે ભગાના મોંમાંથી નીકળતાં ફીણ મળી ગયાં.<br /> <br /> વહેલી પરોઢે જેસુભા વાડીએથી ઘેર જવા આ રસ્તેથી નીકળ્યો ત્યારે આછા ઉજાસમાં એણે રસ્તા વચ્ચે કંઈક પડેલું દીઠું. ઘોડી ઊભી રાખી. નીરખીને જોયું.<br /> <br /> અને ઘોડીને એડી મારી.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=110595 2026-05-07T06:16:18Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AD%E0%AB%88%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=110594 2026-05-07T06:15:33Z

<p>Khushimistry: Created page with &quot;{{done}}&quot;</p> <hr /> <div>{{done}}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AD%E0%AB%88%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=110590 2026-05-06T11:41:14Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|ભૈયાદાદા | ધૂમકેતુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/c/c4/Bhaiyadada-Dumketu.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> ભૈયાદાદા • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: બિજલ વ્યાસ<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> <br /> રંગપુરના નાના સ્ટેશન પર ત્રણ માણસો અધિકારીના જેવી તોછડી ઢબથી ઉભા હતા. દૂરથી આવેલા ગામડિયાઓ, પરગામના ઉતારુઓ અને પ્રથમ જ ગાડીમાં મુસાફરી કરવા આવેલી કેટલીક સ્ત્રીઓ, સૌમાં તરી નીકળે એવા આ ત્રણ ગૃહસ્થો તરફ વારંવાર જોઈને કૈંક છાની વાતો કરી લેતાં હતાં.<br /> <br /> ‘પણ એ જગ્યાએ સાંધાવાળો કોણ છે?’ પોતાની સાહેબશાઈ ટોપી હાથમાં ફેરવતાં ફેરવતાં એક જુવાને પ્રશ્ન કર્યો. એની પ્રશ્ન કરવાની ઢબથી એમ લાગતું હતું કે તે સૌમાં વડો હતો.<br /> <br /> લાંબા સુકાઈ ગએલા મોંવાળા એક પ્રૌઢ માણસે વિનયથી જવાબ આપ્યો: <br /> <br /> ‘સાહેબ! ત્યાં પચ્ચીસ વર્ષથી એક જ માણસ રહે છે.’<br /> <br /> ‘પચીસ વર્ષ!’<br /> <br /> ત્રીજો માણસ, જે ન કારકુન કે ન અધિકારી જેવો વચ્ચેની સ્થિતિનો લાગતો હતો તેણે મોં મલકાવી હા પાડી.<br /> <br /> ‘અને એ માણસ પાસેથી તમે નિયમિત કામની આશા રાખો છો?’ જુવાન અધિકારીએ પોતાની નેતરની સોટી જમીન સાથે ભરાવીને વાંકી વાળતાંવાળતાં કહ્યું.<br /> <br /> બંનેમાંથી કોઈએ જવાબ આપ્યો નહિ. અંતે પેલો કારકુન જેવો બોલ્યો, ‘સાહેબ! વૃદ્ધ માણસ છે. આજ પચીસ વર્ષે ક્યાં જાય? આપણે જ નભાવ્યે છુટકો.’<br /> <br /> જુવાન અધિકારીના હોઠ સખ્તાઈમાં જરા દબાયા. સોટીથી એક કાંકરો આઘે ઉડાડી તે બોલ્યો, ‘આપણે માણસ સાથે કામ નથી, કામ સાથે કામ છે. ક્યાં જાય એ જોવાનું એને રહ્યું; કેવું કામ કરે છે એટલું જ આપણે જોવાનું છે.’<br /> <br /> કારકુનનો લાંબો અને નિસ્તેજ ચહેરો જરા વધારે નિસ્તેજ બન્યો. એનું હૃદય કૈંક નિખાલસ હતું. પંદર વર્ષનો હતો ત્યારથી તે કારકુન રહ્યો હતો. તેણે કાળાંધોળાં કરીને તો નહિ, પણ અનેક અધિકારીઓની નીચે અનેક સ્વભાવ રાખીને શિરસ્તેદારી મેળવી હતી. એટલે એનામાં પોતાનું તેજ કે પ્રભાવ તો ન હતાં, છતાં સારો સ્વભાવ હોવાથી સારું કરવા તરફ વલણ રહેતું. સાહેબના હોઠની સખ્તાઈ જોઈ એ વધારે નરમાશથી બોલ્યો: ‘ભૈયો બદ્રીનાથ ત્યાં પચીસ વર્ષથી નોકરી કરે છે.’<br /> <br /> ‘એની ઉંમર કેટલી છે?’<br /> <br /> ‘હશે... આશરે સત્તાવન-અઠ્ઠાવન.’<br /> <br /> ‘ત્યારે એ કામને માટે નાલાયક છે!’ સાહેબે ફેંસલો આપ્યો. સાહેબના મગજમાં અત્યારે અધિકારીનું તોફાન છવાયું છે એ ચતુર શિરસ્તેદાર સમજી ગયો અને તેથી બીજી વખત સમજાવાશે, એમ વિચારી તે શાંત રહ્યો.<br /> <br /> એવું બન્યું હતું કે રંગપુરના સ્ટેશનથી આશરે બેએક માઈલ દૂર રેલવેની સડક જાહેર સડકને કાપીને જતી હતી એટલા માટે એ ક્રૉસિંગ આગળ રેલવે સત્તાવાળાઓએ એક ઓરડી બાંધી ત્યાં એક માણસ રાખ્યો હતો. બદ્રીનાથ ભૈયો, આજે પચીસ વર્ષ થયાં, એના એ જડ જબરદસ્ત લાકડાને, ગાડી આવવાને વખતે આડું ઠસાવતો અને ગાડી જાય એટલે ઊભું કરતો. પણ થોડા વખત પહેલાં એની સરતચુકથી એક અકસ્માત થતો રહી ગયો હતો. રંગપુરના સ્ટેશન પર ટ્રાફિક સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, ટ્રાફિક ઇન્સ્પેક્ટર અને શિરસ્તેદાર આજે એ જ વાત કરી રહ્યા હતા.<br /> <br /> એટલામાં સ્ટેશન પર ગાડી આવી ને સાહેબ પોતાના ડબ્બામાં ગોઠવાઈને બેઠા. બેસતાંબેસતાં પણ એના તુંદમિજાજી સ્વભાવને આનંદ આવતો હોય તેમ વારંવાર કારકુન સાથે એની એ વાત કરતા હતા: ‘એ જગ્યાએ કોઈ અનુભવી અથવા છેવટે ચપળ માણસ નીમવો પડશે.’<br /> <br /> તેના છેલ્લા શબ્દો ગાડીની સીટીમાં ડુબી ગયા. બંને નીચલા અધિકારીઓએ સલામ કરી ને ગાડી રવાના થઈ ગઈ.<br /> <br /> શિરસ્તેદાર વિનાયકરાવ હમેશાં ગામની એ સડકે બેત્રણ માઈલ ફરવા જતો. એની રૂપાના હાથાવાળી લાકડી, જૂનો જાળવી રાખેલો રેશમી દુપટ્ટો, દક્ષિણી પાઘડી ને ચંપલ આ રસ્તા પર છેલ્લાં દસ વર્ષ થયાં નિયમિત મુસાફરી કરતાં. બદ્રીનાથની ઓરડીએ જઈ તે બે ઘડી બેસે ને રાવસાહેબને આવેલા જોઈ ભૈયો પણ પોતાની નઃનીશી વાડીમાંથી બહાર નીકળી ઠંડું પાણી ભરી મુકે. પછી બંને પરદેશીઓ સુખદુઃખની વાતો કરે ને એમ હમેશાં સાંજ વીતી જાય.<br /> <br /> આજે પણ સાંજે વિનાયકરાવનાં મંદ પગલાં એ તરફ વળતાં હતાં. ધીમેધીમે એ ત્યાં પહોંચ્યો ને ભૈયાને ન જોઈ, કંઈક આરામ પામી, પોતાના હમેશના ઓટલા પર બેઠો. ઉંડો વિચાર કરતો તે ભૈયાની સુંદર કૃતિ જોઈ રહ્યો હતો. ભૈયાએ પોતાની ઓરડીની પાછળ વાડા જેવું કરી એમાં ગલ, ગલગોટા, કરેણ, કેળ ને પપૈયાં વાવ્યાં હતાં. એક કારેલીનો ને એક વાલોળનો એમ બે માંડવા પણ બનાવ્યા હતા. ઓરડીના બારણા પાસે થોડાક મરચીના રોપ, અજમો, કોથમીર ને તુલસીના ક્યારા હતા, અને આગળના ભાગમાં બેચાર નાન નાનાં ઝાડવાં પર ફૂલવેલની જુદીજુદી જાત ચડાવી માંડવા જેવું કરી લીધું હતું. એની ચારે તરફ થોડાક વાંસ ખોસી ખપાટો બાંધી લઈ ભીંત બનાવી હતી અને નીચે જમીન પર ધોળી ફૂલ જેવી સ્વચ્છ ગાર કરી હતી. ભૈયાની એક બકરી આમાં બંધાતી હતી. વિનાયકરાવ ભૈયાનું ઘર અને તેનું કલાવિધાન જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> એટલામાં ભૈયાના ઘરમાંથી એક બારતેર વર્ષની છોકરી બહાર નીકળી. વિનાયકરાવને જોઈ એ એકદમ પાછી અંદર ગઈ ને ભૈયાને કહ્યું, ‘ભૈયાદાદા! બહાર તો કોઈક બેઠું છે!’<br /> <br /> ‘કોણ છે?’ કહી ભૈયો બહાર આવ્યો.<br /> <br /> આજે આઠેક દિવસ થયાં તે જરાક અસ્વસ્થ હતો તેમજ વિનાયકરાવ પણ એકાદ અઠવાડિયું થયાં આ તરફ આવ્યા ન હતા, એટલે વિનાયકરાવ હશે એ ડોસાને યાદ રહ્યું નહિ. બહાર આવતાં જ તેણે વિનાયકરાવને જોયા.<br /> <br /> ‘ઓહો! પાની, છોકરી! આ તો આપણા રાવસાહેબ છે. ઠંડા પાણી લાવો, ચાલો.’ અને ભૈયો પોતાની હમેશની ઢબથી વિનાયકરાવ પાસે જઈ બેઠો. બિલાડીનાં બેત્રણ બચ્ચાં એના વૃદ્ધ શરીરને ઘસાઈઘસાઈને ફરવા લાગ્યાં.<br /> <br /> વિનાયકરાવનું જિગર ચીરાઈ રહ્યું હતું. ભૈયાને આ જગ્યા પર કેટલો પ્યાર છે એનો ખરો ખ્યાલ આજે જ તેને આવ્યો. આસપાસ થોરની વાડ હોય, બાવળનું ઝાડ હોય કે બોરડીનો છોડ હોય, પણ દરેકે દરેક ઝાડને એ કલાવિધાનમાં પોતાનો ભાગ આપતું કરી ભૈયાએ બે ઘડી ઠરી જવાનું મન થાય એવી સુંદર નાનીશી વાડી બનાવી હતી.<br /> <br /> પણ આજે તો તેણે એક નવું દૃશ્ય જોયું. ભૈયાએ વળી, કોઈક વાડીવાળાની છોકરીને પુત્રી જેવા લાડથી બોલાવી. રાવને આ દૃશ્ય નવીન લાગ્યું, કારણ કે પાનીને આજે જ તેણે જોઈ હતી.<br /> <br /> ‘આ છોકરી કોની ભૈયાદાદા?’ આજે વિનાયકરાવ ‘ભૈયા’ એમ ન કહી શક્યો.<br /> <br /> ‘આ વાડીવાળાની છે. બિચારી આઠ દિવસ થયાં બકરી દોહી દે છે. ઈશ્વર એનું કલ્યાણ કરે!’<br /> <br /> પાની ઠંડા પાણીનો ચળકતો લોટો લાવી હતી. નાની આઠદસ વર્ષની છોકરીની આંખમાં કાજળ એવું સુરેખ આવી રહ્યું હતું કે વિનાયકરાવની દૃષ્ટિ ત્યાં ચોંટી ગઈ.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! હવે જાઉં છું હોં!’<br /> <br /> ‘ટીલાળીને દોહી?’<br /> <br /> ટીલાળી ભૈયાની બકરીનું નામ હતું. ભોળા વૃદ્ધભૈયાએ ટીલું જોઈને તેનું નામ ટીલાળી પાડયું હતું. એવાં નામ માણસનાં પડતાં હોય તો માણસ પશુ કરતાં સારો લાગે! તેમજ ‘શબ્દો યથાર્થાક્ષર:’ થાય.<br /> <br /> ‘હા ભૈયાદાદા.’<br /> <br /> ‘ઠીક જા. કાલે વહેલી આવજો હોં!’<br /> <br /> પાની ચાલી ગઈ. પણ થોડીવાર ન થઈ ત્યાં પાછી ફરી: ‘ભૈયાદાદા! ચાર દિવસ પછી દિવાળી છે; તમારે લાપશી ભરડાવવી નથી?’<br /> <br /> વૃદ્ધ ભૈયો આનંદ પામ્યો. તે મીઠું હસી પડયો: ‘મારે વળી લાપશી શી?’<br /> <br /> ‘એમ કૈં હોય, ભૈયાદાદા? સૌ જમશે-જૂઠશે ને તમે કાંઈ નહિ કરો?’<br /> <br /> વિનાયકરાવે નિ:શ્વાસ મુક્યો.<br /> <br /> ‘ઠીક લે, થોડાક ઘઉં લેતી જા. પણ બહુ જાડા ભરડતી નહિ હોં!’<br /> <br /> ‘ના દાદા! હું તો હવે ઝીણું ભરડું છું.’<br /> <br /> પાની ગઈ. કણબીની એ નાની છોકરી ભૈયાને આટલી મમતાથી ચાહી રહી હતી તે વિનાયકરાવે આજે જ જાણ્યું. એણે ધીમેથી કહ્યું, ‘ભૈયાદાદા! આ નોકરી તમે છોડી દો. હવે અવસ્થા થઈ કહેવાય.’<br /> <br /> ‘હવે મારે કેટલાં વર્ષ કાઢવાં છે?’ ભૈયાએ જવાબ વાળ્યો; ‘બહુબહુ તો પાંચ.’<br /> <br /> ‘એટલે જ કહું છું કે હવે ભજન કરો!’<br /> <br /> ‘આજ આટલી અવસ્થાએ કોને આશરે જાઉં? છોકરો પ્લેગમાં ગયો; છોકરાની વહુ ભાગી ગઈ. હવે એકનું એક પેટ છે તે ભગવાન દેહ હાંકે ત્યાં સુધી કામ કરવું ને ખાવું.’ બદ્રીનાથે જવાબ વાળ્યો. વિનાયકરાવનું અંત:કરણ ભૈયાના જવાબથી વધારે ને વધારે નરમ બનતું હતું.<br /> <br /> તે જવા ઉઠયો. ત્યારે એને ચોક્કસ લાગ્યું કે ભૈયાને એની વાડી પર મા કરતાંયે વધારે પ્રેમ હતો.<br /> <br /> બીજે દિવસે ટ્રાફિક સુપરિન્ટેન્ડન્ટ બરાબર નિયમસર ઑફિસમાં હાજર થયા હતા ને સામે પોતાનું શિર ઝુકાવીને વિનાયકરાવ ઉભો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ રાવ! તમે પેલા ભૈયા બદ્રીનાથની જગ્યાએ કોને ફેરવો છો? મેં જોયું કે એ ડોસો બધો વખત ઝાડવાં નીંદવામાં જ ગાળે છે!’ સાહેબે પોતાની અવલોકનશક્તિથી અજાયબી પમાડવાની શરૂઆત કરી ને વાઘના જેવી તીણી આંખથી તે વિનાયકરાવ તરફ જોઈ રહ્યા.<br /> <br /> રાવના મનમાં ભાંજગડ ચાલતી હતી. એક વખત તેના ખીસામાંથી રાજીનામાનો કાગળ થોડો બહાર પણ દેખાયો; પણ તરત જ એના હાથપગ ધ્રુજવા લાગ્યા ને તેણે સાહેબ તરફ ઝુકીને સલામ ભરી.<br /> <br /> ‘વિનાયકરાવ!’ બિલાડી ઉંદરને રમાડે તેમ સાહેબે રમત શરૂ કરી; ‘તમે શું ઠરાવ્યું?’<br /> <br /> વિનાયકરાવે વિચાર કર્યો ને અરધો જુસ્સામાં ને અરધો ગુસ્સામાં તે બોલ્યો, ‘એ નહિ બને!’<br /> <br /> સાહેબે હોઠ કરડયા, ‘હેં!’<br /> <br /> હમેશની ગુલામી-નિર્બળતા પોતાનું બળ જમાવવા લાગી. રાવના હોશકોશ ઊડી ગયા. પોતે ઉતાવળથી ભુલ કરી તે એ સમજી ગયો. ફેરવી તોળવાની કળામાં તે પાવરધો હોવાથી તરત બોલ્યો, ‘સાહેબ! એ તો હું બીજા જ વિચારમાં હતો. ભૈયા બદ્રીનાથની જગ્યાએ કાળુને ગોઠવવો ઠીક પડશે!’<br /> <br /> ‘હા; અને ભૈયાને ચોવીસ કલાકની નોટીસ આપી દો!’<br /> <br /> ‘બહુ સારું!’ શિરસ્તેદાર નમીને સલામ ભરી બહાર ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> તોપણ વિનાયકરાવે વૃદ્ધ ભૈયાને કૈંક મદદ કરી. બીજે દિવસે ભૈયાને સાહેબની હજુરમાં લાવવા માટે તેણે એક ટપ્પો મોકલ્યો. ડોસો હાજર થયો. સાહેબ પોતાના ઓરડામાં અધિકારીના રુઆબથી એટલા જ અક્કડ બેઠા હતા. ભૈયાને જોતાં જ તે બોલ્યા, ‘તુમ્હારા નામ ભૈયા બદ્રીનાથ?’<br /> <br /> ‘જી હાં સાબ!’<br /> <br /> ‘તુમ બડે બુઢ્ઢે હો ગયે. સરકાર કી ખુબ નોકરી કીઇ. અબ તો આરામ લીજીએ!’<br /> <br /> ‘જી હાં સાબ, ધોળાં નોકરીમાં જ આવ્યાં.’<br /> <br /> ‘અચ્છા!’<br /> <br /> ભૈયા તો એવી આશામાં હતો કે સાહેબ લાંબી નોકરી માટે કાંઈક ઇનામ આપવાની ગોઠવણ કરતા હશે. એટલામાં સાહેબે કાગળમાંથી મોં ઉંચું કરી તેના તરફ ફરી સમાચાર સંભળાવી દીધા: ‘અચ્છા; તુમ વિનાયકરાવકુ મિલો. તુમ્હારા હિસાબ કરને કે લીયે હુકમ દિયા ગયા હૈ! અબ તુમ આરામ લીજીયે!’<br /> <br /> વજ્રપાત થયો હોય તેમ ભૈયો – મૂઢ જેવો સાહેબ સામે ઉભો રહ્યો: પોતાની હદમાં અકસ્માત થતાં બચી ગએલો તે વાત તેને યાદ આવી. સાહેબ એટલા માટે પોતાને બરતરફ કરે છે એ છેવટે સમજાયું. તે ગળગળો બની ગયો. ‘સાહેબ! આજ હવે…<br /> <br /> સાહેબ બદ્રીનાથ તરફ જોઈ રહ્યો. બદ્રીનાથ એક ડગલું આગળ વધ્યો, ‘સાહેબ! હવે ઘરડેઘડપણ શા માટે ભવ બગાડો છો? આજ હવે મને કોણ સંઘરે?’<br /> <br /> ‘ડોસા દીકરો છે ને?’<br /> <br /> ‘જી ના. પ્લેગ….’ બદ્રીનાથ વધારે બોલી શક્યો નહિ. ‘મારું ઝુપડું ને ઝાડવાં એ જ છોકરાં છે. હવે બેચાર છેલ્લાં વર્ષ ત્ય ગાળવા દો!’<br /> <br /> ‘એ ફૂલિશ સેન્ટિમેન્ટેલિસ્ટ !(મૂર્ખ રોતલ!)’ સાહેબે ડોસાના શબ્દોને માનસશાસ્ત્રમાં જોખી જોયા!<br /> <br /> ‘ઠીક ઠીક, એ વિષે વિચાર કરશું; જોશું. હમણાં જાઓ.’<br /> <br /> પણ ભૈયો બદ્રીનાથ તો વિનાયકરાવને મળ્યા વિના ધીમે પગલે પોતાને ઝુંપડે ગયો. જે જમીન સાથે પચીસ વર્ષ બાળકની જેમ તે રમ્યો હતો તે જમીનને હવે થોડા દિવસ માટે છોડતાં એનું હૃદય ધ્રુજતું હતું.<br /> <br /> બીજે દિવસે વિનાયકરાવ ફરવા ગયો. બદ્રીનાથની નોકરીનો એ છેલ્લો દિવસ હતો. ભૈયો ઓટલા પર જ વિનાયકરાવની રાહ જોતો હતો.<br /> <br /> ‘કાં? કાહીં હોઈલ કા?’ એણે વિનાયકરાવને આતુરતાથી પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘નાહિ, તુમાલા જાવેં લાગેલ. દુસરા મનુષ્યયાંચી નેમણૂક ઝાલી.’<br /> <br /> બદ્રીનાથ ગળગળો થઈ ગયો, પણ હિંમતમાં આવીને બોલ્યો, ‘કાલે સવારે?’<br /> <br /> ‘હા.’<br /> <br /> અને વિનાયકરાવ તરત જ ભૈયાના પગમાં પડયો!<br /> <br /> ‘અરે, અરે! રાવસાહેબ, આ શું?’<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! અહીંથી પરભાર્યા કાલે મારે ઘેર આવજો. મને તમારા છોકરા જેવો માની ત્યાં રહેજો.’<br /> <br /> ‘અરે રાવસાહેબ!’ ભૈયો ફિક્કું હસ્યો, ‘એ તમારી ઉદારતા છે; પણ હું તો આટલામાં જ આ જમીન પાસે રહીશ.’<br /> <br /> વિનાયકરાવે ધાર્યું કે બીજે દિવસે ભૈયાદાદાને બરાબર સમજાવીશું. બંને ઉઠયા ત્યારે ભૈયો આંખમાં આંસુ સહિત વિનાયકરાવને ભેટી પડયો. બિલાડીનાં બે-ત્રણ બચ્ચાં તો એના વૃદ્ધ શરીર પર અટવાતાં જ હતાં.<br /> <br /> ‘રાવસાહેબ! આ તમને સોંપું છું હો!’ વૃદ્ધ એટલું જ બોલી શક્યો ને બંને છુટા પડયા.<br /> <br /> બીજે દિવસે સવારમાં દિવસ ન ઊગે ત્યાં તો વિનાયકરાવ આવ્યો હતો. પાની પણ બકરી દોહી લેવા હાજર થઈ હતી. વિનાયકરાવ ઓટલા ઉપર બેઠો, કારણ કે ભૈયો હજી બહાર આવ્યો ન હતો. અંતે થાકીને પાનીએ બારણું તો ખુલ્લું જ હતું.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! એ ભૈયાદાદા!’ કણબીની છોકરીનો માયાળુ સ્વર એકાંત સીમમાં સ્પષ્ટ અસર કરતો રણકી રહ્યો.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! ચાલો ચાલો, ટીલડી દોઉં છું.’<br /> <br /> પણ ભૈયાદાદાએ જવાબ આપ્યો નહિ.<br /> <br /> પાની વધારે મોટે સાદે બોલી, ‘અને આ તમારી દિવાળીની લાપસી, દાદા!’<br /> <br /> હવે વિનાયકરાવ ઉઠીને ત્યાં આવ્યો. ઝુંપડામાં અડગ ને અક્કડ વૃદ્ધ ભૈયાદાદા ઓઢીને નિરાંતે ઉંઘતા હતા. એના શરીરને ઘસીને બિલાડીનાં બચ્ચાં ખેલી રહ્યાં હતાં ને બકરીનાં બચ્ચાં છેક એની પથારી પાસે બેસી કરુણ સ્વરથી બેં બેં કરતાં હતાં...<br /> <br /> વિનાયકરાવની આંખમાં આંસુ આવ્યાં ને તે અંદર ગયો.<br /> <br /> પાની દાદાના શરીરને હલાવી હસતી હતી. અબઘડી ભૈયાદાદા ‘ઉભી રહેજે પકડું.’ કહેતા ઉઠશે એવા વિનોદની આશાથી છોકરી આનંદમાં હસતી હતી. વિનાયકે પાસે જઈ શરીર હલાવ્યું ને મોટેથી બૂમ પાડી, ‘ભૈયાદાદા!’<br /> <br /> ઝુંપડીમાંથી કોઈ ન કાઢે માટે ભૈયાદાદા અડગ સુતા રહ્યા.<br /> <br /> વિનાયકરાવનો સાદ ફાટી ગયો ને તેની આંખમાંથી આંસુ ખરવા લાગ્યાં. તે પાની તરફ ફરીને બોલ્યો:<br /> <br /> ‘પાની! બેટા! ભૈયાદાદા બોલશે નહિ.’<br /> <br /> અને માની શકાય કે ન માની શકાય, પણ એ નાની છોકરીએ ભૈયાદાદાના શરીર પાસે જે રુદન કર્યું છે તે હજી જ્યારે સાંભરે છે ત્યારે મારા જીવનમાં વીજળીના જેવા આંચકા લાગે છે. અનંત સમય ને અગાધ આકાશ ભેદી એ સ્વર ફરી ફરી અથડાયા કરશે.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> <br /> ભૈયાદાદાની વાડીમાં હવે ક્યારે ય એવી સ્વચ્છતા રહેતી નથી. હોલા બેસતા, ચકલીઓ બોલતી, ને કોયલ વાડ ને વેલાની અંદર ચાલી જતી એવી સૃષ્ટિ હવે ત્યાં નથી. કામ કરનાર આત્માને બદલે કામ કરનાર શરીર ત્યાં છે. વીસમી સદી કાવ્યમય જીવનને-આદર્શ કામ કરનારને-શું કરે? સંસ્થા વ્યક્તિના ખાનગી ભવ્ય જીવનને શું કરે? યંત્રવાદ નિયમિત જડત્વને બદલે રસમય ચૈતન્યને શું કરે? આ યંત્રવાદમાં એક વખત જગત પણ યંત્ર જેવું જ બની રહેશે.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AD%E0%AB%88%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=110588 2026-05-06T10:44:54Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|ભૈયાદાદા | ધૂમકેતુ}}<br /> {{Poem2Open}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/c/c4/Bhaiyadada-Dumketu.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> ભૈયાદાદા • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: બિજલ વ્યાસ<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> <br /> રંગપુરના નાના સ્ટેશન પર ત્રણ માણસો અધિકારીના જેવી તોછડી ઢબથી ઉભા હતા. દૂરથી આવેલા ગામડિયાઓ, પરગામના ઉતારુઓ અને પ્રથમ જ ગાડીમાં મુસાફરી કરવા આવેલી કેટલીક સ્ત્રીઓ, સૌમાં તરી નીકળે એવા આ ત્રણ ગૃહસ્થો તરફ વારંવાર જોઈને કૈંક છાની વાતો કરી લેતાં હતાં.<br /> <br /> ‘પણ એ જગ્યાએ સાંધાવાળો કોણ છે?’ પોતાની સાહેબશાઈ ટોપી હાથમાં ફેરવતાં ફેરવતાં એક જુવાને પ્રશ્ન કર્યો. એની પ્રશ્ન કરવાની ઢબથી એમ લાગતું હતું કે તે સૌમાં વડો હતો.<br /> <br /> લાંબા સુકાઈ ગએલા મોંવાળા એક પ્રૌઢ માણસે વિનયથી જવાબ આપ્યો: <br /> <br /> ‘સાહેબ! ત્યાં પચ્ચીસ વર્ષથી એક જ માણસ રહે છે.’<br /> <br /> ‘પચીસ વર્ષ!’<br /> <br /> ત્રીજો માણસ, જે ન કારકુન કે ન અધિકારી જેવો – વચ્ચેની સ્થિતિનો લાગતો હતો તેણે મોં મલકાવી હા પાડી.<br /> <br /> ‘અને એ માણસ પાસેથી તમે નિયમિત કામની આશા રાખો છો?’ જુવાન અધિકારીએ પોતાની નેતરની સોટી જમીન સાથે ભરાવીને વાંકી વાળતાં કહ્યું.<br /> <br /> બન્નેમાંથી કોઈએ જવાબ આપ્યો નહિ. અંતે પેલો કારકુન જેવો બોલ્યો: ‘સાહેબ, વૃદ્ધ માણસ છે. આજ પચીસ વર્ષે ક્યાં જાય? આપણે જ નિભાવ્યે છૂટકો.’<br /> <br /> જુવાન અધિકારીના હોઠ સખ્તાઈમાં જરા દબાયા. સોટીથી એક કાંકરો આઘે ઉડાડી તે બોલ્યો: ‘આપણે માણસ સાથે કામ નથી, કામ સાથે કામ છે. ક્યાં જાય એ જોવાનું એને રહ્યું; કેવું કામ કરે છે એટલું જ આપણે જોવાનું છે.’<br /> <br /> કારકુનનો લાંબો અને નિસ્તેજ ચહેરો જરા વધારે નિસ્તેજ બન્યો. એનું હૃદય કંઈક નિખાલસ હતું. પંદર વર્ષનો હતો ત્યારથી તે કારકુન રહ્યો હતો. તેણે કાળાંધોળાં કરીને તો નહિ પણ અનેક અધિકારીઓની નીચે અનેક સ્વભાવ રાખીને શિરસ્તેદારી મેળવી હતી. એટલે એનામાં પોતાનું તેજ કે પ્રભાવ તો ન હતાં, છતાં સારો સ્વભાવ હોવાથી સારું કરવા તરફ વલણ રહેતું. સાહેબના હોઠની સખ્તાઈ જોઈ એ વધારે નરમાશથી બોલ્યો: ‘ભૈયો બદ્રીનાથ ત્યાં પચીસ વર્ષથી નોકરી કરે છે.’<br /> <br /> ‘એની ઉંમર કેટલી છે?’<br /> <br /> ‘હશે આશરે સત્તાવન-અઠ્ઠાવન.’<br /> <br /> ‘ત્યારે એ કામને માટે નાલાયક છે!’ સાહેબે ફેંસલો આપ્યો. સાહેબના મગજમાં અત્યારે અધિકારીનું તોફાન પણ છે, એ ચતુર શિરસ્તેદાર સમજી ગયો, અને તેથી બીજી વખત સમજાવાશે એમ વિચારી તે શાંત રહ્યો.<br /> <br /> એવું બન્યું હતું કે રંગપુરના સ્ટેશનથી આશરે બે-એક માઈલ દૂર રેલવેની સડક જાહેર સડકને કાપીને જતી હતી એટલા માટે એ ક્રૉસિંગ આગળ રેલવે સત્તાવાળાઓએ એક ઓરડી બાંધી ત્યાં એક માણસ રાખ્યો હતો. બદ્રીનાથ ભૈયો આજે પચીસ વર્ષ થયાં, એના એ જડ જબરદસ્ત લાકડાને ગાડી આવવાને વખતે આડું ઠસાવતો અને ગાડી જાય એટલે ઊભું કરતો. થોડા વખત પહેલાં એની સરતચૂકથી એક અકસ્માત થતો રહી ગયો હતો. રંગપુરના સ્ટેશન પર ટ્રાફિક સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ, ટ્રાફિક ઇન્સ્પેક્ટર અને શિરસ્તેદાર આજે એ જ વાત કરી રહ્યા હતા.