ભજનરસ/હીરા પરખ લે - Revision history

Meghdhanu: Rechecking Formatting Done

2025-05-27T02:33:24Z

Rechecking Formatting Done

← Older revision		Revision as of 02:33, 27 May 2025
Line 1:		Line 1:
	{{SetTitle}}		{{SetTitle}}

	{{Heading\| હીરા પરખ લે \| }}		{{Heading\| હીરા પરખ લે \| }}

Line 40:		Line 39:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘નાથ નિરંજન આરતી ગાઉં'''		'''‘નાથ નિરંજન આરતી ગાઉં'''
	{{~~right\|~~'''ગુરુ દયાલ આગ્યાં જો પાઉં'''~~,}}~~		{{gap}}'''ગુરુ દયાલ આગ્યાં જો પાઉં,'''
	'''જ્હાઁ જોગેસુર હરિ કું ધ્યાવૈ,'''		'''જ્હાઁ જોગેસુર હરિ કું ધ્યાવૈ,'''
	{{~~right\|~~'''ચંદ સૂર તહૌં સીસ નમાવેં’'''}}		{{gap}}'''ચંદ સૂર તહૌં સીસ નમાવેં’'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 53:		Line 52:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘લે લાગત લાગત લાગે,'''		'''‘લે લાગત લાગત લાગે,'''
	{{~~right\|~~'''ભે ભાગત ભાગત ભાગે.''''}}		{{gap}}'''ભે ભાગત ભાગત ભાગે.'''' </poem>}}
	</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	લય લાગે તેમ ભય ભાગે — આ ટૂંકાટચ ને ચોટદાર શબ્દોમાં ભયનું, હદનું જગત વટાવી, અભયના, અનહદના જગતમાં કેમ જવાય તેની ઝંખી છે. પોતાની જાતનો વિલય અને પરમ તત્ત્વમાં લીનતા થતાં બેહદનાં આનંદ-વાજાં વાગે છે. સંતો મૌથી આપણને લલકારી કહે છે :		લય લાગે તેમ ભય ભાગે — આ ટૂંકાટચ ને ચોટદાર શબ્દોમાં ભયનું, હદનું જગત વટાવી, અભયના, અનહદના જગતમાં કેમ જવાય તેની ઝંખી છે. પોતાની જાતનો વિલય અને પરમ તત્ત્વમાં લીનતા થતાં બેહદનાં આનંદ-વાજાં વાગે છે. સંતો મૌથી આપણને લલકારી કહે છે :
Line 60:		Line 58:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘અનહદ બાજા બજા,'''		'''‘અનહદ બાજા બજા,'''
	{{~~right\|~~'''દેખ લે સૂનમંડલની મજા!''''}}		{{gap}}'''દેખ લે સૂનમંડલની મજા!''''</poem>}}
	</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	પોતાને શૂન્ય કર્યા વિના અનંતમાં પ્રવેશ થતો નથી. અને શૂન્ય એટલે જ પૂર્ણ. અપૂર્ણ મનુષ્ય માટે આ અંતરની મહાશૂન્યતા પૂર્ણત્વની દીક્ષા સમાન છે.		પોતાને શૂન્ય કર્યા વિના અનંતમાં પ્રવેશ થતો નથી. અને શૂન્ય એટલે જ પૂર્ણ. અપૂર્ણ મનુષ્ય માટે આ અંતરની મહાશૂન્યતા પૂર્ણત્વની દીક્ષા સમાન છે.
Line 71:		Line 68:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''		'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
	{{~~right\|~~'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}		{{gap}}'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''
	{{center\|<nowiki>*</nowiki>}}		{{center\|<nowiki>*</nowiki>}}
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''		'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
	{{~~right\|~~'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}		{{gap}}'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 84:		Line 81:
	'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''		'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{center\|<nowiki>*</nowiki>}}		{{center\|<nowiki>✽</nowiki>}}
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''		'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''
	'''તબ રીઝે કિરતાર.'''		{{gap}}'''તબ રીઝે કિરતાર.'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 110:		Line 107:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘કાચી બાઈ, કાચા જિંદ'''		'''‘કાચી બાઈ, કાચા જિંદ'''
	{{~~right\|~~'''કાચી કાયા, કાચા બિંદ...’'''}}		{{gap}}'''કાચી કાયા, કાચા બિંદ...’'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
Line 126:		Line 123:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''ગોરખ જોગી તોલા તોલે,'''		'''ગોરખ જોગી તોલા તોલે,'''
	{{~~right~~\|'''ભિડિ ભિડિ બાંધી હૈ રતન અમોલે.'''}}		{{gap\|3em}}'''ભિડિ ભિડિ બાંધી હૈ રતન અમોલે.'''
	</poem>}}		</poem>}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	ગોરખ બરાબર માપી જોખીને, તોળી તોળીને જીવનનો વેપાર માંડે છે અને અણમૂલ ‘રતન-પદારથ'ને કસી કસીને બાંધી રાખે છે. એ વાણી, વાયુ, બિંદુને વ્યર્થ જવા દેતો નથી. અલખને, અલક્ષ્યને, પરમ તત્ત્વને પ્રાપ્ત કરવા માટે જે આમ જીવનનું સમતોલ ત્રાજવું રાખી જાણે, જેની દાંડી ધ્રુવનિશાન પર સ્થિર થઈ જાય એ જ સાચો યોગી, જ્ઞાની, ભક્ત, કર્મવી૨.		ગોરખ બરાબર માપી જોખીને, તોળી તોળીને જીવનનો વેપાર માંડે છે અને અણમૂલ ‘રતન-પદારથ'ને કસી કસીને બાંધી રાખે છે. એ વાણી, વાયુ, બિંદુને વ્યર્થ જવા દેતો નથી. અલખને, અલક્ષ્યને, પરમ તત્ત્વને પ્રાપ્ત કરવા માટે જે આમ જીવનનું સમતોલ ત્રાજવું રાખી જાણે, જેની દાંડી ધ્રુવનિશાન પર સ્થિર થઈ જાય એ જ સાચો યોગી, જ્ઞાની, ભક્ત, કર્મવી૨.
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
			<br>
	{{HeaderNav2		{{HeaderNav2
	\|previous = અલખ નિશાની		\|previous = અલખ નિશાની
	\|next = વા પંખીકી જુગતિ કહાની		\|next = વા પંખીકી જુગતિ કહાની
	}}		}}