<br /> <br /> એટલામાં સ્ટેશન પર ગાડી આવી, ને સાહેબ પોતાના ડબ્બામાં ગોઠવાઈને બેઠા. બેસતાં બેસતાં પણ એના તુંડમિજાજી સ્વભાવને આનંદ આવતો હોય તેમ વારંવાર કારકુન સાથે એની એ વાત કરતા હતા: ‘એ જગ્યાએ કોઈ અનુભવી અથવા છેવટે ચપળ માણસ નીમવો પડશે.’<br /> <br /> તેના છેલ્લા શબ્દો ગાડીની સીટીમાં ડૂબી ગયા. બન્ને નીચલા અધિકારીઓએ સલામ કરી, ને ગાડી રવાના થઈ ગઈ.<br /> <br /> શિરસ્તેદાર વિનાયકરાવ હંમેશાં ગામની એ સડકે બે-ત્રણ માઈલ ફરવા જતો. એની રૂપાના હાથાવાળી લાકડી, જૂનો જાળવી રાખેલો રેશમી દુપટ્ટો, દક્ષિણી પાઘડી, ને ચંપલ આ રસ્તા પર છેલ્લાં દસ વર્ષ થયાં નિયમિત મુસાફરી કરતાં. બદ્રીનાથની ઓરડીએ જઈ તે બે ઘડી બેસે ને રાવસાહેબને આવેલા જોઈ ભૈયો પણ પોતાની નાનીશી વાડીમાંથી બહાર નીકળી ઠંડું પાણી ભરી મૂકે, પછી બન્ને પરદેશીઓ સુખદુઃખની વાતો કરે ને એમ હંમેશાં સાંજ વીતી જાય.<br /> <br /> આજે પણ સાંજે વિનાયકરાવનાં મંદ પગલાં એ તરફ વળતાં હતાં. ધીમે ધીમે ત્યાં પહોંચ્યો ને ભૈયાને ન જોઈ, કંઈક આશ્ચર્ય પામી, પોતાના હંમેશના ઓટલા પર બેઠો. ઊંડો વિચાર કરતો એ ભૈયાની સુંદર કૃતિ જોઈ રહ્યો હતો – ભૈયાએ પોતાની ઓરડીની પાછળ વાડા જેવું કરી એમાં ગલગોટા, કરેણ, કેળ ને પપૈયાં વાવ્યાં હતાં. એક કારેલીનો ને એક વાલોળનો એમ બે માંડવા પણ બનાવ્યા હતા. ઓરડીના બારણા પાસે થોડાક મરચીના રોપ, અજમો, કોથમીર ને તુલસીના ક્યારા હતા, અને આગળના ભાગમાં બે-ચાર નાનાં નાનાં ઝાડવાં પર ફૂલવેલીની જુદી જુદી જાત ચડાવી માંડવા જેવું કરી લીધું હતું. એની ચારે તરફ થોડાક વાંસ ખોસી ખપાટો બાંધી લઈ ભીંત બનાવી હતી અને નીચે જમીન પર ધોળી ફૂલ જેવી સ્વચ્છ ગાર કરી હતી. ભૈયાની એક બકરી આમાં બંધાતી હતી. વિનાયકરાવ, ભૈયાનું ઘર અને તેનું કલાવિધાન જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> એટલામાં ભૈયાના ઘરમાંથી એક આઠ-દશ વર્ષની છોકરી બહાર નીકળી. વિનાયકરાવને જોઈને એકદમ પાછી અંદર ગઈ ને ભૈયાને કહ્યું: ‘ભૈયાદાદા! બહાર તો કોઈક બેઠું છે!’<br /> <br /> ‘કોણ છે?’ કહી ભૈયો બહાર આવ્યો.<br /> <br /> આજે આઠેક દિવસ થયાં તે જરાક અસ્વસ્થ હતો, તેમજ વિનાયકરાવ પણ એકાદ અઠવાડિયું થયું આ તરફ આવ્યા ન હતા, એટલે વિનાયકરાવ હશે એ ડોસાને યાદ રહ્યું નહિ. બહાર આવતાં જ તેણે વિનાયકરાવને જોયા.<br /> <br /> ‘ઓહો! પાની, છોકરી, આ તો આપણા રાવસાહેબ છે. ઠંડા પાણી લાવો, ચાલો.’ અને ભૈયો પોતાની હંમેશની ઢબથી વિનાયકરાવ પાસે જઈ બેઠો. બિલાડીનાં બે-ત્રણ બચ્ચાં એના વૃદ્ધ શરીરને ઘસાઈ ઘસાઈને ફરવા લાગ્યાં.<br /> <br /> વિનાયકરાવનું જિગર ચિરાઈ રહ્યું હતું. ભૈયાને આ જગ્યા પર કેટલો પ્યાર છે એનો ખરો ખ્યાલ આજે જ તેને આવ્યો. આસપાસ થોરની વાડ હોય, બાવળનું ઝાડ હોય કે બોરડીનો છોડ હોય, પણ દરેકેદરેક ઝાડને એ કલાવિધાનમાં પોતાનો ભાગ આપતું કરી, ભૈયાએ બે ઘડી ઠરી જવાનું મન થાય એવી સુંદર નાનીશી વાડી બનાવી હતી.<br /> <br /> પણ આજે તો તેણે એક નવું દૃશ્ય જોયું. ભૈયાએ વળી, કોઈક વાડીવાળાની છોકરીને પુત્રીના જેવા લાડથી બોલાવી, રાવને આ દૃશ્ય નવીન લાગ્યું, કારણ કે પાનીને આજે જ તેણે જોઈ હતી.<br /> <br /> ‘આ છોકરી કોની, ભૈયાદાદા?’ આજે વિનાયકરાવ ‘ભૈયા’ એમ ન કહી શક્યો.<br /> <br /> ‘આ વાડીવાળાની છે. બિચારી આઠ દિવસ થયાં બકરી દોહી દે છે. ઈશ્વર એનું કલ્યાણ કરે!’<br /> <br /> પાની ઠંડા પાણીનો ચળકતો લોટો લાવી હતી, નાની આઠ-દસ વર્ષની છોકરીની આંખમાં કાજળ એવું સુરેખ આવી રહ્યું હતું કે વિનાયકરાવની દૃષ્ટિ ત્યાં ચોંટી ગઈ.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! હવે જાઉં છું હોં!’<br /> <br /> ‘ટીલાળીને દોહી?’<br /> <br /> ટીલાળી ભૈયાની બકરીનું નામ હતું. ભોળા વૃદ્ધ ભૈયાએ ટીલું જોઈને તેનું નામ ટીલાળી પાડ્યું હતું. એવાં નામ માણસનાં પડતાં હોય તો માણસ પશુ કરતાં સારો લાગે તેમજ ‘શબ્દો યથાર્થાક્ષર:’ થાય.<br /> <br /> ‘હા, ભૈયાદાદા.’<br /> <br /> ‘ઠીક જા. કાલે વહેલી આવજો હો!’<br /> <br /> પાની ચાલી ગઈ, પણ થોડી વાર ન થઈ ત્યાં પાછી ફરી: ‘ભૈયાદાદા! ચાર દિવસ પછી દિવાળી છે. તમારે લાપસી ભરડાવવી નથી?’<br /> <br /> વૃદ્ધ ભૈયો આનંદ પામ્યો. તે મીઠું હસી પડ્યો: ‘મારે વળી લાપસી શી?’<br /> <br /> ‘એમ કંઈ હોય, ભૈયાદાદા! સૌ જમશે-જૂઠશે ને તમે કાંઈ નહિ કરો?’<br /> <br /> વિનાયકરાવે નિ:શ્વાસ મૂક્યો.<br /> <br /> ‘ઠીક લે, થોડાક ઘઉં લેતી જા; પણ બહુ જાડી ભરડતી નહિ, હોં!’<br /> <br /> ‘ના, દાદા! હું તો ઝીણું ભરડું છું.’<br /> <br /> પાની ગઈ. કણબીની એ નાની છોકરી ભૈયાને આટલી મમતાથી ચાહી રહી હતી તે વિનાયકરાવે આજે જ જાણ્યું. એણે ધીમેથી કહ્યું: ‘ભૈયાદાદા! આ નોકરી તમે છોડી દો. હવે અવસ્થા થઈ કહેવાય.’<br /> <br /> ‘હવે મારે કેટલાં વર્ષ કાઢવાં છે?’ ભૈયાએ જવાબ વાળ્યો, ‘બહુ બહુ તો પાંચ.’<br /> <br /> ‘એટલે જ કહું છું કે હવે ભજન કરો!’<br /> <br /> ‘આજ આટલી અવસ્થાએ કોને આશરે જાઉં! છોકરો પ્લેગમાં ગયો; છોકરાની વહુ ભાગી ગઈ. હવે એકનું એક પેટ છે તે ભગવાન દેહ હાંકે ત્યાં સુધી કામ કરવું ને ખાવું.’ બદ્રીનાથે જવાબ વાળ્યો. વિનાયકરાવનું અંત:કરણ ભૈયાના જવાબથી વધારે ને વધારે નરમ બનતું હતું.<br /> <br /> તે જવા ઊઠ્યો. ત્યારે એને ચોક્કસ લાગ્યું કે ભૈયાને એની વાડી પર મા કરતાંયે વધારે પ્રેમ હતો.<br /> <br /> બીજે દિવસે ટ્રાફિક સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ બરાબર નિયમસર ઑફિસમાં હાજર થયા હતા; ને સામે પોતાનું શિર ઝુકાવીને વિનાયકરાવ ઊભો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ રાવ! તમે પેલા ભૈયા બદ્રીનાથની જગ્યાએ કોને ફેરવો છો? મેં જોયું કે એ ડોસો બધો વખત ઝાડવાં નીંદવામાં જ ગાળે છે!’ સાહેબે પોતાની અવલોકનશક્તિથી અજાયબી પમાડવાની શરૂઆત કરી ને વાઘના જેવી તીણી આંખથી તે વિનાયકરાવ તરફ જોઈ રહ્યા.<br /> <br /> રાવના મનમાં ભાંજગડ ચાલતી હતી. એક વખત તેના ખીસામાંથી રાજીનામાનો કાગળ થોડો બહાર પણ દેખાયો; પણ તરત જ એના હાથપગ ધ્રૂજવા લાગ્યા ને તેણે સાહેબ તરફ ઝૂકીને સલામ ભરી.<br /> <br /> ‘વિનાયકરાવ!’ બિલાડી ઉંદરને રમાડે તેમ સાહેબે રમત શરૂ કરી, ‘તમે શું ઠરાવ્યું?’<br /> <br /> વિનાયકરાવે વિચાર કર્યો ને અરધો જુસ્સામાં ને અરધો ગુસ્સામાં બોલ્યો: ‘એ નહિ બને!’<br /> <br /> સાહેબે હોઠ કરડ્યા: ‘હેં!’<br /> <br /> હંમેશની ગુલામી-નિર્બળતા પોતાનું બળ જમાવવા લાગી. રાવના હોશકોશ ઊડી ગયા. પોતે ઉતાવળથી ભૂલ કરી તે સમજી ગયો. ફેરવી તોળવાની કળામાં તે પાવરધો હોવાથી તરત બોલ્યો: ‘સાહેબ! એ તો હું બીજા જ વિચારમાં હતો. ભૈયા બદ્રીનાથની જગ્યાએ કાળુને ગોઠવવો ઠીક પડશે!’<br /> <br /> ‘હા; અને ભૈયાને ચોવીસ કલાકની નોટિસ આપી દો!’<br /> <br /> ‘બહુ સારું!’ શિરસ્તેદાર નમીને સલામ ભરી બહાર ચાલ્યો ગયો.<br /> <br /> તોપણ વિનાયકરાવે વૃદ્ધ ભૈયાને કંઈક મદદ કરી. બીજે દિવસે ભૈયાને સાહેબની હજૂરમાં લાવવા માટે તેણે એક ટપ્પો મોકલ્યો. ડોસો હાજર થયો. સાહેબ પોતાના ઓરડામાં અધિકારીના રુઆબથી એટલા જ અક્કડ બેઠા હતા. ભૈયાને જોતાં જ તે બોલ્યા: ‘તુમ્હારા નામ ભૈયા બદ્રીનાથ?’<br /> <br /> ‘જી હાં, સા’બ!’<br /> <br /> ‘તુમ બડે બૂઢે હો ગયે. સરકાર કી ખૂબ નોકરી કી, અબ તો આરામ લીજિયે!’<br /> <br /> ‘જી હાં સા’બ, ધોળાં નોકરીમાં જ આવ્યાં.’<br /> <br /> ‘અચ્છા!’<br /> <br /> ભૈયા તો એવી આશામાં હતો કે સાહેબ લાંબી નોકરી માટે કાંઈક ઇનામ આપવાની ગોઠવણ કરતા હશે. એટલામાં સાહેબે કાગળમાંથી મોં ઊંચું કરી તેના તરફ જોઈ સમાચાર સંભળાવી દીધા: ‘અચ્છા. તુમ વિનાયકરાવકુ મિલો. તુમ્હારા હિસાબ કરને કે લિયે હુકમ દિયા ગયા હૈ, અબ તુમ આરામ લીજિયે!’<br /> <br /> વજ્રપાત થયો હોય તેમ ભૈયો – મૂઢ જેવો સાહેબ સામે ઊભો રહ્યો. પોતાની હદમાં અકસ્માત થતો બચી ગયેલો તે વાત તેને યાદ આવી. સાહેબ એટલા માટે પોતાને બરતરફ કરે છે એ છેવટે સમજાયું. તે ગળગળો બની ગયો, ‘સાહેબ! આજ હવે….’<br /> <br /> સાહેબ બદ્રીનાથ તરફ જોઈ રહ્યો. બદ્રીનાથ એક ડગલું આગળ વધ્યો: ‘સાહેબ! હવે ઘરડેઘડપણ શા માટે ભવ બગાડો છો? આજ હવે મને કોણ સંઘરે?’<br /> <br /> ‘ડોસા! દીકરો છે ને?’<br /> <br /> ‘જી, ના. પ્લેગ….’ બદ્રીનાથ વધારે બોલી શક્યો નહિ. ‘મારું ઝૂંપડું ને ઝાડવાં એ જ છોકરાં છે, હવે છેલ્લાં બે-ચાર વર્ષ ત્યાં ગાળવા દો.’<br /> <br /> ‘એ ફૂલિશ સેન્ટિમેન્ટેલિસ્ટ (મૂર્ખ રોતલ)!’ સાહેબે ડોસાના શબ્દોને માનસશાસ્ત્રમાં જોખી જોયા.<br /> <br /> ‘ઠીક, ઠીક, એ વિશે વિચાર કરશું, જોશું, હમણાં જાઓ.’<br /> <br /> પણ ભૈયો બદ્રીનાથ તો વિનાયકરાવને મળ્યા વિના ધીમે પગલે પોતાને ઝૂંપડે ગયો. જે જમીન સાથે પચીસ વર્ષ બાળકની જેમ તે રમ્યો હતો, તે જમીનને હવે થોડા દિવસ માટે છોડતાં એનું હૃદય ધ્રૂજતું હતું.<br /> <br /> બીજે દિવસે વિનાયકરાવ ફરવા ગયો. બદ્રીનાથની નોકરીનો એ છેલ્લો દિવસ હતો. ભૈયો ઓટલા પર જ વિનાયકરાવની રાહ જોતો હતો.<br /> <br /> ‘કાં? કાય હોઈલ કા?’ એણે વિનાયકરાવને આતુરતાથી પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘નહિ, તુમાલા જાવેં લાગેલ. દૂસરા મનુષ્યયાંચી નેમણૂંક ઝાલી.’<br /> <br /> બદ્રીનાથ ગળગળો થઈ ગયો, પણ હિંમતમાં આવીને બોલ્યો: ‘કાલે સવારે?’<br /> <br /> ‘હા.’<br /> <br /> વિનાયકરાવ તરત જ ભૈયાના પગમાં પડ્યો!<br /> <br /> ‘અરે, અરે! રાવસાહેબ, આ શું?’<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! અહીંથી પરભાર્યા કાલે મારે ઘેર આવજો. મને તમારા છોકરા જેવો માની ત્યાં રહેજો.’<br /> <br /> ‘અરે રાવસાહેબ!’ ભૈયો ફિક્કું હસ્યો. ‘એ તમારી ઉદારતા છે, પણ હું તો આટલામાં જ આ જમીન પાસે રહીશ.’<br /> <br /> વિનાયકરાવે ધાર્યું કે બીજે દિવસે ભૈયાદાદાને બરાબર સમજાવીશું. બંને ઊઠ્યા ત્યારે ભૈયો આંખમાં આંસુ સહિત વિનાયકરાવને ભેટી પડ્યો, બિલાડીનાં બે-ત્રણ બચ્ચાં તો એના વૃદ્ધ શરીર પર અટવાતાં જ હતાં.<br /> <br /> ‘રાવસાહેબ, આ તમને સોંપું છું હો!’ વૃદ્ધ એટલું જ બોલી શક્યો ને બંને છૂટા પડ્યા.<br /> <br /> બીજે દિવસે સવારમાં દિવસ ન ઊગે ત્યાં તો વિનાયકરાવ આવ્યો હતો. પાની પણ બકરી દોહી લેવા હાજર થઈ હતી, વિનાયકરાવ ઓટલા ઉપર બેઠો. કારણ કે ભૈયો હજી બહાર આવ્યો ન હતો. અંતે થાકીને પાનીએ બારણું ખખડાવ્યું. બારણું તો ખુલ્લું જ હતું.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! એ ભૈયાદાદા!’ કણબીની છોકરીનો માયાળુ સ્વર એકાંત સીમમાં સ્પષ્ટ અસર કરતો રણકી રહ્યો.<br /> <br /> ‘ભૈયાદાદા! ચાલો ચાલો, ટીલાળી દોઉં છું.’<br /> <br /> પણ ભૈયાદાદાએ જવાબ આપ્યો નહિ.<br /> <br /> પાની વધારે મોટે સાદે બોલી: ‘અને આ તમારી દિવાળીની લાપસી, દાદા!’<br /> <br /> હવે વિનાયકરાવ ઊઠીને ત્યાં આવ્યો. ઝૂંપડામાં અડગ ને અક્કડ વૃદ્ધ ભૈયાદાદા ઓઢીને નિરાંતે ઊંઘતા હતા. એના શરીરને ઘસીને બિલાડીનાં બચ્ચાં ખેલી રહ્યાં હતાં ને બકરીનાં બચ્ચાં છેક એની પથારી પાસે બેસી કરુણ સ્વરથી બેં…બેં કરતાં હતાં.<br /> <br /> વિનાયકરાવની આંખમાં આંસુ આવ્યાં ને તે અંદર ગયો.<br /> <br /> પાની દાદાના શરીરને હલાવી હસતી હતી. અબઘડી ભૈયાદાદા ‘ઊભી રહેજે પકડું.’ કહેતા ઊઠશે એવા વિનોદની આશાથી છોકરી આનંદમાં હસતી હતી. વિનાયકરાવે પાસે જઈ શરીર હલાવ્યું ને મોટેથી બૂમ પાડી: ‘ભૈયાદાદા!’<br /> <br /> ઝૂંપડીમાંથી કોઈ ન કાઢે માટે ભૈયાદાદા અડગ સૂતા રહ્યા.<br /> <br /> વિનાયકરાવનો સાદ ફાટી ગયો ને તેની આંખમાંથી આંસુ ખરવા લાગ્યાં. તે પાની તરફ ફરીને બોલ્યો:<br /> <br /> ‘પાની! બેટા! ભૈયાદાદા બોલશે નહિ.’<br /> <br /> અને માની શકાય કે ન માની શકાય, પણ એ નાની છોકરીએ ભૈયાદાદાના શરીર પાસે જે રુદન કર્યું છે તે હજી જ્યારે સાંભરે છે ત્યારે મારા જીવનમાં વીજળીના જેવા આંચકા લાગે છે. અનંત સમય ને અગાધ આકાશ ભેદી એ સ્વર ફરી ફરી અથડાયા કરશે.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> <br /> ભૈયાદાદાની વાડીમાં હવે ક્યારેય એવી સ્વચ્છતા રહેતી નથી. હોલા બેસતા, ચકલીઓ બોલતી, ને કોયલ વાડ ને વેલાની અંદર ચાલી જતી એવી સૃષ્ટિ હવે ત્યાં નથી. કામ કરનાર આત્માને બદલે કામ કરનાર શરીર ત્યાં છે. વીસમી સદી કાવ્યમય જીવનને શું કરે? સંસ્થા… વ્યક્તિના ખાનગી ભવ્ય જીવનને શું કરે? યંત્રવાદ નિયમિત જડત્વને બદલે રસમય ચૈતન્યને શું કરે? આ યંત્રવાદમાં એક વખત જગત પણ યંત્ર જેવું જ બની રહેશે.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=Talk:%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=110587 2026-05-06T10:30:12Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%A5%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AB%80_%E0%AA%85%E0%AA%A8%E0%AB%87_%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%97&diff=110586 2026-05-06T10:25:54Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> {{Heading|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/0/0e/REVISED_PRITHVI_ANE_SWARG.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> પૃથ્વી અને સ્વર્ગ • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ક્રિષ્ના વ્યાસ<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> <br /> {{Poem2Open}}<br /> જ્યાં સતલજનાં ઉતાવળાં વેગભર્યાં પાણી હિમાલયની તળેટીનો ભાગ છોડીને પંજાબના મેદાનમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યાં ગગનચુંબી ડુંગરાઓની પરંપરા અને નાખી નજર ન પહોંચે તેવાં લાંબાંલાંબાં મેદાનો એકબીજા સાથે હાથમાં હાથ મિલાવી આજે સૈકાઓ થયાં ઘાટી મૈત્રી સાધી રહ્યાં છે.<br /> <br /> જ્યારે જગત બાલ્યાવસ્થામાં હતું ત્યારે એ મેદાનો પર નિર્ભય અને નિરંકુશ હરણાંઓ લીલોતરી ચરતાં ફર્યા કરતાં; સોનેરી-રૂપેરી વાદળીઓના પડછાયા નીચે ઋષિમુનિની ગાયો ત્યાં ચર્યા કરતી; તેનાં વાછરુ રૂપાળીરૂપાળી નાની ડોકો આમથી તેમ ફેરવીને ચારે તરફ દોડયાં કરતાં; સમિધ લઈને આવતાં ઋષિમુનિનાં સંતાનો જલધિજલના તરંગ જેવા મેઘને ડુંગરાઓ પર ઘૂમતા જોઈ રહેતાં. ચારે તરફ નવો પ્રાણ, અમૃતભર્યું જીવન ને સંતોષભરી જીંદગી ભરચક્ક છલકાતાં.<br /> <br /> ન ગણી શકાય તેટલાં વર્ષો પહેલાં સતલજના કિનારા પર બે સુખી કુટુંબ રહેતાં હતાં. તેમની સાદી ઝુંપડીમાં વેદ અને ઉપનિષદનું તત્ત્વજ્ઞાન, લખ્યા વિનાનું કે બોલ્યા વિનાનું, છાનું છાનું ફેલાયા કરતું હતું.<br /> <br /> એક કુટુંબનો ગુરુ અને વડીલ ગૌતમ હતો. તેની પત્નીનું નામ સુનંદા અને પુત્રીનું નામ સુકેશી. ગૌતમ પાસે સો ગાયો હતી, એક દિવસમાં ખેડી શકાય તેવું નાનું ફળદ્રુપ ખેતર હતું, અને એક દિવસમાં ફરી શકાય તેટલી ગૌચરની જમીન હતી. તેના ખેતરમાં ઝરણાં હતાં ને ગૌચરની જમીનને સત-લજ – શતદ્રુ-પોતે બારે માસ છંટકાવ કરતી.<br /> <br /> બીજું કુટુંબ ગુરુ શતપર્ણના વડીલપણા નીચે હતું. તે કુટુંબમાં ચાર માણસો હતાં. શતપર્ણ પોતે, તેની પત્ની વિશાખા, પુત્ર આરણ્યક અને એક પાળેલો ધર્મપુત્ર સુમેરુ. શતપર્ણની પાસે નવ્વાણુ ગાયો હતી, ચાર માણસને બાર માસ ચાલે તેટલી કમોદ જેમાંથી પાકે એટલી જમીન હતી ને તેની ગાયો ચરાવવા માટે છુટું મેદાન હતું. જંગલનાં ફળફૂલ લાવવા માટે શક્તિ હતી: ફરવા માટે ડુંગરા ને મેદાનો હતાં: ગાવા માટે ખુલ્લું આકાશ ને અખૂટ ધરતી હતાં. હવા, પાણી ને તેજ શરીરને પ્રસન્ન રાખતાં. સત્ય ને અહિંસા આત્માને ઉજાળતાં. બન્ને કુટુંબ સુખી હતાં.<br /> <br /> મન અધિકારી હોય ત્યારે કુદરતનું ભર્યું સૌંદર્ય જીવનનો મર્મ કહી બતાવે છે. ડુંગરાઓ પર આરામ લેવા માટે બેઠેલા સમુદ્રના તરંગ જેવા મેઘને નિહાળતાંનિહાળતાં આરણ્યક, સુકેશી અને સુમેરુ વારંવાર મેદાન પર ફરતાં. તેમની ગાયો છુટી ચર્યા કરતી. ઘણીવાર તેઓ શતદ્રુના નિરંતર વહેતા પ્રવાહને અનિમિષ નેને જોયા કરતાં. ઘાટી વનરાજિમાં બેસીને ઝાડની ડાળીઓમાં સંતાકુકડી રમતાં તેઓ થાકતાં નહિ. આનંદભર્યા તેમના જીવનમાં લોભ કે ક્રોધ, સ્પૃહા કે ઈર્ષ્યા હજી પ્રવેશ કરી શક્યાં ન હતાં. માત્ર કમલપત્રથી ઢંકાએલી સુકેશીની દેહલતા, આરણ્યક સુમેરુનાં દિલમાં ઉષાના નવરંગી આકાશ જેવા કોમળ ભાવો ઉત્પન્ન કરતી. સૌંદર્ય, પછી તે ગમે તેનું હોય,– મેઘાચ્છાદિત હિમાદ્રિનાં સોનેરી શિખરોનું કે પાનથી ઘેરાએલ ચંપાના ફૂલનું કે ગુલાબકળી પર પડેલ મોતીના જેવા જલબિન્દુનું કે નવકુસુમ જેવી જુવાનીનું,- પણ સૌંદર્ય એ ભાવના છે, કલ્પના છે; વસ્તુ નથી માટે અસ્પૃશ્ય અને અત્યંત પવિત્ર છે; એવાએવા વિચારના પ્રવાહ નીચે સતલજના મેદાન પર ત્રણે જણાં ફર્યા કરતાં.<br /> <br /> આસપાસ જે ગામડાંઓ વસ્યાં હતાં ત્યાં બધે જ આવી વ્યવસ્થા હતી. જે કુટુંબમાં કમોદ વધારે પાકતી તે કુટુંબ, બીજા કુટુંબમાં જ્યાં જવ વધારે પાકતા ત્યાંથી કમોદના બદલામાં જવ લાવતું. પાણીના બદલામાં ગાયનું દૂધ મળી શકતું ને દર્ભના બદલામાં નવનીત મળતું. જેને ઘેર માટી વધારે હોય તે બીજાને ઘેર માટીનું પાત્ર મુકીને દૂધનું પાત્ર લઈ આવતું. છોકરાં રમતાંરમતાં જ્યાં થાકી જાય ત્યાં જમી લેતાં. જુવાનો જ્યાં ચાંદની ખીલી હોય ત્યાં બેસતા ને વાતો કરતા સૂઈ રહેતા. ત્યાં આંસુ આનંદનાં પડતાં. નિત્ય ખીલેલાં ફૂલ ઉપર ભમરાઓ ગુંજારવ કરતા. કોઈ ઘરને બારણું ન હતું: કોઈના ઘરને મર્યાદા ન હતી. નીતિની લીટી ઘરની ચારે તરફ બરફના જેવી પ્રકાશ્યા કરતી. આવી રીતે તે આખો પ્રદેશ સુખી ને શાંત હતો. હરીફાઈને કનિષ્ઠ પ્રકારનું અનુકરણ માનવાની ત્યાં પ્રથા હતી. એ પ્રદેશમાં વિવાહને કોઈ જાણતું નહિ; પ્રેમને સૌ પીછાનતાં: અને પ્રેમથી બંધાએલાં યુગલ મૃત્યુથી છુટાં પડતાં નહિ. ત્યાં વિધવાવિવાહનો પ્રશ્ન કોઈ રાજસી પ્રકૃતિના માણસે હજી રજુ કર્યો ન હતો, કારણ કે ત્યાં કોઈ બાલવિધવા થતી નહિ અને મોટી વિધવાઓ બધી પવિત્ર રહેતી. ત્યાં કોઈ વિધુર ન હતો, કારણ કે પ્રેમનું બંધન પુરુષ સ્ત્રી સૌને માન્ય હતું. ત્યાં માણસને મારનાર ડૉક્ટર ન હતા કારણ કે જીવાડનાર કુદરત હતી. ત્યાં ખોટી મોટાઈ, દંભભર્યો વિવેક કે અકારણ ધમાલ ન હતી, વસ્તુના ભાવો ન હતા: વ્યાપાર ન હતો, વ્યવહાર ન હતો: મંદિરો ન હતાં, કથા ન હતી: રાજ ન હતું, રાજા ન હતો: કાયદો ન હતો, યંત્ર ન હતાં: હતો માત્ર પ્રેમ. પ્રેમથી વસ્તુ મળતી ને અપાતી. ધર્મ ખુલ્લા મેદાનમાં ઈશ્વરની પૂજા કરતો. કથા માત્ર અંતરમાં જ ચાલતી, સૌ પોતે પોતાના રાજા હતા. નીતિ એ કાયદો હતો. સત્ય એ મર્યાદા હતી. સદગુણ સૌ ધર્મ માનતા, શૌર્યને યંત્ર સમજતા. એવો એ અદ્ભુત પ્રદેશ પૃથ્વી ઉપર સ્વર્ગ જેવો પ્રકાશતો.<br /> <br /> ઘનશ્યામ વાદળાંઓ હિમાલયને ઘેરીને ઉભાં હતાં. જ્યાં જુઓ ત્યાં અદ્ભુત રંગોની અદ્ભુત મિલાવટ જામી હતી.<br /> <br /> એ વખતે સતલજ પાસેના એક સૌથી ઉંચા ડુંગરા ઉપર આરણ્યક અને સુકેશી બેઠાં હતાં.<br /> <br /> બધાં મેદાનોમાં ઘાસ ઉપર ફૂલની જાજમ પથરાઈ ગઈ હતી. ડુંગરાઓ ધોવાઈ ધોવાઈને પશ્ચાત્તાપ પછી બનેલા હૃદય જેવા નિર્મળ થયા હતા. ઝાડ ઉપર નીલો રંગ પથરાયો હતો. પક્ષીઓ દોડતાં હતાં, મેઘ ઉડતા હતા, કુદરત ખીલી હતી; અને પ્રેમના વિકાસની જે ઋતુ કહી છે તે એ ઋતુ હતી.<br /> <br /> સુકેશીના શરીર ઉપર તેના છુટા વાળ ઊડી રહ્યા હતા. તેણે કમળપત્રથી શરીરનો નીચેનો ભાગ ઢાંક્યો હતો અને ફૂલની ચાદર માથા ઉપર ઓઢી હતી. તેના કાનમાં આરણ્યક ફૂલ પરોવી રહ્યો હતો.<br /> <br /> અચાનક જેમ શરીરમાં વિજળીનો સંચાર થાય તેમ બંનેએ અકથ્ય રોમાંચ અનુભવ્યો.<br /> <br /> પ્રેમની મુંગી ભાષા તેમની આંખોમાંથી બોલતી હોય તેમ ઘડીભર બંને અનિમિષ નેને સામસામે જોઈ રહ્યાં.<br /> <br /> આરણ્યક ફરી તેનું ઉત્તરીય ગોઠવવામાં ગુંથાયો. આ વખતે નીલા મેઘ પૃથ્વીને ચુમતા હતા, શિખરો મેઘને સ્પર્શતાં હતાં, વેલીઓ વૃક્ષને વળગી હતી અને વનના મોરલા પાસે ઢળકતી ઢેલો ફરતી હતી.<br /> <br /> એટલામાં સુકેશીની દૃષ્ટિ આરણ્યકના હાથ પર પડી. આરણ્યકે પોતાની મુઠ્ઠીમાં કાંઈક સાચવી રાખ્યું હતું. મંદ હાસ્ય કરીને સુકેશીએ પોતાના કોમળ હાથથી આરણ્યકની મુઠ્ઠી ઉઘાડી.<br /> <br /> જેમ વાદળમાંથી ઢંકાએલી ચંદ્રની કાન્તિ વાદળું દૂર થતાં શોભી રહે, તેમ મુઠ્ઠી ખુલતાં જ ઇન્દ્રનીલમણિની હરિયાળી કાન્તિથી આસપાસની જમીન પ્રકાશી રહી.<br /> <br /> ‘આ શું છે આરણ્યક?’ બોલીને સુકેશીએ ઇન્દ્રનીલમણિ પોતાના હાથમાં લીધો.<br /> <br /> ‘આ પથ્થર મને શતદ્રુની ખીણમાંથી મળ્યો છે. નીલાકાશ જેવો એનો ઘેરો શ્યામ રંગ અત્યંત મોહક છે.’<br /> <br /> સુકેશી ઇન્દ્રનીલમણિ તરફ જોઈ રહી. મણિ વધારે ને વધારે સુંદર લાગતો હતો.<br /> <br /> સ્ત્રીને સહજ પ્રેમભર્યા ઉમળકાથી તેણે મણિને પોતાની છાતી ઉપર લગાવ્યો. શ્રીકંઠના લાંછન જેવો તે સુકેશીના સુંદર વક્ષસ્થળને શોભાવી રહ્યો.<br /> <br /> આરણ્યક આ મોહક સૌંદર્ય જોઈ રહ્યો. પોતાની કમળ પત્રથી ઢંકાએલી છાતી પરથી હળવે રહીને સુકેશીએ ફૂલની ચાદર દૂર કરી. પ્રભાતમાં જેમ કમળસંપુટ અર્ધખીલ્યું અર્ધવણખીલ્યું શોભી રહે તેમ સુકેશીનું રસયૌવન શોભી રહ્યું. જેમ ભીના શ્વેત બરફના કટકામાં ઘનશ્યામ મેઘનો રંગ સોંસરવો નીકળીને હિમશકલ અવર્ણ્ય જાંબુડા રંગથી રંગી રહે તેમ એ રસપ્રદેશને ઇન્દ્રનીલમણિએ રંગી દીધો.<br /> <br /> કિંચિત હાસ્ય કરીને સુકેશી આરણ્યક તરફ ફરીને બોલી, ‘આરણ્યક, આ મણિ તો મને શોભે એવો છે.’<br /> <br /> આરણ્યકે અત્યંત પ્રેમથી એ મણિને સુકેશીની ફૂલની ચાદરમાં છુપાવી દીધો.<br /> <br /> ‘એ મણિ તારો જ છે સુકેશી.’<br /> <br /> એ વખતે નીલા મેદાન પર થઈને સુમેરુ ડુંગર ઉપર ચડતો હતો. તે ચડતાંચડતાં થંભી ગયો. સુકેશીના જમણા હાથને ખેંચીને આરણ્યક તેનાં સ્નેહથી નીચા નમતાં નેણ ચુમી રહ્યો હતો.<br /> <br /> સુમેરુ આ જોઈને થંભી ગયો.<br /> <br /> તે વખતે એ મેદાન પર પહેલવહેલી ઈર્ષ્યા ઉદ્ભવી.<br /> <br /> પાસેનો એ ડુંગર મોટા અવાજ સાથે નીચે દડી પડયો! તેના અવાજથી વન ધ્રૂજ્યાં, પક્ષીઓ નાઠાં, પશુઓ દોડયાં અને પર્વતોએ પડઘા આપ્યા. એ અવાજથી સુકેશી અને આરણ્યક જાગી ઉઠયાં, અને તેમની નજરે ડુંગર પરથી પડતો મોટો પથ્થર અને ડુંગર પર ધીમેધીમે ચડતો સુમેરુ બંને દેખાયાં.<br /> <br /> સુમેરુને ત્યારથી ઈર્ષ્યા થઈ છે. તેણે ઘણીઘણી ખીણો ખુંદીને બીજા અનેક લાલપીળા ચળકતા પથ્થર ભેગા કર્યા છે. પોતાની ગાયોની ડોકે તેણે રૂપાળા પથ્થરોની માળા લટકાવી છે. પણ તેમાં ક્યાંય પેલા ઇન્દ્રનીલમણિ જેવો પથ્થર નથી.<br /> <br /> એક દિવસ ગુરુ શતપર્ણ પાસે જઈને સુમેરુએ કહ્યું કે મારે હવે અરણ્યવાસ કરવો છે.<br /> <br /> અત્યંત મધુર અવાજથી ગુરુ બોલ્યા, ‘કેમ બેટા! તને શાથી એકાંતવાસ પ્રિય બન્યો છે?’ સુમેરુએ કચવાતાં ઉત્તર આપ્યો,‘સુંદર પ્રભાત જેવી સુકેશી આરણ્યક સાથે ફરે છે.’<br /> <br /> ગુરુએ કિંચિત હસીને ઉત્તર આપ્યો, ‘જે પ્રદેશમાં મનુષ્યો પ્રેમની ઈર્ષ્યા કરે છે, યોગ્ય યુગલને ઇર્ષ્યાથી જુએ છે, ત્યાં નર્કની ગંધ પ્રગટ થાય છે; ત્યાં યૌવનમાં રસને બદલે વિકાર પ્રગટે છે; ત્યાં પવિત્ર પ્રેમની સૃષ્ટિને બદલે વિલાસની બદબો છુટે છે. હે પુત્ર! તું પણ તારી કોઈ યોગ્ય સહધર્મચારિણી શોધીને સુખી થા.’<br /> <br /> ‘ગુરુદેવ! હું સુકેશીને જ મેળવીશ. આરણ્યકે તેને એક ઇન્દ્રનીલમણિ આપ્યો છે, હું તેને દસ આપીશ.’<br /> <br /> ગુરુદેવ નિ:શ્વાસ નાખીને બોલ્યા, ‘ત્યારે આ પ્રદેશની સ્વર્ગીય અવસ્થા હવે ભુંસાઈ જશે.’<br /> <br /> વેરના પડઘા જેવું નિષ્ઠુર હસીને સુમેરુ ચાલ્યો ગયો અને એકલો જુદો વાસ કરીને રહ્યો.<br /> <br /> સુમેરુના એકાંતવાસ પાસે પણ અનેક સ્ત્રીઓ રંગીન પથ્થર લેવા જાય છે. કમળપત્ર જેવા કિંચિત લાલ પથ્થર, વિષ્ણુના ઉત્તરીય જેવા મીઠા પીળા રંગના પથ્થર, અને ઘેરાં ગંભીર જળ જેવા નીલા પથ્થર સુમેરુ પાસેથી જ મળે છે. તેના બદલામાં ગાયો, જવ, કમોદ, નવનીત અને દુધ તેને ત્યાં ચાલ્યાં આવે છે. ત્યાંની સુંદરીઓ હવે કમળપત્રના દાંડાથી કાન પુરવાને બદલે લાલ પથ્થરને લટકાવવાનો શોખ ધરાવે છે. સૌ એ શોખને પુરવા પરાધીન બન્યાં છે. સુમેરુએ ત્યાં નવો કાયદો ચલાવ્યો અને જાણ્યેઅજાણ્યે સૌ તેની સત્તા તળે આવ્યાં. આજ દિવસ સુધી સૌસૌની જરૂરિયાત પ્રમાણે વસ્તુઓ આપલે કરતા. દરેક વસ્તુ સરખી કિંમતની હતી ને બધી સરખી ઉપયોગી હતી. પણ સુમેરુએ પથ્થરના રંગ અને સૌંદર્ય પરથી દરેક પથ્થરની જુદીજુદી કિંમત આંકી. સુમેરુ પાસે ઘણી વસ્તુઓ આવી પડી ને જેમને જરૂર હતી તેઓ વસ્તુ વિના રખડવા લાગ્યાં.<br /> <br /> એક વખત એક જુવાન માણસ સુમેરુ પાસે આવ્યો. તેણે સુમેરુને જવ આપ્યા અને નવનીત માગ્યું. સુમેરુએ જવાબ આપ્યો કે હું જવને બદલે નવનીત નહિ આપું. મારે બેમાંથી એક્કેની જરૂર નથી. પેલા જુવાને કહ્યું કે ત્યારે મારે જરૂર છે માટે તમારે આપવું જોઈએ.<br /> <br /> ‘પણ એ તો મારું છે તે કેમ અપાય?’ સુમેરુ આ શબ્દ બોલ્યો ત્યારે સુસવાટ કરતો પવન દેવદારનાં વન સોંસરો નીકળી ગયો.<br /> <br /> આ પ્રદેશમાં આ શબ્દ અને આ વિચાર નવો હતો.<br /> <br /> ‘ત્યારે એ ચીજનો ઉપયોગ શો?’ પેલા જુવાને પૂછ્યું.<br /> <br /> ખડખડ હસીને સુમેરુએ જવાબ વાળ્યો, ‘સત્તા મેળવવી તે.’<br /> <br /> ફરી વન ધ્રૂજ્યાં. આ નવા વિચાર પૃથ્વીને અપવિત્ર કરતા હતા.<br /> <br /> ‘સત્તા એટલે શું?’ ભોળા જુવાને પ્રશ્ન કર્યો. તે વખતે બીજી દિશામાંથી અનેક સ્ત્રીઓ અને પુરુષો સુમેરુના એકાંતવાસ તરફ આવતાં દેખાયાં. કેટલાંક ગાયો લઈને, કોઈ જવ લઈને, કોઈ કમળ અને કંદ લઈને, અને ઘણાં તો નવનીત, દુધ અને માટી લઈને આવતાં દેખાયાં. સુમેરુ તેના તરફ જોઈ રહ્યો અને પછી પેલા ભોળા જુવાન તરફ ફરીને ગર્વથી બોલ્યો, ‘જો આનું નામ સત્તા. કેટલાં માણસો આ તરફ આવે છે?’<br /> <br /> આખું ટોળું સુમેરુ પાસે દોડી આવ્યું. કેટલાંક બૂમ પાડતાં હતાં કે અમને લાલ પથ્થર આપો. કેટલાંકે આસમાની પથ્થર પર નજર ઠેરવી હતી. કોઈકને પીળા પથ્થરનો મોહ હતો. સત્તાધીશની ઢબથી સુમેરુએ બધાને કહ્યું, ‘સૌ શાંત રહો!’<br /> <br /> ટોળામાં એકદમ શાંતિ ફેલાઈ ગઈ.<br /> <br /> સુમેરુએ કેટલાક ધોળા અને પીળા કટકા કાઢ્યા. સૂર્યનાં કિરણ નીચે તેઓ પ્રકાશવા લાગ્યા.<br /> <br /> ‘એ શું છે? એ શું છે? અમને એવા કટકા આપો.’ આખા ટોળામાંથી સૌ બોલવા લાગ્યાં. એક કટકાને ઉપાડીને સુમેરુ બોલ્યો, ‘આનું નામ સુવર્ણ, અને આ ધોળો કટકો તે રજત.’<br /> <br /> ‘અમને સુવર્ણ આપો.’<br /> <br /> ‘અમને રજત આપો.’<br /> <br /> ‘અમને બંને આપો.’<br /> <br /> ‘શાંતિ રાખો!’ ફરી સુમેરુ બોલ્યો અને આખું ટોળું શાંત થઈ ગયું.<br /> <br /> ‘સુવર્ણ કોનેકોને જોઈએ છે?’<br /> <br /> ‘મને’ અને ‘અમને’ના અવાજથી વાતાવરણ ભરાઈ ગયું. સુમેરુ સંતોષથી હસવા લાગ્યો. ‘ત્યારે જુઓ આ પાત્ર; આવાં સો પાત્ર જવથી ભરી આપશે તેને આટલું સુવર્ણ મળશે.’ સુમેરુએ એક માટીનું પાત્ર લઈને ક્રિયા સમજાવી.<br /> <br /> સૌ બાઘામંડળ માફક ઉભાં રહ્યાં અને પછી જેની પાસે દૂધ હતું તેણે દૂધ આગળ ધર્યું: ‘પણ આ દૂધ છે તેનું?’<br /> <br /> સુમેરુએ માટીના નવા પાત્રથી દૂધ ભરવા માંડયું. રજત અને સુવર્ણના કટકા સૌ લેવા લાગ્યા, અંદરઅંદર જોવા લાગ્યા; અરસપરસ દેખાડવા લાગ્યા.<br /> <br /> છેટેથી આરણ્યક અને સુકેશી આવતાં હતાં. આખા ટોળામાં સુમેરુ સ્વામી જેવો શોભી રહ્યો હતો. તે પેલા ભોળા જુવાન તરફ ફર્યો: ‘જુવાન માણસ! તારે મારા દાસ થવું છે?’<br /> <br /> ‘દાસ શું?’<br /> <br /> ‘સત્તા એટલે શું એ તેં જોયું?’<br /> <br /> ‘હા.’<br /> <br /> ‘ત્યારે દાસ એટલે શું તે હવે જો; આ બધું એક તરફ મુક. પથ્થર સરખા ગોઠવ, પણે કમળપત્રો ગોઠવી દે. પેલી જગ્યાએ દર્ભાસન નાખી દે.’<br /> <br /> ભોળો જુવાન તે પ્રમાણે કરવા ગયો.<br /> <br /> સુમેરુ ટોળા તરફ ફર્યો,‘તમને યાદ રહી જાય માટે બોલો: સો પાત્ર જવનાં બરાબર ત્રણ સુવર્ણના કટકા.’ આખું ટોળું એક સાદે બોલી ઉઠયું, ‘સો પાત્ર જવનાં બરાબર ત્રણ સુવર્ણના કટકા!’<br /> <br /> ‘દોઢસો ઘડા દૂધના બરાબર દસ રજતના કટકા.’ અને એવા ઘોંઘાટથી હિમાલયનાં વન ગાજવા લાગ્યાં.<br /> <br /> ‘પાંચસો ગાયનો એક ઇન્દ્રનીલમણિ.’ એના પડઘાથી પણ પહાડ છવાયા.<br /> <br /> ‘દસ ઇન્દ્રનીલમણિની એક સ્ત્રી.’ એ વખતે સુકેશી ને આરણ્યક ત્યાંથી પસાર થતાં જરા થોભ્યાં. ટોળાએ સુમેરુને પ્રત્યુત્તર વાળ્યો: ‘દસ ઇન્દ્રનીલમણિની એક સ્ત્રી.’<br /> <br /> અત્યંત ખિન્ન હૃદયથી એ યુગલ ત્યાંથી ચાલ્યું ગયું.<br /> <br /> સુમેરુને આખી રાત્રિ નિદ્રા આવી નહિ. તેની પાસે અખૂટ સમૃદ્ધિ હતી, એક દાસ પણ હતો અને બીજા અનેક થવાની તૈયારીમાં હતા; છતાં તે આજે સુખે સુતો નહિ. નીલોત્પલ જેવાં સુકેશીનાં નયન તેને વારંવાર યાદ આવતાં હતાં.<br /> <br /> તે પોતાના અતિ મૂલ્યવાન પથરાઓ લઈને સવારે આરણ્યકને ત્યાં ગયો.<br /> <br /> પ્રભાતનો સૂર્ય કમળપત્ર પર પડેલાં જળબિંદુનો સોનાનો મુગટ રચી રહ્યો હતો, ખુલતા ફૂલગુલાબી રંગનાં કમળો જરાક પોપચાં ઉઘાડીને પ્રભાતને નીરખતાં હતાં ને સુકેશી ત્યાં જળપાત્ર લઈને ઊભી હતી. છેટેનાં મેદાનમાં સારસ ફરતાં હતાં.<br /> <br /> પોતાના મહામૂલ્યવાન પથરાઓ સુમેરુએ સુકેશીને ચરણે ધર્યા. સરોવરથી પાણી ભરીને પાછી ફરતી સુકેશી ઘડીભર ત્યાં થંભી. વન એને જોવા થંભ્યાં હતાં, ને સુમેરુ અત્યંત તૃષ્ણાથી એને નિહાળી રહ્યો હતો.<br /> <br /> ‘સુંદરી!’ તે બોલ્યો. તેના શબ્દમાં વિહ્વળતા હતી અને નસેનસમાં ઘેન હતું: ‘સુંદરી! હું તારી પાછળ આવ્યો છું. ઇન્દ્રનીલમણિ કરતાં પણ વધારે મૂલ્યવાન અસંખ્ય પથરાઓ હું તારે માટે લાવ્યો છું. હું તને એમનો હાર કરી આપીશ.’<br /> <br /> ‘સુમેરુ!’ સુકેશીએ જવાબ વાળ્યો, ‘પ્રેમને તેં કદિ જોયો છે?’<br /> <br /> અવાક્ બનીને તે ઊભો રહ્યો. સુકેશીના પ્રલય જેવા હોઠ પર સ્મિત ફરક્યું. તેણે ફરી પૂછ્યું, ‘પ્રેમને તેં જોયો છે?’<br /> <br /> ‘ના.’<br /> <br /> ‘ત્યારે જો આનું નામ પ્રેમ: જેને તું સંખ્યાથી કે માપથી માપી શકે નહિ, સત્તા અને વૈભવથી ખરીદી શકે નહિ; જે અપ્રમેય છે ને અજેય છે.’<br /> <br /> પોતે પેલા ભોળા માણસને સમજાવ્યું કે જો આનું નામ સત્તા, એનો જ પ્રતિધ્વનિ સંભળાતો હોય તેમ સુમેરુના કાનમાં શબ્દો ગુંજી રહ્યા, ‘જો આનું નામ પ્રેમ.’<br /> <br /> ‘અને જો એ ક્યાંથી જન્મે છે તે.’ સુકેશીએ સામેના દૃશ્ય તરફ આંગળી કરી. સુમેરુ એ તરફ જોઈ રહ્યો.<br /> <br /> ખીલતા કમળના રંગથી પાણી છવાયું હતું; મેદાનોમાં મયૂરની કળા હતી; સારસબેલડી ધીમી હલકતી ચાલે ફરી રહી હતી; વૃક્ષો, પશુઓ ને વેલીઓ બધાંના ઉપર સૌમ્ય તેજ ફેલાઈ રહ્યું હતું.<br /> <br /> ‘જો આ પ્રેમની સૃષ્ટિ!’ એટલું બોલી સુકેશી ચાલી ગઈ.<br /> <br /> સંધ્યાના સૂર્યે રંગો પૂર્યા હતા. આરણ્યક ને સુકેશી નીલાં હરિયાળાં મેદાનો વટાવી દૂરદૂરના ડુંગરાઓ પર નજર રાખી ચાલ્યાં જતાં હતાં. તેમનું આ ગામમાંથી છેલ્લું પ્રયાણ હતું. સુમેરુએ સુકેશીની આશા છોડી હતી. પણ વિષય જાય ને વિષયનો રસ રહી જાય તેમ તેની તૃષ્ણા ગઈ હતી ને તૃષ્ણાના કાંટા રહ્યા હતા. સુકેશી ને આરણ્યકને જતાં જોઈ તે તેમની પાસે આવ્યો.<br /> <br /> ‘તમે ક્યાં જાઓ છો?’ તેણે પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘જ્યાં પ્રેમની સૃષ્ટિ છે ત્યાં. જો પેલાં દૂરદૂર સોનેરી રસે રંગેલાં હિમાદ્રિનાં શિખરોની પેલી મેર.’<br /> <br /> ‘અને અહીં-’<br /> <br /> ‘અને અહીં શું! અહીં હવે પૃથ્વી રસ નહિ મુકે, મનુષ્યો નિર્ભય નહિ રહે, કુદરત કળા નહિ ખીલવે.’<br /> <br /> ધ્રૂજતાં ધ્રૂજતાં સુમેરુએ પૂછ્યું, ‘એમ કેમ?’<br /> <br /> ‘જ્યાં કામ મપાય ત્યાંથી કળા જાય, વસ્તુ મપાય ત્યાંથી વૈભવ જાય, મનુષ્ય મપાય ત્યાંથી સ્વર્ગ જાય. તેં પૈસા ઉત્પન્ન કર્યા, હવે મનુષ્યોમાંથી પ્રેમ જશે. સાચા પ્રેમને મનુષ્યો ખરીદીની વસ્તુ માનશે. હવે આ જમીનમાં એવું વાતાવરણ આવશે કે મનુષ્યો પ્રેમને નહિ પણ વૈભવને, વિલાસને, વગને, મોટાઈને, સામાજિક મહત્તાને પ્રધાનપદ આપશે. હવે કોઈ પ્રેમ ખાતર નહિ પરણે. આ જમીનમાંથી પ્રેમની ઋતુ જશે. અષાઢી મેઘ પ્રેમ નહિ પ્રગટાવે; વિરહ અને વિરહનાં આંસુ નહિ હોય; સાચું શૌર્ય નહિ હોય; કામિની અને પિયુ નહિ હોય; ઋતુ નહિ હોય, ઋતુનો રસ નહિ હોય; ઉત્સવ, ઉલ્લાસ, શૃંગાર, તેજ કાંઈ નહિ હોય. જીવન નીરસ બનશે; કામના રસને બદલે યંત્રની નિયમિતતા હશે; ઉદારતા બેવકુફાઈ મનાશે; આતિથ્ય ગાંડપણ ગણાશે; પ્રેમ સગવડતા લેખાશે; પ્રજા બોજો મનાશે; શૃંગાર વિલા મનાશે; છાની વિકારવૃત્તિ ચતુરાઈમાં ખપશે; અને પ્રેમની સૃષ્ટિ પર જ જગતનું પુનર્વિધાન છે એમ છેક મૂળથી રૂપાંતર કરવાને બદલે માણસો ચારે તરફ થીગડાં મારવાનું શરૂ કરશે.’<br /> <br /> સુમેરુને ચક્કર આવવા માંડયાં.<br /> <br /> ‘આ ક્યારે બનશે? ત્યારે મનુષ્યો કેવાં હશે?’<br /> <br /> ‘ઓ સુમેરુ! તેં જે શરૂ કર્યું છે એ હવે બન્યા જ કરશે. જ્યારે એ સ્થિતિ પરિપક્વ થશે ત્યારે મનુષ્યો સર્પ જેવાં હશે. બોલ્યા વિના બીજાને હણશે અને હણ્યા વિના શાંતિ નહિ પામે.’<br /> <br /> સોનેરી રંગથી ઢંકાતાં હિમાદ્રિનાં અનેક શિખરો પર ગુલાબી રંગની કલગી ફૂટતી હતી.<br /> <br /> આરણ્યક ને સુકેશી તે તરફ, દૂર-દૂર-દૂર ચાલ્યાં ગયાં. આછા અંધકારનો પછેડો પૃથ્વીને વીંટવા લાગ્યો. સુમેરુ ધબ દઈને નીચે બેસી ગયો. તેણે પોતાનું મોં બે હાથથી છુપાવી દીધું.<br /> <br /> ‘ઓ મહાન પિતા!’ તેનાથી છેવટે આર્ત સ્વરે બોલાઈ જવાયું, ‘સ્વર્ગ જેવી આ પૃથ્વી આટલી બધી જડ બની જશે, અને તે માત્ર મારા દોષથી? તો હવે આ નવા વિચારો શી રીતે નાશ પામે?-’<br /> <br /> અને ચારે તરફનાં અંધારાં બોલતાં હોય તેમ લાગ્યું, ‘ફેલાએલા ખોટા વિચારોના ડાઘ પૃથ્વી પરથી નાબુદ કરવા માટે સ્વાર્પણનાં ઉનાંઉનાં લોહીનું ખમીર જોઈએ.’<br /> <br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=110583 2026-05-06T06:58:01Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>{{BookCover<br /> |cover_image = File:Nibandh_Sampada_Title.jpg<br /> |title = ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા<br /> |editor = મણિલાલ હ. પટેલ<br /> }}<br /> &lt;center&gt;[https://ekatraaudiostories.glide.page/'''વાર્તા સાંભળવા અહીં ક્લિક કરો''']&lt;/center&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible tablecenter&quot; <br /> |+ class=&quot;nowrap&quot; | '''ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા — અનુક્રમણિકા'''<br /> ! વાર્તાકાર !! વાર્તાનું શીર્ષક <br /> |-<br /> | મલયાનિલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> |- <br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> |-<br /> | અશોક હર્ષ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> |-<br /> | પીતાંબર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> |-<br /> |-હીરાલાલ ફોફલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા_પંજરસ્થા|સારિકા પિંજરસ્થા]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> |-<br /> | વસુબહેન ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> |- <br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> |-<br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> |-<br /> | વનુ પાંધી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> |-<br /> | ધીરુબહેન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> |- <br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> |-<br /> | ભગવતીકુમાર શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> |-<br /> | મોહનભાઈ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/છોટુ|છોટુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/કાકાજીની બોધકથા|કાકાજીની બોધકથા]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/ફટફટિયું|ફટફટિયું]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/જામફળિયામાં છોકરી|જામફળિયામાં છોકરી]]<br /> |- <br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> |- <br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> |-<br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> |-<br /> |- જ્યોતિષ જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> |-<br /> | સુધીર દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> |- <br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> |-<br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> |-<br /> | વિભૂત શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> |- <br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> |-<br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> |- <br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> |-<br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> |- <br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> |-<br /> | ધીરેન્દ્ર મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> |-<br /> | વિજય શાસ્ત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> |-<br /> | પુરુરાજ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> |-<br /> | રજનીકુમાર પંડ્યા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> |- <br /> | ચિનુ મોદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> |- <br /> | રમેશ પારેખ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> |-<br /> | અંજલિ ખાંડવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | રમેશ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> |- <br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> |- <br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> |- <br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> |-<br /> | જગદીશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> |-<br /> |- અનિલ વ્યાસ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> |-<br /> | ભૂપેશ અધ્વર્યુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> |- <br /> | મોના પાત્રાવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> |-<br /> | નાઝીર મનસૂરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> |-<br /> | અઝીઝ ટંકારવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> |-<br /> | જિતેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> |-<br /> | પારુલ રાઠોડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> |-<br /> | ભરત નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> |-<br /> |- શિરીષ પંચાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> |- <br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> |- <br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> |-<br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> |-<br /> | નવનીત જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> |-<br /> | બકુલેશ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> |-<br /> | પારુલ કંદર્પ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> |-<br /> | કંદર્પ ર. દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> |-<br /> | રમેશ ર. દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> |-<br /> | પ્રાગજી ભામ્ભી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> |-<br /> | ભૂપેન ખખ્ખર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> |-<br /> | રાજેશ વણકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> |-<br /> | મીનળ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> |-<br /> | પૂજા તત્સત્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> |-<br /> | અશ્વિની બાપટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> |-<br /> | નીતા જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Box<br /> |title = પ્રારંભ<br /> |content = <br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ|‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/પુસ્તક-પરિચય|પુસ્તક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/સંપાદક-પરિચય|સંપાદક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/ભૂમિકા|ભૂમિકા]]<br /> }}<br /> <br /> ===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુનશી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> #જગદીશ પટેલ<br /> ##[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> <br /> [[Category:ટૂંકી વાર્તા]]<br /> [[Category:મણિલાલ હ. પટેલ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE&diff=110582 2026-05-06T06:53:20Z