MeghaBhavsar at 12:32, 22 May 2025

2025-05-22T12:32:37Z

← Older revision		Revision as of 12:32, 22 May 2025
Line 72:		Line 72:
	'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''		'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
	{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}		{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}
	<nowiki>*</nowiki>		{{center\|<nowiki>*</nowiki>}}
			</poem>}}
			{{Block center\|<poem>
	'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''		'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
	{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}		{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}
Line 81:		Line 83:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''		'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''
	<nowiki>*</nowiki>		</poem>}}
			{{center\|<nowiki>*</nowiki>}}
			{{Block center\|<poem>
	'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''		'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''
	'''તબ રીઝે કિરતાર.'''		'''તબ રીઝે કિરતાર.'''

MeghaBhavsar at 12:30, 22 May 2025

2025-05-22T12:30:57Z

← Older revision		Revision as of 12:30, 22 May 2025
Line 72:		Line 72:
	'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''		'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
	{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}		{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}
	~~{{center\|~~<nowiki>*</nowiki>}}		<nowiki>*</nowiki>
	'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''		'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
	{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}		{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}
Line 81:		Line 81:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''		'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''
	~~{{center\|~~<nowiki>*</nowiki>}}		<nowiki>*</nowiki>
	'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''		'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''
	'''તબ રીઝે કિરતાર.'''		'''તબ રીઝે કિરતાર.'''

MeghaBhavsar at 12:30, 22 May 2025

2025-05-22T12:30:24Z

← Older revision		Revision as of 12:30, 22 May 2025
Line 72:		Line 72:
	'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''		'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
	{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}		{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}
	{{center\|*}}		{{center\|<nowiki>*</nowiki>}}
	'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''		'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
	{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}		{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}
Line 81:		Line 81:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''		'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''
	{{center\|*}}		{{center\|<nowiki>*</nowiki>}}
	'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''		'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''
	'''તબ રીઝે કિરતાર.'''		'''તબ રીઝે કિરતાર.'''