<p>Khushimistry: /* ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા */</p> <hr /> <div>{{BookCover<br /> |cover_image = File:Nibandh_Sampada_Title.jpg<br /> |title = ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા<br /> |editor = મણિલાલ હ. પટેલ<br /> }}<br /> &lt;center&gt;[https://ekatraaudiostories.glide.page/'''વાર્તા સાંભળવા અહીં ક્લિક કરો''']&lt;/center&gt;<br /> &lt;br&gt;<br /> <br /> {|class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible tablecenter&quot; <br /> |+ class=&quot;nowrap&quot; | '''ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા — અનુક્રમણિકા'''<br /> ! વાર્તાકાર !! વાર્તાનું શીર્ષક <br /> |-<br /> | મલયાનિલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> |-<br /> | કનૈયાલાલ મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> |-<br /> | ધૂમકેતુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> |- <br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> |-<br /> | રા. વિ. પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> |-<br /> | ઝવેરચંદ મેઘાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> |-<br /> | ઉમાશંકર જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> |-<br /> | સુન્દરમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> |-<br /> | ગુલાબદાસ બ્રોકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> |-<br /> | પન્નાલાલ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> |-<br /> | ઈશ્વર પેટલીકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> |-<br /> | જયંતી દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> |-<br /> | જયંત ખત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> |-<br /> | અશોક હર્ષ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> |-<br /> | પીતાંબર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> |-<br /> |-હીરાલાલ ફોફલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> |-<br /> | ચુનીલાલ મડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> |-<br /> | સુરેશ જોષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા_પંજરસ્થા|સારિકા પિંજરસ્થા]]<br /> |-<br /> | સરોજ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> |-<br /> | ચંદ્રકાન્ત બક્ષી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> |-<br /> | મધુ રાય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> |-<br /> | વસુબહેન ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> |- <br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> |-<br /> | મોહમ્મદ માંકડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> |-<br /> | વનુ પાંધી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> |-<br /> | ધીરુબહેન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> |- <br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> |-<br /> | કુન્દનિકા કાપડિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> |-<br /> | ઇવા ડેવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> |-<br /> | ભગવતીકુમાર શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> |-<br /> | મોહનભાઈ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> |-<br /> | કિશોર જાદવ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> |-<br /> | રાધેશ્યામ શર્મા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> |-<br /> | રઘુવીર ચૌધરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/છોટુ|છોટુ]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/કાકાજીની બોધકથા|કાકાજીની બોધકથા]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/ફટફટિયું|ફટફટિયું]]<br /> |-<br /> | સુમન શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન શાહ/જામફળિયામાં છોકરી|જામફળિયામાં છોકરી]]<br /> |- <br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> |-<br /> | રાવજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> |- <br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> |-<br /> | ઘનશ્યામ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> |-<br /> |- જ્યોતિષ જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> |-<br /> | સુધીર દલાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> |- <br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> |-<br /> | વર્ષા અડાલજા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> |-<br /> | વિભૂત શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> |- <br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> |-<br /> | નાનાભાઈ જેબલિયા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> |- <br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> |-<br /> | હરિકૃષ્ણ પાઠક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> |- <br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> |-<br /> | વીનેશ અંતાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> |-<br /> | હિમાંશી શેલત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> |-<br /> | ધીરેન્દ્ર મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> |-<br /> | વિજય શાસ્ત્રી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> |-<br /> | પુરુરાજ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> |-<br /> | ઇલા આરબ મહેતા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> |-<br /> | રજનીકુમાર પંડ્યા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> |- <br /> | ચિનુ મોદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> |- <br /> | રમેશ પારેખ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> |-<br /> | જોસેફ મેકવાન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> |- <br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> |-<br /> | મોહન પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | દલપત ચૌહાણ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> |-<br /> | હરીશ મંગલમ્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> |-<br /> | અંજલિ ખાંડવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> |-<br /> | મણિલાલ હ. પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> | હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | રમેશ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> |- <br /> | મનોહર ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> |- <br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> |-<br /> | પવનકુમાર જૈન || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> |- <br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> |-<br /> | કિરીટ દૂધાત || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> |-<br /> | બિપિન પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> |- <br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> |-<br /> | માય ડિયર જયુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> |-<br /> | પન્ના નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> |-<br /> | જગદીશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> |-<br /> | અજિત ઠાકોર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> |-<br /> |- અનિલ વ્યાસ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> |-<br /> |- હરીશ નાગ્રેચા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> |-<br /> | યોગેશ જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> |-<br /> |- પ્રવીણ ગઢવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> |-<br /> | ભૂપેશ અધ્વર્યુ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> |-<br /> | કેશુભાઈ દેસાઈ ||[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> |-<br /> | પ્રવીણસિંહ ચાવડા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> |-<br /> | ઉત્પલ ભાયાણી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> |-<br /> | ધરમાભાઈ શ્રીમાળી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> |-<br /> | દશરથ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> |- <br /> | મોના પાત્રાવાલા || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> |-<br /> | નાઝીર મનસૂરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> |-<br /> | અઝીઝ ટંકારવી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> |-<br /> | જિતેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> |-<br /> | પરેશ નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> |-<br /> | કાનજી પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> |-<br /> | બિન્દુ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> |-<br /> | પારુલ રાઠોડ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> |-<br /> | સુમન્ત રાવલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> |-<br /> | ભરત નાયક || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> |-<br /> | જનક ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> |-<br /> |- શિરીષ પંચાલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> |- <br /> | રાજેન્દ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> |- <br /> | ગિરીશ ભટ્ટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> |- <br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> |-<br /> | પ્રભુદાસ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> |-<br /> | રામચંદ્ર પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> |-<br /> | મહેન્દ્રસિંહ પરમાર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> |-<br /> | જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|| [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> |-<br /> | સાગર શાહ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> |- <br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> |-<br /> | અજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> |-<br /> | વિજય સોની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> |-<br /> | નવનીત જાની || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> |-<br /> | પન્ના ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> |-<br /> | રામ મોરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> |-<br /> | અભિમન્યુ આચાર્ય || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> |-<br /> | નરેશ શુક્લ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> |-<br /> | હર્ષદ ત્રિવેદી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> |-<br /> | રેણુકા પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> |-<br /> | માવજી મહેશ્વરી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> |-<br /> | કેતન મુનશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> |-<br /> | બકુલેશ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> |-<br /> | પારુલ કંદર્પ દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> |-<br /> | કંદર્પ ર. દેસાઈ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> |-<br /> | રમેશ ર. દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> |-<br /> | પ્રાગજી ભામ્ભી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> |-<br /> | ભૂપેન ખખ્ખર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> |-<br /> | રાજેશ વણકર || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> |-<br /> | મીનળ દવે || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> |-<br /> | પૂજા તત્સત્ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> |-<br /> | કલ્પેશ પટેલ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> |-<br /> | અશ્વિની બાપટ || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> |-<br /> | નીતા જોશી || [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> |-<br /> |}<br /> <br /> {{Box<br /> |title = પ્રારંભ<br /> |content = <br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ|‘એકત્ર’નો ગ્રંથગુલાલ]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/પુસ્તક-પરિચય|પુસ્તક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/સંપાદક-પરિચય|સંપાદક-પરિચય]]<br /> * [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રારંભ/ભૂમિકા|ભૂમિકા]]<br /> }}<br /> <br /> ===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુનશી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]]<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]]<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]]<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]]<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]]<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]]<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> #જગદીશ પટેલ<br /> ##[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જગદીશ પટેલ/આપણાં અજાણ્યાં|આપણાં અજાણ્યાં]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/ટોળાં|ટોળાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]<br /> <br /> [[Category:ટૂંકી વાર્તા]]<br /> [[Category:મણિલાલ હ. પટેલ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%91%E0%AA%AB%E0%AA%BF%E0%AA%B8&diff=110581 2026-05-06T06:46:44Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> [[File:Dhoomketu 14.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> <br /> {{Heading|પોસ્ટઑફિસ | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/f/fc/DHAIVAT_POSTOFFICE.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> પોસ્ટ ઓફિસ • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ધૈવત જોશીપુરા<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{Poem2Open}}<br /> પાછલી રાત્રિનું ભૂરું આકાશ, માનવજીવનમાં અનેક સુખદ યાદગીરી ચમકી રહે તેમ, નાનામોટા તારાઓથી ચમકી રહ્યું હતું. ઠંડા પવનના સુસવાટથી પોતાના જૂના અને ફાટેલા ઝબ્બાને શરીરે વધારે ને વધારે લપેટી લેતો એક વૃદ્ધ ડોસો શહેરના મધ્ય ભાગમાં થઈને જતો હતો. સ્વાધીન અવસ્થા ભોગવતાં કેટલાંક ઘરોમાંથી આ વખતે ઘંટીનો મધુર લાગતો અવાજ, સ્ત્રીઓના તીણા સ્વર સાથે, શહેરની એકાંત રાત્રિમાં, ડોસાને મદદગાર હોય તેમ, સાથે ને સાથે આવતો હતો. એકાદ કૂતરાનો અવાજ, કોઈક વહેલા ઉઠનારનાં પગરખાંનો છેટેથી સંભળાતો શબ્દ કે કોઈ અકાળે જાગેલા પક્ષીનો સ્વર : એ સિવાય શહેર તદ્દન શાંત હતુ. લોકો મીઠી નિદ્રામાં ઘેરાતા હતા અને શિયાળાની ઠંડીથી રાત્રિ વધારે ને વધારે ગાઢ બનતી હતી. કહે નહિ છતાં કતલ કરી નાખે એવી મીઠા મનુષ્યના સ્વભાવ જેવી શિયાળાની ઠંડી, કાતિલ હથિયારની માફક, પોતાનો કાબુ સર્વત્ર ફેલાવી રહી હતી. વૃદ્ધ ડોસો ધ્રૂજતો ને શાંત રીતે ડગુડગુ ચાલતો શહેરના દરવાજા બહાર થઈ, એક સીધી સડક પર આવી પહોંચ્યો ને ધીમેધીમે પોતાની જૂની ડાંગના ટેકાથી આગળ વધ્યો.<br /> <br /> સડકની એક બાજુ ઝાડોની હાર હતી, ને બીજી બાજુ શહેરનો બાગ હતો. અહીં ઠંડી વધારે હતી ને રાત્રિ વધારે ‘શીમણી’ બનતી હતી. પવન સોંસરવો નીકળી જતો હતો, ને શુક્રના તારાનું મીઠું તેજ, બરફ પડે તેમ, પૃથ્વી પર ઠંડીના કટકા જેવું પડતું હતું. જ્યાં બાગનો છેડો હતો ત્યાં છેલ્લામાં છેલ્લી ઢબનું એક રોનકદાર મકાન હતું, ને તેની બંધ બારી તથા બારણાંમાંથી દીવાનો ઉજાસ બહાર પડતો હતો.<br /> <br /> ભાવિક મનુષ્ય દાતારનું શિખર જોઈ જેમ શ્રદ્ધાથી આનંદ પામે તેમ વૃદ્ધ ડોસો આ મકાનની લાકડાની કમાન જોઈ આનંદ પામ્યો. કમાન પર એક જરીપુરાણા પાટિયામાં નવા અક્ષર લખ્યા હતા : ‘પોસ્ટ ઑફિસ’.<br /> <br /> ડોસો ઑફિસની બહાર પડથાળ પર બેઠો. અંદરથી કંઈ ચોક્કસ અવાજ આવતો ન હતો, પણ બેચાર જણા કામમાં હોય તેમ વ્યાવહારિક ‘ઘુસપુસ’ થતી હતી.<br /> <br /> ‘પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડન્ટ!’ અંદરથી અવાજ આવ્યો. ડોસો ચમક્યો. પણ પાછો શાંત બનીને બેઠો. શ્રદ્ધા અને સ્નેહ આટલી ઠંડીમાં એને ઉષ્મા આપી રહ્યાં હતાં.<br /> <br /> અંદરથી અવાજ પર અવાજ આવવા લાગ્યા. કારકુન અંગ્રેજી કાગળનાં સરનામાં બોલીબોલી પોસ્ટમેન તરફ નાખતો જતો હતો. <br /> <br /> કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, દીવાન સાહેબ, લાયબ્રેરિયન, એમ એક પછી એક અનેક નામ બોલવાનો અભ્યાસી કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળો ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> એવામાં અંદરથી એક મશ્કરીભર્યો અવાજ આવ્યો : ‘કોચમીન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસો હતો ત્યાંથી બેઠો થયો : શ્રદ્ધાથી આકાશ સામે જોયું : આગળ વધ્યો ને બારણા પર હાથ મુક્યો.<br /> <br /> ‘ગોકળભાઈ!’<br /> <br /> ‘કોણ?’<br /> <br /> ‘કોચમીન અલી ડોસાનો કાગળ કીધો ના ?... હું આવ્યો છું'!<br /> <br /> જવાબમાં નિષ્ઠુર મજાકભરેલું હાસ્ય આવ્યું.<br /> <br /> ‘સાહેબ! આ એક ગાંડો ડોસો છે. એ હમેશાં પોતાનો કાગળ લેવા પોસ્ટ ઑફિસે ધક્કો ખાય છે.’<br /> <br /> કારકુને આ શબ્દો પોસ્ટ માસ્તરને કહ્યા, ત્યાં તો ડોસો પોતાના સ્થાન પર પાછો બેસી ગયો હતો. પાંચ વર્ષ થયાં એ જગ્યાએ બેસવાનો એને અભ્યાસ હતો.<br /> <br /> અલી મુળ હોશિયાર શિકારી હતો. પછી ધીમેધીમે એ અભ્યાસમાં એવો કુશળ બન્યો હતો કે હમેશાં જેમ અફીણીને અફીણ લેવું પડે તેમ અલીને શિકાર કરવો પડે. ધુળની સાથે ધુળ જેવા બની જતા કાબરચીતરા તેતર પર અલીની દૃષ્ટિ પડે કે તરત તેના હાથમાં તેતર આવી જ પડયું હોય! એની તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ સસલાની ખોમાં જઈ પહોંચતી. આસપાસના સુકા ભુરા પીળા ‘કાગડા’ના કે રાંપડાના ઘાસમાં સંતાઈને સ્થિર કાન કરી બેઠેલા ચતુર સસલાના ભુરા પીળા રંગને ક્યારેક ખુદ શિકારી કૂતરા જુદો ન પાડી શકતાં આગળ વધી જતા ને સસલું બચી જતું; પરંતુ ઇટાલીના ગરુડ જેવી અલીની દૃષ્ટિ બરાબર સસલાના કાન પર ચોંટતી : ને બીજી જ પળે તે રહેતું નહિ. વળી ક્યારેક અલી મચ્છીમારનો મિત્ર બની જતો.<br /> <br /> પણ જ્યારે જીવનસંધ્યા પહોંચતી લાગી ત્યારે આ શિકારી અચાનક બીજી દિશામાં વળી ગયો. એની એકની એક દીકરી મરિયમ પરણીને સાસરે ગઈ. એના જમાઈને લશ્કરમાં નોકરી હતી તેથી તે પંજાબ તરફ તેની સાથે ગઈ હતી; અને જેને માટે જીવન નિભાવતો હતો તે મરિયમના છેલ્લાં પાંચ વર્ષ થયાં કાંઈ સમાચાર હતા નહિ. હવે અલીએ જાણ્યું કે સ્નેહ અને વિરહ શું છે. પહેલાં તો એ તેતરનાં બચ્ચાંને આકુળવ્યાકુળ દોડતાં જોઈ હસતો. આ એનો — શિકારનો આનંદ હતો.<br /> <br /> શિકારનો રસ એની નસનસમાં ઉતરી ગયો હતો; પરંતુ જે દિવસે મરિયમ ગઈ ને તેને જીંદગીમાં એકલતા લાગી, તે દહાડાથી અલી શિકારે જતાં શિકાર ભુલી સ્થિર દૃષ્ટિથી અનાજનાં ભરચક્ક લીલાં ખેતર જોઈ રહેતો! એને જીંદગીમાં પહેલી વખત સમજાયું કે કુદરતમાં સ્નેહની સૃષ્ટિ અને વિરહનાં આંસુ છે.પછી તો એક દિવસ અલી એક ખાખરાના ઝાડ નીચે બેસીને હૈયાફાટ રોયો. ત્યાર પછી હમેશાં સવારમાં ચાર બજ્યે ઉઠીને એ પોસ્ટ ઑફિસે આવતો. એનો કાગળ તો કોઈ દિવસ હોય નહિ; પણ મરિયમનો કાગળ એક દિવસ આવશે એવી ભક્તના જેવી શ્રદ્ધામાં ને આશાભર્યા ઉલ્લાસમાં તે હમેશાં સૌથી પહેલો પોસ્ટ ઑફિસે આવી બેસતો.<br /> <br /> પોસ્ટ ઑફિસ — કદાચ જગતમાં સૌથી રસહીન મકાન — એનું ધર્મક્ષેત્ર-તીર્થસ્થાન બન્યું. એક જ જગ્યાએ ને એક જ ખુણે તે હમેશાં બેસતો. એને એવો જાણ્યા પછી સૌ હસતા. પોસ્ટમેન મશ્કરી કરતા : ને ક્યારેક મજાકમાં એનું નામ લઈ, એને એ જગ્યા પરથી પોસ્ટ ઑફિસના બારણા સુધી, કાગળ ન હોય છતાં, ધક્કો ખવડાવતા. અખૂટ શ્રદ્ધા ને અનંત ધૈર્ય હોય તેમ એ હમેશાં આવતો ને દરરોજ ઠાલે હાથે પાછો જતો.<br /> <br /> અલી બેઠો હતો એટલામાં એક પછી એક પટાવાળાઓ પોતપોતાની ઑફિસોના કાગળો લેવા આવવા લાગ્યા. ઘણું કરીને પટાવાળા એ વીસમી સદીમાં અધિકારીઓની સ્ત્રીઓના ખાનગી કારભારી જેવા છે. એટલે આખા શહેરના દરેકેદરેક ઑફિસરનો ખાનગી ઇતિહાસ અત્યારે વંચાતો !<br /> <br /> કોઈના માથા પર સાફો તો કોઈના પગમાં ચમચમાટી કરે તેવાં બૂટ : એમ સૌ પોતપોતાનો વિશિષ્ટ ભાવ દર્શાવતા હતા. એટલામાં બારણું ખુલ્યું. દીવાના અજવાળામાં, સામેની ખુરશી પર તુંબડા જેવું માથું ને હમેશનો દિલગીરીભર્યો ઉદાસીન જેવો ચહેરો લઈ પોસ્ટ માસ્તર બેઠા હતા. કપાળ પર, મોં પર કે આંખમાં ક્યાંય તેજ ન હોય ત્યારે માણસ ઘણું કરીને ગોલ્ડસ્મિથનો ‘વિલેજ સ્કુલમાસ્તર,' આ સદીનો કારકુન કે પોસ્ટ માસ્તર હોય છે!<br /> <br /> અલી પોતાની જગ્યાએથી ખસ્યો નહિ.<br /> <br /> ‘પોલીસ કમિશનર!’ કારકુને બૂમ પાડી ને એક થનથનાટ કરતા જુવાને પોલીસ કમિશનરના કાગળ લેવા હાથ આગળ ધર્યો.<br /> <br /> ‘સુપરિન્ટેન્ડન્ટ.’<br /> <br /> બીજો એક પટાવાળો આગળ આવ્યો;—અને આમ ને આમ એ સહસ્રનામાવલિ વિષ્ણુભક્તની જેમ કારકુન હમેશાં પઢી જતો.<br /> <br /> અંતે સૌ ચાલ્યા ગયા. અલી ઉઠયો. પોસ્ટ ઑફિસમાં ચમત્કાર હોય તેમ તેને પ્રણામ કરી ચાલ્યો ગયો! અરે! સૈકાઓ પહેલાંનો ગામડિયો!<br /> <br /> ‘આ માણસ ગાંડો છે?’ પોસ્ટ માસ્તરે પૂછયું.<br /> <br /> ‘હા,-કોણ? અલી ના ? હા સાહેબ; પાંચ વરસ થયાં ગમે તેવી ઋતુ હોય છતાં કાગળ લેવા આવે છે! એનો કાગળ ભાગ્યે જ હોય છે!’ કારકુને જવાબ આપ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ નવરું બેઠું છે? હમેશ તે કાગળ ક્યાંથી હોય?’<br /> <br /> ‘અરે! સાહેબ, પણ એનું મગજ જ ચસકી ગયું છે ! તે પહેલાં બહુ પાપ કરતો. એમાં કોઈક સ્થાનકમાં દોષ કર્યો! ભાઈ, કર્યાં ભોગવવાં છે!’ પોસ્ટમેને ટેકો આપ્યો.<br /> <br /> ‘ગાંડા બહુ વિચિત્ર હોય છે.’<br /> <br /> ‘હા, અમદાવાદમાં મેં એક વખત એક ગાંડો જોયો હતો, તે આખો દિવસ ધૂળના ઢગલા જ કરતો : બસ, બીજું કાંઈ નહિ. એક ગાંડાને હમેશાં નદીને કાંઠે જઈ સાંજે એક પથ્થર પર પાણી રેડવાની ટેવ હતી!’<br /> <br /> ‘અરે, એક ગાંડાને એવી ટેવ હતી કે આખો દિવસ આગળ ને પાછળ ચાલ્યા જ કરે! બીજો એક કવિતા ગાયા કરતો! એક જણ પોતાને ગાલે લપાટો જ માર્યા કરતો, ને પછી કોઈક મારે છે એમ જાણી રોયા કરતો!’ <br /> <br /> આજે પોસ્ટ ઑફિસમાં ગાંડાનું પુરાણ નીકળ્યું હતું. હમેશાં આવું એકાદ પ્રકરણ છેડીને એના પર બેચાર મિનિટ વાત કરી આરામ લેવાની ટેવ લગભગ બધા જ નોકરવર્ગમાં દારૂની ટેવ જેમ પેસી ગઈ છે. પોસ્ટ માસ્તર છેવટે ઉઠયા ને જતાંજતાં કહ્યું :<br /> <br /> ‘સાળું, ગાંડાની પણ દુનિયા લાગે છે ! ગાંડા આપણને ગાંડા માનતા હશે;- અને કદાચ ગાંડાની સૃષ્ટિ કવિની સૃષ્ટિ જેવી હશે!’<br /> <br /> છેલ્લો શબ્દ બોલતાં પોસ્ટ માસ્તર હસીને ચાલ્યા ગયા. એક કારકુન વખત મળ્યે જરા ગાંડાઘેલાં જોડી કાઢતો ને એને સૌ ખીજવતા. પોસ્ટ માસ્તરે પણ છેલ્લું વાક્ય એટલા જ માટે હસતાંહસતાં એના તરફ ફરીને કહ્યું હતું. પોસ્ટ ઑફિસ હતી તેવી શાંત બની રહી.<br /> <br /> એક વખત અલી બેત્રણ દિવસ સુધી આવ્યો નહિ. પોસ્ટ ઑફિસમાં અલીનું મન સમજી જાય એવી સહાનુભૂતિ કે વિશાળ દૃષ્ટિ કોઈનામાં ન હતી. પણ એ કેમ ન આવ્યો, એવી કૌતુકબુદ્ધિ સૌને થઈ. પછી અલી આવ્યો. પણ તે દિવસે એ હાંફતો હતો, ને એના ચહેરા પર જીવનસંધ્યાનાં સ્પષ્ટ ચિહ્ન હતાં.<br /> <br /> આજે તો અલીએ અધીરા બનીને પોસ્ટ માસ્તરને પૂછ્યું, ‘માસ્તર સાહેબ, મારી મરિયમનો કાગળ છે?’<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર તે દિવસે ગામ જવાની ઉતાવળમાં હતા, ને તેનું મગજ આ સવાલ ઝીલી શકે એટલું શાંત ન હતું.<br /> <br /> ‘ભાઈ, તમે કેવા છો?’<br /> <br /> ‘મારું નામ અલી!’ અલીનો અસંબદ્ધ જવાબ મળ્યો.<br /> <br /> ‘હા; પણ અહીં કાંઈ તમારી મરિયમનું નામ નોંધી રાખ્યું છે?’<br /> <br /> ‘નોંધી રાખોને ભાઈ; વખત છે ને કાગળ આવે, ને હું ન હોઉં તો તમને ખપ આવે!’ પોણી જીંદગી શિકારમાં ગાળી હોય એને શી ખબર કે મરિયમનું નામ એના પિતા સિવાય બીજાને મન બે પૈસા જેટલી કિંમતનું છે !<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર તપી ગયા. ‘ગાંડો છે કે શું? જા જા, તારો કાગળ આવશે તો કોઈ ખાઈ નહિ જાય!’ પોસ્ટ માસ્તર ઉતાવળમાં ચાલ્યા ગયા, ને અલી ધીમે પગલે બહાર નીકળ્યો. નીકળતાં નીકળતાં એક વખત ફરીને પોસ્ટ ઑફિસ તરફ જોઈ લીધું! આજે એની આંખમાં અનાથતાનાં આંસુની છાલક હતી : અશ્રદ્ધા ન હતી, પણ ધૈર્યનો અંત આવ્યો હતો! અરે! હવે મરિયમને કાગળ ક્યાંથી પહોંચે?<br /> <br /> એક કારકુન એની પાછળ આવતો લાગ્યો. અલી તેના તરફ ફર્યો : ‘ભાઈ!’<br /> <br /> કારકુન ચમક્યો. પણ તે સારો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ?’<br /> <br /> ‘જુઓ; આ મારી પાસે છે.’ એમ કહી પોતાની પાસે એક જૂની પતરાની ડાબડી હતી તેમાંથી અલીએ પાંચ ગીની કાઢી. કારકુન ભડક્યો.<br /> <br /> ‘ભડકો નહિ. તમારે આ ઉપયોગી ચીજ છે. મારે હવે તેનો ઉપયોગ નથી. પણ એક કામ કરશો?’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘આ ઉપર શું દેખાય છે?’ અલીએ શૂન્ય આકાશ સામે આંગળી ચીંધી.<br /> <br /> ‘આકાશ.’<br /> <br /> ‘ઉપર અલ્લા છે. તેની સાક્ષીમાં તમને આ પૈસા આપું છું. તમારે મારી મરિયમનો કાગળ આવે તો પહોંચાડવો.’<br /> <br /> કારકુન આશ્ચર્યમાં સ્થિર ઊભો : ‘ક્યાં ? ક્યાં પહોંચાડવો?’<br /> <br /> ‘મારી કબર ઉપર!’<br /> <br /> ‘હેં?’<br /> <br /> ‘સાચું કહું છું. આજ હવે છેલ્લો દિવસ છે!-અરેરે છેલ્લો! મરિયમ ન મળી — કાગળે ન મળ્યો.’ અલીની આંખમાં ઘેન હતું. કારકુન ધીમેધીમે તેનાથી છુટો પડી ચાલ્યો ગયો. તેના ખીસામાં ત્રણ તોલા સોનું પડયું હતું !<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પછી અલી કોઈ દિવસ દેખાયો નહિ. અને એની ખબર કાઢવાની ચિંતા તો કોઈને હતી જ નહિ. એક દિવસ પોસ્ટ માસ્તર જરાક અફસોસમાં હતા. એમની દીકરી દૂરદેશાવર માંદી હતી, ને તેના સમાચારની રાહ જોતા એ શોકમાં બેઠા હતા.<br /> <br /> ટપાલ આવી ને કાગળોનો થોકડો પડયો. રંગ ઉપરથી પોતાનું કવર છે એમ ધારી પોસ્ટ માસ્તરે ઝપાટાબંધ એક કવર ઉચકી લીધું. પણ એના પર સરનામું હતું : ‘કોચમીન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વીજળીનો આંચકો આવ્યો હોય તેમ એમણે તે નીચે નાખી દીધું! દિલગીરી અને ચિંતાની થોડી ક્ષણમાં એમનો અધિકારીનો કડક સ્વભાવ જતો રહી માનવ સ્વભાવ બહાર આવ્યો હતો. એમને એકદમ સાંભર્યું કે આ પેલા ડોસાનું કવર; — અને કદાચ એની દીકરી મરિયમનું.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ!’ એમણે એકદમ બૂમ પાડી.<br /> <br /> લક્ષ્મીદાસ તે જ માણસ હતો કે જેને અલીએ છેલ્લી ઘડીએ પૈસા આપ્યા હતા.<br /> <br /> ‘કેમ સાહેબ?’<br /> <br /> ‘આ તમારા કોચમીન અલી ડોસા !… આજે હવે ક્યાં છે એ?’<br /> <br /> ‘તપાસ કરશું.’<br /> <br /> તે દિવસે પોસ્ટ માસ્તરના સમાચાર ન આવ્યા. આખી રાત્રિ શંકામાં વીતાવી, બીજે દિવસે સવારે ત્રણ વાગ્યામાં તે ઑફિસમાં બેઠા હતા. ચાર વાગે ને અલી ડોસા આવે કે હું પોતે જ તેને કવર આપું, એવી આજ એમની ઇચ્છા હતી.<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસાની સ્થિતિ પોસ્ટ માસ્તર હવે સમજી ગયા હતા. આજ આખી રાત તેમણે સવારે આવનાર કાગળના ધ્યાનમાં ગાળી હતી. પાંચપાંચ વર્ષ સુધી આવી અખંડ રાત્રિઓ ગાળનાર તરફ એમનું હૃદય આજે પહેલવહેલું લાગણીથી ઉછળી રહ્યું હતું. બરાબર પાંચ વાગ્યે બારણા પર ટકોરો પડયો. પોસ્ટમેન હજી આવ્યા ન હતા; પણ આ ટકોરો અલીનો હતો એમ લાગ્યું. પોસ્ટ માસ્તર ઉઠયા. પિતાનું હૃદય પિતાના હૃદયને પિછાને તેમ આજે તે દોડયા : બારણું ખોલ્યું. <br /> <br /> ‘આવો અલીભાઈ! આ તમારો કાગળ!’ બારણામાં એક વૃદ્ધ દીન ડોસો લાકડીના ટેકાથી નમી ગએલો ઉભો હતો છેલ્લાં આંસુની ધાર હજી એના ગાલ પર તાજી હતી, ને ચહેરાની કરચલીમાં કરડાઈના રંગ પર ભલમનસાઈની પીછી ફરેલી હતી.<br /> <br /> તેણે પોસ્ટ માસ્તર સામે જોયું ને પોસ્ટ માસ્તર જરાક ભડક્યા. ડોસાની આંખમાં મનુષ્યનું તેજ ન હતું!<br /> <br /> ‘કોણ સાહેબ? અલી ડોસા…!’ લક્ષ્મીદાસ એક બાજુ તરફથી સરીને બારણા પાસે આવ્યો.<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તરે તે તરફ લક્ષ ન આપતાં બારણા તરફ જ જોયા કર્યું. પણ ત્યાં કોઈ ન લાગ્યું. પોસ્ટ માસ્તરની આંખ ફાટી ગઈ! બારણામાં કોઈ જ હતું નહિ એ શું? તે લક્ષ્મીદાસ તરફ ફર્યા.<br /> <br /> ‘હા, અલી ડોસા ! કોણ? તમે છો ના?’<br /> <br /> ‘જી, અલી ડોસો મરી ગએલ છે ! પણ એનો કાગળ લાવો મારી પાસે!’<br /> <br /> ‘હેં? કે દિ'? સાચું-લક્ષ્મીદાસ?’<br /> <br /> ‘જી હા, એને તો ત્રણેક મહિના થઈ ગયા!’ સામેથી એક પોસ્ટમેન આવતો હતો તેણે બીજો અરધો જવાબ વાળ્યો.<br /> <br /> પોસ્ટ માસ્તર દિઙમૂઢ બની ગયા. હજી મરિયમનો કાગળ બારણામાં પડયો હતો! અલીની મૂર્તિ એમની નજર સમક્ષ તરી રહી. લક્ષ્મીદાસે, છેલ્લે અલી કેમ મળ્યો હતો તે પણ કહ્યું. પોસ્ટ માસ્તરના કાનમાં પેલો ટકોરો ને નજર સમક્ષ અલીની મૂર્તિ બંને ખડાં થયાં! એમનું મન ભ્રમમાં પડયું : મેં અલીને જોયો, કે એ માત્ર શંકા હતી, કે એ લક્ષ્મીદાસ હતો? <br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પાછી રોજનીશી ચાલી : ‘પોલીસકમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, લાયબ્રેરીઅન’- કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળ ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> પણ દરેક કાગળમાં ધડકતું હૃદય હોય તેમ પોસ્ટ માસ્તર આજે એકી નજરે એ તરફ જોઈ રહ્યા છે! કવર એટલે એક આનો ને પોસ્ટ કાર્ડ એટલે બે પૈસા એ દૃષ્ટિ ચાલી ગઈ છે. ઠેઠ આફ્રિકાથી, કોઈ વિધવાના એકના એક છોકરાનો કાગળ એટલે શું? પોસ્ટ માસ્તર વધારે ને વધારે ઉંડા ઉતરે છે.<br /> <br /> મનુષ્ય પોતાની દૃષ્ટિ છોડી બીજાની દૃષ્ટિથી જુએ તો અરધું જગત શાંત થઈ જાય.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> તે સાંજે લક્ષ્મીદાસ ને પોસ્ટ માસ્તર ધીમે પગલે અલીની કબર તરફ જતા હતા.<br /> મરિયમનો કાગળ સાથે જ હતો. કબર પર કાગળ મુકી પોસ્ટ માસ્તર ને લક્ષ્મીદાસ પાછા વળ્યા.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ! આજે સવારે તમે જ સૌથી વહેલા આવ્યા કાં?’<br /> <br /> ‘જી. હા.’<br /> <br /> ‘ અને તમે કીધું અલી ડોસા…’<br /> <br /> ‘જી હા.’<br /> <br /> ‘પણ — ત્યારે…ત્યારે સમજાયું નહિ કે…’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘હા ઠીક.. કાંઈ નહિ!’ પોસ્ટ માસ્તરે ઉતાવળે વાત વાળી લીધી. પોસ્ટ ઑફિસનું આંગણું આવતાં પોસ્ટ માસ્તર લક્ષ્મીદાસથી જુદા પડી વિચાર કરતા અંદર ચાલ્યા ગયા. એમનું પિતા તરીકેનું હૃદય અલીને ન સમજવા માટે ડંખતું હતું, ને આજે હજી પોતાની દીકરીના સમાચાર ન હતા માટે પાછા સમાચારની ચિંતામાં તે રાત્રિ ગાળવાના હતા. આશ્ચર્ય, શંકા અને પશ્ચાત્તાપના ત્રિવિધ તાપથી તપતા એ પોતાના દીવાનખંડમાં બેઠા, ને પાસે કોલસાની સગડીમાંથી મધુર તાપ આવવા લાગ્યો.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=User:Vipul_Shingala&diff=107743 2026-02-27T18:34:20Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>===ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા===<br /> # મલયાનિલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મલયાનિલ/ગોવાલણી|ગોવાલણી]]<br /> # કનૈયાલાલ મુન્શી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/શામળશાનો વિવાહ|શામળશાનો વિવાહ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]] {{done}}<br /> # ધૂમકેતુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પોસ્ટઑફિસ|પોસ્ટઑફિસ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/વિનિપાત|વિનિપાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/ભૈયાદાદા|ભૈયાદાદા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/રજપૂતાણી|રજપૂતાણી]]<br /> # રા. વિ. પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/મુકુન્દરાય|મુકુન્દરાય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/ખેમી|ખેમી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/સૌભાગ્યવતી!!|સૌભાગ્યવતી!!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રા. વિ. પાઠક/જક્ષણી|જક્ષણી]]<br /> # ઝવેરચંદ મેઘાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/સદાશિવ ટપાલી|સદાશિવ ટપાલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/વહુ અને ઘોડો|વહુ અને ઘોડો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઝવેરચંદ મેઘાણી/જી’બા|જી’બા]]<br /> # ઉમાશંકર જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/છેલ્લું છાણું|છેલ્લું છાણું]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/મારી ચંપાનો વર|મારી ચંપાનો વર]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉમાશંકર જોશી/શ્રાવણી મેળો|શ્રાવણી મેળો]] {{done}}<br /> # સુન્દરમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/ખોલકી|ખોલકી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માજા વેલાનું મૃત્યુ|માજા વેલાનું મૃત્યુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુન્દરમ્/માને ખોળે|માને ખોળે]]<br /> # ગુલાબદાસ બ્રોકર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/લતા શું બોલે|લતા શું બોલે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ગુલામદીન ગાડીવાળો|ગુલામદીન ગાડીવાળો]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/નીલીનું ભૂત|નીલીનું ભૂત]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગુલાબદાસ બ્રોકર/ઊભી વાટે|ઊભી વાટે]] {{done}}<br /> # પન્નાલાલ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/વાત્રકને કાંઠે|વાત્રકને કાંઠે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સાચી ગજિયાણીનું કાપડું|સાચી ગજિયાણીનું કાપડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/બાપુનો કૂતરો|બાપુનો કૂતરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/સુખદુઃખનાં સાથી|સુખદુઃખનાં સાથી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/પીઠીનું પડીકું|પીઠીનું પડીકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/મોરલીના મૂંગા સૂર|મોરલીના મૂંગા સૂર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્નાલાલ પટેલ/નૅશનલ સેવિંગ|નૅશનલ સેવિંગ]]<br /> # ઈશ્વર પેટલીકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/લોહીની સગાઈ|લોહીની સગાઈ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/મધુરાં સપનાં|મધુરાં સપનાં]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઈશ્વર પેટલીકર/વટ|વટ]] {{done}}<br /> # જયંતી દલાલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/અડખેપડખે|અડખેપડખે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/આ ઘેર પેલે ઘેર|આ ઘેર પેલે ઘેર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઉત્તરા|ઉત્તરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ઝાડ, ડાળ અને માળો|ઝાડ, ડાળ અને માળો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંતી દલાલ/ટપુભાઈ રાતડિયા|ટપુભાઈ રાતડિયા]]<br /> # જયંત ખત્રી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ|તેજ, ગતિ અને ધ્વનિ]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/લોહીનું ટીપું|લોહીનું ટીપું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ધાડ|ધાડ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/નાગ|નાગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જયંત ખત્રી/ખરા બપોર|ખરા બપોર]]<br /> # અશોક હર્ષ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશોક હર્ષ/સુલોચના|સુલોચના]]<br /> # પીતાંબર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પીતાંબર પટેલ/દત્તક પિતા|દત્તક પિતા]]<br /> # હીરાલાલ ફોફલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હીરાલાલ ફોફલિયા/રાતે વાત|રાતે વાત]]<br /> # ચુનીલાલ મડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/વાની મારી કોયલ|વાની મારી કોયલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/ચંપો ને કેળ|ચંપો ને કેળ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચુનીલાલ મડિયા/કમાઉ દીકરો|કમાઉ દીકરો]] {{done}}<br /> # સુરેશ જોષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/થીગડું|થીગડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/રાક્ષસ|રાક્ષસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પદભ્રષ્ટ|પદભ્રષ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/એક મુલાકાત|એક મુલાકાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/અગતિગમન|અગતિગમન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/લોહનગર|લોહનગર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/વરપ્રાપ્તિ|વરપ્રાપ્તિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/કુરુક્ષેત્ર|કુરુક્ષેત્ર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુરેશ જોષી/પુનરાગમન|પુનરાગમન]]<br /> # સરોજ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર|ન કૌંસમાં, ન કૌંસ બહાર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/સારિકા પંજરસ્થા|સારિકા પંજરસ્થા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સરોજ પાઠક/પોસ્ટ-મૉર્ટમ|પોસ્ટ-મૉર્ટમ]]<br /> # ચંદ્રકાન્ત બક્ષી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...