MeghaBhavsar at 11:02, 14 May 2025

2025-05-14T11:02:11Z

← Older revision		Revision as of 11:02, 14 May 2025
Line 49:		Line 49:
	{{center\|'''અમર ઘટાસે સદ્ગુરુ આયા'''}}		{{center\|'''અમર ઘટાસે સદ્ગુરુ આયા'''}}
	{{Poem2Open}}		{{Poem2Open}}
	પોતાના હૃદયમાં જ્યારે હરનામ સતત ગુંજ્યા કરે ત્યારે એ નામ-૨સાયનથી જાણે મનુષ્યનું પોત પલટી જાય છે. માનવ અને મર્ત્ય પિંડની મર્યાદાઓ તૂટવા લાગે છે. 'અમર ઘટા' — ચિદાકાશમાં છવાઈ જતા અમૃત-મેઘની ઘટા જામે છે. સદ્ગુરુ જાણે કૃપાની વર્ષા વરસાવતા અમૃત અને આનંદની ધારાઓથી મનુષ્યને તરબોળ કરી દે છે. સંતોની વાણીમાં આ પ્રેમઘટા, અમૃતઘટા, પરમ તૃપ્તિનો અંગેઅંગમાં ઊઠતો અનુભવ વારંવાર જોવા મળે છે. આ ઘટના બને છે ક્યારે? ત્રિકૂટિ ભેદાય, મન, બુદ્ધિ, અહંકારનો પ્રદેશ ઓળંગી જવાય ત્યારે માટીના પિંડમાં અમૃત-તત્ત્વ પ્રગટે છે. લે લાગી, તારી હદ લૂંટી'— લય બે અર્થને સાથે જ દર્શાવી આપે છે ઃ પરમ તત્ત્વની લય, લગની લાગે છે ને મનુષ્યના અહંકારનો લય થવા લાગે છે. કબીર કહે છે :		પોતાના હૃદયમાં જ્યારે હરનામ સતત ગુંજ્યા કરે ત્યારે એ નામ-૨સાયનથી જાણે મનુષ્યનું પોત પલટી જાય છે. માનવ અને મર્ત્ય પિંડની મર્યાદાઓ તૂટવા લાગે છે. 'અમર ઘટા' — ચિદાકાશમાં છવાઈ જતા અમૃત-મેઘની ઘટા જામે છે. સદ્ગુરુ જાણે કૃપાની વર્ષા વરસાવતા અમૃત અને આનંદની ધારાઓથી મનુષ્યને તરબોળ કરી દે છે. સંતોની વાણીમાં આ પ્રેમઘટા, અમૃતઘટા, પરમ તૃપ્તિનો અંગેઅંગમાં ઊઠતો અનુભવ વારંવાર જોવા મળે છે. આ ઘટના બને છે ક્યારે? ત્રિકૂટિ ભેદાય, મન, બુદ્ધિ, અહંકારનો પ્રદેશ ઓળંગી જવાય ત્યારે માટીના પિંડમાં અમૃત-તત્ત્વ પ્રગટે છે. લે લાગી, તારી હદ લૂંટી'— લય બે અર્થને સાથે જ દર્શાવી આપે છે.પરમ તત્ત્વની લય, લગની લાગે છે ને મનુષ્યના અહંકારનો લય થવા લાગે છે. કબીર કહે છે :
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
Line 127:		Line 127:
	ગોરખ બરાબર માપી જોખીને, તોળી તોળીને જીવનનો વેપાર માંડે છે અને અણમૂલ ‘રતન-પદારથ'ને કસી કસીને બાંધી રાખે છે. એ વાણી, વાયુ, બિંદુને વ્યર્થ જવા દેતો નથી. અલખને, અલક્ષ્યને, પરમ તત્ત્વને પ્રાપ્ત કરવા માટે જે આમ જીવનનું સમતોલ ત્રાજવું રાખી જાણે, જેની દાંડી ધ્રુવનિશાન પર સ્થિર થઈ જાય એ જ સાચો યોગી, જ્ઞાની, ભક્ત, કર્મવી૨.		ગોરખ બરાબર માપી જોખીને, તોળી તોળીને જીવનનો વેપાર માંડે છે અને અણમૂલ ‘રતન-પદારથ'ને કસી કસીને બાંધી રાખે છે. એ વાણી, વાયુ, બિંદુને વ્યર્થ જવા દેતો નથી. અલખને, અલક્ષ્યને, પરમ તત્ત્વને પ્રાપ્ત કરવા માટે જે આમ જીવનનું સમતોલ ત્રાજવું રાખી જાણે, જેની દાંડી ધ્રુવનિશાન પર સ્થિર થઈ જાય એ જ સાચો યોગી, જ્ઞાની, ભક્ત, કર્મવી૨.
	{{Poem2Close}}		{{Poem2Close}}