|આમાર બાડી, તોમાર વાડી, નોકશાલ બાડી...]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/તમે આવશો?|તમે આવશો?]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચંદ્રકાન્ત બક્ષી/એક સાંજની મુલાકાત|એક સાંજની મુલાકાત]] {{done}}<br /> # મધુ રાય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/બાંશી નામની એક છોકરી|બાંશી નામની એક છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ધારો કે –|ધારો કે –]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/કાન|કાન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/ઊંટ|ઊંટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મધુ રાય/મકાન|મકાન]]<br /> # વસુબહેન ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વસુબહેન ભટ્ટ/ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!|ઓ ભગવાન... સેન્ચુરી...!!!]]<br /> # મોહમ્મદ માંકડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/તપ|તપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહમ્મદ માંકડ/મનેય કોઈ મારે!|મનેય કોઈ મારે!]]<br /> # વનુ પાંધી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વનુ પાંધી/બારી|બારી]]<br /> # ધીરુબહેન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરુબહેન પટેલ/ટાઢ|ટાઢ]]<br /> # કુન્દનિકા કાપડિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/ફરી વરસાદ!|ફરી વરસાદ!]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/જવા દઈશું તમને…|જવા દઈશું તમને…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/પ્રેમનાં આંસુ|પ્રેમનાં આંસુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કુન્દનિકા કાપડિયા/તમારાં ચરણોમાં|તમારાં ચરણોમાં]]<br /> # ઇવા ડેવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તરંગિણીનું સ્વપ્ન|તરંગિણીનું સ્વપ્ન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇવા ડેવ/તમને ગમી ને?|તમને ગમી ને?]]<br /> # ભગવતીકુમાર શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભગવતીકુમાર શર્મા/અપ્રતીક્ષા|અપ્રતીક્ષા]]<br /> # મોહનભાઈ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહનભાઈ પટેલ/બ્લાઇન્ડ વર્મ|બ્લાઇન્ડ વર્મ]]<br /> # કિશોર જાદવ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/કાગ-કન્યા|કાગ-કન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિશોર જાદવ/વિસ્મૃત|વિસ્મૃત]]<br /> # રાધેશ્યામ શર્મા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના|સાડાત્રણ ફૂટની ઘટના]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/સળિયા|સળિયા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/નૂતન વર્ષાભિનંદન|નૂતન વર્ષાભિનંદન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાધેશ્યામ શર્મા/ચર્ચબેલ|ચર્ચબેલ]]<br /> # રઘુવીર ચૌધરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/પોટકું|પોટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/જગા ધૂળાનો જમાનો|જગા ધૂળાનો જમાનો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ચિતા|ચિતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ|ઉડ ગયે ફૂલવા રહ ગઈ બાસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/મંદિરની પછીતે|મંદિરની પછીતે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/સાંજનો છાયો|સાંજનો છાયો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રઘુવીર ચૌધરી/ભણેલી વહુ|ભણેલી વહુ]]<br /> # રાવજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/ચંપી|ચંપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સગી|સગી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાવજી પટેલ/સૈનિકનાં બાળકો|સૈનિકનાં બાળકો]]<br /> # ઘનશ્યામ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/ગોકળજીનો વેલો|ગોકળજીનો વેલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઘનશ્યામ દેસાઈ/કાગડો|કાગડો]]<br /> # જ્યોતિષ જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જ્યોતિષ જાની /એક સુખી માણસનું ચિત્ર|એક સુખી માણસનું ચિત્ર]]<br /> # સુધીર દલાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુધીર દલાલ/પછી|પછી]]<br /> # વર્ષા અડાલજા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/‘એ’|‘એ’]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વર્ષા અડાલજા/લાશ|લાશ]]<br /> # વિભૂત શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિભૂત શાહ/શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો|શૂન્યમાં વસતા શાહમૃગો]]<br /> # નાનાભાઈ જેબલિયા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/છટકું|છટકું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાનાભાઈ જેબલિયા/કાટલું|કાટલું]]<br /> # હરિકૃષ્ણ પાઠક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/ઘરભંગ|ઘરભંગ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરિકૃષ્ણ પાઠક/નટુભાઈને તો જલસા છે|નટુભાઈને તો જલસા છે]]<br /> # વીનેશ અંતાણી<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/શ્વાસનળીમાં ટ્રેન|શ્વાસનળીમાં ટ્રેન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ|તરસના કૂવાનું પ્રતિબિંબ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી|સત્તાવીસ વર્ષની છોકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/સ્ત્રી નામે વિશાખા|સ્ત્રી નામે વિશાખા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/નિર્જનતા|નિર્જનતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વીનેશ અંતાણી/જૂના ઘરનું અજવાળું|જૂના ઘરનું અજવાળું]]<br /> # હિમાંશી શેલત<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં|અંધારી ગલીમાં સફેદ ટપકાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/ઇતરા|ઇતરા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/બારણું|બારણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/સાંજનો સમય|સાંજનો સમય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હિમાંશી શેલત/કિંમત|કિંમત]]<br /> # ધીરેન્દ્ર મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધીરેન્દ્ર મહેતા/ઓળખાણ|ઓળખાણ]]<br /> # વિજય શાસ્ત્રી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય શાસ્ત્રી/મિસિસ શાહની એક બપોર|મિસિસ શાહની એક બપોર]]<br /> # પુરુરાજ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પુરુરાજ જોશી/છત્રી|છત્રી]]<br /> # ઇલા આરબ મહેતા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પરીકથા|પરીકથા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઇલા આરબ મહેતા/પાંખ|પાંખ]]<br /> # રજનીકુમાર પંડ્યા<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રજનીકુમાર પંડ્યા/સીનો|સીનો]] <br /> # ચિનુ મોદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ચિનુ મોદી/નાગના લિસોટા|નાગના લિસોટા]] <br /> # રમેશ પારેખ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ પારેખ/ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે|ત્રેપનસિંહ ચાવડા જીવે છે]]<br /> # જોસેફ મેકવાન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/પન્નાભાભી|પન્નાભાભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/બાપનું લો’ય|બાપનું લો’ય]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જોસેફ મેકવાન/ઘરનું ઘર|ઘરનું ઘર]]<br /> # મોહન પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/આંધું|આંધું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/કુંભી|કુંભી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/હિરવણું|હિરવણું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/થળી|થળી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોહન પરમાર/તણખલું|તણખલું]]<br /> # દલપત ચૌહાણ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દલપત ચૌહાણ/ગંગામા|ગંગામા]]<br /> # હરીશ મંગલમ્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/દાયણ|દાયણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હરીશ મંગલમ્/ઉટાંટિયો|ઉટાંટિયો]]<br /> # અંજલિ ખાંડવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અંજલિ ખાંડવાલા/લીલો છોકરો|લીલો છોકરો]]<br /> # મણિલાલ હ. પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/બાપાનો છેલ્લો કાગળ|બાપાનો છેલ્લો કાગળ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/રાતવાસો|રાતવાસો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પી.ટી.સી. થયેલી વહુ|પી.ટી.સી. થયેલી વહુ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મણિલાલ હ. પટેલ/પડતર|પડતર]]<br /> # રમેશ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ દવે/ને કંઈક થયું તો?|ને કંઈક થયું તો?]]<br /> # મનોહર ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/જલમટીપ|જલમટીપ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મનોહર ત્રિવેદી/પાછું વળવું|પાછું વળવું]]<br /> # પવનકુમાર જૈન <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/આ જમાનાનો પારસમણિ|આ જમાનાનો પારસમણિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/તરસ્યા કાગડાની વારતા|તરસ્યા કાગડાની વારતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/વરુ અને શ્રી પાપી|વરુ અને શ્રી પાપી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પવનકુમાર જૈન/ઈપાણનું યૌવન|ઈપાણનું યૌવન]]<br /> # કિરીટ દૂધાત <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આમ થાકી જવું…|આમ થાકી જવું…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…|આ સવજી શામજી બચુ કોઈ દી સુખી નો થ્યા હો…]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/ભાય|ભાય]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/લીલ|લીલ]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/એક બપોરે|એક બપોરે]] {{done}}<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કિરીટ દૂધાત/વી. એમ.|વી. એમ.]] {{done}}<br /> # બિપિન પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/સંગીતશિક્ષક|સંગીતશિક્ષક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/વાંસનાં ફૂલ|વાંસનાં ફૂલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/બૂફે|બૂફે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિપિન પટેલ/કરિયાવર|કરિયાવર]]<br /> # માય ડિયર જયુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/ડારવિનનો પિતરાઈ|ડારવિનનો પિતરાઈ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/જીવ|જીવ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માય ડિયર જયુ/વેકેશન|વેકેશન]]<br /> # પન્ના નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/લેડી વિથ અ ડૉટ|લેડી વિથ અ ડૉટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/નિત્યક્રમ|નિત્યક્રમ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/સુજાતા|સુજાતા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના નાયક/ઊડી ગયો હંસ|ઊડી ગયો હંસ]]<br /> # અજિત ઠાકોર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ગૂમડું|ગૂમડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/ખરજવું|ખરજવું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજિત ઠાકોર/માવઠું|માવઠું]]<br /> # અનિલ વ્યાસ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/સવ્ય-અપસવ્ય|સવ્ય-અપસવ્ય]]<br /> # હરીશ નાગ્રેચા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/`ચૂટકી'|`ચૂટકી']]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/ખલેલ|ખલેલ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અનિલ વ્યાસ/કૅટ-વૉક|કૅટ-વૉક]]<br /> # યોગેશ જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ચંદરવો|ચંદરવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/યોગેશ જોશી/ગંગાબા|ગંગાબા]]<br /> # પ્રવીણ ગઢવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/લીંબડાનું પાંદડું|લીંબડાનું પાંદડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણ ગઢવી/સૂરજપંખી|સૂરજપંખી]]<br /> # ભૂપેશ અધ્વર્યુ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેશ અધ્વર્યુ/હનુમાન લવકુશ મિલન|હનુમાન લવકુશ મિલન]]<br /> # કેશુભાઈ દેસાઈ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/મહિષાસુર|મહિષાસુર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેશુભાઈ દેસાઈ/ઉપેક્ષિતા|ઉપેક્ષિતા]]<br /> # પ્રવીણસિંહ ચાવડા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/ચાકરી|ચાકરી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/લેણિયાત|લેણિયાત]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિઝિટ|વિઝિટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/જનારી|જનારી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી|બદામી રંગનો કોટ અને છત્રી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રવીણસિંહ ચાવડા/વિશાખાનો ભૂતકાળ|વિશાખાનો ભૂતકાળ]]<br /> # ઉત્પલ ભાયાણી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/ખતવણી|ખતવણી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/મિજબાની|મિજબાની]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બદલો|બદલો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ઉત્પલ ભાયાણી/બંધન અને મુક્તિ|બંધન અને મુક્તિ]]<br /> # ધરમાભાઈ શ્રીમાળી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/નરક|નરક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/દાજવું તે...|દાજવું તે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધરમાભાઈ શ્રીમાળી/વરઘોડો|વરઘોડો]]<br /> # દશરથ પરમાર<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/ત્રીજું ઘર|ત્રીજું ઘર]] <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/દશરથ પરમાર/બે ઇ-મેલ અને સરગવો|બે ઇ-મેલ અને સરગવો]]<br /> # મોના પાત્રાવાલા <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મોના પાત્રાવાલા/રાની બીલાડો|રાની બીલાડો]]<br /> # નાઝીર મનસૂરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નાઝીર મનસૂરી/બોકાહો|બોકાહો]]<br /> # અઝીઝ ટંકારવી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અઝીઝ ટંકારવી/વાવાઝોડું|વાવાઝોડું]]<br /> # જિતેન્દ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિતેન્દ્ર પટેલ/ખાડ|ખાડ]]<br /> # પરેશ નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/તાંદળજાની ભાજી|તાંદળજાની ભાજી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક /પરપોટો|પરપોટો]]<br /> # કાનજી પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કાનજી પટેલ/ડેરો|ડેરો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પરેશ નાયક/પડાવ|પડાવ]]<br /> # બિન્દુ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/આંતરસેવો|આંતરસેવો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બિન્દુ ભટ્ટ/જાગતું પડ|જાગતું પડ]]<br /> # પારુલ રાઠોડ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ રાઠોડ/વિપર્યાસ|વિપર્યાસ]]<br /> # સુમન્ત રાવલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/ખોયડું|ખોયડું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સુમન્ત રાવલ/લાયન-શૉ|લાયન-શૉ]]<br /> # ભરત નાયક <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભરત નાયક/વગડો|વગડો]]<br /> # જનક ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ|સાંધાવાળા જેઠાલાલ ગોરધનની નોકરીનો છેલ્લો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જનક ત્રિવેદી/બાવળ વાવનાર|બાવળ વાવનાર]]<br /> # શિરીષ પંચાલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/શિરીષ પંચાલ/મજૂસ|મજૂસ]]<br /> # રાજેન્દ્ર પટેલ<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/લિફ્ટ|લિફ્ટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/જૂઈની સુગંધ|જૂઈની સુગંધ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેન્દ્ર પટેલ/અધૂરી શોધ|અધૂરી શોધ]] <br /> # ગિરીશ ભટ્ટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/રેખલીનું મન|રેખલીનું મન]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ગિરીશ ભટ્ટ/ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ|ટોપીઓ ભરતી સ્ત્રીઓ]]<br /> # પ્રભુદાસ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/હડફેટ|હડફેટ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ખાખી જીવડાં|ખાખી જીવડાં]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રભુદાસ પટેલ/ફારગતી|ફારગતી]]<br /> # રામચંદ્ર પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/સુવર્ણકન્યા|સુવર્ણકન્યા]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/શ્યામલી|શ્યામલી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/ખેતર|ખેતર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામચંદ્ર પટેલ/તીતીઘોડો|તીતીઘોડો]]<br /> # મહેન્દ્રસિંહ પરમાર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/પોલિટેકનિક|પોલિટેકનિક]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/ઊડણચરકલડી|ઊડણચરકલડી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મહેન્દ્રસિંહ પરમાર/એમ. પી. અજમેરા|એમ. પી. અજમેરા]]<br /> # જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ|<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/કંઈ પણ બની શકે...|કંઈ પણ બની શકે...]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/જિગ્નેશ બ્રહ્મભટ્ટ/મહોરાં|મહોરાં]]<br /> # સાગર શાહ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/ગેટ ટુ ગેધર|ગેટ ટુ ગેધર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/સાગર શાહ/સુજીની સમાજસેવા|સુજીની સમાજસેવા]]<br /> # અજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/ગળામાં અટવાયેલી તરસ|ગળામાં અટવાયેલી તરસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અજય સોની/તરસ|તરસ]]<br /> # વિજય સોની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/સાંકડી ગલીમાં ઘર|સાંકડી ગલીમાં ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/વિજય સોની/મમ સત્યમ|મમ સત્યમ]]<br /> # નવનીત જાની <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નવનીત જાની/સામા કાંઠાની વસ્તી|સામા કાંઠાની વસ્તી]]<br /> # પન્ના ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/સાતમો દિવસ|સાતમો દિવસ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પન્ના ત્રિવેદી/ચપટી|ચપટી]]<br /> # રામ મોરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/મહોતું|મહોતું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રામ મોરી/બળતરા|બળતરા]]<br /> # અભિમન્યુ આચાર્ય <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/પડછાયાઓ વચ્ચે|પડછાયાઓ વચ્ચે]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અભિમન્યુ આચાર્ય/રાત|રાત]]<br /> # નરેશ શુક્લ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/અથઃ ઇતિ|અથઃ ઇતિ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નરેશ શુક્લ/ન કહેવાયેલી વાર્તા...!|ન કહેવાયેલી વાર્તા...!]]<br /> # હર્ષદ ત્રિવેદી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/જાળિયું|જાળિયું]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/હર્ષદ ત્રિવેદી/આઢ|આઢ]]<br /> # રેણુકા પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/મીરાંનું ઘર|મીરાંનું ઘર]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રેણુકા પટેલ/ધોધમાર|ધોધમાર]]<br /> # માવજી મહેશ્વરી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/ગ્રહણ|ગ્રહણ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/સુખ|સુખ]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/માવજી મહેશ્વરી/મિલકત|મિલકત]]<br /> # કેતન મુનશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/ફટકો|ફટકો]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કેતન મુનશી/લાલ ચીંદરડી|લાલ ચીંદરડી]]<br /> # બકુલેશ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/બકુલેશ/આભાસની ગલીમાં|આભાસની ગલીમાં]]<br /> # પારુલ કંદર્પ દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પારુલ કંદર્પ દેસાઈ/એક ડગલું આગળ|એક ડગલું આગળ]]<br /> # કંદર્પ ર. દેસાઈ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કંદર્પ ર. દેસાઈ/આઠમી માર્ચ|આઠમી માર્ચ]]<br /> # રમેશ ર. દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રમેશ ર. દવે/શબવત્|શબવત્]]<br /> # પ્રાગજી ભામ્ભી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પ્રાગજી ભામ્ભી/ફરી પાછા પૃથ્વી પર|ફરી પાછા પૃથ્વી પર]]<br /> # ભૂપેન ખખ્ખર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ભૂપેન ખખ્ખર/વાડકી|વાડકી]]<br /> # રાજેશ વણકર <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/રાજેશ વણકર/ધડાકા|ધડાકા]]<br /> # મીનળ દવે <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/મીનળ દવે/ઓથાર|ઓથાર]]<br /> # પૂજા તત્સત્ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/પૂજા તત્સત્/એક મેઇલ|એક મેઇલ]]<br /> # કલ્પેશ પટેલ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/સહી|સહી]]<br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કલ્પેશ પટેલ/કાઠું વરહ|કાઠું વરહ]]<br /> # અશ્વિની બાપટ <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/અશ્વિની બાપટ/તૃષ્ણા|તૃષ્ણા]]<br /> # નીતા જોશી <br /> ## [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/નીતા જોશી/છેવાડાનાં બે જણ|છેવાડાનાં બે જણ]]</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%91%E0%AA%AB%E0%AA%BF%E0%AA%B8&diff=107742 2026-02-27T18:17:27Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> [[File:Dhoomketu 14.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> <br /> {{Heading|પોસ્ટઑફિસ | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/f/fc/DHAIVAT_POSTOFFICE.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> પોસ્ટ ઓફિસ • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ધૈવત જોશીપુરા<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{Poem2Open}}<br /> પાછલી રાત્રિનું ભૂરું આકાશ, માનવજીવનમાં અનેક સુખદ યાદગીરી ચમકી રહે તેમ, નાનામોટા તારાઓથી ચમકી રહ્યું હતું. ઠંડા પવનના સુસવાટાથી પોતાના જૂના અને ફાટેલા ઝભ્ભાને શરીરે વધારે ને વધારે લપેટી લેતો એક વૃદ્ધ ડોસો શહેરના મધ્યભાગમાં થઈને જતો હતો. સ્વાધીન અવસ્થા ભોગવતાં કેટલાંક ઘરોમાંથી આ વખતે ઘંટીનો મધુર લાગતો અવાજ, સ્ત્રીઓના ઝીણા સ્વર સાથે આવતો હતો. એકાદ કૂતરાનો અવાજ, કોઈક વહેલા ઊઠનારનાં પગરખાંનો છેટેથી સંભળાતો શબ્દ કે કોઈ અકાળે જાગેલા પક્ષીનો સ્વર : એ સિવાય શહેર તદ્દન શાંત હતું. લોકો મીઠી નિદ્રામાં ઘોરતા હતા, અને શિયાળાની ઠંડીથી રાત્રિ વધારે ગાઢ બનતી હતી. કહે નહિ છતાં કતલ કરી નાખે એવી મીઠા મનુષ્યના સ્વભાવ જેવી શિયાળાની ઠંડી કાતિલ હથિયારની માફક પોતાનો કાબૂ સર્વત્ર ફેલાવી રહી હતી. વૃદ્ધ ડોસો ધ્રૂજતો ને શાંત રીતે ડગમગ ચાલતો, શહેરના દરવાજા બહાર થઈ, એક સીધી સડક પર આવી પહોંચ્યો, ને ધીમે ધીમે પોતાની જૂની ડાંગના ટેકાથી આગળ વધ્યો.<br /> <br /> સડકની એક બાજુ ઝાડોની હાર હતી, ને બીજી બાજુ શહેરનો બાગ હતો. અહીં ઠંડી વધારે હતી ને રાત્રિ વધારે ‘શીમણી’ બનતી હતી. પવન સોંસરવો નીકળી જતો હતો ને શુક્રના તારાનું મીઠું તેજ, બરફ પડે તેમ પૃથ્વી ઉપર ઠંડીના કટકા જેવું પડતું હતું.<br /> <br /> જ્યાં બાગનો છેડો હતો ત્યાં છેલ્લામાં છેલ્લી ઢબનું એક રોનકદાર મકાન હતું, ને તેની બંધ બારી તથા બારણાંમાંથી દીવાનો ઉજાસ બહાર પડતો હતો.<br /> <br /> ભાવિક મનુષ્ય દાતારનું શિખર જોઈ જેમ શ્રદ્ધાથી આનંદ પામે, તેમ વૃદ્ધ ડોસો આ મકાનની લાકડાની કમાન જોઈ આનંદ પામ્યો. કમાન પર એક જરીપુરાણા પાટિયામાં નવા અક્ષર લખ્યા હતા : ‘પોસ્ટઑફિસ’.<br /> <br /> ડોસો ઑફિસની બહાર પડથાર પર બેઠો. અંદરથી કંઈ ચોક્કસ અવાજ આવતો ન હતો, પણ બેચાર જણા કામમાં હોય તેમ વ્યાવહારિક ‘ગુસપુસ’ થતી હતી.<br /> <br /> ‘પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડન્ટ!’ અંદરથી અવાજ આવ્યો. ડોસો ચમક્યો. પણ પાછો શાંત બનીને બેઠો. શ્રદ્ધા અને સ્નેહ આટલી ઠંડીમાં એને ઉષ્મા આપી રહ્યાં હતાં.<br /> <br /> અંદરથી અવાજ પર અવાજ આવવા લાગ્યા. કારકુન અંગ્રેજી કાગળનાં સરનામાં બોલી બોલી પોસ્ટમેન તરફ નાખતો જતો હતો. કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, દીવાનસાહેબ, લાઇબ્રેરિયન, એમ એક પછી એક અનેક નામ બોલવાનો અભ્યાસી કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળો ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> એવામાં અંદરથી એક મશ્કરીભર્યો અવાજ આવ્યો : ‘કોચમૅન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસો હતો ત્યાંથી બેઠો થયો, શ્રદ્ધાથી આકાશ સામે જોયું, ને આગળ વધ્યો, અને બારણા પર હાથ મૂક્યો.<br /> <br /> ‘ગોકળભાઈ!’<br /> <br /> ‘કોણ?’<br /> <br /> ‘કોચમૅન અલી ડોસાનો કાગળ કીધો નાં?..... હું આવ્યો છું.’<br /> <br /> જવાબમાં નિષ્ઠુર હાસ્ય આવ્યું.<br /> <br /> ‘સાહેબ! આ એક ગાંડો ડોસો છે. એ હંમેશાં પોતાનો કાગળ લેવા પોસ્ટઑફિસે ધક્કો ખાય છે.’<br /> <br /> કારકુને આ શબ્દો પોસ્ટમાસ્તરને કહ્યા, ત્યાં તો ડોસો પોતાના સ્થાન પર બેસી ગયો હતો. પાંચ વર્ષ થયાં એ જગ્યાએ બેસવાનો તેને અભ્યાસ હતો.<br /> <br /> અલી મૂળ હોશિયાર શિકારી હતો. પછી ધીમે ધીમે એ અભ્યાસમાં એવો કુશળ બન્યો હતો કે હંમેશાં જેમ અફીણીને અફીણ લેવું પડે, તેમ અલીને શિકાર કરવો પડે.<br /> <br /> ધૂળની સાથે ધૂળ જેવા બની જતા કાબરચીતરા તેતર પર અલીની દૃષ્ટિ પડે કે તરત તેના હાથમાં તેતર આવી જ પડ્યું હોય! એની તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ સસલાની ખોમાં જઈ પહોંચતી.<br /> <br /> આસપાસના સૂકા, પીળા ‘કાસડા’ના કે રાંપડાના ઘાસમાં સંતાઈને સ્થિર કાન કરી બેઠેલા ચતુર સસલાના ભૂરા મેલા રંગને ક્યારેક ખુદ શિકારી કૂતરા જુદો ન પાડી શકતા, આગળ વધી જતા ને સસલું બચી જતું, પરંતુ ઇટાલીના ગરુડ જેવી અલીની દૃષ્ટિ બરાબર સસલાના કાન પર ચોંટતી અને બીજી જ પળે તે રહેતું નહિ. વળી ક્યારેક અલી મચ્છીમારનો મિત્ર બની જતો.<br /> <br /> પણ જ્યારે જીવનસંધ્યા પહોંચતી લાગી, ત્યારે આ શિકારી અચાનક બીજી દિશામાં વળી ગયો. એની એકની એક દીકરી મરિયમ પરણીને સાસરે ગઈ. એના જમાઈને લશ્કરમાં નોકરી હતી તેથી તે પંજાબ તરફ તેની સાથે ગઈ હતી; અને જેને માટે તે જીવન નિભાવતો હતો તે મરિયમના છેલ્લાં પાંચ વર્ષ થયાં કાંઈ સમાચાર હતા નહિ.<br /> <br /> હવે અલીએ જાણ્યું કે સ્નેહ અને વિરહ શું છે. પહેલાં તો એ તેતરનાં બચ્ચાંને આકુળવ્યાકુળ દોડતાં જોઈ હસતો. આ એનો — શિકારનો આનંદ હતો.<br /> <br /> શિકારનો રસ એની નસેનસમાં ઊતરી ગયો હતો, પરંતુ જે દિવસે મરિયમ ગઈ ને તેને જિંદગીમાં એકલતા લાગી, તે દહાડાથી અલી શિકારે જતાં શિકાર ભૂલી, સ્થિર દૃષ્ટિથી અનાજનાં ભરચક લીલાં ખેતર જોઈ રહેતો! એને જિંદગીમાં પહેલી વખત સમજાયું કે કુદરતમાં સ્નેહની સૃષ્ટિ અને વિરહનાં આંસુ છે! પછી તો એક દિવસ અલી એક ખાખરાના ઝાડ નીચે બેસીને હૈયાફાટ રોયો. ત્યાર પછી હંમેશાં સવારમાં ચાર બજે ઊઠીને એ પોસ્ટઑફિસે આવતો. એનો કાગળ તો કોઈ દિવસ હોય નહિ, પણ મરિયમનો કાગળ એક દિવસ આવશે એવી ભક્તના જેવી શ્રદ્ધામાં ને આશાભર્યા ઉલ્લાસમાં તે હંમેશાં સૌથી પહેલો પોસ્ટઑફિસે આવીને બેસતો.<br /> <br /> પોસ્ટઑફિસ — કદાચ જગતમાં સૌથી રસહીન મકાન — એનું ધર્મક્ષેત્ર-તીર્થસ્થાન બન્યું. એક જ જગ્યાએ ને એક જ ખૂણે તે હંમેશાં બેસતો. એને એવો જાણ્યા પછી સૌ હસતા. પોસ્ટમેન મશ્કરી કરતા ને ક્યારેક મજાકમાં એનું નામ દઈ એને એ જગ્યા પરથી પોસ્ટઑફિસનાં બારણાં સુધી, કાગળ ન હોય છતાં, ધક્કો ખવરાવતા. અખૂટ શ્રદ્ધા ને ધૈર્ય હોય તેમ એ હંમેશાં આવતો ને દરરોજ ઠાલે હાથે પાછો જતો.<br /> <br /> અલી બેઠો હતો એટલામાં એક પછી એક પટાવાળાઓ પોતપોતાની ઑફિસના કાગળો લેવા આવવા લાગ્યા. ઘણું કરીને પટાવાળા એ વીસમી સદીમાં અધિકારીઓની સ્ત્રીઓના ખાનગી કારભારી જેવા છે, એટલે આખા શહેરના દરેકેદરેક ઑફિસરનો ખાનગી ઇતિહાસ અત્યારે વંચાતો.<br /> <br /> કોઈના માથા પર સાફો, તો કોઈના પગમાં ચમચમાટી કરે તેવા બૂટ — એમ સૌ પોતપોતાનો વિશિષ્ટ ભાવ દર્શાવતા હતા. એટલામાં બારણું ખૂલ્યું, દીવાના અજવાળામાં સામેની ખુરશી પર તૂંબડા જેવું માથું ને હંમેશનો દિલગીરીભર્યો ઉદાસીન જેવો ચહેરો લઈ પોસ્ટમાસ્તર બેઠા હતા. કપાળ પર, મોં પર કે આંખમાં ક્યાંય તેજ ન હોય ત્યારે માણસ ઘણું કરીને ગોલ્ડસ્મિથનો ‘વિલેજસ્કૂલમાસ્તર’, આ સદીનો કારકુન કે પોસ્ટમાસ્તર હોય છે!<br /> <br /> અલી પોતાની જગ્યાએથી ખસ્યો નહીં.<br /> <br /> ‘પોલીસ કમિશનર!’ કારકુને બૂમ પાડી, ને એક થનથનાટ કરતા જુવાને પોલીસ કમિશનરના કાગળ લેવા હાથ આગળ ધર્યો.<br /> <br /> ‘સુપરિન્ટેન્ડન્ટ!’<br /> <br /> બીજો એક પટાવાળો આગળ આવ્યો — અને આમ ને આમ એ સહસ્રનામાવલિ વિષ્ણુભક્તની જેમ કારકુન હંમેશાં પઢી જતો.<br /> <br /> અંતે સૌ ચાલ્યા ગયા. અલી ઊઠ્યો. પોસ્ટઑફિસમાં ચમત્કાર હોય તેમ તેને પ્રણામ કરી ચાલ્યો ગયો! અરે! સૈકાઓ પહેલાંનો ગામડિયો!<br /> <br /> ‘આ માણસ ગાંડો છે?’ પોસ્ટમાસ્તરે પૂછયું.<br /> <br /> ‘હા, કોણ? અલી ના ? હા સાહેબ; પાંચ વરસ થયાં ગમે તેવી ઋતુ હોય છતાં કાગળ લેવા આવે છે! એનો કાગળ ભાગ્યે જ હોય છે!’ કારકુને જવાબ આપ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ નવરું બેઠું છે? હંમેશ તે કાગળ ક્યાંથી હોય?’<br /> <br /> ‘અરે! સાહેબ, પણ એનું મગજ જ ચસકી ગયું છે! તે પહેલાં બહુ પાપ કરતો, એમાં કોઈ થાનકમાં દોષ કર્યો! ભાઈ, કર્યાં ભોગવવાં છે!’ પોસ્ટમેને ટેકો આપ્યો.<br /> <br /> ‘ગાંડા બહુ વિચિત્ર હોય છે.’<br /> <br /> ‘હા, અમદાવાદમાં મેં એક વખત એક ગાંડો જોયો હતો. તે આખો દિવસ ધૂળના ઢગલા જ કરતો : બસ, બીજું કાંઈ નહિ. બીજા એક ગાંડાને હંમેશાં નદીને કાંઠે જઈ સાંજે એક પથ્થર પર પાણી રેડવાની ટેવ હતી!’<br /> <br /> ‘અરે, એક ગાંડાને એવી ટેવ હતી કે આખો દિવસ આગળ ને પાછળ ચાલ્યા જ કરે! બીજો એક કવિતા ગાયા કરતો! એક જણ પોતાને ગાલે લપાટો જ માર્યા કરતો. ને પછી કોઈક મારે છે એમ માનીને રોયા કરતો!’ <br /> <br /> આજે પોસ્ટઑફિસમાં ગાંડાનું પુરાણ નીકળ્યું હતું. હંમેશાં આવું એકાદ પ્રકરણ છેડીને એના પર બે-ચાર મિનિટ વાત કરી આરામ લેવાની ટેવ લગભગ બધા જ નોકરવર્ગમાં દારૂની ટેવની જેમ પેસી ગઈ છે. પોસ્ટમાસ્તર છેવટે ઊઠ્યા અને જતાં જતાં કહ્યું :<br /> <br /> ‘માળું, ગાંડાની પણ દુનિયા લાગે છે! ગાંડા આપણને ગાંડા માનતા હશે અને ગાંડાંની સૃષ્ટિ કવિની સૃષ્ટિ જેવી હશે!’<br /> <br /> છેલ્લા શબ્દ બોલતા પોસ્ટમાસ્તર હસીને ચાલ્યા ગયા. એક કારકુન વખત મળ્યે જરા ગાંડાઘેલાં જોડી કાઢતો ને એને સૌ ખીજવતા. પોસ્ટમાસ્તરે છેલ્લું વાક્ય એટલા જ માટે હસતાં હસતાં એના તરફ ફરીને કહ્યું હતું. પોસ્ટઑફિસ હતી તેવી શાંત બની રહી.<br /> <br /> એક દિવસ અલી બે-ત્રણ દિવસ સુધી આવ્યો નહિ. પોસ્ટઑફિસમાં અલીનું મન સમજી જાય એવી સહાનુભૂતિ કે વિશાળ દૃષ્ટિ કોઈનામાં ન હતી. પણ એ કેમ ન આવ્યો, એવી કૌતુકબુદ્ધિ સૌને થઈ. પછી અલી આવ્યો પણ તે દિવસે એ હાંફતો હતો, ને એના ચહેરા પર જીવનસંધ્યાનાં સ્પષ્ટ ચિહ્ન હતાં.<br /> <br /> આજે તો અલીએ અધીરા બનીને પોસ્ટમાસ્તરને પૂછ્યું : ‘માસ્તરસાહેબ, મારી મરિયમનો કાગળ છે?’<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર તે દિવસે ગામ જવાની ઉતાવળમાં હતા ને તેમનું મગજ સવાલ ઝીલી શકે એટલું શાંત ન હતું.<br /> <br /> ‘ભાઈ, તમે કેવા છો?’<br /> <br /> ‘મારું નામ અલી!’ અલીનો અસંબદ્ધ જવાબ મળ્યો.<br /> <br /> ‘હા. પણ અહીં કાંઈ તમારી મરિયમનું નામ નોંધી રાખ્યું છે?’<br /> <br /> ‘નોંધી રાખોને, ભાઈ! વખત છે ને કાગળ આવે, ને હું ન હોઉં તો તમને ખપ આવે!’ પોણી જિંદગી શિકારમાં ગાળી હોય એને શી ખબર કે મરિયમનું નામ એના પિતા સિવાય બીજાને મન બે પૈસા જેટલી કિંમતનું છે?<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર તપી ગયા : ‘ગાંડો છે કે શું? જા, જા, તારો કાગળ આવશે તો કોઈ ખાઈ નહિ જાય!’<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર ઉતાવળમાં ચાલ્યા ગયા અને અલી ધીમે પગલે બહાર નીકળ્યો.<br /> <br /> નીકળતાં નીકળતાં એક વખત ફરીને પોસ્ટઑફિસ તરફ જોઈ લીધું! આજે એની આંખમાં અનાથનાં આંસુની છાલક હતી; અશ્રદ્ધા ન હતી પણ ધૈર્યનો અંત આવ્યો હતો! અરે! હવે મરિયમનો કાગળ ક્યાંથી પહોંચે?<br /> <br /> એક કારકુન એની પાછળ આવતો લાગ્યો. અલી તેના તરફ ફર્યો : ‘ભાઈ!’<br /> <br /> કારકુન ચમક્યો; પણ તે સારો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ?’<br /> <br /> ‘જુઓ, આ મારી પાસે છે.’ એમ કહી પોતાની એક જૂની પતરાની દાબડી હતી તેમાંથી અલીએ પાંચ ગીની કાઢી.<br /> <br /> જોઈ કારકુન ભડક્યો.<br /> <br /> ‘ભડકશો નહિ, તમારે આ ઉપયોગી ચીજ છે. મારે હવે તેનો ઉપયોગ નથી, પણ એક કામ કરશો?’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘આ ઉપર શું દેખાય છે?’ અલીએ શૂન્ય આકાશ સામે આંગળી ચીંધી.<br /> <br /> ‘આકાશ.’<br /> <br /> ‘ઉપર અલ્લા છે તેની સાક્ષીમાં તમને પૈસા આપું છું. તમારે મારી મરિયમનો કાગળ આવે તો પહોંચાડવો.’<br /> <br /> કારકુન આશ્ચર્યમાં સ્થિર ઊભો : ‘ક્યાંથી ક્યાં પહોંચાડવો?’<br /> <br /> ‘મારી કબર ઉપર!’<br /> <br /> ‘હેં?’<br /> <br /> ‘સાચું કહું છું. આજ હવે છેલ્લો દિવસ છે! અરેરે છેલ્લો! મરિયમ ન મળી — કાગળે ન મળ્યો.’ અલીની આંખમાં ઘેન હતું. કારકુન ધીમેધીમે તેનાથી છૂટો પડી ચાલ્યો ગયો. તેના ખીસામાં ત્રણ તોલા સોનું પડ્યું હતું.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પછી અલી કોઈ દિવસ દેખાયો નહિ, અને એની ખબર કાઢવાની ચિંતા તો કોઈને હતી જ નહિ. એક દિવસ પોસ્ટમાસ્તર જરાક અફસોસમાં હતા. એમની દીકરી દૂર દેશાવરમાં માંદી હતી, અને તેના સમાચારની રાહ જોતા એ શોકમાં બેઠા હતા.<br /> <br /> ટપાલ આવી ને કાગળનો થોક પકડ્યો. રંગ ઉપરથી પોતાનું કવર છે એમ ધારી પોસ્ટમાસ્તરે ઝપાટાબંધ એક કવર ઊંચકી લીધું. પણ એના ઉપર સરનામું હતું, ‘કોચમૅન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વીજળીનો આંચકો લાગ્યો હોય તેમ એમણે તે નીચે નાખી દીધું! દિલગીરી અને ચિંતાથી થોડી ક્ષણમાં એમનો અધિકારીનો કડક સ્વભાવ જતો રહી માનવ સ્વભાવ બહાર આવ્યો હતો. એમને એકદમ સાંભર્યું કે આ પેલા ડોસાનું કવર — અને કદાચ એની દીકરી મરિયમનું.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ!’ એમણે એકદમ બૂમ પાડી.<br /> <br /> લક્ષ્મીદાસ તે જ માણસ હતો કે જેને અલીએ છેલ્લી ઘડીએ પૈસા આપ્યા હતા.<br /> <br /> ‘કેમ સાહેબ?’<br /> <br /> ‘આ તમારા કોચમૅન અલી ડોસા… આજે હવે ક્યાં છે એ?’<br /> <br /> ‘તપાસ કરશું.’<br /> <br /> તે દિવસે પોસ્ટમાસ્તરના સમાચાર ન આવ્યા. આખી રાત્રિ શંકામાં વિતાવી. બીજે દિવસે સવારે ત્રણ વાગ્યામાં તે ઑફિસમાં બેઠા હતા. ચાર વાગે ને અલી ડોસા આવે કે, હું પોતે જ તેને કવર આપું, એવી આજ એમની ઇચ્છા હતી.<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસાની સ્થિતિ પોસ્ટમાસ્તર હવે સમજી ગયા હતા. આજ આખી રાત તેમણે સવારે આવનાર કાગળના ધ્યાનમાં ગાળી હતી. પાંચપાંચ વર્ષ સુધી આવી અખંડ રાત્રિઓ ગાળનાર તરફ એમનું હૃદય આજે પહેલવહેલું લાગણીથી ઊછળી રહ્યું હતું. બરાબર પાંચ વાગ્યે બારણા પર ટકોરો પડ્યો. પોસ્ટમેન હજી આવ્યા ન હતા, પણ આ ટકોરો અલીનો હતો, એમ લાગ્યું. પોસ્ટમાસ્તર ઊઠ્યા. પિતાનું હૃદય પિતાના હૃદયને પિછાને તેમ આજે એ દોડ્યા, બારણું ખોલ્યું. <br /> <br /> ‘આવો અલીભાઈ! આ તમારો કાગળ!’ બારણામાં એક વૃદ્ધ દીન ડોસો લાકડીના ટેકાથી નમી ગયેલો ઊભો હતો. છેલ્લા આંસુની ધાર હજી તેના ગાલ પર તાજી હતી, ને ચહેરાની કરચલીમાં કરડાઈના રંગ પર ભલમનસાઈની પીંછી ફરેલી હતી.<br /> <br /> તેણે પોસ્ટમાસ્તર સામે જોયું ને પોસ્ટમાસ્તર જરાક ભડક્યા. ડોસાની આંખમાં મનુષ્યનું તેજ ન હતું!<br /> <br /> ‘કોણ સાહેબ? અલી ડોસા…!’ લક્ષ્મીદાસ એક બાજુ સરીને બોલતો બારણા પાસે આવ્યો.<br /> <br /> પણ પોસ્ટમાસ્તરે તે તરફ હવે લક્ષ ન આપતાં બારણા તરફ જ જોયા કર્યું — પણ ત્યાં કોઈ ન લાગ્યું. પોસ્ટમાસ્તરની આંખ ફાટી ગઈ! બારણામાં હવે કોઈ જ હતું નહિ, એ શું? તે લક્ષ્મીદાસ તરફ ફર્યા.<br /> <br /> એના સવાલનો જવાબ વાળ્યો :<br /> <br /> ‘હા, અલી ડોસા કોણ? તમે છો નાં?’<br /> <br /> ‘જી, અલી ડોસો તો મરી ગયેલ છે! પણ એનો કાગળ લાવો મારી પાસે!’<br /> <br /> ‘હેં? કે દી? લક્ષ્મીદાસ!’<br /> <br /> ‘જી, એને તો ત્રણેક મહિના થઈ ગયા!’ સામેથી એક પોસ્ટમેન આવતો હતો તેણે બીજો અરધો જવાબ વાળ્યો હતો.<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર દિઙમૂઢ બની ગયા. હજી મરિયમનો કાગળ ત્યાં બારણામાં પડ્યો હતો!<br /> <br /> અલીની મૂર્તિ એની નજર સમક્ષ તરી રહી. લક્ષ્મીદાસે, અલી છેલ્લે કેમ મળ્યો હતો તે પણ કહ્યું. પોસ્ટમાસ્તરના કાનમાં પેલો ટકોરો ને નજર સમક્ષ અલીની મૂર્તિ બન્ને ખડાં થયાં! એમનું મન ભ્રમમાં પડ્યું : મેં અલીને જોયો કે એ માત્ર શંકા હતી, કે એ લક્ષ્મીદાસ હતો? —<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પાછી રોજનીશી ચાલી : ‘પોલીસ કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડન્ટ, લાઈબ્રેરિયન—’ કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળ ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> પણ દરેક કાગળમાં ધડકતું હૃદય હોય તેમ પોસ્ટમાસ્તર આજે એકીનજરે એ તરફ જોઈ રહ્યા છે! કવર એટલે એક આનો ને પોસ્ટકાર્ડ એટલે બે પૈસા એ દૃષ્ટિ ચાલી ગઈ છે. ઠેઠ આફ્રિકાથી કોઈ વિધવાના એકના એક છોકરાનો કાગળ એટલે શું? પોસ્ટમાસ્તર વધારે ને વધારે ઊંડા ઊતરે છે.<br /> <br /> મનુષ્ય પોતાની દૃષ્ટિ છોડી બીજાની દૃષ્ટિથી જુએ તો અરધું જગત શાંત થઈ જાય.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> તે સાંજે લક્ષ્મીદાસ ને પોસ્ટમાસ્તર ધીમે પગલે અલીની કબર તરફ જતા હતા.<br /> <br /> મરિયમનો કાગળ સાથે જ હતો. કબર પર કાગળ મૂકી પોસ્ટમાસ્તર ને લક્ષ્મીદાસ પાછા વળ્યા.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ! આજે સવારે તમે જ સૌથી વહેલા આવ્યા કાં?’<br /> <br /> ‘જી. હા.’<br /> <br /> ‘— અને તમે કીધું, અલી ડોસા…’<br /> <br /> ‘જી હા.’<br /> <br /> ‘પણ — ત્યારે…ત્યારે, સમજાયું નહીં કે…’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘હાં ઠીક. કાંઈ નહિ!’ પોસ્ટમાસ્તરે ઉતાવળે વાત વાળી લીધી. પોસ્ટઑફિસનું આંગણું આવતાં પોસ્ટમાસ્તર લક્ષ્મીદાસથી જુદા પડી વિચાર કરતા અંદર ચાલ્યા ગયા. એમનું પિતા તરીકેનું હૃદય અલીને ન સમજવા માટે ડંખતું હતું ને આજે હજી પોતાની દીકરીના સમાચાર ન હતા, માટે પાછા સમાચારની ચિંતામાં તે રાત્રિ ગાળવાના હતા. આશ્ચર્ય, શંકા અને પશ્ચાત્તાપના ત્રિવિધ તાપથી તપતા એ પોતાના દીવાનખંડમાં બેઠા, ને પાસેની કોલસાની સગડીમાંથી મધુર તાપ આવવા લાગ્યો.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> }}</div>