			{{HeaderNav2
			\|previous = અલખ નિશાની
			\|next = વા પંખીકી જુગતિ કહાની
			}}

MeghaBhavsar at 11:00, 14 May 2025

2025-05-14T11:00:20Z

← Older revision		Revision as of 11:00, 14 May 2025
Line 72:		Line 72:
	'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''		'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
	{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}		{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}
	{{center\| * }}		{{center\|*}}
	'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''		'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
	{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}		{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}

MeghaBhavsar at 10:59, 14 May 2025

2025-05-14T10:59:21Z

← Older revision		Revision as of 10:59, 14 May 2025
Line 72:		Line 72:
	'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''		'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
	{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}		{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}
	{{center\| *}}		{{center\| * }}
	'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''		'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
	{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}		{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}
Line 81:		Line 81:
	{{Block center\|<poem>		{{Block center\|<poem>
	'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''		'''‘રણવટ ચડે બમણો રંગ.’'''
	{{center\| *}		{{center\|*}}
	'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''		'''લરે, રે અરુ તન તજે,'''
	'''તબ રીઝે કિરતાર.'''		'''તબ રીઝે કિરતાર.'''

MeghaBhavsar at 10:58, 14 May 2025

2025-05-14T10:58:47Z

← Older revision		Revision as of 10:58, 14 May 2025
Line 72:		Line 72:
	'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''		'''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
	{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}		{{right\|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}
	{{center\|*}}		{{center\| *}}
	'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''		'''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
	{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}		{{right\|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}

MeghaBhavsar at 10:57, 14 May 2025

2025-05-14T10:57:56Z

@@ Line 72: / Line 72: @@
 '''‘કામ ઔર ક્રોધ મદ લોભ સે ઝૂઝના'''
 {{right|'''મચા ઘમસાન તન-ખેત માંહી.'''}}
+{{center|*}}
 '''સીલ ઔર સાંચ સંતોષ સાહી ભયે'''
 {{right|'''નામ સમસેર તહાં ખૂબ બાજે.''''}}
@@ Line 78: / Line 78: @@
 {{Poem2Open}}
 સંતો શબ્દો સાથે અચ્છી રમત રમતા હોય છે. સમ+સેરને શમસેર — તલવાર — ઉપરાંત સમત્વપણે ચાલી આવતી, શ્વાસ-ઉચ્છ્વાસ સાથે પરોવાતી સેર દોરી પણ સમજવાની છે. સત નામની સેર લાગી ગઈ, ધીરજની ઢાલ પાકી બંધાઈ ગઈ તો અર્ધું મેદાન જીતી લીધું જાણવું. ગોરખ કહે છે કે ખરી શૂરવીરતા, ક્ષત્રીવટ, મર્દાનગી, આ લડાઈ જે લડી જાણે એનામાં જ રહી છે. રજપૂતીમાં તો ઘમસાણ વધુ જામે તેમ રંગ વધુ ચડે. સંતની વાણી છે :
 {{Poem2Close}}

MeghaBhavsar at 10:46, 14 May 2025

2025-05-14T10:46:02Z

@@ Line 68: / Line 68: @@
 {{Poem2Open}}
 આ શૂન્યતા અથવા પૂર્ણતા પ્રાપ્ત કરવાની આડે આવતાં વિઘ્નો, આવરણો અને સંત અને શૂરની વાણીમાં કહીએ તો શત્રુઓ કયા? કોઈનો શત્રુ ક્યાંયે બહાર નથી પણ તેના કાળજાના કોઠામાં જ ભરાઈને બેઠો છે. આ આંતર શત્રુઓ સામે યુદ્ધ માંડવાની વાત સંતવાણીના મેદાનમાં સંભળાયા જ કરે છે. એને માટે મનુષ્ય પાસે આયુધો કયાં? સત્ નામની સમશેર અને ધીરજની ઢાલ એમાં મુખ્ય છે. ખરું રણક્ષેત્ર તો પોતાની કાયામાં રહેલું છે. કબીરની સાક્ષીએ :
 {{Poem2Close}}