Khushimistry https://linod.it.idolcodesource.in/index.php?title=%E0%AA%97%E0%AB%81%E0%AA%9C%E0%AA%B0%E0%AA%BE%E0%AA%A4%E0%AB%80_%E0%AA%9F%E0%AB%82%E0%AA%82%E0%AA%95%E0%AB%80%E0%AA%B5%E0%AA%BE%E0%AA%B0%E0%AB%8D%E0%AA%A4%E0%AA%BE%E0%AA%B8%E0%AA%82%E0%AA%AA%E0%AA%A6%E0%AA%BE/%E0%AA%A7%E0%AB%82%E0%AA%AE%E0%AA%95%E0%AB%87%E0%AA%A4%E0%AB%81/%E0%AA%AA%E0%AB%8B%E0%AA%B8%E0%AB%8D%E0%AA%9F%E0%AA%91%E0%AA%AB%E0%AA%BF%E0%AA%B8&diff=107741 2026-02-27T17:09:19Z

<p>Khushimistry: </p> <hr /> <div>{{SetTitle}}<br /> <br /> {{Heading|ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> [[File:Dhoomketu 14.png|300px|center]]<br /> <br /> {{dhr}}{{page break|label=}}{{dhr}}<br /> <br /> {{Heading|પોસ્ટઑફિસ | ધૂમકેતુ}}<br /> <br /> &lt;hr&gt;<br /> &lt;center&gt;<br /> &amp;#9724;<br /> &lt;br&gt;<br /> {{#widget:Audio<br /> |url=https://wiki.ekatrafoundation.org/images/f/fc/DHAIVAT_POSTOFFICE.mp3<br /> }}<br /> &lt;br&gt;<br /> પોસ્ટ ઓફિસ • ધૂમકેતુ • ઑડિયો પઠન: ધૈવત જોશીપુરા<br /> &lt;br&gt;<br /> &lt;center&gt;&amp;#9724;<br /> &lt;/center&gt;<br /> &lt;hr&gt;<br /> {{Poem2Open}}<br /> પાછલી રાત્રિનું ભૂરું આકાશ, માનવજીવનમાં અનેક સુખદ યાદગીરી ચમકી રહે તેમ, નાનામોટા તારાઓથી ચમકી રહ્યું હતું. ઠંડા પવનના સુસવાટાથી પોતાના જૂના અને ફાટેલા ઝભ્ભાને શરીરે વધારે ને વધારે લપેટી લેતો એક વૃદ્ધ ડોસો શહેરના મધ્યભાગમાં થઈને જતો હતો. સ્વાધીન અવસ્થા ભોગવતાં કેટલાંક ઘરોમાંથી આ વખતે ઘંટીનો મધુર લાગતો અવાજ, સ્ત્રીઓના ઝીણા સ્વર સાથે આવતો હતો. એકાદ કૂતરાનો અવાજ, કોઈક વહેલા ઊઠનારનાં પગરખાંનો છેટેથી સંભળાતો શબ્દ કે કોઈ અકાળે જાગેલા પક્ષીનો સ્વર : એ સિવાય શહેર તદ્દન શાંત હતું. લોકો મીઠી નિદ્રામાં ઘોરતા હતા, અને શિયાળાની ઠંડીથી રાત્રિ વધારે ગાઢ બનતી હતી. કહે નહિ છતાં કતલ કરી નાખે એવી મીઠા મનુષ્યના સ્વભાવ જેવી શિયાળાની ઠંડી કાતિલ હથિયારની માફક પોતાનો કાબૂ સર્વત્ર ફેલાવી રહી હતી. વૃદ્ધ ડોસો ધ્રૂજતો ને શાંત રીતે ડગમગ ચાલતો, શહેરના દરવાજા બહાર થઈ, એક સીધી સડક પર આવી પહોંચ્યો, ને ધીમે ધીમે પોતાની જૂની ડાંગના ટેકાથી આગળ વધ્યો.<br /> <br /> સડકની એક બાજુ ઝાડોની હાર હતી, ને બીજી બાજુ શહેરનો બાગ હતો. અહીં ઠંડી વધારે હતી ને રાત્રિ વધારે ‘શીમણી’ બનતી હતી. પવન સોંસરવો નીકળી જતો હતો ને શુક્રના તારાનું મીઠું તેજ, બરફ પડે તેમ પૃથ્વી ઉપર ઠંડીના કટકા જેવું પડતું હતું.<br /> <br /> જ્યાં બાગનો છેડો હતો ત્યાં છેલ્લામાં છેલ્લી ઢબનું એક રોનકદાર મકાન હતું, ને તેની બંધ બારી તથા બારણાંમાંથી દીવાનો ઉજાસ બહાર પડતો હતો.<br /> <br /> ભાવિક મનુષ્ય દાતારનું શિખર જોઈ જેમ શ્રદ્ધાથી આનંદ પામે, તેમ વૃદ્ધ ડોસો આ મકાનની લાકડાની કમાન જોઈ આનંદ પામ્યો. કમાન પર એક જરીપુરાણા પાટિયામાં નવા અક્ષર લખ્યા હતા : ‘પોસ્ટઑફિસ’.<br /> <br /> ડોસો ઑફિસની બહાર પડથાર પર બેઠો. અંદરથી કંઈ ચોક્કસ અવાજ આવતો ન હતો, પણ બેચાર જણા કામમાં હોય તેમ વ્યાવહારિક ‘ગુસપુસ’ થતી હતી.<br /> <br /> ‘પોલીસ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ!’ અંદરથી અવાજ આવ્યો. ડોસો ચમક્યો. પણ પાછો શાંત બનીને બેઠો. શ્રદ્ધા અને સ્નેહ આટલી ઠંડીમાં એને ઉષ્મા આપી રહ્યાં હતાં.<br /> <br /> અંદરથી અવાજ પર અવાજ આવવા લાગ્યા. કારકુન અંગ્રેજી કાગળનાં સરનામાં બોલી બોલી પોસ્ટમૅન તરફ નાખતો જતો હતો. કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ, દીવાનસાહેબ, લાઇબ્રેરિયન, એમ એક પછી એક અનેક નામ બોલવાનો અભ્યાસી કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળો ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> એવામાં અંદરથી એક મશ્કરીભર્યો અવાજ આવ્યો : ‘કોચમૅન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસો હતો ત્યાંથી બેઠો થયો, શ્રદ્ધાથી આકાશ સામે જોયું, ને આગળ વધ્યો, અને બારણા પર હાથ મૂક્યો.<br /> <br /> ‘ગોકળભાઈ!’<br /> <br /> ‘કોણ?’<br /> <br /> ‘કોચમૅન અલી ડોસાનો કાગળ કીધો નાં…? હું આવ્યો છું.’<br /> <br /> જવાબમાં નિષ્ઠુર હાસ્ય આવ્યું.<br /> <br /> ‘સાહેબ! આ એક ગાંડો ડોસો છે. એ હંમેશાં પોતાનો કાગળ લેવા પોસ્ટઑફિસે ધક્કો ખાય છે.’<br /> <br /> કારકુને આ શબ્દો પોસ્ટમાસ્તરને કહ્યા, ત્યાં તો ડોસો પોતાના સ્થાન પર બેસી ગયો હતો. પાંચ વર્ષ થયાં એ જગ્યાએ બેસવાનો તેને અભ્યાસ હતો.<br /> <br /> અલી મૂળ હોશિયાર શિકારી હતો. પછી ધીમે ધીમે એ અભ્યાસમાં એવો કુશળ બન્યો હતો કે હંમેશાં જેમ અફીણીને અફીણ લેવું પડે, તેમ અલીને શિકાર કરવો પડે.<br /> <br /> ધૂળની સાથે ધૂળ જેવા બની જતા કાબરચીતરા તેતર પર અલીની દૃષ્ટિ પડે કે તરત તેના હાથમાં તેતર આવી જ પડ્યું હોય! એની તીક્ષ્ણ દૃષ્ટિ સસલાની ખોમાં જઈ પહોંચતી.<br /> <br /> આસપાસના સૂકા, પીળા ‘કાસડા’ના કે રાંપડાના ઘાસમાં સંતાઈને સ્થિર કાન કરી બેઠેલા ચતુર સસલાના ભૂરા મેલા રંગને ક્યારેક ખુદ શિકારી કૂતરા જુદો ન પાડી શકતા, આગળ વધી જતા ને સસલું બચી જતું, પરંતુ ઇટાલીના ગરુડ જેવી અલીની દૃષ્ટિ બરાબર સસલાના કાન પર ચોંટતી અને બીજી જ પળે તે રહેતું નહીં. વળી ક્યારેક અલી મચ્છીમારનો મિત્ર બની જતો.<br /> <br /> પણ જ્યારે જીવનસંધ્યા પહોંચતી લાગી, ત્યારે આ શિકારી અચાનક બીજી દિશામાં વળી ગયો. એની એકની એક દીકરી મરિયમ પરણીને સાસરે ગઈ. એના જમાઈને લશ્કરમાં નોકરી હતી તેથી તે પંજાબ તરફ તેની સાથે ગઈ હતી; અને જેને માટે તે જીવન નિભાવતો હતો તે મરિયમના છેલ્લાં પાંચ વર્ષ થયાં કાંઈ સમાચાર હતા નહીં.<br /> <br /> હવે અલીએ જાણ્યું કે સ્નેહ અને વિરહ શું છે. પહેલાં તો એ તેતરનાં બચ્ચાંને આકુળવ્યાકુળ દોડતાં જોઈ હસતો. આ એનો — શિકારનો આનંદ હતો.<br /> <br /> શિકારનો રસ એની નસેનસમાં ઊતરી ગયો હતો, પરંતુ જે દિવસે મરિયમ ગઈ ને તેને જિંદગીમાં એકલતા લાગી, તે દહાડાથી અલી શિકારે જતાં શિકાર ભૂલી, સ્થિર દૃષ્ટિથી અનાજનાં ભરચક લીલાં ખેતર જોઈ રહેતો! એને જિંદગીમાં પહેલી વખત સમજાયું કે કુદરતમાં સ્નેહની સૃષ્ટિ અને વિરહનાં આંસુ છે! પછી તો એક દિવસ અલી એક ખાખરાના ઝાડ નીચે બેસીને હૈયાફાટ રોયો. ત્યાર પછી હંમેશાં સવારમાં ચાર બજે ઊઠીને એ પોસ્ટઑફિસે આવતો. એનો કાગળ તો કોઈ દિવસ હોય નહીં, પણ મરિયમનો કાગળ એક દિવસ આવશે એવી ભક્તના જેવી શ્રદ્ધામાં ને આશાભર્યા ઉલ્લાસમાં તે હંમેશાં સૌથી પહેલો પોસ્ટઑફિસે આવીને બેસતો.<br /> <br /> પોસ્ટઑફિસ — કદાચ જગતમાં સૌથી રસહીન મકાન — એનું ધર્મક્ષેત્ર-તીર્થસ્થાન બન્યું. એક જ જગ્યાએ ને એક જ ખૂણે તે હંમેશાં બેસતો. એને એવો જાણ્યા પછી સૌ હસતા. પોસ્ટમૅન મશ્કરી કરતા ને ક્યારેક મજાકમાં એનું નામ દઈ એને એ જગ્યા પરથી પોસ્ટઑફિસનાં બારણાં સુધી, કાગળ ન હોય છતાં, ધક્કો ખવરાવતા. અખૂટ શ્રદ્ધા ને ધૈર્ય હોય તેમ એ હંમેશાં આવતો ને દરરોજ ઠાલે હાથે પાછો જતો.<br /> <br /> અલી બેઠો હતો એટલામાં એક પછી એક પટાવાળાઓ પોતપોતાની ઑફિસના કાગળો લેવા આવવા લાગ્યા. ઘણું કરીને પટાવાળા એ વીસમી સદીમાં અધિકારીઓની સ્ત્રીઓના ખાનગી કારભારી જેવા છે, એટલે આખા શહેરના દરેકેદરેક ઑફિસરનો ખાનગી ઇતિહાસ અત્યારે વંચાતો.<br /> <br /> કોઈના માથા પર સાફો, તો કોઈના પગમાં ચમચમાટી કરે તેવા બૂટ — એમ સૌ પોતપોતાનો વિશિષ્ટ ભાવ દર્શાવતા હતા. એટલામાં બારણું ખૂલ્યું, દીવાના અજવાળામાં સામૅની ખુરશી પર તુંબડા જેવું માથું ને હંમેશનો દિલગીરીભર્યો — ઉદાસીન જેવો ચહેરો લઈ પોસ્ટમાસ્તર બેઠા હતા. કપાળ પર, મોં પર કે આંખમાં ક્યાંય તેજ ન હોય ત્યારે માણસ ઘણું કરીને ગોલ્ડસ્મિથનો ‘વિલેજ સ્કૂલમાસ્તર’, આ સદીનો કારકુન કે પોસ્ટમાસ્તર હોય છે!<br /> <br /> અલી પોતાની જગ્યાએથી ખસ્યો નહીં.<br /> <br /> ‘પોલીસ કમિશનર!’ કારકુને બૂમ પાડી, ને એક થનથનાટ કરતા જુવાને પોલીસ કમિશનરના કાગળો લેવા હાથ આગળ ધર્યો.<br /> <br /> ‘સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ!’<br /> <br /> બીજો એક પટાવાળો આગળ આવ્યો — અને આમ ને આમ એ સહસ્રનામાવલિ વિષ્ણુભક્તની જેમ કારકુન હંમેશાં પઢી જતો.<br /> <br /> અંતે સૌ ચાલ્યા ગયા. અલી ઊઠ્યો. પોસ્ટઑફિસમાં ચમત્કાર હોય તેમ તેને પ્રણામ કરી ચાલ્યો ગયો! અરે! સૈકાઓ પહેલાંનો ગામડિયો!<br /> <br /> ‘આ માણસ ગાંડો છે?’ પોસ્ટમાસ્તરે પૂછ્યું.<br /> <br /> ‘હા, કોણ? અલી નાં? હા સાહેબ; પાંચ વરસ થયાં ગમે તેવી ઋતુ હોય છતાં કાગળ લેવા આવે છે! એનો કાગળ ભાગ્યે જ હોય છે!’ કારકુને જવાબ આપ્યો.<br /> <br /> ‘કોણ નવરું બેઠું છે? હંમેશ તે કાગળ ક્યાંથી હોય?’<br /> <br /> ‘અરે! સાહેબ, પણ એનું મગજ જ ચસકી ગયું છે! તે પહેલાં બહુ પાપ કરતો, એમાં કોઈ થાનકમાં દોષ કર્યો! ભાઈ, કર્યાં ભોગવવાં છે!’ પોસ્ટમૅને ટેકો આપ્યો.<br /> <br /> ‘ગાંડા બહુ વિચિત્ર હોય છે.’<br /> <br /> ‘હા, અમદાવાદમાં મેં એક વખત એક ગાંડો જોયો હતો. તે આખો દિવસ ધૂળના ઢગલા જ કરતો : બસ, બીજું કાંઈ નહીં. બીજા એક ગાંડાને હંમેશાં નદીને કાંઠે જઈ સાંજે એક પથ્થર પર પાણી રેડવાની ટેવ હતી!’<br /> <br /> ‘અરે, એક ગાંડાને એવી ટેવ હતી કે આખો દિવસ આગળ ને પાછળ ચાલ્યા જ કરે! બીજો એક કવિતા ગાયા કરતો! એક જણ પોતાને ગાલે લપાટો જ માર્યા કરતો. ને પછી કોઈક મારે છે એમ માનીને રોયા કરતો!’ <br /> <br /> આજે પોસ્ટઑફિસમાં ગાંડાનું પુરાણ નીકળ્યું હતું. હંમેશાં આવું એકાદ પ્રકરણ છેડીને એના પર બે-ચાર મિનિટ વાત કરી આરામ લેવાની ટેવ લગભગ બધા જ નોકરવર્ગમાં દારૂની ટેવની જેમ પેસી ગઈ છે. પોસ્ટમાસ્તર છેવટે ઊઠ્યા અને જતાં જતાં કહ્યું :<br /> <br /> ‘માળું, ગાંડાની પણ દુનિયા લાગે છે! ગાંડા આપણને ગાંડા માનતા હશે અને ગાંડાંની સૃષ્ટિ કવિની સૃષ્ટિ જેવી હશે!’<br /> <br /> છેલ્લા શબ્દો બોલતા પોસ્ટમાસ્તર હસીને ચાલ્યા ગયા. એક કારકુન વખત મળ્યે જરા ગાંડાઘેલાં જોડી કાઢતો ને એને સૌ ખીજવતા. પોસ્ટમાસ્તરે છેલ્લું વાક્ય એટલા જ માટે હસતાં હસતાં એના તરફ ફરીને કહ્યું હતું. પોસ્ટઑફિસ હતી તેવી શાંત બની રહી.<br /> <br /> એક વખત અલી બે-ત્રણ દિવસ સુધી આવ્યો નહીં. પોસ્ટઑફિસમાં અલીનું મન સમજી જાય એવી સહાનુભૂતિ કે વિશાળ દૃષ્ટિ કોઈનામાં ન હતી. પણ એ કેમ ન આવ્યો, એવી કૌતુકબુદ્ધિ સૌને થઈ. પછી અલી આવ્યો પણ તે દિવસે એ હાંફતો હતો, ને એના ચહેરા પર જીવનસંધ્યાનાં સ્પષ્ટ ચિહ્ન હતાં.<br /> <br /> આજે તો અલીએ અધીરા બનીને પોસ્ટમાસ્તરને પૂછ્યું : ‘માસ્તરસાહેબ, મારી મરિયમનો કાગળ છે?’<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર તે દિવસે ગામ જવાની ઉતાવળમાં હતા ને તેમનું મગજ સવાલ ઝીલી શકે એટલું શાંત ન હતું.<br /> <br /> ‘ભાઈ, તમે કેવા છો?’<br /> <br /> ‘મારું નામ અલી!’ અલીનો અસંબદ્ધ જવાબ મળ્યો.<br /> <br /> ‘હા. પણ અહીં કાંઈ તમારી મરિયમનું નામ નોંધી રાખ્યું છે?’<br /> <br /> ‘નોંધી રાખો ને, ભાઈ! વખત છે ને કાગળ આવે, ને હું ન હોઉં તો તમને ખપ આવે!’ પોણી જિંદગી શિકારમાં ગાળી હોય એને શી ખબર કે મરિયમનું નામ એના પિતા સિવાય બીજાને મન બે પૈસા જેટલી કિંમતનું છે?<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર તપી ગયા : ‘ગાંડો છે કે શું? જા, જા, તારો કાગળ આવશે તો કોઈ ખાઈ નહીં જાય!’<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર ઉતાવળમાં ચાલ્યા ગયા અને અલી ધીમે પગલે બહાર નીકળ્યો.<br /> <br /> નીકળતાં નીકળતાં એક વખત ફરીને પોસ્ટઑફિસ તરફ જોઈ લીધું! આજે એની આંખમાં અનાથનાં આંસુની છાલક હતી; અશ્રદ્ધા ન હતી પણ ધૈર્યનો અંત આવ્યો હતો! અરે! હવે મરિયમનો કાગળ ક્યાંથી પહોંચે?<br /> <br /> એક કારકુન એની પાછળ આવતો લાગ્યો. અલી તેના તરફ ફર્યો : ‘ભાઈ!’<br /> <br /> કારકુન ચમક્યો; પણ તે સારો હતો.<br /> <br /> ‘કેમ?’<br /> <br /> ‘જુઓ, આ મારી પાસે છે.’ એમ કહી પોતાની એક જૂની પતરાની દાબડી હતી તેમાંથી અલીએ પાંચ ગીની કાઢી.<br /> <br /> જોઈ કારકુન ભડક્યો.<br /> <br /> ‘ભડકશો નહીં, તમારે આ ઉપયોગી ચીજ છે. મારે હવે તેનો ઉપયોગ નથી, પણ એક કામ કરશો?’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘આ ઉપર શું દેખાય છે?’ અલીએ શૂન્ય આકાશ સામે આંગળી ચીંધી.<br /> <br /> ‘આકાશ.’<br /> <br /> ‘ઉપર અલ્લા છે તેની સાક્ષીમાં તમને પૈસા આપું છું. તમારે મારી મરિયમનો કાગળ આવે તો પહોંચાડવો.’<br /> <br /> કારકુન આશ્ચર્યમાં સ્થિર ઊભો : ‘ક્યાંથી ક્યાં પહોંચાડવો?’<br /> <br /> ‘મારી કબર ઉપર!’<br /> <br /> ‘હેં?’<br /> <br /> ‘સાચું કહું છું. આજ હવે છેલ્લો દિવસ છે! અરેરે છેલ્લો! મરિયમ ન મળી — કાગળે ન મળ્યો.’ અલીની આંખમાં ઘેન હતું. કારકુન ધીમે ધીમે તેનાથી છૂટો પડી ચાલ્યો ગયો. તેના ખીસામાં ત્રણ તોલા સોનું પડ્યું હતું.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પછી અલી કોઈ દિવસ દેખાયો નહીં, અને એની ખબર કાઢવાની ચિંતા તો કોઈને હતી જ નહીં. એક દિવસ પોસ્ટમાસ્તર જરાક અફસોસમાં હતા. એમની દીકરી દૂર દેશાવરમાં માંદી હતી, અને તેના સમાચારની રાહ જોતા એ શોકમાં બેઠા હતા.<br /> <br /> ટપાલ આવી ને કાગળનો થોક પડ્યો. રંગ ઉપરથી પોતાનું કવર છે એમ ધારી પોસ્ટમાસ્તરે ઝપાટાબંધ એક કવર ઊંચકી લીધું. પણ એના ઉપર સરનામું હતું, ‘કોચમૅન અલી ડોસા!’<br /> <br /> વીજળીનો આંચકો લાગ્યો હોય તેમ એમણે તે નીચે નાખી દીધું! દિલગીરી અને ચિંતાથી થોડી ક્ષણમાં એમનો — અધિકારીનો કડક સ્વભાવ જતો રહી માનવસ્વભાવ બહાર આવ્યો હતો. એમને એકદમ સાંભર્યું કે આ પેલા ડોસાનું કવર — અને કદાચ એની દીકરી મરિયમનું.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ!’ એમણે એકદમ બૂમ પાડી.<br /> <br /> લક્ષ્મીદાસ તે જ માણસ હતો કે જેને અલીએ છેલ્લી ઘડીએ પૈસા આપ્યા હતા.<br /> <br /> ‘કેમ સાહેબ?’<br /> <br /> ‘આ તમારા કોચમૅન અલી ડોસા… આજે હવે ક્યાં છે એ?’<br /> <br /> ‘તપાસ કરશું.’<br /> <br /> તે દિવસે પોસ્ટમાસ્તરના સમાચાર ન આવ્યા. આખી રાત્રિ શંકામાં વિતાવી. બીજે દિવસે સવારે ત્રણ વાગ્યામાં તે ઑફિસમાં બેઠા હતા. ચાર વાગે ને અલી ડોસા આવે કે, હું પોતે જ તેને કવર આપું, એવી આજ એમની ઇચ્છા હતી.<br /> <br /> વૃદ્ધ ડોસાની સ્થિતિ પોસ્ટમાસ્તર હવે સમજી ગયા હતા. આજ આખી રાત તેમણે સવારે આવનાર કાગળના ધ્યાનમાં ગાળી હતી. પાંચ પાંચ વર્ષ સુધી આવી અખંડ રાત્રિઓ ગાળનાર તરફ એમનું હૃદય આજે પહેલવહેલું લાગણીથી ઊછળી રહ્યું હતું. બરાબર પાંચ વાગ્યે બારણા પર ટકોરો પડ્યો. પોસ્ટમૅન હજી આવ્યા ન હતા, પણ આ ટકોરો અલીનો હતો, એમ લાગ્યું. પોસ્ટમાસ્તર ઊઠ્યા. પિતાનું હૃદય પિતાના હૃદયને પિછાને તેમ આજે એ દોડ્યા, બારણું ખોલ્યું. <br /> <br /> ‘આવો અલીભાઈ! આ તમારો કાગળ!’ બારણામાં એક વૃદ્ધ દીન ડોસો લાકડીના ટેકાથી નમી ગયેલો ઊભો હતો. છેલ્લા આંસુની ધાર હજી તેના ગાલ પર તાજી હતી, ને ચહેરાની કરચલીમાં કરડાઈના રંગ પર ભલમનસાઈની પીંછી ફરેલી હતી.<br /> <br /> તેણે પોસ્ટમાસ્તર સામે જોયું ને પોસ્ટમાસ્તર જરાક ભડક્યા. ડોસાની આંખમાં મનુષ્યનું તેજ ન હતું!<br /> <br /> ‘કોણ સાહેબ? અલી ડોસા…!’ લક્ષ્મીદાસ એક બાજુ સરીને બોલતો બારણા પાસે આવ્યો.<br /> <br /> પણ પોસ્ટમાસ્તરે તે તરફ હવે લક્ષ ન આપતાં બારણા તરફ જ જોયા કર્યું — પણ ત્યાં કોઈ ન લાગ્યું. પોસ્ટમાસ્તરની આંખ ફાટી ગઈ! બારણામાં હવે કોઈ જ હતું નહીં, એ શું? તે લક્ષ્મીદાસ તરફ ફર્યા.<br /> <br /> એના સવાલનો જવાબ વાળ્યો :<br /> <br /> ‘હા, અલી ડોસા કોણ? તમે છો નાં?’<br /> <br /> ‘જી, અલી ડોસો તો મરી ગયેલ છે! પણ એનો કાગળ લાવો મારી પાસે!’<br /> <br /> ‘હેં? કે દી? લક્ષ્મીદાસ!’<br /> <br /> ‘જી, એને તો ત્રણેક મહિના થઈ ગયા!’ સામેથી એક પોસ્ટમૅન આવતો હતો તેણે બીજો અરધો જવાબ વાળ્યો હતો.<br /> <br /> પોસ્ટમાસ્તર દિગ્મૂઢ બની ગયા. હજી મરિયમનો કાગળ ત્યાં બારણામાં પડ્યો હતો!<br /> <br /> અલીની મૂર્તિ એની નજર સમક્ષ તરી રહી. લક્ષ્મીદાસે, અલી છેલ્લે કેમ મળ્યો હતો તે પણ કહ્યું. પોસ્ટમાસ્તરના કાનમાં પેલો ટકોરો ને નજર સમક્ષ અલીની મૂર્તિ બન્ને ખડાં થયાં! એમનું મન ભ્રમમાં પડ્યું : મેં અલીને જોયો કે એ માત્ર શંકા હતી કે એ લક્ષ્મીદાસ હતો? —<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> પાછી રોજનીશી ચાલી : ‘પોલીસ કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ, લાઇબ્રેરિયન—’ કારકુન ઝપાટાબંધ કાગળ ફેંક્યે જતો હતો.<br /> <br /> પણ દરેક કાગળમાં ધડકતું હૃદય હોય તેમ પોસ્ટમાસ્તર આજે એકીનજરે એ તરફ જોઈ રહ્યા છે! કવર એટલે એક આનો ને પોસ્ટકાર્ડ એટલે બે પૈસા એ દૃષ્ટિ ચાલી ગઈ છે. ઠેઠ આફ્રિકાથી કોઈ વિધવાના એકના એક છોકરાનો કાગળ એટલે શું? પોસ્ટમાસ્તર વધારે ને વધારે ઊંડા ઊતરે છે.<br /> <br /> મનુષ્ય પોતાની દૃષ્ટિ છોડી બીજાની દૃષ્ટિથી જુએ તો અરધું જગત શાંત થઈ જાય.<br /> <br /> &lt;center&gt;*&lt;/center&gt;<br /> તે સાંજે લક્ષ્મીદાસ ને પોસ્ટમાસ્તર ધીમે પગલે અલીની કબર તરફ જતા હતા.<br /> <br /> મરિયમનો કાગળ સાથે જ હતો. કબર પર કાગળ મૂકી પોસ્ટમાસ્તર ને લક્ષ્મીદાસ પાછા વળ્યા.<br /> <br /> ‘લક્ષ્મીદાસ! આજે સવારે તમે જ સૌથી વહેલા આવ્યા કાં?’<br /> <br /> ‘જી. હા.’<br /> <br /> ‘— અને તમે કીધું, અલી ડોસા…’<br /> <br /> ‘જી હા.’<br /> <br /> ‘પણ — ત્યારે…ત્યારે, સમજાયું નહીં કે…’<br /> <br /> ‘શું?’<br /> <br /> ‘હાં ઠીક. કાંઈ નહીં!’ પોસ્ટમાસ્તરે ઉતાવળે વાત વાળી લીધી. પોસ્ટઑફિસનું આંગણું આવતાં પોસ્ટમાસ્તર લક્ષ્મીદાસથી જુદા પડી વિચાર કરતા અંદર ચાલ્યા ગયા. એમનું પિતા તરીકેનું હૃદય અલીને ન સમજવા માટે ડંખતું હતું ને આજે હજી પોતાની દીકરીના સમાચાર ન હતા, માટે પાછા સમાચારની ચિંતામાં તે રાત્રિ ગાળવાના હતા. આશ્ચર્ય, શંકા અને પશ્ચાત્તાપના ત્રિવિધ તાપથી તપતા એ પોતાના દીવાનખંડમાં બેઠા, ને પાસેની કોલસાની સગડીમાંથી મધુર તાપ આવવા લાગ્યો.<br /> {{Poem2Close}}<br /> <br /> <br /> {{HeaderNav<br /> |previous=[[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/કનૈયાલાલ મુનશી/મારી કમલા|મારી કમલા]]<br /> |next = [[ગુજરાતી ટૂંકીવાર્તાસંપદા/ધૂમકેતુ/પૃથ્વી અને સ્વર્ગ|પૃથ્વી અને સ્વર્ગ]]<br /> }}</div>

Khushimistry